Graduał (łac. graduale) to nazwa jednego ze śpiewów mszalnych, należącego do części zmiennych (proprium) mszy. Gatunkowo jest to responsorium, a jego tekst zaczerpnięty był z jednego z psalmów. Wykonywany był po Lekcji a poprzedzał śpiew Alleluia. W postaci chorałowej był to melizmatyczny śpiew kantora. Z czasem zredukowany do recytacji przez celebransa (przy możliwości równoczesnego wykonania np. przez scholę). W księgach po reformie Soboru Watykańskiego II zastąpiony przez tzw. psalm responsoryjny, co jednak nie ogranicza możliwości wykonania w tym miejscu graduału z repertuaru chorałowego.
Graduał to także księga liturgiczna zawierająca wszystkie śpiewy mszalne. Jej nazwa wywodzi się od graduału w znaczeniu pierwszym. Graduały zawierały przede wszystkim śpiewy należące do części zmiennych (proprium) mszy, takie jak: ale także i te przynależne do części stałych (ordinarium) (często zawarte w oddzielnym kyriale), a więc: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus (oddzielnie lub razem z Benedictus), Agnus Dei, Ite missa est lub Benedicamus Domino.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.