Gwara łódzka - łodzianizmy, charakterystyczne słownictwo spotykane tylko wśród mieszkańców aglomeracji łódzkiej. Charakterystyczną cechą wymowy w Łodzi jest pomijanie zmiękczeń w końcówkach czasowników w I osobie liczby pojedynczej: "ja robe" (zamiast "ja robię"), "ja kompe se" (zamiast "ja kąpię się"), "ja sype" (zamiast "ja sypię"), itp.

Słowniczek


A

  • angielka - białe pieczywo o wydłużonym kształcie.

B

  • betka, betki - drobna sprawa (od bedłek - małych grzybów, nie prawdziwków, sprzedawanych na targach na objętość, mierzonej miseczkami lub szklankami)
  • bigiel - tłum, zgiełk, miejsce spotkań (pierwotnie nazwa krańcówki /zob.niżej/ tramwajowej na Bałuckim Rynku - w pobliżu dużego targowiska)
  • brzuszek - surowy boczek (element mięsny)

C

  • chechłać - kroić, ciąć tępym narzędziem
  • cieć - kontroler biletów w środkach komunikacji miejskiej (w innych rejonach Polski oznacza dozorcę)
  • czarne - rodzaj krwistej kiełbasy, także zupa zaprawiana krwią drobiową (najczęściej z kaczki)
  • cztujda - gęsta zupa

D

  • drach - czworokątny latawiec
  • drapoki - drewniane trepy wzmocnione drutem przymocowanym do podeszew
  • drygle - zimne nóżki (garmażeryjne)
  • dudy - płucka (podroby)
  • dulawka - lufka do papierosów

K

  • kanar - kontroler biletów MPK
  • klapitka - rodzaj kamienicy (utworzone od nazwiska Klapita, właściciela)
  • kontrol - kontrola biletów w środkach komunikacji miejskiej
  • krańcówka - pętla linii tramwajowej lub autobusowej

L

  • lebera - wątrobianka (wyrób garmażeryjny)
  • leberka - kiełbasa pasztetowa

M

  • migawka - bilet okresowy komunikacji miejskiej

R

  • rollwaga - wóz konny służący do przewożenia złomu

S

  • siajowe - podłej jakości, niewiele warte (utworzone od nazwiska fabrykanta, produkującego na przełomie XIX i XX w. tkaniny miernej jakości - Szai Rosenblatta)

T

  • towar - tkanina
  • tytka - papierowa torebka, kawałek papieru spiralnie zwinięty - opakowanie na cukierki; zapożyczenie z niemieckiego (die Tüte = torba), znane również na Śląsku i w poznańskiem

Z

  • z miasta Łodzi - konstrukcja składniowa przestrzegana przez łodzian starszej daty, zamiast wyrażenia "z Łodzi" nasuwającego skojarzenie ze "złodziejem"
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.