Gorzów Wielkopolski (dawna niem. nazwa Landsberg an der Warthe) - miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone nad Wartą; jedna z dwóch (obok Zielonej Góry) stolic województwa lubuskiego, siedziba Wojewody Lubuskiego.

Historia

W 1249 Ziemia Lubuska znalazła się w rękach brandenburskich poprzez zastaw jaki Bolesław Rogatka, książę legnicki uczynił wobec arcybiskupów Magdeburga. W 1260 roku Konstancja - księżniczka córka Przemysła I, księcia wielkopolskiego wyszła za Konrada, syna margrabiego brandenburskiego Jana, jako posag wniosła ziemie Kasztelanii Santockiej bez samego grodu. 2 lipca 1257 roku rycerz Albrecht de Luge został upoważniony przez margrabiego Johanna I z dynastii askańskiej do założenia niemal na granicy kasztelanii i Ziemi Lubuskiej miasta o nazwie Landisberch Nova (Landsberg Nowy, dla rozróżnienia z Alt-Landsbergiem, koło Berlina, w Niemczech) nazwę Landsberg można było do 1945 roku znaleźć sześciokrotnie. Landisberch rychło stał się bardzo ważnym ośrodkiem kulturalnym i handlowym na wschodnich rubieżach Niemiec. Wraz z założeniem miasta zbiegła się budowa okazałej gotyckiej fary (kościoła parafialnego, od 1537 luterańskiego), dziś rzymskokatolickiej Katedry N.M.P. W 1433 r. przeżył oblężenie husytów, w XVII wieku przez kilkadziesiąt lat znosił szwedzka okupację, utrzymywał wojska rosyjskie w wojnie siedmioletniej, opłacał się kontrybucją armii Napoleona.
Do najważniejszych przedwojennych osobistości Landsbergu należą: Max Bahr (właściciel fabryki worków jutowych, właściciel willi zajmowanej obecnie przez Pałac Biskupi, inicjator budowy Łaźni Miejskiej (1928), która działała jeszcze na początku XXI wieku), Hermann Paucksch - fabrykant z Zawarcia (fundator fontanny z 1897 roku na Starym Rynku, nazwanej od jego nazwiska, odtworzonej w 1997 rękami gorzowian i dawnych niemieckich mieszkańców), właściciel willi Grodzkiego Domu Kultury na Zawarciu, Gustaw Schroeder - założyciel fabryki kabli i sznurów, budowniczy willi, obecnie Muzeum Sztuk Dawnych. W Landsbergu nad Wartą urodziła się w 1929 roku Christa Wolf, najsławniejsza pisarka NRD, kilkoro literatów, utalentowanych artystów i techników, przebywało tu także kilka ważnych postaci znanych z historii powszechnej np. Fryderyk Schleiermacher, Gottfried Benn.
Położenie miasta u ujścia Kłodawy (Kłodawki) do Warty na skrzyżowaniu wodnych i lądowych szlaków komunikacyjnych, dawało dogodne warunki do urbanizacji i rozwoju miasta, które rozkwitało dzięki pracy kupców i rzemieślników. Doprowadziło to do ogromnego rozrośnięcia się miasta i przybrania jeszcze wiekszej wartości ekonomiczno-strategicznej. Na początku zeszłego wieku architektura kamieniczek Landsbergu mogła być uznana za jedną z najpiękniejszych i najbardziej wartościowych w centralnej Europie.
Najtragiczniejszą z wojen okazała się II wojna światowa. Garnizon Wehrmachtu wycofując się do Kostrzyna wysadził oba mosty a oddziały Armii Czerwonej paliły Stare Miasto począwszy od 30 stycznia 1945 roku, ostatecznie w marcu Landsberg stał się polskim Gorzowem nad Wartą. Następuje ponowny szybki rozwój miasta. Już w połowie lat 60-tych mieszkało tu 50 tys. osób, przekraczając stan sprzed wojny. W końcu lat 60-tych Gorzów przeżywa drugi w swych dziejach boom budowlany stając się miastem średniej wielkości. W 1975 r. został stolicą województwa gorzowskiego, a w 1979 rodzi się 100-tysięczna gorzowianka.
Od roku 1999 Gorzów jest siedzibą wojewody lubuskiego.

