Gajusz Petroniusz z przydomkiem Arbiter, właściwie Titus Petronius Niger. Zmarł śmiercią samobójczą w 66 roku. Rzymski pisarz (poeta), filozof i polityk. Przypisuje się mu autorstwo Satyryk (Satiricon libri).
Krytykowany przez stoików sybaryta, praktyk epikureizmu. Według Tacyta Seneka zarzucał mu, że zamienia noc w dzień. Zdecydowanie wybierał epikurejskie przyjemności bezczynności. Jako przedstawiciel znakomitego rodu Petroniuszy nie uniknął jednak funkcji publicznych. Zarządzał rzymską prowincją w Azji, Bitynią. Okazał wówczas, że jest człowiekiem obowiązkowym i energicznym. W 62 lub 63 roku został konsulem.
Uzyskał duży wpływ na Nerona, znudzonego stoickim Seneką. Dla zafascynowanego kulturą grecką i uważającego się za artystę cesarza oraz jego zmanierowanego dworu, stał się wyrocznią w sprawach dobrego smaku i wartości artystycznych. Stąd przydomek Arbiter elegantiae (elegantiarum). Prawdopodobny osąd Nerona przez Petroniusza zawarty jest w w postaci Trymalchiona (bohatera Satyryk) przedstawionego jako prostackiego, pozbawionego dobrego smaku, ale bałwochwalczo uwielbiającego kulturę wyzwoleńca i bogacza.
Swój wpływ na cesarza przypłacił nie tylko niechęcią Seneki, ale również nienawiścią prefekta pretorianów Tygellina, który wykorzystał spisek na życie Nerona (65) do oskarżenia Petroniusza o kontakty z jednym z przywódców spisku, Pizonem. Podobnie jak Seneka i Lukan popełnił w związku z tym samobójstwo.
Filozofem pozostał do końca. Spodziewając się nieuchronnego wyroku śmierci, zorganizował ucztę, podczas której otworzył sobie żyły, zaciskając je następnie opaską aby opóźnić zgon. Przez kilka godzin dokonał dyspozycji majątowych, ucztował, rozmawiał z przyjaciółmi, słuchał recytacji i muzyki. W końcu zapadł w sen.
Najprawdopodobniej jego autorstwa jest komediowa, awanturnicza powieść Satyryki (Satiricon liber). Zachowało się około dziesiątej części tego dzieła, napisanego w formie parodii greckiego romansu, przedstawiającego w sposób zabawny ale jednocześnie bardzo realistyczny życie różnych warstw ówczesnego społeczeństwa rzymskiego.
Gajusz Petroniusz jest jednym z głównych bohaterów powieści "Quo Vadis" Henryka Sienkiewicza.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.