Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) jest największym okręgiem przemysłowym Polski. Obejmuje jednostki przemysłowe w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego.

Błędne użycie terminu

Termin GOP jest często błędnie traktowany jako synonim konurbacji śląskiej. Jakkolwiek obszary GOP-u i konurbacji katowickiej nakładają się lub zazębiają terytorialnie (w stopniu zależnym od zrozumienia używającego tych terminów), to są to pojęcia strukturalnie całkowicie odmienne. Okręg przemysłowy to skupisko zakładów i ośrodków przemysłowych, konurbacja miejska to jedna z form skupienia miast. W konurbacjach i aglomeracjach miejskich jest wiele miast nie mających funkcji przemysłowych. W innych miejscach (okręgach przemysłowych) wiele zakładów przemysłowych i ośrodków przemysłowych znajduje się w miejscowościach formalnie wiejskich.
Termin GOP jest czasem błędnie traktowany jako synonim Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.

Położenie

Górnośląski Okręg Przemysłowy znajduje się na Wyżynie Śląskiej oraz Kotlinie Oświęcimskiej, w województwie śląskim i częściowo w województwie małopolskim, w dorzeczu górnej Wisły i Odry. Ze względu na stopień przekształcenia środowiska jest traktowany jako odrębna jednostka geograficzna. Pod względem geologicznym GOP położony jest w północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.

Miasta w rejonie GOP

Najważniejszym miastem w rejonie GOPKatowice.






Górnośląski Okręg Przemysłowy -


Górnośląski Okręg Przemysłowy -

Górnośląski Okręg Przemysłowy -

Lp.Powiaty i gminyLudnośćPowierzchniaGęstość
1Katowice309 621164,67 km²1 880,25 os/km²
2Sosnowiec221 77591,26 km²2 446,68 os/km²
3Gliwice196 968134,2 km²1 474,47 os/km²
4Bytom182 32869,32 km²2 630,23 os/km²
5Zabrze176 14080,47 km²2 188,89 os/km²
6Powiat będziński150 951368,02 km²410,37 os/km²
7Ruda Śląska143 39477,7 km²1 845,48 os/km²
8Powiat tarnogórski137 646642,63 km²214,43 os/km²
9Tychy129 44982,63 km²1 566,61 os/km²
10Dąbrowa Górnicza127 686188 km²679,18 os/km²
11Powiat gliwicki114 066663,35 km²172,92 os/km²
12Chorzów113 00733,5 km²3 373,34 os/km²
13Jaworzno95 036152,2 km²624,41 os/km²
14Powiat mikołowski91 866231,53 km²394,58 os/km²
15Mysłowice74 89366 km²1 134,74 os/km²
16Siemianowice Śląskie70 71225,5 km²2 809,53 os/km²
17Piekary Śląskie58 51939,98 km²1 472,18 os/km²
18Powiat bieruńsko-lędziński56 345156,68 km²358,00 os/km²
19Świętochłowice54 09113,22 km²4 084,1 os/km²
20Gmina Chrzanów50 16679,33 km²632,37 os/km²
21Oświęcim40 29230,3 km²1 343,1 os/km²
22Trzebinia20 37331,3 km²650,89 os/km²
23Libiąż17 67135,88 km²492,50 os/km²
24Gmina Łazy15 077132,56 km²121,28 os/km²
25Gmina Chełmek12 87727,24 km²472,72 os/km²
26Bukowno10 76563,42 km²169,74 os/km²
27Gmina Bolesław7 84241,42 km²189,33 os/km²
Razem2 646 8513359,74 km²787,81 os/km²

  • Uwaga do Tabeli: W/w obszar obejmuje także znaczną część lasów ochronnych GOP

Gospodarka

.

GOP jest regionem o ogromnej koncentracji przemysłu. Dominuje tu:
  • przemysł górniczy (kilkanaście czynnych kopalń węgla kamiennego)
  • przemysł hutniczy (kilkanaście czynnych hut żelaza i metali nieżelaznych),
  • przemysł transportowy (fabryki samochodów Opel w Gliwicach i Fiat w Tychach, producent pojazdów szynowych Konstal w Chorzowie, Bumar Łabędy)
  • przemysł energetyczny (kilkanaście elektrowni i elektrociepłowni)
  • przemysł maszynowy
  • przemysł chemiczny (zakłady azotowe, Pollena Savona, Fabryka Farb i Lakierów HAJDUKI)

Komunikacja miejska

Górnośląski Okręg Przemysłowy -
, tramwaj "Karlik" relacji Katowice-Chorzów-Bytom
Na terenie GOP-u funkcjonuje dobrze rozwinięta komunikacja miejska w postaci autobusów oraz tramwajów. Sieć torów tramwajowych jest na trzecim miejscu w Europie pod względem długości tras. Łącznie istnieje tu ponad 300 linii autobusowych oraz ponad 30 tramwajowych. Olbrzymią większość linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe na zlecenie KZK GOP w większości obsługują komunalne Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej; największe w Sosnowcu, Katowicach i Gliwicach oraz liczne firmy prywatne. Zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. W Tychach funkcjonują trolejbusy obsługiwane przez Tyskie Linie Trolejbusowe. Oprócz tego działają tutaj także linie organizatorów niezrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.

