Pierwsza wojna światowa – konflikt zbrojny między Ententą, do której należały Wielka Brytania, Francja, Rosja, Serbia, Japonia i (od 1915) Włochy a Państwami Centralnymi tj. Austro-Węgrami, Niemcami, wspieranymi przez Turcję i Bułgarię. W 1917 roku Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę Niemcom i przystąpiły do wojny po stronie Ententy.
I_wojna_światowa -
I_wojna_światowa -

Przyczyny wojny

  • pragnienie rewanżu Francji za klęskę w wojnie z Prusami w 1870-1871
  • dążenie Niemiec do "nakreślenia nowego porządku świata" – czyli powtórnego podziału kolonii w Afryce
  • obawy Austro-Węgier o swoją południową granicę, spowodowane chęcią dostępu Rosji do Morza Śródziemnego, co czyniła umacniając pozycję państw słowiańskich na Bałkanach właśnie kosztem Austro-Węgier
  • bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej był zamach na następcę tronu Austro-Węgier, arcyksięcia Franciszka Ferdynanda, który został zastrzelony 28 czerwca 1914 r. w Sarajewie

Rok 1914

  • 28 lipca – Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii.
  • 30 lipca – w Rosji została ogłoszona powszechna mobilizacja.
  • 31 lipca – ultimatum niemieckie wobec Francji.
  • 1 sierpnia – Niemcy wypowiedziały wojnę Rosji. W sierpniu wojska rosyjskie wkroczyły do Galicji i Prus Wschodnich.
  • 2 sierpnia – wojska niemieckie wkroczyły do Luksemburga.
  • 3 sierpnia – Niemcy wypowiedziały Francji wojnę.
  • 3 sierpnia – wojska niemieckie wkroczyły na terytorium Belgii.
  • 4 sierpnia – niemiecka artyleria ostrzelały Kalisz.
  • 4 sierpnia – Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom. Rozpoczęła się morska blokada Niemiec.
  • 5 sierpnia – Stany Zjednoczone ogłosiły neutralność w wojnie.
  • 5 sierpnia – pierwsza bitwa morska: zatonął niemiecki stawiacz min.
  • 6 sierpnia – legiony pod dowództwem Józefa Piłsudskiego wyruszyły z Krakowa do dawnego Królestwa Polskiego.
  • 7 sierpnia – Niemcy zajęły miasto Liège.
  • 8 sierpnia – marynarka brytyjska ostrzelała Dar es Salaam.
  • 8 sierpnia – Czarnogóra wypowiedziała wojnę Niemcom.
  • 14 sierpnia – wojska francuskie wkroczyły do Lotaryngii.
  • 18 sierpnia – rozpoczęła się niemiecka ofensywa na Francję.
  • 20 sierpnia – Niemcy zdobyły Brukselę.
  • 21 sierpnia – odwrót wojsk francuskich z Lotaryngii.
  • 23 sierpnia – Japonia wypowiedziała wojnę Niemcom.
  • 23 sierpnia – bitwa pod Mons.
  • 25 sierpnia – wojska austriackie stoczyły bitwę z wojskami rosyjskimi.
  • 26 sierpnia – Togo skapitulowały wobec wojsk francuskich i angielskich.
  • 26 sierpnia – rozpoczęła się bitwa pod Tannenbergiem.
  • 28 sierpnia – koniec bitwy pod Tannenbergiem.
  • 28 sierpnia – bitwa morska koło Helgolandu.
  • 2 września – Austriacy opuścili Lwów.
  • 3 września – Rosjanie zajęli Lwów.
  • 3 września – rząd francuski ewakuował się do Bordeaux.
  • 6 września – wojska niemieckie stoczyły z wojskami rosyjskimi bitwę nad jeziorami mazurskimi.
  • 6 września – rozpoczęła się bitwa nad Marną.
  • 9 września – koniec bitwy nad Marną.
  • 12 września – kończy się bitwa nad jeziorami mazurskimi.
  • 11 października – Niemcy zajęli Gandawę.
  • 13 października – rząd belgijski przeniósł się do Hawru.
  • 21 października – Turcja zamknęła dla żeglugi drogę wodną przez cieśniny Bosfor i Dardanele.
  • 29 października – flota turecka zaatakowała rosyjskie wybrzeża.
  • 2 listopada – Rosja, Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Turcji.
  • 3 listopada – Niemcy zwyciężyły wojska brytyjskie pod Tanga w Niemieckiej Afryce Wschodniej.
  • 5 listopada – państwa Ententy wypowiedziały wojnę Turcji.
  • 5 listopada – Wielka Brytania zajęła Cypr.
  • 12 listopada – Turcja ogłosiła dżihad.
  • 8 grudnia – brytyjsko-niemiecka bitwa morska koło Falklandów.
  • 17 grudnia – wojska rosyjskie zostały zatrzymane przez Austriaków pod Limanową.
  • 25 grudnia – nalot zeppelinów na Londyn.

