br /> Elbląg - miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z większych na północy Polski u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. 131 tysięcy mieszkańców, obszar 83,32 km². Główny ośrodek przemysłu ciężkiego na północy Polski.

Historia

Elbląg został założony przez Krzyżaków w 1237 r. w pobliżu miejsca gdzie do IX wieku znajdowała się pruska osada handlowa Truso. W 1246 uzyskał przywilej miejski na prawie lubeckim.
Przez wieki historia Elbląga była niezwykle burzliwa. Był pod panowaniem krzyżackim, polskim, w XVI wieku przeżył okupację szwedzką. Koniec XIX i początek XX wieku to okres dynamicznego rozwoju miasta. Wtedy to Elbląg rywalizował jako port handlowy z Gdańskiem. Powstało wiele zakładów przemysłowych w tym fabryka cygar, lokomotyw (obecnie teren "ELZAMU"). Pod koniec II wojny światowej znacznie zniszczony przez wkraczających Rosjan. Prawie całkowicie zburzona zabudowa Starego Miasta, które uchodziło za jedno z największych i najpiękniejszych w Europie. Również tutaj mieścił się podobóz obozu koncentracyjnego w Sztutowie. Po wojnie stopniowa odbudowa miasta.
Główny ośrodek przemysłu ciężkiego (turbiny, śruby okrętowe itp), przemysłu spożywczego - browar, również turystycznego (Kanał Elbląski ze sławnymi pochylniami). Największy jednak rozwój miasta przypada na lata 1975-1998, kiedy to Elbląg był stolicą województwa. Wtedy obserwuje się znaczny napływ ludności do miasta. Obecnie jest miastem powiatowym. Elbląg jest ważnym węzłem komunikacyjnym. Związane są z tym różnorodne inwestycje: obecnie budowany jest węzeł Elbląg-Wschód, mający odnowić szlak komunikacyjny z obwodem kaliningradzkim (tzw. "Berlinka", teraz droga ekspresowa S22 Elbląg-Grzechotki). Wraz z nowobudowanym przejściem Grzechotki-Mamonowo II będzie to najkrótsza droga z zachodu na wschód Europy. Dzięki dotacjom z Unii Europejskiej rozbudowywany jest Port Morski, sieć tramwajowa, a także odbudowywane Stare Miasto. Jednocześnie budowane są nowe dzielnice mieszkaniowe: Modrzewina-Północ, Krasny Las, Dąbrowa oraz przemysłowa Modrzewina-Południe. Niezwykle istotną inwestycją dla miasta oraz całego regionu jest planowany przekop Mierzei Wiślanej w okolicach wsi Skowronki. Skróci to i ułatwi szlak wodny pomiędzy Elblągiem, a innymi międzynarodowymi portami oraz wpłynie na dalszy, dynamiczny rozwój miasta.

Zabytki

  • kościół katedralny św. Mikołaja, XIII-XV w., przebudowany po pożarze w końcu XVIII w., z cennym wyposażeniem wnętrza (późnogotyckie tryptyki, gotyckie drewniane figury apostołów w nawie głównej, chrzcielnica brązowa z XIV w.)
  • kościół podominikański NMP, XIII-XVI w. (obecnie Galeria "El"), częściowo zburzony w 1945, zrekonstruowany w latach 60.; dawny ołtarz główny zachował się kościele katedralnym, pozostałe wyposażenie (prospekt organowy, epitafia, empory) uległo zniszczeniu.
  • kościół szpitalny Bożego Ciała, XV w.
  • kościół Św. Ducha, XIV w.
  • pozostałości zamku krzyżackiego
  • kamienice późnogotyckie, renesansowe i manierystyczne (w większości zniszczone w 1945)
  • pozostałości murów miejskich (m. in. Brama Targowa)

Przemysł

Elbląg jest znaczącym ośrodkiem przemysłu, szczególnie ciężkiego (turbiny parowe), meblowego i spożywczego. Największe firmy to m.in. Alstom Power i Browar Grupy Żywiec. Ze względu na swoje strategiczne położenie (węzeł komunikacji drogowej i kolejowej, port morski) jest to obszar atrakcyjny inwestycyjnie. Tutaj znajdują się również tereny Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, a wykwalifikowaną kadrę zapewniają elbląskie uczelnie wyższe. Miasto jest nastawione szczególnie na rozwój nowych technologii, czemu ma sprzyjać budowa w przyszłości parku technologicznego i sieci światłowodowej oplatającej miasto i ciagły rozwój portu morskiego.

