Gaz_bojowy -

Broń chemiczna – jeden z rodzajów broni, w którym czynnikiem rażącym jest jakiś związek chemiczny lub ich mieszanina. Często termin ten jest utożsamiany z gazami bojowymi, gdyż większość, choć nie wszystkie rodzaje broni chemicznej, są oparte na związkach, które w temperaturze pokojowej są gazami, lub cieczami o dużych prężnościach par (są wówczas stosowane w postaci aerozolu). Broń chemiczna ma jednak szersze znaczenie i oprócz samego czynnika rażącego obejmuje też urządzenia i techniki do jego przenoszenia i aplikowania na polu bitwy.
Broń chemiczną dzieli się na dwa ogólne rodzaje:
  • bojowe środki trujące (głównie gazy lub lotne ciecze)
  • bojowe środki pomocniczne (zapalące, defolianty, lachrymatory)
Bojowe środki trujące, zgodnie z Rezolucją nr 687 ONZ, są uznawane za broń masowego rażenia. Protokół genewski 1925 zakazał stosowania bojowych środków trujących, ale nie rozwijania ich produkcji i przechowywania. Dopiero ONZ-etowska Konwencja Broni Chemicznej z 1993 ostatecznie zakazała badań, produkcji i przechowywania tych środków w każdej formie.

Rodzaje bojowych środków trujących

Bojowe środki trujące są zwykle silnie toksycznymi związkami chemicznymi, które są gazami w temperaturze pokojowej, lub ew. cieczami, które szybko w tej temperaturze parują tworząc wystarczające z bojowego punktu widzenia stężenie trujących oparów w powietrzu.
Środki te dzieli się zasadniczo na następujące typy:
  • środki duszące – zwykle oparte na cyjankach, które na stałe wiążą żelazo hemu i blokują transport tlenu przez krew z płuc do tkanek, powodując tym szybkie obumieranie mózgu i innych kluczowych narządów człowieka na skutek niedotlenienia, co powoduje szybką śmierć. Przykładem może być Cyklon B, czyli cyjanowodór, HCN (który jednak nigdy nie był stosowany jako gaz bojowy).
  • środki parzące – takie jak np. gaz musztardowy (iperyt), które powodują rozległe oparzenia skóry. Środki te zwykle nie zabijają, powodują jednak całkowitą niezdolność do walki, masową panikę i konieczność udzielania pomocy masom poparzonych żołnierzy, co skutecznie dezorganizuje zaplecze wroga.
  • środki krztuszące – takie jak chlor czy fosgen, które silnie podrażniają górne drogi oddechowe, powodując krztuszenie i wymioty. Same w sobie nie są one zbyt skuteczne i szybko zarzucono ich stosowanie, jednak są one stosowane w kompozycji z innymi środkami. Ich efektywność wynika z faktu, że żołnierze narażeni na ich działanie nie są w stanie skorzystać z masek przeciwgazowych o ile nie założyli ich zanim środki te do nich dotarły. Najczęściej są one stosowane w kombinacji z środkami paralityczno-drgawkowymi
  • środki paralityczno-drgawkowe – takie jak np. tabun, sarin, soman czy VX, które działają na układ nerwowy człowieka działając jak silne neurotransmitery, lub odwrotnie, szybko blokujące działanie naturalnych neurotransmiterów. Środki paralityczno-drgawkowe są najgroźniejszym i zarazem najskuteczniejszym bojowym środkiem trującym
  • środki halucynogenne i usypiające, zwane psychogazami – (takie jak LSD czy BZ), które również działają bezpośrednio na układ nerwowy człowieka, nie powodując jednak natychmiastowego zgonu lecz tylko czasową niedyspozycję uniemożliwiającą skuteczną walkę.

Bojowe środki pomocnicze

Chemiczne środki pomocnicze są to środki bojowe, które zazwyczaj nie służą do bezpośredniego rażenia ludzi lecz do ułatwiania rażenia ich innymi środkami, lub eliminacją infrastruktury wroga. Większość tych środków jest legalna w świetle prawa międzynarodowego Zalicza się do nich:
  • lachrymatory – czyli gazy bojowe, które wywołują względnie lekkie podrażnienie błon śluzowych i oczu takie jak gaz łzawiący czy pył pieprzowy. Służą one nie tyle jako wojskowe środki bojowe ile raczej narzędzia do rozganiania tłumów przez siły policyjno-porządkowe.
  • defolianty – takie jak DDT czy dioksyny – które są silnie toksyczne dla roślin i umożliwiają szybie "oczyszczanie" zalesionych terenów w celu ich odsłonięcia dla dalszych działań bojowych lub w celu uniemożliwienia produkcji żywności.
  • środki zapalające – takie jak np. napalm, które służą do wzniecania pożarów.
  • zasłony dymne – które są stosowane na polu bitwy w celu wprowadzania elementu zaskoczenia.

Historia

Bojowe środki po raz pierwszy zastosowana na większą skalę w trakcie I wojny światowej (1915 i 1917) pod Ypres (niemiecki atak falowy gazów chlor i iperyt.

Opisane

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.