Rok 1915

  • 4 lutego – Niemcy ogłosiły blokadę morską wokół Wysp Brytyjskich.
  • 22 kwietnia – walki niemiecko-francuskie pod Ypres.
  • 26 kwietnia – w Londynie został podpisany tajny układ sojuszniczy między Włochami i Ententą.
  • 2-5 maja – bitwa pod Gorlicami. Front rosyjski został przełamany przez wojska państw centralnych.
  • 7 maja – niemiecki okręt podwodny (U-boot) zatopił statek Lusitania z Amerykanami na pokładzie.
  • 22 maja – Austriacy odzyskali Lwów.
  • 23 maja – Włosi podjęli działania zbrojne przeciwko Austro-Węgrom.
  • 2 czerwca – flota brytyjska rozpoczęła blokadę wybrzeży Azji Mniejszej.
  • 10 czerwca – Wielka Brytania zdobyła niemiecki Kamerun.
  • 1 lipca – Niemcy rozpoczęli ofensywę na Litwę, Kurlandię i dawne Królestwo Polskie.
  • 19 lipca – Niemcy storpedowali angielski parowiec Arabic.
  • 5 sierpnia – Niemcy wkroczyli do Warszawy.
  • 24 sierpnia – Niemcy utworzyli w Warszawie Generalne Gubernatorstwo.
  • 18 września – Niemcy wkroczyli do Wilna.
  • 22 września – Francuzi rozpoczęli ofensywę w Szampanii.
  • 6 października – Austriacy rozpoczęli ofensywę w Serbii. Do grudnia Serbia została zajęta.

Rok 1916

  • 21 lutego – rozpoczęła się niemiecko-francuska bitwa o Verdun.
  • 9 marca – Portugalia wypowiedziała wojnę Niemcom.
  • 16 marca – rozpoczęcie ofensywy rosyjskiej koło Dyneburga.
  • 19 marca – wojska rosyjskie zajęły miasto Isfahan w Persji.
  • 31 maja – bitwa jutlandzka pomiędzy flotą brytyjską i niemiecką.
  • 4 czerwca – rozpoczęcie rosyjskiej ofensywy gen. Brusiłowa na froncie wschodnim.
  • 8 czerwca – Rosja i Japonia podpisały układ sojuszniczy.
  • 24 czerwca – rozpoczęcie ofensywy wojsk Ententy nad Sommą.
  • 27 sierpnia – Rumunia przystąpiła do wojny po stronie Ententy.
  • 28 sierpnia – Włochy wypowiedziały wojnę Niemcom.
  • 26 września – początek bitwy austriacko-rumuńskiej pod Hermanstadt.
  • 5 listopada – ogłoszenie przez cesarzy niem. i austr. aktu 5 listopada.
  • 21 listopada – śmierć cesarza Austro-Węgier Franciszka Józefa I.
  • 26 listopada – Grecja wypowiedziała wojnę Niemcom.
  • 6 grudnia – wojska niemieckie i austriackie zajęły Bukareszt.
  • 6 grudnia – utworzono Tymczasową Radę Stanu.
  • 12 grudnia – Niemcy złożyły propozycje pokojowe.
  • 27 grudnia – Erich von Falkenhayn ustąpił ze stanowiska Ministra Wojny Prus.

