Mount Everest najwyższy szczyt Ziemi (8846 m.n.p.m.) w Himalajach Wysokich , na granicy Nepalu i Tybetu. Odkryty i po raz pierwszy zmierzony w 1852. Zbudowany z granitów, gnejsów oraz z wapieni i łupków. Tworzy potężny masyw podcięty z trzech stron lodowcami (najdłuższe Khumbu i Rongbuk - ok. 17 km). Przez miejscową ludność uważany za siedzibę bogów.

Nazwa szczytu

Mount Everest do roku 1865 nosił nazwę Szczyt XV, nadaną przez Indyjską Służbę Topograficzną. Po tybetańsku nosi imię Czomolungma czyli Bogini Matka Ziemi, po nepalsku Sagarmatha co jest trudno przetłumaczalnym zwrotem (z języka angielskiego "churning stick in the sea of existence") ~ mieszający trzonek w morzu egzystencji.

Wysokość szczytu

W 1849 dokonano pierwszego pomiaru przy pomocy teodolitu z odległości około 150 km od szczytu. Po dokonaniu obliczeń w 1852 stwierdzono, że Peak XV (jak dotychczas określano szczyt), jest najwyższy z dotychczas zmierzonych. W 1856 Królewskie Towarzystwo Geograficzne ogłasza, że Peak XV wznosi się na wysokość 29002 stóp, czyli 8840 m n.p.m. oraz nadaje górze imię Mount Everest na cześć brytyjskiego głównego geodety Indii Sir George'a Everesta.
W 1955 dokonano ponownych dokładniejszych pomiarów i ustalono wysokość na 8848 m n.p.m., dzięki pomiarom dokonanym GPS-em z wierzchołka Everestu w 1992 określono wysokość góry z dokładnością do 10 cm - wyniosła ona 8846,10 m n.p.m. i jest to ostatni oficjalnie potwierdzony wynik pomiaru. Mimo to coraz częściej w różnych publikacjach pojawia się także wysokość 8850 m n.p.m.

Historia podboju

Czomolungma -
początek długiej historii podboju Mount Everest'u można przyjąć rok 1904 w którym sir Francis Younghusband otrzymuje od Dalajlamy zgodę na pierwszą brytyjską wyprawę w Himalaje. W 1913 John Noel w przebraniu mnicha buddyjskiego przemierza Tybet badając możliwości dotarcia pod szczyt Everestu, zostaje jednak zdemaskowany i musi opuścić płaskowyż.
  • W 1921 wyrusza pierwsza wyprawa brytyjska w składzie Charles Kenneth Howard-Bury (kierownik), George Leigh Mallory, Guy H. Bullock, Wollaston, Harold Reaburn, Alexander Kellas (umiera podczas wyprawy na atak serca), Heron, Wheeler, H. T. Morshead. Wyprawa bada potencjalne drogi wejścia na szczyt, w jej trakcie zdobyto liczącą 6990 m n.p.m. Chang La.
  • Rok później (1922) rusza druga wyprawa brytyjska w składzie Charles G. Bruce (kierownik), G. Mallory, George I. Finch, T.G. Longstaff, Strutt, Crawford, H.T. Morshead, Geoffrey Bruce, J.B. Noel, Wakefield, T.M. Somervell, Morris, E.F. Norton, Tedżbir Bura Gurkha, Dasno oraz dziewięciu innych lokalnych tragarzy-pomocników. Siedmiu Szerpów ginie w lawinie. Osiągnięto wysokość 8326 m n.p.m.
  • 1924 - trzecia wyprawa brytyjska - Charles G. Bruce (kierownik), Edward Felix Norton, G.L. Mallory, H. Somervell, Odell, Andrew Comyn Irvine, Beetham, Hazard, G. Bruce, Narbu Jishee, Lhakpa Chedi, Hingston (lekarz), J. Noel (dokumentacja). Generał Charles Bruce choruje na malarię - kierownictwo przejmuje E.F. Norton. Baza w dolinie Rongbuk. W ataku szczytowym ginie George Mallory, Andrew Irvine oraz dwóch Szerpów. Wyprawa dotarła najprawdopodobniej do wysokości około 8600 m.
    • (W maju 1999 roku amerykański himalaista Conrad Anker odnalazł na wysokości 8230 m n.p.m. nieopodal szczytu ekwipunek i zwłoki George'a Mallory'ego, który zaginął wraz ze swym partnerem Andrew Irwin'em w 1924 w trakcie ataku szczytowego. Nie znaleziono dowodów na potwierdzenie hipotezy iż byli oni pierwszym zdobywcami i zginęli w zejściu ze szczytu).
  • 1933 kolejna wyprawa brytyjska - Hugh Ruttledge (kierownik), Wyn Harris, Wager, 12 tragarzy, Norton, Frank S. Smythe, Eric E. Shipton. Osiągnięto 8572 m.
  • 1935 - wyprawa brytyjska - Eric E. Shipton (kierownik),
  • 1936 - wyprawa brytyjska - Hugh Ruttledge (kierownik),
  • 1938 - wyprawa brytyjska - Harold W. Tilman (kierownik), osiągnięto wysokość 8326 m,
  • 1947 - kanadyjczyk Earl L. Denman i dwóch Szerpów osiągają Chang La,
  • 1949 - Nepal otwiera granice dla zagranicznych wspinaczy,
  • 1950 - wyprawa brytyjsko-amerykańska pod kierownictwem Erica E. Shiptona pokonuje Ice Fall (Lodospad Khumbu),
  • 1951 - duńczyk Klaus Bekker-Larsen i czterch Szerpów docierają na Chang La,
  • 1952 - wyprawa szwajcarska - Edouard Wyss-Dunant (kierownik), Raymond Lambert i Szerpa Tenzing Norgay wychodzą na 8560 m,
  • 1952 - druga wyprawa szwajcarska - Gabriel Chevalley (kierownik), ginie Mingma Dorje. Osiągnięto 8100 m.
  • 1953 - wyprawa prowadzona od strony Nepalu - John Hunt (kierownik), nowozelandczyk Edmund Percival Hillary, Thomas Duncan Bourdillon, Charles R. Evans, Norkay Tenzing - Szerpa z Dardżylingu oraz 26 innych Szerpów. 29 maja 1953 Edmund Hillary i Norkay Tenzing stają na szczycie Everestu.

