Kraje socjalistyczne (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej, kraje komunistyczne, demoludy) - państwa, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. W praktyce w krajach tych władzę przejmowała partia komunistyczna w wyniku przewrotu (powstania, rewolucji), albo interwencji z zewnątrz. W żadnym z krajów, które zaliczano do tej kategorii, partie komunistyczne (zwane też robotniczymi - w Polsce była to PZPR, albo socjalistycznymi - np. w NRD była to SED, albo partiami pracy - np. w Wietnamie) nie przejęły władzy w wyniku legalnych wyborów).
Pierwszym państwem, dla którego ideologia komunistyczna była urzędową naczelną ideą, była powstała w wyniku rewolucji październikowej Rosja radziecka (pełna nazwa - Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka), która po 1917 rozszerzała swoje terytorium, zajmując sąsiednie państwa. W 1922 roku Rosyjska Federacja, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Białoruska SRR oraz Zakaukaska Federacyjna SRR zostały połączone w jeden Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR). W latach 20. utworzono środkowoazjatyckie republiki: w 1925 - Uzbecka i Turkmeńska SRR, kilka lat później Tadżycka SRR, Kazachska SRR i Kirgiska SRR. W 1936 rozwiązano Zakaukaską FSRR, z której wyłoniły się Armeńska SRR, Azerbejdżańska SRR i Gruzińska SRR. W 1940 ZSRR anektował państwa bałtyckie i utworzył z nich kolejne republiki radzieckie: Litewska SRR, Łotewska SRR i Estońska SRR. Utworzono także, częściowo w wyniku aneksji Finlandii i Rumunii Karelofińska SRR (istniała do 1956) oraz Mołdawska SRR).
Wojska ZSRR (Armia Czerwona) w wyniku II wojny światowej zajęły szereg państw Europy Środkowej i Wschodniej, co usankcjonowała konferencja jałtańska. W tych państwach władze oddano partiom komunistycznym i dokonały się w nich podobne jak w ZSRR przekształcenia ustrojowe. Państwa satelickie takie jak NRD, Polska, Czechosłowacja, Węgry, Bułgaria i Rumunia znajdowały się pod większą lub mniejszą kontrolą Związku Radzieckiego. W większości z nich stacjonowała Armia Radziecka, a granice z Europą Zachodnią były pilnie strzeżone; wkrótce ukuto dla niej nową nazwę, użytą pierwsze przez Winstona Churchilla: "żelazna kurtyna". Jugosławia i Albania, w których komuniści doszli do władzy bez pomocy Armii Czerwonej zachowały większą niezależność.
"Rewolucja ludowo-demokratyczna" została wyeksportowana także w inne części świata. Już w 1924 istniała podporządkowana ZSRR Mongolska Republika Ludowa. W 1949 proklamowano Chińską Republikę Ludową. Inne azjatyckie kraje socjalistyczne to Korea Północna (od 1948) i Wietnam Północny (od 1954). Na półkuli zachodniej rewolucja kubańska w 1959 zaprowadziła na tej wyspie socjalizm.
Koniec lat 80. to rozpad bloku socjalistycznego. Byłe państwa komunistyczne zerwały z dawnym ustrojem i poszły ścieżką demokratyzacji i dekomunizacji życia politycznego. Natomiast początek lat 90. to rozpad dwóch dawnych państw komunistycznych: ZSRR i Jugosławii. W swoich wyborach politycznych skierowały się ku Europie Zachodniej i strukturom euroatlantyckim: NATO i Unii Europejskiej. Współcześnie przetrwały kilka państwa o ustroju socjalistycznym, w których rządzi partia komunistyczna (w wielu z nich jednak wprowadzono gospodarkę rynkową: Chiny, Kuba, Korea Północna, Wietnam i Laos).
Kraje socjalistyczne:
Od Państwo Do
1917 /30 XII 1922 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, ZSRR
Sojuz Sowietskich Socjalisticzeskich Riespublik
31 XII 1991
1921 Tannu Tuwa
1944
26 XI 1924 Mongolska Republika Ludowa
Bügd Najramdach Mongoł Ard Ułs
?
22 VII 1944 Rzeczpospolita Polska, RP 22 VII 1952
22 VII 1952 Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL 31 XII 1989
5 I 1945 Albańska Republika Ludowa
Republika Popullore e Shqipërisë
marzec 1991
29 XI 1945 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Socijalisticka Federativna Republika Jugoslavija
1991-92
15 IX 1946 Bułgarska Republika Ludowa
Narodna Republika Byłgarija
?
30 XII 1947 Socjalistyczna Republika Rumunii
Republica Socialistă România
26 XII 1989
1947 Węgierska Republika Ludowa
Magyar Népköztársaság
22 X 1989
marzec 1919 Węgierska Republika Rad
Magyar Tanácsköztársaság
sierpień 1919
25 II 1948 Czechosłowacka Republika Socjalistyczna
Československá socialistická republika, ČSSR
(słowo socjalistyczna w nazwie dopiero od 1961 r.)
29 XII 1989
9 IX 1948 Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, KRLD
Dzoson Mindzudzuyj Inmin Konghwaguk
-
1 X 1949 Chińska Republika Ludowa, ChRL
Zhongguo Renmin Gongheguo
-
7 X 1949 Niemiecka Republika Demokratyczna, NRD
Deutsche Demokratische Republik, DDR
3 X 1990
20 VII 1954 Demokratyczna Republika Wietnamu
Viet-Nam Dân-Chú Công-Hôa
1 I 1959 Republika Kuby
República de Cuba
-

Demolud

To potoczne określenie państw demokracji ludowej. Pochodzi ono z tak zwanej nowomowy, czyli odmiany języka polskiego, którą chciały wprowadzić na terenie całej Polski władze Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.
Pod pojęciem demoludów kryją się w zasadzie wszystkie państwa dawnego bloku wschodniego, tzn. w Europie ZSRR, PRL, NRD, Czechosłowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Albania a ponadto poza Europą Mongolia, Korea Północna, Wietnam Północny, ChRL i Kuba. Zazwyczaj nie zaliczano do tej grupy Jugosławii, która pod rządami Josipa Broz Tito przyjęła nieco inny "kurs" w tzw. budowie socjalizmu. Niekiedy wyłączano z tej grupy także ChRL i Albanię, skonfliktowane ideowo z breżniewowskim ZSRR i przywódcami KPZR.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.