Fidżi, Republika Wysp Fidżi - państwo wyspiarskie, położone w południowo-wschodniej części Oceanu Spokojnego na wschód od Vanuatu, zachód od Tonga i południe od Tuvalu.

Historia

Pierwsi mieszkańcy Fidżi byli przybyszami z południowo-wschodniej Azji na długo przed odkryciem wysp przez Europejczyków w XVII w. Pierwszym Europejczykiem, który tu dotarł był Abel Tasman w 1643. Następnie w 1774 wyspy były badane przez Jamesa Cooka. W 1854 w zachodzniej części powstało królestwo. Wyspy stały się brytyjską kolonią w 1874. W latach 1879-1917 nastąpił napływ ludności hinduskiej do pracy na plantacjach. W 1966 Fidżi uzyskało wewnętrzną autonomię w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Niepodległość otrzymały w 1970. Od 1987 Fidżi jest republiką. Rządy demokratyczne były przerywane dwoma wojskowymi zamachami. Oba spowodowane były niepokojami między etnicznymi Fidżijczykami a ludnością hinduską stanowiącą większość.
Konstytucja z 1990 zagwarantowała etnicznym Fidżijczykom kontrolę nad Fidżi, co doprowadziło do emigracji Hindusów. To znów wywołało trudności gospodarcze, ale spowodowało, że Melanezyjczycy stali się większością. Poprawki uchwalone w 1997 uczyniły konstytucję sprawiedliwszą. Wolne i spokojne wybory w 1999 zakończyły się utworzeniem rządu przez Hindusów. Po roku został usunięty przez zamach przeprowadzony przez nacjonalistę George'a Speighta. Demokracja została przywrócona pod koniec 2000, kiedy to został utworzony rząd tymczasowy z premierem Laisenia Qarase, który pozostał na tym stanowisku.
Fidżi ma wyjątkowo sprawne siły zbrojne i jest ważnym współpracownikiem ONZ. Bierze udział w misjach pokojowych w różnych częściach świata.

Geografia

Państwo położone jest na 322 wyspach i wysepkach pochodzenia wulkanicznego, otoczonych rafami koralowymi. Spośród nich zamieszkanych jest około 110. Dwie największe wyspy to Viti Levu i Vanua Levu. Viti Levu stanowi połowę powierzchni Fidżi, na niej położona jest stolica państwa Suwa. Na wyspach wznoszą się góry wulkaniczne sięgające ponad 1200 m n.p.m., porośnięte tropikalnym lasem. Inne duże miasta to Nadi, Lautoka, Labasa, Nausori, Lami i Ba.

Gospodarka

Fidżi jest bogate w lasy i zasobne w ryby. Ma jedną z najbardziej rozwiniętych gospodarek Pacyfiku. Głównym źródłem dochodu jest turystyka (ważne źródło dewiz) i rolnictwo. Uprawa trzciny cukrowej i produkcja cukru ( 1/3 dochodu), tytoniu, palmy kokosowej i innych miejscowo jadalnych korzeni. Wydobycie złota, połów ryb.

Ustrój polityczny

Na czele państwa stoi Prezydent wybierany przez Wielką Radę Wodzów Plemiennych (80-ciu dziedzicznych fidżijskich wodzów plemiennych) na 5-letną kadencję. Pełni on głównie honorową rolę (wzór zaczerpnięty z Brytyjskiej Monarchii). Prezydent ma jednak pewne uprawnienia, których może użyć jedynie w wypadku jakiegoś narodowego kryzysu. Jemu też podlega armia. Prezydent formalnie wyznacza Premiera, który musi mieć poparcie większości w Izbie Reprezentantów. W praktyce jest to lider największej partii politycznej albo kandydat uzgodniony przez partie tworzące koalicję. Bywa jednak, że parlament jest zbyt rozdrobniony albo partia mająca większość rozpada się. W takich przypadkach Prezydent podejmuje się roli sędziego rozjemczego i po naradzeniu się z wszystkimi politycznymi frakcjami musi wyznaczyć Premierem osobę, która według niego będzie miała największe szanse uzyskania poparcia w Izbie Reprezentantów. Po nominacji Premiera Prezydent na jego wniosek formalnie wyznacza ministrów. Przeważnie od dziesięciu do dwudziestu pięciu ministrów, którzy sprawują władzę wykonawczą. Stosownie do konstytucji Rząd ma być odbiciem politycznego składu Izby Reprezentantów a każda partia mająca więcej niż 8 miejsc w Izbie Reprezentantów ma mieć reprezentację w Rządzie. W praktyce, ta reguła nigdy nie była dokładnie wprowadzona w życie.
Parlament Fidżi jest dwuizbowy. Izba Reprezentantów ma 71 członków z tego 25-ciu jest wybranych w powszechnych wyborach. Pozostłe 46 miejsc jest zarezerwowanych dla etnicznych mieszkańców Fidżi i są wybrani z komunalnych list wyborców: 23 Fidżyjczyków, 19 Hindusi, 1 Rotuman i 3 pozostali (Europejczycy, chińczycy i inne mniejszości). Izba wyższa parlamentu Senat ma 32 członków formalnie wyznaczony przez Prezydenta z nominacji Wielkiej Rady Wodzów Plemiennych (14), Premier (9), Lidera Opozycji (8) i Rada Wyspy Rotuman (1). Senat nie ma inicjatywy ustawodawczej ale za to może odrzucić lub poprawić ustawę.

