Günter Wilhelm Grass (ur. 16 października 1927 w Wolnym Mieście Gdańsku) – pisarz niemiecki, laureat nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1999. Doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (za wybitną twórczość literacką oraz wkład w polsko-niemieckie pojednanie) oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1993 Rada Miasta przyznała pisarzowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gdańska.

Biografia

Günter Grass urodził się 16 października 1927 w Wolnym Mieście Gdańsku (Freie Stadt Danzig). Jego ojciec był kupcem niemieckim, matka natomiast Kaszubką.
Dzieciństwo spędził w Wolnym Mieście Gdańsku. Mieszkał przy ulicy Lelewela (wówczas Labesweg) w dzielnicy Wrzeszcz (wówczas Langfuhr). W 1942 zgłosił się do służby w niemieckiej marynarce wojennej (Kriegsmarine), jednakże z powodu młodego wieku nie został przyjęty. W 1943 powołano go wraz z całym jego rocznikiem do paramilitarnej Służby Pracy Rzeszy (RAD). W 1944 został wcielony do Waffen-SS w dziesiątej dywizji pancernej "Frundsberg"; został ranny. W 1954 ożenił się, a od 1960 zamieszkał w Berlinie. Günter Grass był działaczem SPD. W 1978 wziął rozwód i ponownie ożenił się w 1979.
Światową sławę przyniosła mu tzw. trylogia gdańska, złożona z dzieł: Blaszany bębenek, Kot i mysz, Psie lata, z których pierwsze jest najbardziej znane. Blaszany bębenek to groteskowo-naturalistyczna powieść, której adaptację filmową w 1979 stworzył Volker Schlöndorff. Cała trylogia gdańska traktuje o rozwoju faszyzmu i epizodach wojennych oraz umiejscowione są w Gdańsku, mieście na pograniczu kulturowym, "małej ojczyźnie" Polaków i Niemców żyjących razem od setek lat.
Ciekawą "powieścią z kluczem" jest powieść Güntera Grassa z 1979 Das Treffen in Telgte (Spotkanie w Telgte, 1992). Utwór opisuje fikcyjne spotkanie niemieckich poetów i pisarzy w 1647 (m.in. śląscy artyści-politycy jak Andreas Gryphius, Daniel Czepko von Reigersfeld, Angelus Silesius) mające na celu porozumienie artystów, często będących ideologami zwalczających się katolików i protestantów i zakończenie wojny trzydziestoletniej. Naprawdę książka poświęcona jest ważnej dla twórczości autora Grupie 47.
Günter Grass był wielokrotnie nagradzany, ale najważniejszym wyróżnieniem stała się Nagroda Nobla w dziedzinie literatury przyznana w 1999. Jego ostatnim dotychczas wydanym dziełem jest powieść "Skrzynka", napisana w 2009. Kilka lat temu niemiecki pisarz ujawnił tajemnicę swojej służby w SS. Teraz zastanawia się, czy potrafił być dobrym ojcem. Książka napisana jest w formie dialogu jego licznych dzieci z różnych związków, które snują rodzinną sagę. W tle – jak zwykle u tego autora – dzieje się wielka historia.
W 1992 roku Günter Grass założył Fundację im. Daniela Chodowieckiego nazwaną od imienia polsko-niemieckiego grafika Daniela Chodowieckiego] z siedzibą w Akademii Sztuk w Berlinie, której celem jest współpraca między artystami niemieckimi i polskimi. Od 1993 roku organizuje Konkurs o Nagrodę im. Daniela Chodowieckiego na polski rysunek i grafikę."KONKURS O NAGRODĘ IM. DANIELA CHODOWIECKIEGO NA POLSKI RYSUNEK I GRAFIKĘ. LAUREACI I WYRÓŻNIENI UCZESTNICY Z LAT 1993-2007"

Kontrowersje wokół służby w Waffen-SS

W sierpniu 2006 Grass udzielił zaskakującego wywiadu niemieckiemu dziennikowi "Frankfurter Allgemeine Zeitung" (z 12 sierpnia 2006), w którym wyznał, że samo pójście do wojska nie było przymusowe (chociaż nie był ochotnikiem Waffen-SS jako takim).
Grass powiedział, że był ochotnikiem sił zbrojnych, by wyzwolić się spod wpływu rodziców, który mu, jako nastolatkowi, przeszkadzał.

