Kościoły chrześcijańskie

Diecezja inaczej biskupstwo to w wielu kościołach chrześcijańskich teren podległy biskupowi.
Pierwotnie termin diocese (gr. dioikesis) oznaczał zarządzanie domem, jednostką administracyjną lub sprawowanie zarządu w ogóle. Rzymianie używali go początkowo na oznaczenie terytorium będącego pod zarządem miasta (civitas). Teren taki znany był przede wszystkim pod nazwą ager lub territorium, jednak we wschodnich prowincjach imperium nazywano go właśnie dioecesis. Stąd też użycie słowa przyjęło się w słowniku chrześcijan, gdyż biskupi zwykle rezydowali w civitas, a obszar przez nich zarządzany pokrywał się z obszarem rzymskiej dioecesis.
W zarządzaniu diecezją biskupa rezydencjalnego wspiera: kuria, synod, kapituła katedralna, konsultorzy, rada kapłańska i rada duszpasterska.

Rodzaje diecezji

  • archidiecezja
  • diecezja sufragalna - podległa metropolicie
  • diecezja wyjęta - podległa bezpośrednio papieżowi
  • diecezja rezydencjalna - podległa ordynariuszom (biskupom)
  • diecezja suburbialna - podległa kardynałom
  • diecezje nieistniejąca - zlikwidowana, po której została tylko nazwa nadawana biksupom tytularnym
  • diecezja misyjna (apostolski wikariat lub prefektura) - na terenach o słabo zorganizowanym życiu kościelnym

Biskupstwa na ziemiach polskich

Na ziemiach polskich najstarsze biskupstwo powstało w Poznaniu, w roku 968, a na jego czele stanął Jordan z Dolnej Lotaryngii. Kolejno w 1000 roku w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu, w tym roku podporządkowano biskupstwo poznańskie arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu (wbrew roszczeniom metropolii magdeburskiej). Do końca XII wieku wraz z umacnianiem się Kościoła utworzono biskupstwa w Kruszwicy (około 1034), Płocku (około 1075), Włocławku (1123), Lubuszu (1124) oraz Wolinie (1140). Zasadniczy zrąb podziału diecezjalnego w Polsce ukształtował się w czasach ostatnich Piastów. Większość stolic diecezjalnych zachowała swoje godności nawet do czasów zaborów.

Biskupstwa w czasach piastowskich

  • biskupstwa łacińskie
    • chełmińskie
    • chełmskie
    • gnieźnieńskie (arcybiskupstwo)
    • kamieńskie
    • kołobrzeskie
    • krakowskie
    • kujawskie
    • lubuskie
    • łukowskie
    • miśnieńskie
    • płockie
    • poznańskie
    • wrocławskie
  • biskupstwa prawosławne

Biskupstwa w czasach jagiellońskich

Cesarstwo Rzymskie

Diecezją określano też w Cesarstwie Rzymskim prowincje zarządzane przez legata. W późniejszym okresie terminem tym określano grupę prowincji, którą zarządzał wikariusz. Taką organizację administracji wprowadził Dioklecjan, który podzielił imperium na 100 prowincji, które następnie rozdzielił między 12 diecezji: Hispaniae, Viennensis, Galliae, Britannia, Italia, Pannoniae, Moesia, Thraciae, Asiana, Pontica, Oriens oraz Africa.

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.