Zdobywcy

Mount Everest został zdobyty po raz pierwszy 29 maja 1953 roku o godzinie 6:30 przez Nowozelandczyka Edmunda P. Hillary'ego i Szerpę Norkaya Tenzinga, członków ekspedycji brytyjskiej pod kierownictwem Johna Hunta.
  • 1965 - Nawang Gombu Szerpa jako pierwszy wspinacz na świecie powtórnie zdobywa szczyt Everestu (wejścia nr 11 i 17).
  • maj 1975 - pierwsze wejścia kobiece - Junko Tabei z Japonii od południowego - wschodu oraz Tybetanka Phantog od strony północnej.
  • 1978 - pierwsza Europejka na szczycie Everestu - Wanda Rutkiewicz.
  • 1980 - pierwsze zimowe wejścia na szczyt Everestu - Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki, kierownik wyprawy: Andrzej Zawada.

Polskie wejścia:

Czomolungma -
  • Pierwszym Polakiem na szczycie Everestu była Wanda Rutkiewicz, zdobyła go jako pierwsza Europejka i trzecia kobieta na świecie 16 października 1978 roku.
  • W 1980 Polacy: Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki członkowie ekspedycji pod kierownictwem Andrzeja Zawady dokonali pierwszego zimowego wejścia na szczyt. Na szczyt weszli też Andrzej Czok i Jerzy Kukuczka.
  • 1989 - Eugeniusz Chrobak, Andrzej Marciniak,
  • 1993 - Maciej Berbeka,
  • 1994 - Ryszard Pawłowski,
  • 1995 - ponownie Ryszard Pawłowski, Piotr Pustelnik,
  • 1999 - Jacek Masełko, Tadeusz Kudelski, Ryszard Pawłowski - trzecie wejście,
  • 2000 - Anna Czerwińska.
W latach 1953 - 1969 na szczycie stanęło 21 wspinaczy. W latach siedemdziesiątych - ponad osiemdziesięciu, w latach osiemdziesiątych - prawie dwustu, w ostatniej dekadzie ubiegłego wieku - niemal tysiąc.
Według danych ze stycznia 1997 w sumie 391 ekspedycji próbowało wejścia na szczyt. 167 z nich osiągnęło wierzchołek. Sukcesem wspinaczkowym zakończyło się 56% spośród 214 ekspedycji wyruszających od strony Nepalu oraz tylko 26 % spośród 176 wypraw atakujących górę od strony Tybetu. Do stycznia 1997 wierzchołek zdobyło 676 osób, w tym czasie zginęło 148 wspinaczy w tym 50 Nepalczyków. Do roku 2002 około 1200 wspinaczy stanęło na szczycie, liczba ofiar sięga 175.
Linki zewnętrzne:
W języku angielskim: W języku polskim:
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.