Eduard_Szewardnadze -

Eduard Szewardnadze (gruz. ედუარდ შევარდნაძე) (ur. 25 stycznia 1928) gruziński polityk, minister spraw zagranicznych ZSRR za rządów Michała Gorbaczowa (1985-1990), prezydent Gruzji od 1995 do 23 listopada 2003, gdy ustąpił po nieudanej próbie sfałszowania wyniku wyborów.

Kariera w czasach ZSRR

Szewardnadze w wieku 18 lat został instruktorem komsomołu i dwa lata później wstąpił do partii komunistycznej. W 1959 został członkiem najwyższego Sowietu Gruzińskiej SRS, w 1965 został ministrem porządku publicznego, a w 1968 spraw wewnętrznych i generałem milicji. Zasłynął wtedy walką z korupcją, doprowadzając do skazania wielu urzędników. W 1972 zastąpił na stanowisku pierwszego sekretarza Gruzińskiej Partii Komunistycznej skompromitowanego w aferach korupcyjnych Wasyla Mżawanadze. Na tym stanowisku kontynuował walkę ze skorumpowanymi urzędnikami, lecz także z dysydentami. W 1976 został członkiem komitetu centralnego, a w 1978 politbiura. W 1985 został ministrem spraw zagranicznych, dołączając do grona względnie młodych reformatorów skupionego wokół Gorbaczowa. Odegrał bardzo ważną rolę w upadku imperium sowieckiego, odmawiając pomocy komunistycznym reżimom w Europie Środkowej i umożliwiając tym samym demokratyczną i pokojową kontrrewolucję. Pod koniec lat 80. jego droga rozeszła się z Gorbaczowem, który dążył do zachowania socjalizmu i ZSRS. W 1990 podał się do dymisji, na parę miesięcy przed nieudanym komunistycznym puczem w Moskwie. W lutym 1991 powrócił na krótki czas na stanowisko, po czym podał się do dymisji razem z Gorbaczowem, po formalnym rozwiązaniu Związku Sowieckiego.

Prezydentura Gruzji

Pierwszym prezydentem nowo niepodległej Gruzji został Zwiad Gamsachurdia, słynny pisarz, naukowiec i dysydent więziony przez Szewardnadze w latach 70. Został on jednak obalony w wyniku puczu w styczniu 1992 i musiał zbiec do republiki Czeczenii. Władzę przejął Szewardnadze, który w 1995 został wybrany na prezydenta większością 70% głosów. W 2000 zdołał zapewnić sobie drugą kadencję fałszując wynik wyborów. Szewardnadze przeżył dwie próby zamachów na swe życie (w 1995 i 1998). Za jego prezydentury Gruzję ogarnęła zainspirowna przez Rosję wojna domowa, która doprowadziła do utraty suwerenności nad Abchazją i Osetią Południową oraz silnych tendencji seperatystycznych w Adżarii, spowodowała śmierć 10 tys. ludzi a 280 tys. uniemożliwiła powrót do domu. By przeciwstawić się rosyjskim wpływom, Szewardnadze obrał kurs prozachodni, nastawiając się na współpracę z USA i strategiczne partnerstwo z NATO i UE. Jednocześnie jednak gospodarka Gruzji pozostawała przesiąknięta przez korupcję, z którą powiązani byli ludzie z najbliższego otoczenia prezydenta, on sam zaś, choć nie czerpał z niej bezpośrednio zysków, oskarżany był przez Gruzinów o chronienie skorumpowanych urzędników, którzy byli mu potrzebni, by utrzymać go przy władzy.

Odejście z życia politycznego

2 listopada odbyły się w Gruzji wybory parlamentarne, których wynik został sfałszowany przez rząd. Doprowadziło to do masowych protestów w Tbilisi i całym kraju. Na inauguracyjnej sesji nowego parlamentu 21 listopada, protestujący wtargnęli na posiedzenie, zmuszając prezydenta do opuszczenia sali. Szewardnadze wprowadził stan wyjątkowy i początkowo odmawiał ustąpienia, ostatecznie jednak zgodził się to uczynić po spotkaniu z liderami opozycji oraz konsultacjach z ministrami spraw zagranicznych USA - Collinem Powellem i Rosji - Siergiejem Iwanowem. Krok ten został entuzjastycznie przyjęty przez społeczeństwo, zaś całe zdarzenie nazwano rewolucją róż przez analogię do portugalskiej rewolucji goździków.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.