Hagia_Sophia -
Hagia Sophia - (t.Aja Sophia, Aja Sofia) - kościół pod wezwaniem Mądrości Bożej w Stambule (dawny Konstantynopol). Wspaniała świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, wybudowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Po zajęciu Konstantynopola przez Turków w 1453 zamieniona na meczet (wtedy m.in. dobudowano minarety). Obecnie muzeum.
Pierwszy kościół został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego, przebudowany w 415 r. podczas panowania Teodozjusza II, spłonął na początku 532 r. Pierwotnie miał kształt bazyliki przykrytej drewnianą więźbą dachową. Po pożarze, Justynian Wielki powierzył prace nad budową nowego kościoła dwom architektom: Antemiuszowi z Tralles i Izydorowi z Miletu. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościołą i rozwiązywaniu detali architektonicznych. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów, które prowadził z aniołem.
Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,0 m. Opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, w który zostało wpisane koło - plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła.
Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głownej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy - wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium.
Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn nastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła.
W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla zostałą wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa.
Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto większość mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. W 1934 r. meczet przekształcono w muzeum i rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.