Chorwacja – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną, od wschodu z Serbią i Czarnogórą oraz Węgrami i Słowenią od północy. Niepodległość odzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii. head #1}

Historia

  • do I wieku n.e. na terenie Chorwacji znajdowała się rzymska prowincja Iliria (łac. Illyricum).
  • od I wieku n.e. prowincje rzymskie Dalmacja i Panonia.
  • na początku VII wieku przybywają plemiona Chorwatów.
  • w 803 tereny Chorwacji Dalmaryńskiej zostały podbite i włączone do imperium Karola Wielkiego.
  • VII w. - VIII w. - najazdy Ostrogotów, Awarów i plemion Słowian.
  • tereny Chorwacji staje się miejscem rywalizacji o wpływy: Papiestwa, Wenecji i Węgier.
  • do 1102 rządy chorwackich książąt i królów.
  • w 1102 unia personalna z Węgrami.
  • XIV w. - pod koniec panowania Andegawenów na Węgrzech (1308-95) okres walk wewnętrznych.
  • po bitwie pod Mohaczem w 1526 Chorwacja dostaje się pod panowanie Habsburgów.
  • część ziem pod panowaniem Turków osmańskich, stopniowy ich napór powoduje zajmowanie praktycznie całego terytorium.
  • w XVIII wieku zmniejszanie wpływów tureckich i w latach 1809-1813 powstają Prowincje Ilyrijskie Napoleona.
  • w XIX wieku w Cesarstwie Austriackim, a później w strefie wpływów Węgier (po 1867), cieszyła się tam jednakże autonomią (własny sejm). Austriacy starali się wyzyskiwać konflikty węgiersko-chorwackie dla umocnienia dynastii habsburskiej (np. Chorwaci pomogli w stłumieniu powstania węgierskiego w 1848).
  • także w XIX wieku tendencje niepodległościowe (1848).
  • po zakończeniu I wojny światowej w 1918 proklamowanie niepodległości.
  • w 1918 Chorwacja weszła w skład Królestwa SHS (Serbów, Chorwatów i Słoweńców), od 1929 w Jugosławii.
  • w roku 1941 faszystowskie ugrupowanie Ustaszy na czele z Ante Paveliciem przejęło władzę, ogłosiło niepodległość i powstało Niezależne Państwo Chorwackie. Terytorium Chorwacji sprzymierzonej wówczas z Niemcami obejmowało Chorwację właściwą oraz tereny dziesiejszej Bośni.
  • w maju 1945 likwidacja przez armię jugosłowiańską Niezależnego Państwa Chorwackiego.
  • od 1945 po zakończeniu II wojny światowej Chorwacja włączona do Jugosławii Josipa Broz-Tity (który sam był z pochodzenia Chorwatem).
  • w 1991 proklamacja niepodległości i wojna z Jugosławią (de facto z Serbią)
  • od kwietnia 1992 siły pokojowe ONZ.
  • konflikt rozwiązany w 1995 - układ w Dayton.
  • Chorwacja zabiega o członkostwo w Unii Europejskiej i NATO.
  • od początku lat 90 rządy nacjonalistów Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej (HDZ) pod wodzą Franja Tudjmana (aż do jego śmierci w 1999).
  • wygrana w wyborach 2000 sił umiarkowanych: Stjepan Mesić, dawny antykomunistyczny opozycjonista zostaje prezydentem państwa; rząd tworzy koalicja zreformowanych postkomunistów z ludowcami, chadekami i partią liberalną. Na jego czele staje Ivica Račan. Gabinet pragnie zbliżenia Chorwacji do struktur europejskich.
  • przegrana w wyborach 2003, powrót do władzy Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej (HDZ).

Podstawowe dane geograficzne

Parki narodowe w Chorwacji

Chorwacja -

Podział administracyjny

Chorwacja podzielona jest na 21 okręgów (żupanije, w liczbie pojedynczej żupanija)
1. Zagrebačka
2. Krapinsko-zagorska
3. Sisačko-moslavačka
4. Karlovačka
5. Varaždinska
6. Koprivničko-križevačka
7. Bjelovarsko-bilogorska
8. Primorsko-goranska
9. Ličko-senjska
10. Virovitičko-podravska
11. Požeško-slavonska
12. Brodsko-posavska
13. Zadarska
14. Osječko-baranjska
15. Šibensko-kninska
16. Vukovarsko-srijemska
17. Splitsko-dalmatinska
18. Istarska
19. Dubrovačko-neretvanska
20. Međimurska
21. Miasto Zagrzeb