Podział miasta na dzielnice

Dzielnice południowe
Dzielnice północne

Tramwaje

Elbląg_(miasto) -
W XIX wieku rozbudowywujące się w szybkim tempie miasto potrzebowało nowoczesnej komunikacji zbiorowej. Dlatego w 1895, decyzją magistratu, powstały dwie pierwsze linie tramwajowe, które umożliwiły połączenie dzielnic mieszkalnych z centrum, dworcami i powstającymi zakładami pracy. W następnych latach sieć systematycznie rozwijano.
Po zakończeniu II wojny światowej już polskie władze zadecydowały o odbudowie zniszczonej infrastruktury i w 1945 roku uruchomiono pierwsze dwie linie, a w 1947 także trzecią. W 1957 roku przybyły do miasta także pierwsze nowe tramwaje 5N i 5ND, które wyparły stare składy. Do dnia dzisiejszego został tylko jeden skład 5N+5ND (012+154), używany na specjalne okazje. Na przełomie lat 60. i 70. władze PRL postanowiły wycofać tramwaje z większości polskich miast. Tak miało się stać także w Elblągu. Na szczęście mieszkańcy na to nie pozwolili i Elbląg nie podzielił losu Bielsko-Białej, Legnicy czy Olsztyna. Co więcej, od 1980 zaczęły napływać nowe tramwaje 805Na, jeżdżące do dziś, a w 1986 przedłużono linię tramwajową na nowopowstałe osiedle Zawada.
W wyniku zmian ustrojowych w Polsce dużo się zmieniło, także w Elblągu. Komunikacja miejska znowu była w dołku. Na początku 1997 roku leciwe już 5N zmieniły niewiele młodsze poniemieckie GT6. Dopiero wraz z XXI wiekiem i wejściem Polski do Unii Europejskiej dla ekologicznego transportu w Elblągu przyszły lepsze czasy. Dzięki funduszom unijnym wymieniane są zniszczone przez czas torowiska, a także rozbudowywana sieć. W 2002 roku powstała nowa trakcja wzdłuż ulicy Płk. Dąbka, dzięki czemu elblążanie mogli cieszyć się z dwóch nowych linii (4 i 5). W najbliższej przyszłości czekają cały system duże zmiany. Do 2013 roku powstanie 15 km nowych torów, a także zostanie zakupiony nowy, już niskopodłogowy tabor. Pierwsze 6 sztuk (produkcji PESA Bydgoszcz), wg zapewnień władz miasta, już w 2006 roku. W miarę możliwości będą również modernizowane tramwaje 805Na, które całkowicie wyprą niemieckie GT6 i będą stanowiły uzupełnienie dla wagonów niskopodłogowych.

Edukacja

Kultura

Współpraca międzynarodowa

Elbląg, dzięki swojemu przygranicznemu położeniu, bierze udział w wielu międzynarodowych projektach, w ostatnich latach szczególnie z obwodem kaliningradzkim. Z jego inicjatywy doszło także do stworzenia Euroregionu Bałtyk, który skupia w swoim zasięgu większość krajów wokół Morza Bałtyckiego (Polska, Rosja, Litwa, Łotwa, Szwecja, Dania). W Elblągu mieści się także jego stały międzynarodowy sekretariat.
Obecnie Elbląg współpracuje z 13 miastami partnerskimi z 12 krajów:

Znane osobistości

Sport

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.