Wyznania

Wyznania: katolicy (obrządku rzymskiego i greckiego) - w Gorzowie znajduje się Katedra Rzymskokatolickiej Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej, prawosławni, luteranie, baptyści, muzułmanie, zielonoświątkowcy, świadkowie Jehowy, wyznawcy Kościoła Wiary (w Gorzowie funkcjonuje redakcja ogólnopolskiego magazynu "Absolutnie Fantastyczne", należącego formalnie do jednego z kościołów lokalnych tego związku wyznaniowego) i inni.

Współpraca zagraniczna

W 1999 r. został otwarty Ośrodek Kultury Francuskiej Alliance Francaise.
Gorzów Wlkp. jest największym ośrodkiem Euroregionu Pro Europa Viadrina.
We wrześniu 1999 r. Gorzów został uhonorowany Dyplomem Rady Europy, a w 2002 roku zdobył kolejne wyróżnienie - Sztandar Rady Europy.
Miastami partnerskimi Gorzowa są:

Gospodarka

Ośrodek przemysłowy z rozwiniętym przemysłem chemicznym (Stilon), elektronicznym (Volkswagen Elektrosystemy), energetycznym (Elektrociepłownia "Gorzów"), farmaceutycznym (Vetoquinol Biowet), maszynowym (Gomad, Goma, Zremb), motoryzacyjnym (Faurecia), spożywczym (Spółdzielnia Mleczarska "Rolmlecz", Przedsiębiorstwo "LAS Skwierzyna-Gorzów"), włókienniczym (Silwana). Dobrze rozwinięty handel i usługi. Od kilku lat miasto zajmuje czołowe miejsca w rankingach ogólnopolskich pod względem ilości inwestycji.
W Gorzowie działa podstrefa Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Edukacja i nauka

W mieście funkcjonuje Gorzowskie Towarzystwo Naukowe.

Uczelnie wyższe

Artykuł główny: Wyższe uczelnie w Gorzowie Wielkopolskim

Publiczne

Niepubliczne

Instytucje nadzorujące oświatę

Publiczne

Niepubliczne

Kultura i sztuka

do uzupełnienia

Najważniejsze cykliczne imprezy kulturalne

  • Biennale Sztuki Sakralnej
  • Dni Gorzowa
  • Gorzowskie Spotkania Teatralne
  • Jesień Jazzowa (do 2004 r. - Pomorska Jesień Jazzowa)
  • Miedzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich "Romane Dyvesa"
  • Reggae nad Wartą

Znani gorzowscy twórcy

  • Adam Bałdych - skrzypek jazzowy

Muzea

Wybrane biblioteki

Teatry

Kina

Inne instytucje kultury i sztuki

Publiczne instytucje opieki zdrowotnej

Prasa

Radio

Telewizja

  • TVP 3 - Oddział Terenowy TVP w Gorzowie Wlkp.
  • TMG - Telewizja Miejska Gorzów
  • Telewizja Teletop

Sport

  • AZS-AWF Gorzów www - aikido, akrobatyka sportowa, judo, kajakarstwo, kulturystyka, lekkoatletyka, piłka ręczna, wioślarstwo, zapasy
  • AZS PWSZ Gorzów - koszykówka kobiet
  • Centrum Sportowo-Rehabilitacyjne "Słowianka" www
  • Stal Gorzów - www - żużel
  • Gorzowski Klub Piłkarski - www - piłka nożna
  • GTPS Gorzów - siatkówka
  • Miejski Klub Pływacki "Słowianka"
  • Międzyszkolny Ośrodek Sportowy www
  • MKKS Gorzów - kajakarstwo
  • Ośrodek Sportu i Rekreacji - łucznictwo
  • ZTKKF Gorzów - piłka nożna kobiet, piłka ręczna mężczyzn

Turystyka

Okolice Gorzowa to region atrakcyjny dla miłośników przyrody i osób chcących odetchnąć od wielkich miast i spędzić czas na łonie natury. Każdy turysta znajdzie tu wytchnienie nad setkami jezior, otoczonych tysiącami hektarów lasów i puszcz (największą jest Puszcza Gorzowska).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.