Transport kolejowy

GOP stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Znajduje się tutaj łącznie kilka dworców i kilkadziesiąt stacji PKP. Przez dworzec główny w Katowicach przejeżdżają pociągi EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.
Dworce kolejowe w Katowicach i Gliwicach są oznaczone kategorią A (co oznacza roczną odprawę podróżnych na poziomie powyżej 2 mln). Stacja Tarnowskie Góry jest największym towarowym węzłem kolejowym w kraju.
Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

Transport drogowy

GOP znajduje się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Silnie rozwinięta jest tu również sieć dróg. Biegnie tędy autostrada A4, E40 , E75 oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada – A1. Przez rejon przebiegają m.in.: Miasta GOP-u mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych.

Transport lotniczy

Górnośląski Okręg Przemysłowy -
W GOP-ie w odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. W 2005 obsłużył 1,1 mln pasażerów, w 2006, ponad 1,4 mln, a w roku 2007 blisko 2 mln. Port obecnie posiada roczną przepustowość 3,6 mln pasażerów, jeden terminal cargo oraz 2800-metrową drogę startową. Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi: Centralwings, Germanwings EuroLOT, Jet Air, LOT, Lufthansa, Ryanair oraz Wizz Air.
W centrum Katowic znajduje się również aeroklubowe lotnisko Katowice-Muchowiec ze zniszczoną szkodami górniczymi betonową drogą startową. Obecnie użytkowana jest trawiasta droga startowa. Planowane jest wybudowanie nowej 850-metrowej betonowej drogi startowej na miejscu obecnie użytkowanej drogi trawiastej wzdłuż ul. Lotnisko i przeistoczenie lotniska w miejski port lotniczy o nastawieniu biznesowym. Jednak, obecnie lotnisko jest przedmiotem sporu na tle własnościowym pomiędzy Aeroklubem Polskim i Aeroklub Śląskim. Lotnisko należy do miasta, lecz zostało oddane w wieczystą dzierżawę "aeroklubowi".
W południowej części Gliwic – na Trynku – swoje lotnisko ma także Aeroklub Gliwicki. Obecnie dysponuje jedynie trawiastym pasem startowym, jednak władze miasta planują budowę nowego, betonowego pasa, oraz rozbudowę pozostałej infrastruktury lotniska, by umożliwić obsługę lotów biznesowych niedużych samolotów oraz tzw. "taksówek powietrznych".

Transport wodny

Górnośląski Okręg Przemysłowy -
Rudziniec na Kanale Gliwickim
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton.
Port Gliwice poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest z siecią kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim.
  • Kanał Gliwicki
  • Port Gliwice
  • Kanał Kłodnicki

Edukacja

– Wydział Prawa i Administracji
, Politechnika Śląska w Gliwicach, Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki
Górnośląski Okręg Przemysłowy -

GOP jest jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce i na świecie.
Znajduje się tu ponad 49 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 250 tys. osób.
Wyższe uczelnie na terenie GOP:
  1. Uniwersytet Śląski
  2. Politechnika Śląska
  3. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
  4. Akademia Ekonomiczna w Katowicach
  5. Akademia Muzyczna w Katowicach
  6. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  7. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  8. Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie, filia
  9. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
  10. Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów
  11. Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych w Katowicach
  12. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
  13. Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych w Tychach
  14. Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Katowicach
  15. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
  16. Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, wydział zamiejscowy
  17. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
  18. Wyższa Szkoła Mechatroniki
  19. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
  20. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
  21. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
  22. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
  23. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
  24. Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych w Katowicach, franciszkanie w Panewnikach
  25. Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne w Katowicach
  26. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy
  27. Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości
  28. Akademia Polonijna w Częstochowie Filia w Gliwicach –
  29. Wyższa Szkoła Humanitas w Sosnowcu
  30. Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej
  31. Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Sosnowcu
  32. Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna w Krakowie, Oddział w Sosnowcu – Wydział Pedagogiczny Strona uczelni]
  33. Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji w Bytomiu
  34. Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych wydział w Bytomiu
  35. Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, wydział w Bytomiu
  36. Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego w Bytomiu
  37. Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości im. Karola Goduli
  38. Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu, Wydział Zamiejscowy w Chorzowie
  39. Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna
  40. Śląska Wyższa Szkoła Informatyki w Katowicach
  41. Akademia Górniczo-Hutnicza w Kochłowicach
  42. Wyższa Szkoła Handlowa w Rudzie Śląskiej
  43. Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Opolu - wydział zamiejscowy w Tarnowskich Górach
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.