Dzierżoniów to miasto w województwie dolnośląskim (dawne wałbrzyskie), położone w Kotlinie Dzierżoniowskiej u podnóża gór Sowich od południa i Masywu ślężańskiego od północy, nad rzeką Piławą, siedziba powiatu dzierżoniowskiego
Podstawowe informacje
Powierzchnia:20,1 km²
Ludność:37 008 mieszk. (12/2003)
Gęstość zaludnienia:1841,2 mieszk./km²
kod TERYT:0202021
Numer kierunkowy:0-74
Położenie geograficzne:50°43' N 16°40' E
Symbole
zabijający smoka
Mapa

Historia

  • XII wiek prawdopodobne początki miasta.
  • ok. 1159 wybudowanie kościoła św. Jerzego (prawdopodobnie za czasów księcia Bolesława Kędzierzawego).
  • 13 lutego 1258 pierwsza pisemna wzmianka o Dzierżoniowie (wtedy Rychbach). Miasto jest już wtedy grodem z kościołem, murami obronnymi, podgrodziem i sukiennicami.
  • 1290 miasto otrzymuje pieczęć przedstawiającą świętego Jerzego zabijającego smoka na tle murów miejskich - obecny herb miasta.
  • 1291 miasto przechodzi pod władzę Bolka I Surowego - Piasta Świdnickiego.
  • 1337 uniezależnienie się od księcia świdnicko-jaworskiego.
  • 1338 przekazanie przez księcia Bolka II kościoła św. Jerzego zakonowi rycerskiemu joannitów.
  • 1340 wybudowanie kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP przez zakon joannitów.
  • 1392 miasto przechodzi wraz z księstwem jaworsko-świdnickim do Korony Czeskiej.
  • XVI wiek rozwój miasta jako ośrodka tkactwa.
  • 1526 przejście pod zwierzchnictwo Habsburgów.
  • 1618-1648 (wojna trzydziestoletnia) pożary, wyludnienie i upadek miasta.
  • 1742 przejście pod panowanie Prus.
  • 1790 spotkanie dyplomatów Prus, Szwecji, Anglii i Rzeczpospolitej.
  • 1795-1798 wybudowanie kościoła NMP Matki Kościoła.
  • 1780-1784 wyburzenie starych domów i budowa w ich miejscu jednopiętrowych domów kalenicowych.
  • 1805 wybudowanie kaplicy grobowej Sadebecków.
  • 1813 spotkanie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III oraz cara Aleksandra I.
  • 1945 8 maja wyzwolenie miasta przez wojska radzieckie.
  • 1945 przejęcie od strony radzieckiej i uruchomienie Państwowej Fabryki Odbiorników Radiowych, późniejszych Zakładów Radiowych DIORA.
  • 1946 zmiana nazwy miasta z Reichenbach na Dzierżoniów - na cześć ks. Jana Dzierżonia, sławnego pszczelarza.
  • 1999 uzyskanie przez Urząd Miasta certyfikatu ISO 9002 (pierwsza jednostka samorządowa w Polsce z certyfikatem ISO 9002).

Warto zobaczyć

  • Ratusz - wybudowany w XIII wieku jako dom handlowy i centrum kupieckie. Od 1337 siedziba władz miejskich. W latach 1972-1975 gruntownie przebudowany.
  • Wieża ratuszowa - pozostałość po starym średniowiecznym ratuszu. Pełniła wtedy rolę strażnicy i punktu obronnego. Dziś jest punktem widokowym, skąd można podziwiać panoramę miasta i okolic.
  • Kościół św. Jerzego - wybudowany początkowo jako drewniany, prawdopodobnie za czasów księcia Bolesława Kędzierzawego w 1159. W 1338 przekazany przez księcia Bolka II zakonowi rycerskiemu joannitów. Przebudowany na przełomie XV/XVI wieku.
  • Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP - wybudowany w 1340 przez zakon joannitów.
  • Kościół Maryi Matki Kościoła - klasycystyczny kościół wybudowany w latach 1795-1798 według projektu architekta K. G. Lomghansa.
  • Kościół Świętej Trójcy - wybudowany w XIII wieku jako kaplica cmentarna.
  • Kaplica grobowa rodu Sadebecków - wzniesiona w 1805 przez patrycjuszowski ród Sadebecków, mająca postać rotundy.
  • Mury obronne - wzniesione pod koniec XIII wieku na polecenie księcia Świdnickiego Bolka II. Wzmocnione basztami i półbasztami łupinowymi. Po wojnie husyckiej dobudowano mury wewnętrzne tworząc w ten sposób pas zieleni (międzymurze). W XVIII wieku częściowo zlikwidowane.
Dzierżoniów -
Dzierżoniów -
Dzierżoniów -
Dzierżoniów -
Dzierżoniów -

Gospodarka

Największe firmy to: Tailor, Technika Szpitalna i Technika Szpitalna bis, Dionar, Kamitech, Galwanizer, Hak-Hol, Diotech i Faro oraz działające w Wałbrzyskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej INVEST-PARK podstrefa Dzierżoniów: Metzeler Automotive, Henkel Ceresit, Orion, Broen DZT, Libra, Ermosoga, Pamax, Domex.

Sport

W Dzierżoniowie funkcjonuje jeden basen kryty i jeden odkryty, dwa boiska piłkarskie. Działa piłkarski klub Lechia Dzierżoniów oraz klub piłki ręcznej Żagiew Dzierżoniów. Ten drugi w sezonie 2004/2005 walczy w II lidze.

Znane osoby związane z Dzierżoniowem

  • ks. Jan Dzierżon - patron miasta, sławny pszczelarz
  • Ewa Tylecka - Miss Polonia 1995
  • Zbigniew Cybulski - znany aktor, był uczniem dzierżoniowskiego I LO
  • Sylwester Chęciński - reżyser (m.in. trylogia filmowa "Sami swoi", "Nie ma mocnych" i "Kochaj albo rzuć"), również były uczeń I LO

Burmistrzowie Dzierżoniowa po 1989

  • Andrzej Bartoszyński 1989 - 1991
  • Jacek Adamczyk 1991 - 1993
  • Leszek Tymcio 1993 - 1998
  • Marek Nowakowski 1998 - 2002
  • Marek Piorun 2002 - do teraz
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.