Święta

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Święta
Data Nazwa polska Nazwa chorwacka Uwagi
1 stycznia
Nowy Rok
Nova Godina
6 stycznia
Trzej Królowie|Trzech Króli
Bogojavljenje
... Wielkanoc|Wielkanocna
Niedziela i Poniedziałek
Uskrs i Uskršnji ponedjeljak świeto ruchome
1 maja
Święto Pracy
Međunarodni praznik rada
''60 dni po Wielkanocy'' Boże Ciało
Tjelovo święto ruchome
22 czerwca
Dzień antyfaszystowskiego ruchu oporu Dan antifašističke borbe
25 czerwca
Dzień państwowości Dan državnosti
5 sierpnia
Dzień zwycięstwa i dumy państwowej Dan pobjede i Dan domovinske zahvalnosti
15 sierpnia
Dzień Wniebowstąpienia NMP Velika Gospa
8 października
Święto niepodległości Dan nezavisnosti
1 listopada
Dzień Wszystkich Świętych
Dan svih svetih
25 grudnia
Boże Narodzenie
Božić
26 grudnia
Dzień św. Szczepana Sveti Stjepan

Demografia

Chorwację zamieszkuje 4,4 mln mieszkańców. Istnieje tendencja spadkowa spowodowana głównie emigracją zarobkową do krajów zachodnich, ujemnym przyrostem naturalnym oraz emigracją Serbów do rodzinnego kraju - Serbii. gfhfgh Według spisu ludności z 2001 roku struktura narodowości w Chorwacji przedstawia się następująco:
  1. Chorwaci - 89,6%
  2. Serbowie - 4,5%
  3. Bośniacy - 0,5%
  4. Włosi - 0,4%
  5. Węgrzy - 0,4%
Inna narodowość - 2,1%
Nie określili swojej narodowości - 2,0%
Brak danych - 0,4%
W tym samym spisie przy pytaniu o język ojczysty uzyskano następujące rezultaty:
  1. chorwacki - 96,11%
  2. serbski - 1,00%
  3. włoski - 0,46%
  4. albański - 0,32%
  5. węgierski - 0,28%
  6. słoweński - 0,26%
Inny - 0,78%
Brak danych - 0,37%

Natomiast jeśli chodzi o wyznania, wyniki spisu były następujące:
  1. katolicy - 88,0%
  2. prawosławni - 4,4%
  3. agnostycy i nieokreśleni - 3,0%
  4. niewierzący - 2,2%
  5. muzułmanie - 1,3%
Inne - 0,5%
Brak danych - 0,6%
Główne skupiska mniejszości narodowych znajdują się w następujących regionach: Struktura wieku społeczeństwa Chorwacji (na postawie spisu ludności z 2001 roku) wskazuje na jego starzenie się:
  • 0-14 lat: 17,1%
  • 15-64 lat: 67,2%
  • powyżej 65 lat: 15,7%
Znaczna więszkość mieszka w miastach (64%), na wsi mieszka 36%.

Kultura

W Chorwacji znajdują się następujące obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO: W Chorwacji swój wpływ zaznaczają kutury zachodnioeuropejska, śródziemnomorska oraz słowiańska. Niewątpliwe piętno na zwyczajach panujących w tym kraju odcisnęły lata podporządkowania europejskim mocarstwom. Północ Chorwacji jest bardzo zbliżona pod względem kulturowym do Polski. W części nadmorskiej swe wyraźne wpływy ma kultura śródziemnomorska. Tradycyjnie więc po południu przychodzi czas na sjestę, a życie zaczyna się wieczorem. Niestety, przejawia się to też w niezbyt poważnym podchodzeniu do obowiązków służbowych w pracy.
Chorwaci są dość spontaniczni w swoim zachowaniu i bardzo chętnie nawiązują znajomości. Jako Słowianie są otwarci i chętni do pomocy. Dobrze traktują Polaków (jeśli nasze wybryki będą się powtarzać, to szybko możemy o tym zapomnieć), bez fałszywej grzeczności okazywanej często Niemcom. Nie lubią natomiast, jeśli ktoś chce okazać im swoją wyższość. Nie ma zwyczaju całowania kobiety w rękę przy powitaniu. Przy jedzeniu nie należy się spieszyć. Jeśli ktoś chce, może leżeć nawet na bardzo zatłoczonej plaży bez ubrania (choć raczej nie wypada). Targowanie się raczej nie wchodzi w grę, ewentualnie zdecydowanie poza sezonem w prywatnych pokojach lub apartamentach. Chorwaci dosyć głośno się zachowują, ale jest to po prostu ich styl bycia i nie należy się za to na nich obrażać.

Polonia w Chorwacji

W trakcie spisu ludności Chorwacji w 2001 roku 567 osób określiło swoją narodowość jako polską, a 536 podało polski jako swój język ojczysty. Najwięcej osób określających siebie jako Polaków mieszkało w Zagrzebiu (133) i Rijece (37).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.