Podział administracyjny

Fidżi jest podzielone na cztery dystrykt (divisions), (stolice w nawiasach)
  • Centralny (Suwa)
  • Północny (Labasa)
  • Wschodni (Levuka)
  • Zachodni (Lautoka)
Dodatkowo wyspa Rotuma leżąca na północ od głównego archipelagu ma pewien stopień wewnętrznej autonomii.

Demografia

Ludność: 825 tysięcy, głównie Melanezyjczycy i Hindusi. Fidżijczycy są mniejszością, która posiada 83% ziemi, Hindusi zostali sprowadzeni przez brytyjczyków w XIX wieku do pracy na plantacjach.
Dane można znaleźć na w CIA Factbook [1]"

Grupy etniczne

Populacja Fidżi jest prawie jednakowo podzielona pomiędzy rodzimymi Fidżijczykami, ludem mieszanego polinezyjskiego i melanezyjskiego pochodzenia (51%), i Hindusami (43.7%), potomkami indyjskich robotników kontraktowych przywiezionych przez Brytyjczyków w XIX w. Około 1.2 % to miejscowi z wyspy Rotuma, kulturowo bliżsi z mieszkańcami Tonga albo Samoa niż z resztą Fidżi. Są też małe, ale ekonomicznie znaczące, grupy Europejczyków, Chińczyków, i innych mniejszości. Związki pomiędzy etnicznymi Fidżyjczykami a hindusami często bywały w napięciu, co zdominowało politykę Fidżi w przeszłości.

Języki

W konstytucji są zapisane 3 oficjalne języki: angielski, pozostawiony po Brytyjczykach, fidżyjski, należący do austronezyjskiej rodziny języków używany przez etnicznych Fidżijczyków i hindi, główny język Hindusów. Obywatele Fidżi mają konstytucyjne prawo by komunikować się z jakąkolwiek agencją rządową w którymkolwiek z oficjalnych języków. Angielski służy głównie do komunikacji między dwoma największymi społecznościami, jak również z zewnętrznym światem, jest to też język rządu, biznesu,edukacji, handlu, i sądów. Wśród Hindusów, hindi preferowany jest przez wyznawców Hinduizmu natomiast muzułmanie preferują urdu. Kilka dialektów języka fidżijskiego używanego na zachodzie kraju, różni się znacznie od oficjalnego standardu. Część Hindusów używa języka tamilskiego, bengalskiego i innych. Na wyspie Rotuma jest w użyciu miejscowy język pochodzenia polinezyjskiego.

Religia

Większość etnicznych Fidżijczyków to chrześcijanie, z czego metodyści stanowią około 48%, katolicy - 19%, Zgromadzenia Boże (Assemblies of God) - 11%, a Adwentyści Dnia Siódmego - 6%. Resztę stanowi około 30 mniejszych Kościołów, m.in. luteranie i anglikanie. W większości tych kościołów są również Hindusi, ale jest ich niewielu. Znikoma liczba Fidżijczyków wyznaje islam.
Większość hindusów wyznaje hinduizm (75%) lub islam (16%). Około 6% jest chrześcijanami (głównie metodyści i członkowie Zgromadzenia Bożego), a 1% to sikhowie. Około 2% nie wyznaje żadnej religii.

Kultura

Muzyka Fidżi w charakterze jest przygniatająco polinezyjska, chociaż geograficznie Fidżi jest bliższa Melanezji. Tradycyjna muzyka zdominowana jest przez wokalną muzykę kościoła, jak również tańce scharakteryzowane przez bogatą harmonię i złożone uderzenia bębnów lub innych miejscowych instrumentów.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.