Rok 1917

  • 22 stycznia – propozycje pokojowe prezydenta USA Woodrowa Wilsona.
  • 14 stycznia – Tymczasowa Rada Stanu rozpoczyna działalność.
  • 16 marca – car Rosji Mikołaj II abdykował.
  • 2 kwietnia – Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny po stronie Ententy.
  • 6 kwietnia – Stany Zjednoczone wypowiedziały Niemcom wojnę.
  • 9 kwietnia – początek angielsko-niemieckiej bitwy pod Arras
  • 27 kwietnia – Grecja przystąpiła do wojny po stronie Ententy.
  • 4 czerwca – utworzono armię polską we Francji.
  • 1 lipca – atak rosyjski na Zaborów i Brzeżany.
  • 24 lipca – spotkanie generałów Ferdinanda Focha (Francja), Robertsona (Wielka Brytania) i Luigiego Cadorny (Włochy), w sprawie wysłania do Włoch wojsk francusko-brytyjskich.
  • 15 sierpnia – utworzenie Komitetu Narodowego Polskiego.
  • 29 sierpnia – Paul von Hindenburg został Ministrem Wojny Prus.
  • 7 listopada – wybuch rewolucji październikowej.
  • 24 października – przełamanie frontu włoskiego przez Austriaków pod Caporetto.
  • 26 października – Austriacy zdobyli włoskie forty Montemaggiore.
  • 10 listopada – zatrzymanie ofensywy niemiecko-austriackiej nad Piawą.
  • 20 listopada – atak angielskich czołgów pod Cambrai.
  • 9 grudnia – wojska brytyjskie zajęły Jerozolimę.
  • 22 grudnia – początek rokowań państw centralnych z Rosją w Brześciu.

Rok 1918

  • 8 stycznia – prezydent Wilson ogłosił orędzie zawierając obietnice utworzenia państwa polskiego.
  • 9 lutego – podpisanie układu pokojowego miedzy państwami centralnymi a Ukrainą w Brześciu.
  • 16 lutego – proklamowano niepodległość Litwy.
  • 3 marca – podpisanie przez państwa centralne układu pokojowego z Rosją w Brześciu.
  • 9 marca – lądowanie wojsk brytyjskich w Murmańsku.
  • 21 marca – początek ofensywy niemieckiej na froncie zachodnim.
  • 9 kwietnia – początek niemiecko-francuskiej bitwy pod Lys.
  • 1 maja – koniec bitwy pod Lys.
  • 7 maja – podpisanie przez państwa centralne układu pokojowego z Rumunią w Bukareszcie.
  • 18 czerwca – kontrofensywa francuska nad Marną.
  • 28 sierpnia – Rada Komisarzy Ludowych anuluje traktaty rozbiorowe.
  • 15 września – początek ofensywy wojska Ententy w Macedonii.
  • 30 września – kapitulacja Bułgarii.
  • 24 października – ofensywa włoska nad Piawą.
  • 28 października – powołano Polską Komisję Likwidacyjną.
  • 30 października – Włosi pokonali Austriaków pod Veneto.
  • 3 listopada – Austro-Węgry podpisały z państwami Ententy rozejm.
  • 9 listopada – abdykował Wilhelm II cesarz Niemiec.
  • 11 listopada – abdykował Karol I cesarz Austro-Węgier.
  • 11 listopada – zawieszenie broni w Compiègne.

Skutki polityczne wojny

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.