Czittamatra - szkoła filozoficzna w buddyzmie. Wywodził się z niej m.in. Wasubandhu, filozof z IV w. n.e., na którego pracach oparta jest Tybetańska Księga Umarłych. Czittamatra zakładała, że istnieje Umysł, czyli na najgłębszym poziomie jedna wspólna świadomość wszelkich czujących istot, która na płytszych poziomach wydaje się rozdzielać tak, jak palce wystające spod wody wydają się niezależne, choć są częścią tej samej ręki. W Umyśle istnieje dziewięć poziomów świadomości. Pierwszych sześć to korzenie - świadomość widzenia, słyszenia, smakowania, wąchania, dotykania i myślenia. Na świadomości zmysłów składają się poszczególne narządy, przedmioty zmysłów i same zmysły. Np. oko - przedmiot widzenia - wzrok albo - mózg - myśli - proces myślenia. Te 6 zdolności tworzą ciało-umysł, który rodzi się i umiera - jednostkową świadomość.
Istnieją 3 wyższe poziomy świadomości, które nie znikają wraz ze śmiercią. Poziom 7, świadomość manas to stała świadomość "ja". Na tym poziomie zebrane zostają dane zmysłowe z pierwszych sześciu, skąd przenoszą się na poziom 8 - względna świadomość alaja. Ten poziom jest magazynem doświadczeń i ziaren przyszłych działań - tu zapisywane są działania, myśli i wrażenia zmysłowe. Poziom ten jest podstawą osobowości i charakteru - nosi ziarna karmiczne nowych działań wywołując powstawanie myśli i uczynków. Rozwija się karma - nowe działania są zarazem ziarnami poprzednich działań. Jest to bezustanny proces bez końca. Wasubandhu: "Bezustanny ruch, jak pęd wodospadu: nasienie wywołuje obecne działanie, obecne działanie kształtuje nasiono, trójkąt się zamyka, przyczyna i skutek są jednym!". Istnieje jeszcze poziom 9 - absolutna świadomość alaja. Jest to czysta bezkształtna Jaźń - nasza Prawdziwa Natura.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.