W połowie sierpnia 2006 (choć zaplanowano tę publikację na 1 września) ukazał się tom wspomnień autora pt. Przy obieraniu cebuli (Beim Häuten der Zwiebel), zawierający nieznane szczegóły jego biografii. "Gazeta Wyborcza" dodaje:
Grass podkreśla, że do uznanych przez Trybunał Norymberski za organizację zbrodniczą oddziałów trafił nie z własnej woli."Günter Grass służył w Waffen SS ", GW, 12 sierpnia 2006

Lech Wałęsa oświadczył"Wałęsa: niech Grass zrzeknie się honorowego obywatelstwa Gdańska", PAP, 13 sierpnia 2006, że Grass powinien zrezygnować z tytułu honorowego obywatela Gdańska, ponieważ jego zdaniem służba w formacjach Waffen SS wyklucza prawo do posiadania takiego tytułu. Potem były lider Solidarności wycofał się częściowo z tej wypowiedzi twierdząc, że został źle zrozumiany: "Powiedziałem, tylko że na jego [1] miejscu zrezygnowałbym z tytułu""Wałęsa prostuje wypowiedź o Grassie", IAR, 13 sierpnia 2006.
Jacek Kurski na konferencji prasowej 14 sierpnia 2006 zaapelował do Grassa, aby pisarz zrzekł się obywatelstwa i dodał, że jeśli Grass sam tego nie zrobi, to radni PiS w Gdańsku zgłoszą odpowiedni wniosek w tej sprawie"Adamowicz: Kurski upolitycznia sprawę Grassa", GW, 14 sierpnia 2006.
W obronie pisarza wypowiedział się 14 sierpnia 2006 arcybiskup Michalik"Dyskretny urok nazizmu", Newsweek, 30 września 2007:
Oto noblista niemiecki Günter Grass przyznał się, że zgłosił się sam do SS, formacji najbardziej nazistowskiej. Dzisiaj jest starym człowiekiem, a jednak chce się oczyścić. Myślę, że większym jest człowiekiem dzisiaj, przyznając się do tego i przepraszając innych, większym jest autorytetem i pisarzem, niż wtedy, gdy zdobywał Nobla.

17 sierpnia Wałęsa 2006 zadeklarował chęć rozmowy z Grassem"Wałęsa: Zaproszę Grassa na grób mojego ojca", Tok FM, 17 sierpnia 2006:
Rzeczywiście szkoda człowieka, nie wolno karać za dobre uczynki. On zrobił dobry uczynek, tylko trochę późno. Nikt nie ma odpowiedzi, co zrobić w takiej sytuacji, jeśli ktoś się nawraca, jak go prowadzić, żeby on nie miał na tym nawróceniu problemów.
Tego samego dnia pisarz zadeklarował, że nie zrzeknie się obywatelstwa Gdańska"Grass nie odda obywatelstwa", GW, 18 sierpnia 2006. Dzień później Wałęsa zapowiedział, że sam zrezygnuje z honorowego obywatelstwa miasta jeśli Grass nie wyjaśni gdańszczanom okoliczności swojej służby w Waffen SS"Wałęsa stawia ultimatum, Rzeczpospolita, 19 sierpnia 2006". Jednak po lekturze listu wystosowanego przez pisarza do prezydenta Gdańska (22 sierpnia 2006), Wałęsa wyraził zrozumienie dla motywów jego działania, i zadeklarował:
Zrozumiałem, że Grass nie grał swoją służbą w SS po to, by sprzedać więcej swoich książek. Mam satysfakcję, bo to była jego spowiedź. Ten pan dał dobry przykład innymGrass pisze do gdańszczan, Gazeta Wyborcza.

Twórczość

Günter Grass -
i Günter Grass, 2006
  • Zalety przepiórek (oryg. 1956) – tom wierszy
  • Trylogia gdańska (Danziger Trilogie) – powieści:
    • Blaszany bębenek 1983 (oryg. Die Blechtrommel, 1959)
    • Kot i mysz 1963 (oryg. Katz und Maus, 1961)
    • Psie lata 1990 (oryg. Hundejahre, 1963)
  • Plebejska próba powstania (oryg. 1966) – sztuka
  • Miejscowe znieczulenie 1997 (oryg. 1969)
  • Z dziennika ślimaka 1991 (oryg. Aus dem Tagebuch – einer Schnecke 1971) – esej-reportaż
  • Turbot 1995 (oryg. Der Butt 1977) – powieść
  • Spotkanie w Telgte 1992 (oryg. Das Treffen in Telgte 1979) – powieść
  • Szczurzyca 1993 (oryg. Die Rattin 1986) – powieść
  • Wróżby kumaka 1992 (oryg. Unkenrufe 1992) – powieść
  • Moje stulecie (oryg. Mein Jahrhundert, 1999) – zbiór opowiadań
  • Idąc rakiem (oryg. Im Krebsgang, 2002) – powieść
  • Ostatnie tańce (2005; oryg. Letzte Tänze, 2003)
  • Przy obieraniu cebuli (2006)
  • Skrzynka (2009)

Ekranizacje

Гюнтэр Грас
Günter Grass
Грасс, Гӱнтер
گنٹر گراس
Günter Grass
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.