Figowiec pospolity
Figowiec_pospolity -
Ficus carica
Systematyka
Klasa:dwuliścienne
Podklasa:ukęślowe
Rząd:pokrzywowce
Rodzina: morwowate
Rodzaj: figowiec
Nazwa systematyczna

Ficus carica L.

Figowiec pospolity, figa karyjska, drzewo figowe (Ficus carica L.) - gatunek drzewa lub krzewu należący do rodziny morwowatych. Prawdopodobnie pochodzi z Azji środkowozachodniej lub Azji Mniejszej, ale trudno jest ustalić, które egzemplarze są naturalnie rosnące, a które zdziczałe.

Charakterystyka

Pokrój
Dwupienne drzewa, osiągające do 15 m wysokości, o szerokostożkowej koronie.
Pień
Korowina jasnoszara, gładka. Wszystkie części rośliny zawierają mleczny sok, którego jednym z głównych składników jest kauczuk.
Liście
Opadające, jednosezonowe. W zarysie okrągłe, 3 - 7 klapowe, o średnicy do 13 cm. Z wierzchu ciemnozielone, szorstkochropowate, od spodu gruczołkowato owłosione.
Kwiaty
Osadzone są na wewnetrznej ściance dzbankowato, jakby wydrążonej, mięsistej, zgrubiałej osi kwiatostanowej (na rys. nr 1 to przekrój kwiatostanu). Rośliny żeńskie wytwarzają jedynie żeńskie kwiaty długoszyjkowe o jednym słupku, które są zdolne do wytwarzania nasion po zapyleniu i dają figi jadalne. Rośliny męskie w gónej części "dzbana" zawiązują pięć (najczęściej) kwiatów męskich o 5-ciu pręcikach i 5-działkowym okwiecie, a pod nimi płone, krótkoszyjkowe, kwiaty żeńskie zwane wyroślami. Służą one błonkówce (osa) Blastophaga psenes jako miejsce do składania jaj. Odwiedzając kwiatostany zarówno drzew męskich jak i żeńskich, jest ich jedynym zapylaczem.
align=left |
Figowiec_pospolity -
Sztuczne zapylenie figowca odkryli starożytni Grecy, na drzewach żeńskich zawiesza się wiązki kwitnących gałązek drzewa męskiego zwanego caprificus. Stąd nazwa sztucznego zapylania figowców - to kaprifikacja.
Owoce
Botanicznie - orzeszek, to co w języku potocznym nazywamy owocem, w rzeczywistości jest "owocem rzekomym" powstałym w wyniku rozrośnięcia osi kwiatostanu tworzącym osadniki owocostanowe, bedące celem uprawy i nazywane figami, które powstają na drzewach żeńskich, na drzewach męskich powstają podobne owoce zwane 'figami kozimi' lub 'kaprifigami', które są niejadalne. Owoc ma kształt gruszki. Jest owocem jadalnym, zarówno na surowo jak i po przetworzeniu.

Figowiec_pospolity -
Gałązka z „owocami”
Figowiec_pospolity -
Figi w supermarkecie
Figowiec_pospolity -
Przekrój przez świeży „owoc”
Obecnie w uprawie są dwie grupy odmian:
  • dalmatyńskie - zawiązujące "owoce" bez nasion, nie wymagające zapylenia
  • smyrnieńskie - wymagające zapylenia naturalnego lub kaprifoliacji i tworzące "pesteczki", będące rzeczywistymi owocami z botanicznego punktu widzenia.
System korzeniowy
Mocno rozwinięty.

Zastosowanie

  • Roślina uprawna: Uprawiane na terenach śródziemnomorskich, w Gruzji, Armenii, Kalifornii i innych krajach.
    • Historia : Roślina znana już ludziom neolitu. Pierwsze udokumentowane uprawy w Sumerze, a następnie w Egipcie (zachowały się płaskorzeźby przedstawiające zbiory fig z ok. 2500 r p.n.e.), gdzie figowiec należał do jednej z ważniejszych upraw. W IX w. p.n.e. Grecy rozpoczeli uprawę figowca początkowo na wyspach Morza Egejskiego, a potem rozpowszechnili w całym basenie Morza Śródziemnego. Oni też opracowali sztuczne zapylanie tych roślin.
  • Wartości odżywcze : Świeże figi zawierają od 12 do 25% glukozy i fruktozy, do 4% pektyny, do 7% celulozy, witaminy C i z grupy B oraz karoten. Są bardzo bogate w sole mineralne, zawierają przecietnie: potas (1100 mg%), wapń (230 mg%), magnez (120 mg%), fosfor (260 mg%).
  • Sztuka kulinarna : Figi występują w różnych odmianach, np. ciemnofioletowe są spożywane na surowo, a jasnozielone suszone, (nabierają przy tym charakterystycznej, bursztynowej barwy) i sprasowywane, w której to postaci są najczęściej spotykane w handlu i zaliczane do bakalii. Charakteryzują się one dużą wartością energetyczną, gdyż zawartość cukrów zwiększa się u nich do 50 - 75%. Owoce przetwarza się na konfitury, dżemy i konserwy. Są podstawą produkowanego na poł. Europy wina figowego. Suszone i podprażone figi stosuje się jako namiastkę kawy; ma ona lekko orzechowy posmak, który zawdzięcza substancją zawartym w bielmie.
  • Figowce często są sadzone w krajach, gdzie rosną jako rośliny wiatrochronne na skrajach plantacji winorośli.
  • Drewno figowców jest twarde i zwarte, dzięki czemu w stolarstwie służy do wyrabiania tocznych drobiazgów.
  • Medycyna ludowa : W krajach południowych zaleca się figi przy schorzeniach sercowo-naczyniowych i niedokrwistości. Konfitury i odwary z "owoców" medycyna ludowa zaleca na nieżyty żołądka i zaparcia. W Gruzji odwar z liści stosowany jest przy kaszlu i przeziębieniach, a sok mleczny do leczenia ran
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.