Encyklopedia -
, najstarsza encyklopedia chińska (pierwsze wydanie 1937)
Encyklopedia -
Encyklopedia -
Encyklopedia -
Encyklopedia to kompendium ludzkiej wiedzy zapisane w formie zbioru haseł (słów kluczowych) z wyjaśnieniem ich znaczenia. Hasła są ułożone w pewnym logicznym porządku, zazwyczaj alfabetycznym, dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie właściwej informacji. Słowo "encyklopedia" pochodzi z greckiego enkykliopaideia (εγκύκλιος - tworzący krąg, całkowity; παιδεία - wykształcenie).
Encyklopedia może być powszechna, tj. starająca się ująć całą ludzką wiedzę (taka jak np. Encyklopedia Powszechna PWN), lub może być encyklopedią specjalistyczną z danej dziedziny (np. Encyklopedia Odkryć i Wynalazków PWN).
Często przyjmuje się, że pomysł księgi składającej się z alfabetycznie ułożonej listy haseł wraz z wyczerpującym wyjaśnieniem ich znaczenia pochodzi od Johna Harrisa, który w 1704 roku opublikował swój Lexicon technicum, aczkolwiek terminu encyklopedia w znaczeniu "całokształt wiedzy" użył po raz pierwszy w 1532 roku Francois Rabelais. W tytule dzieła encyklopedia pojawiła się w 1559 r. w pracy humanisty chorwackiego P. Skalicia (Encyclopediae seu orbis disciplinarum... epistemon). Prace mające charakter encyklopedyczny pojawiły się już dwa tysiące lat temu i powstawały w następnych wiekach:
  • Terencjusz Warron - Disciplinarum libri IX (ok. 50 p.n.e.)
  • Pliniusz Starszy - Historia naturalna w 37 księgach (I w. n.e.)
  • Izydor z Sewilli - Etymologiarum seu originum libri XX (początek VII w.)
  • W Chinach - Huanglan (Zwierciadło dla władzy) (ok. 220 r.)
  • W krajach arabskich - Al-Dżahiz (7-tomowa Kitab al-chajwan - księga zwierząt IX w.)
  • W Indiach - Semadewa (XII w.), Hemadri (XIII w.)
Pierwszą encyklopedią powszechną była francuska Encyclopédie, której edytorami byli Jean d'Alembert i Denis Diderot. Encyklopedia ta została ukończona w 1772 roku. Liczyła ona 28 tomów, 71818 artykułów i 2885 ilustracji. Jej współautorzy są często nazywani kręgiem francuskich encyklopedystów, z których wielu zostało później współorganizatorami Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Równolegle z encyklopedią francuską, zaczęła powstawać Encyclopaedia Britannica, której pierwsze trzytomowe wydanie opublikowano w latach 1768-1771. Obecnie Encyclopaedia Britannica jest największym na świecie tego rodzaju wydawnictwem. Liczy ona obecnie 32 tomy (12 Micropaedii, 17 Macropaedii, 2 Indeksu i 1 Propaedii) i ponad 65 000 artykułów zawierających ok. 44 000 000 słów. W niemieckim obszarze językowym dużym uznaniem cieszą się wydawnictwa encyklopedyczne Brockhaus. W Polsce dominującą pozycję na rynku wydawnictw encyklopedycznych od dziesięcioleci zajmuje PWN.
Encyklopedia jest bardzo wygodną formą wiedzy do zaimplementowania jej w formie elektronicznej. W związku z tym, olbrzymia większość wydawnictw encyklopedycznych przechodzi powoli z wersji papierowych na wersje rozprowadzane na płytach CD-ROM lub innych tego rodzaju nośnikach. Dodatkową zaletą takiej formy rozprowadzania jest możliwość dodawania do haseł plików multimedialnych, które nie mogłyby się znaleźć w papierowej wersji. Elektroniczne wersje encyklopedii nie muszą już w zasadzie posiadać alfabetycznego układu haseł. Hasła wyszukuje się w nich zwykle przez rozmaite automatyczne systemy wyszukiwawcze, w których można często stosować zaawansowane metody wyszukiwania za pomocą rozbudowanych wyrażeń (np. koniunkcji lub alternatywy wyrazów kluczowych). Przeszukiwanie takich encyklopedii ułatwia mechanizm hipertekstu, łączący pokrewne treściowo hasła. Bardzo obszerną paletę elektronicznych wydawnictw encyklopedycznych, ogólnych i specjalistycznych, publikuje PWN - dzięki szybko rosnącej liczbie komputerów i niskich cenach tego rodzaju wydawnictw publikacje encyklopedyczne stają się powszechnie dostępne. Dużą popularnością cieszy się też wydawana przez Optimus Pascal Multimedia encyklopedia WIEM.
Ten artykuł stanowi część Wikipedii, która jest także encyklopedią. Największą encyklopedią elektroniczną na świecie jest anglojęzyczna Wikipedia.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.