{{Język| kolor=0000ff| barwa=ffffff| nazwa oryginalna=Македонски| kraj, region1=Macedonia, Serbia i Czarnogóra, Grecja, Albania i inne| liczba=2 miliony| pozycja=(poza pierwszą 100.| rodzina=Języki indoeuropejskie
*Języki słowiańskie
**Języki południowosłowiańskie
***Język macedoński| rodzaj=cyrylica| kraj, region2=Macedonia| agencja=?| iso1=mk| iso2=mac/mkd| sil=MKJ| kod=mk| przymiotnik=Macedońska| język=Macedoński|przymiotnik2=macedońskiego }}
Język macedoński - należy do tzw. grupy macedońsko-bułgarskiej języków południowosłowiańskich. Wraz z językiem bułgarskim dzieli szereg cech, nie występujących poza tym na obszarze słowiańskim. Należą tutaj:
  • daleko posunięty zanik deklinacji - w żywym użyciu pozostają jedynie formy mianownika (i synkretycznego z nim biernika) oraz wołacza
  • bardzo rozbudowany system czasowy, włączający m.in. odziedziczone z prasłowiańskiego czasy aoryst, imperfectum, perfectum, plusquamperfectum, a także rozwinięte niezależnie inne kategorie, takiej jak np. tzw. tryb nieświadka
  • istnienie rodzajnika, wyróżniającego klasę rzeczowników bliżej znanych, od nieznanych dla rozmówcy (bułg. самолет - самолетът, mac. авион - авионот 'samolot')
  • zanik bezokolicznika, który został zastąpiony specjalną konstrukcją z partykułą da (да), po której pojawia się odmieniana przez osoby forma czasownika (np. bułg. искам да чета 'chcę czytać', mac. сакам да читам 'ts')
  • stosowanie krótkich form zaimków dla wyrażenia dzierżawczości (np. татко ми 'mój ojciec')
Ponieważ większość z tych cech jest charakterystyczna także dla innych języków bałkańskich, uważa się, iż zarówno język bułgarski, jak też (z pewnymi zastrzeżeniami) macedoński należą tzw. bałkańskiej ligi językowej.
Główne cechy różniące literacki język macedoński od bułgarskiego to m.in.
  • istnienie trzech różnych rodzajników (dla r.m. -от, -ов, -он, dla r.ż. -та, -ва -на, dla r.n. -то -во -но), wyróżniających przedmioty w zależności od ich bliskości lub oddalenia od mówiącego, np. книгата (rodzajnik neutralny), книгава (przedmiot bliski mówiącemu) i книгана (przedmiot oddalony), w języku bułgarskim używany jest tylko jeden rodzajnik (-ът, -та, -то)
  • obligatoryjne użycie tzw. podwojonego dopełnienia, np. mac. го видов човекот што стоеше таму (dosł. 'go widziałem człowieka, który stał tam), literacki język bułgarski unika takich konstrukcji
  • szyk dopuszczający proklityczne formy zaimków osobowych na początku wypowiedzi, np. те сакам ('kocham cię'), wobec bułg. (tylko) обичам те
  • ograniczenie użycia krótkich form zaimków osobowych, wyrażających dzierżawczość, wyłącznie do nazw oznaczających pokrewieństwo, np. mac. брат ми, сестра ми, маjка ми, татко ми (mój brat, moja siostra, moja matka, mój ojciec), podczas gdy w bułgarskim formy zaimków mogą być stosowane do każdego rzeczownika (майка ми 'moja matka', ale także книгата ми 'moja książka', часовникът ми 'mój zegarek')
  • w macedońskim jest akcent stały, który pada na trzecią sylabę od końca wyrazu (np. книж'арница 'księgarnia', книжарн'ицата 'ta księgarnia'), a w wyrazach krótszych na drugą sylabę od końca в'ода 'woda), język bułgarski ma akcent swobodny, np. вод'а (ostatnia sylaba), к'уче (przedostatnia sylaba), к'ашлица (trzecia sylaba od końca), itp.
Poza tym ogromną rolę w różnicach między obydwoma językami literackimi odgrywają odmienne wpływy: na literacką bułgarszczyznę ogromny wpływ miał język rosyjski, z którego przejęto bardzo wiele słów i wyrażeń. Podobną rolę dla języka macedońskiego odegrał język serbskochorwacki .
Literacki język macedoński został ukształtowany na podłożu dialektów słowiańskich na obszarze dzisiejszego państwa Macedonia (tzw. Macedonia Wardarska). Postulaty stworzenia literackiego języka macedońskiego, różnego od literackiej bułgarszczyzny, pojawiły się już w drugiej połowie XIX w. i były w ściśle związane z odmiennymi dziejami ziem macedońskich, które po wyzwoleniu Bułgarii w 1878 r. pozostały poza granicami obszaru bułgarskiego.
Język macedoński został ogłoszony za niezależny od języków sąsiednich, bułgarskiego i serbskiego język został uznany w sierpniu 1944 roku przez AVNOJ (Antyfaszystowską Narodową Organizację Wyzwolenia Jugosławii). Posługuje się nim ok. 1,8 mln ludzi, głównie w Macedonii, gdzie ma status języka urzędowego. Języka tego używają go również emigranci macedońscy w Niemczech, Stanach Zjednoczonych oraz Australii. Sporny jest natomiast status słowiańskojęzycznej ludności w północnej Grecji (nazywanej tam: słowiańskojęzycznymi Grekami), ponieważ z reguły używają oni swoich własnych dialektów, które dość się różnią zarówno od literackiego języka bułgarskiego, jak też macedońskiego.
Według koncepcji, przyjmowanych w językoznawstwie macedońskim, współczesna literacka macedońszczyzna jest bezpośrednim spadkobiercą języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, który w samej Macedonii nazywany jest zresztą językiem staromacedońskim. Krytycy jednak zwracają uwagę na fakt, iż o wiele bliższa językowi s-c-s jest literacka bułgarszczyzna, konserwująca np. wiele form wyrazowych z niego właśnie pochodzących (np. rzeczowniki zakończone na -ние), czy nawet frazeologizmów (np. bułg. камен претъковения z zachowaną formą przypadka, wobec mac. камен на сопнување 'kamień obrazy').
Ze względu na genetyczną bliskość oraz szereg cech wspólnych z językiem bułgarskim literacka macedońszczyzna jest przez niektórych językoznawców (zwłaszcza bułgarskich, ale nie tylko) uważana za jego odmianę (dialekt).
Do zapisu języka macedońskiego używa się zmodyfikowanej cyrylicy.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.