{{Język| kolor=0000ff| barwa=ffffff| nazwa oryginalna=kaszëbsczi jãzëk| kraj, region1= Polska, Kanada| liczba=50 - 200 tysięcy (brak dokładnych danych)| pozycja=-| rodzina=Języki indoeuropejskie
*Języki słowiańskie
**Języki zachodniosłow.
***Języki pomorskie
| rodzaj=łaciński| kraj, region2=Od 2005 roku w Polsce język regionalny, z możliwością wprowadzenia do urzędów jako język pomocniczy w Województwie pomorskim.| agencja=?| iso1=-| iso2=csb| sil=CSB| kod=csb| przymiotnik=Kaszubska| język=Kaszubski|przymiotnik2=kaszubskiego }} Język kaszubski (kasz. kaszëbsczi jãzëk) - język z grupy zachodniosłowiańskiej języków słowiańskich, którym posługuje się w Polsce na co dzień ponad 50 tys. Kaszubów. Kaszubski jest jednym z języków pomorskich - o odrębnym języku można mówić już w wieku XIV. Za najstarsze druki kaszubskie uważane są Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z roku 1586, jak i z roku 1643 Michała Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Używana obecnie forma pisana języka kaszubskiego jest ewolucją zaproponowanej w 1879 roku przez Floriana Ceynowę w wydanej w Poznaniu Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé.

Użycie

Zasięg kaszubszczyzny od wielu lat nieustannie się zmniejsza (
Do niedawna język ten był przez większość polskich językoznawców uznawany jedynie za dialekt języka polskiego. W roku 2003 przydzielono językowi kaszubskiemu trzyliterowy międzynarodowy kod CSB według normy ISO 639-2.
Obecnie w Polsce istnieje kilkadziesiąt szkół, w których dzieci uczą się kaszubskiego. Od 2005 roku istnieje możliwość zdawania egzaminu maturalnego z języka kaszubskiego jako języka mniejszości narodowej. W języku kaszubskim wydawane są książki i czasopisma, emitowane są regionalne programy radiowe i telewizyjne.
Według ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, istnieje możliwość używania przed organami gminy, obok języka urzędowego, języka kaszubskiego jako języka pomocniczego.

Alfabet

Alfabet języka kaszubskiego zawiera następujące litery:
aA  ąĄ  ãà  bB  cC  dD  eE  éÉ  ëË  fF  gG  hH  iI  jJ  kK  lL  łŁ

mM  nN  ńŃ  oO  òÒ  óÓ  ôÔ  pP  rR  sS  tT  uU  ùÙ  wW  yY  zZ  żŻ

w tym nie występujące w języku polskim:
ã [an], é [yj], ë [e/a] (tzw. "szwa"), ò [łe], ô [o/e], ù [łu].


Właściwości języka kaszubskiego

  • Częściowe utrzymanie formy tart z prasłowiańskiego tort,: n.p. csb gard, parmiń, pl: gród, promień
  • Zmiękczona spółgłoska przez ar,n.p. csb: cwiardi, czwiôrtk, pl: twardy, czwartek
  • Brak "ruchomego" e, n.p. csb: pòrénk, kùńc, pl: poranek, koniec
  • Brak zmiękczeń spółgłosek s,z,c,dz, n.p. csb: swiat, zëma, zemia, pl: świat, zima, ziemia

Przykład (Ojcze nasz)

Òjcze nasz, jaczi jes w niebie,

niech sã swiãcy Twòje miono,

niech przińdze Twòje królestwò,

niech mdze Twòja wòlô

jakno w niebie tak téż na zemi.

Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô

i òdpùscë nóm naje winë,

jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm.

A nie dopùscë na nas pòkùszeniô,

ale nas zbawi òde złégò. Amen


Literatura

  • Aleksander Labuda : Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi Gdańsk 1981
  • Fryderyk Lorentz : Gramatyka pomorska t. 1-3 Wrocław 1958-1962
  • Bernard Sychta : Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. t. 1-6 Wrocław - Warszawa - Kraków 1967 - 1976
  • Hanna Popowska-Taborska, Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny kaszubszczyzny t.1-4 Warszawa 1994 - 2002 (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy )
  • Jerzy Treder : Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny. Gdańsk 2002 ISBN 83-7326-037-4
  • Jan Trepczyk : Słownik polsko-kaszubski t. 1-2 Gdańsk 1994 ISBN 83-85011-0

Zabytki piśmiennictwa kaszubskiego (pomorskiego)

  • 1536 Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a miedzy nimi Kaszuby. Chronik von Pommern in Hochdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, Stettin 1897.
  • 1586 Tetzner 1896: z tlumaczennie bytowskiego pastora S. Krofeja, Słowińca (?) rodem z Dąbia: Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone.
  • 1643 pastor smołdziński M. Mostnika, rodem ze Słupska: Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języka w Slowieski wystáwion...
  • Perykopy smoldzinskie, Spiewnik starokaszubski, Przysiegi slowinskie z Wierzchocina
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.