Era paleozoiczna to era, która rozpoczęła się 543 mln lat temu. Jest dzielona na starszy i młodszy paleozoik, co wiąże się ze zmianami świata organicznego, a także obecnością dwóch wyraźnie zaznaczonych okresów górotwórczych - kaledońskiego i hercyńskiego (in. waryscyjskiego). Końcowi paleozoiku przed 251 milionami lat towarzyszło masowe wymieranie większości gatunków zwierząt zamieszkujących wówczas kulę ziemską.

Ważniejsze wydarzenia

Era Okres (mln lat temu) Geologia Biologia
Paleozoik perm
(299-251)
Powstają liczne masywy granitowe, w Europie od Irlandii i Kornwalii po Masyw Czeski i Góry Świętokrzyskie. Silne fałdowania w Azji, Ałtaju i Tien Szan. gady ssakokształtne, kotylozaury, koniec: wielkie wymieranie.
karbon
(359-299)
Połączenie kontynentu Ameryki Płn, Europy i Syberii w Pangeę. Zamknięcie Paleotetydy, powstaje Tetyda. otwornice, skorupiaki, owady, dominacja płazów; panowanie paproci drzewiastych, widłaków i skrzypów. Powstają olbrzymie torfowiska.
dewon
(416-359)
Zaczyna się orogeneza hercyńska. rozwój roślin lądowych, pajęczaki, wije, pierwsze płazy, w wodach amonity; koniec: wielkie wymieranie
sylur
(443-416)
Połączenie Ameryki Płn. z Grenlandią i platformą wschodnioeuropejską. Połączenie Laurencji z Baltiką daje Laurusję. Zwężenie Paleotetydy. Największe nasilenie ruchów górotwórczych. zasiedlenie lądów: psylofity, grzyby; pierwsze ryby, kulminacja graptolitów i ramienionogów
ordowik
(488-443)
Ameryka Płd., Afryka, Australia, Antarktyda i Indie tworzą Gondwanę, inne kontynenty są rozproszone. Początek orogenezy kaledońskiej. Gondwana w okolicach bieguna południowego - powstaje lądolód. pierwsze zielenice, dominacja akritarchów, konodonty, ramienionogi, szkarłupnie, trylobity; pierwsze rafy; koniec: wielkie wymieranie
kambr
(542-488)
Zawartość tlenu w powietrzu wynosi około 10% stanu obecnego, podział Pannotii na Baltikę, Laurencję, Syberię i Gondwanę. jednokomórkowe glony-akritarchy; stawonogi; gąbki, rozkwit trylobitów

Następna epoka: era mezozoiczna.

Geologia

Na początku paleozoiku superkontynent Pannotia rozdzielił się na kilka mniejszych bloków (Baltika, Laurencja, Syberia, Gondwana). Europa pokryta była grubą warstwą skał osadowych, które pod koniec syluru (w orogenezie kaledońskiej) uległy sfałdowaniu i wypiętrzeniu. Fałdowanie objęło obszar od Irlandii i Szkocji po Norwegię, zaś w Polsce część obszaru świętokrzyskiego i niektóre partie wschodnich Sudetów.

Fauna

W kambrze pojawiają się zwierzęta o twardych elementach strukturalnych, takie jak gąbki, małże, szkarłupnie i stawonogi (trylobity). Istnieją już wtedy wszystkie żyjące dzisiaj typy zwierząt z wyjątkiem kręgowców. W ordowiku tworzą się rafy koralowe budowane zarówno przez koralowce, jak i gąbki. W toni wodnej żeglują łodziki o prostej muszli, a w sylurze pojawiają się bezszczękowce i ryby. W dewonie ląd staje się przyjaźniejszy dla zwierząt, co wykorzystują pajęczaki, pierwszych owadów i prymitywnych płazów. Z karbonu znane są pierwsze gady i aktywnie latające owady (np. olbrzymie ważki). Pod koniec permu dochodzi do masowego wymierania morskich zwierząt. Giną wszystkie graptolity, trylobity i prymitywne koralowce. Jako skamieniałości przewodnie dla tego okresu wykorzystuje się trylobity (wczesny paleozoik), albo graptolity (późny paleozoik). W skałach dewonu i karbonu znaczenie stratygraficzne mają przede wszystkim konodonty oraz prymitywne głowonogi. Morza zasiedlają ryby chrzęstnokostne.

Flora

W tym samym czasie doszło do wyjścia roślin i zwierząt (stawonogów) na ląd. Wybrzeża porastają psylofity, ale prawdziwa eksplozja roślinności następuje w dewonie. Ląd pokrywają drzewiaste rośliny zarodnikowe - skrzypy, widłaki i paprocie, pojawiają się pierwsze rośliny wyższe. Szczyt rozwoju roślin zarodnikowych przypada na karbon, w permie jednak ustępują one pola drzewom iglastym.

Paleozoik w Polsce

W czasie orogenezy hercyńskiej, która miała miejsce pod koniec paleozoiku, Powstały wtedy liczne masywy granitowe, jak na przykład masyw tatrzański, strzegomski, czy karkonoski.

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.