Bolesław_III_Krzywousty -

'
Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1085 w Krakowie, zm. 28 października 1138 r.) – książę Polski 1102-1138, w latach 1097-1107 panował na Śląsku, w Małopolsce i Ziemi Lubuskiej, podczas gdy jego brat Zbigniew w Wielkopolsce, a po śmierci ich ojca Władysława Hermana w 1102 również na Mazowszu.
Bolesław wygnał brata w 1107 r. i objął samodzielną władzę, w obronie Zbigniewa wystąpił cesarz niemiecki Henryk V i w 1109 r. dokonał najazdu na Polskę. Działania wojenne toczyły się na Śląsku (obrona Głogowa, Bytomia, Wrocławia). Bolesław Krzywousty miał zwyciężyć Niemców w bitwie na Psim Polu. Jednak jest to prawdopodobnie legenda. Jak pisze prof. Stanisław Trawkowski, wzięła się ona z błędnego tłumaczenia nazwy Psie Pole, które było prawdopodobnie terenem przeznaczonym dla książęcej psiarni. Zbigniew wkrótce do Polski powrócił, jednak został przez brata oślepiony i wkrótce zmarł.
Za zbrodnię tę Bolesław został obłożony klątwą kościelną, co zwalniało wszystkich poddanych z obowiązku posłuszeństwa. By klątwa została zdjęta, Bolesław zaczął pościć i rozdawać jałmużnę. To jednak nie wystarczyło i zdesperowany król udał się z pielgrzymką na Węgry do klasztoru świętego Idziego. Musiał jednak szybko wracać, gdyż pod jego nieobecność w kraju wrzało. Ostatecznie boso podążył do Gniezna do grobu św. Wojciecha, gdzie przez 4 dni pościł, leżąc w popiele i włosienicy, nie rozmawiał z ludźmi rozdając jałmużnę ubogim i możnym. Poświęcenie to pomogło i klątwa została ściągnięta.
Bolesław Krzywousty odzyskał w 1116 r. Pomorze Gdańskie, a w latach 1121-1122 zhołdował Pomorze Zachodnie, czyniąc tamtejszego księcia Warcisława swym lennikiem. Aby silniej związać Pomorze z Polską, Bolesław zorganizował misję chrześcijańską. Pierwsza, prowadzona przez Hiszpana Bernarda nie przyniosła żadnych efektów. Dwie następne w latach 1124-1128 odbył biskup Otton z Bambergu. Udał się on m.in. do Pyrzyc, Stargardu, Wolina, Szczecina i Kołobrzegu. Ostatecznie udzielił on chrztu Pomorzanom, którzy uznali chrześcijaństwo za religię oficjalną.
W 1117 stłumił bunt wojewody Skarbimira, oślepiając go i przejmując jego majątek. W 1129 zawarł sojusz z Danią. Pod koniec życia Bolesław musiał walczyć o utrzymanie niezależności polskiego Kościoła. Spotkanie w Merseburgu z cesarzem Lotarem III w 1135 potwierdziło niezależność polskiej organizacji kościelnej od arcybiskupstwa w Magdeburgu. Na jego dworze pisał Gall Anonim – pierwszy polski kronikopisarz.
W swym testamencie, zwanym również statutem, w 1138 r. Krzywousty wprowadził w Polsce zasadę senioratu, chcąc w ten sposób zachować jedność państwa polskiego i zapobiec walkom o władzę między synami. Wydzielił im dziedziczne dzielnice (Władysławowi Wygnańcowi – Śląsk (ze stolicą we Wrocławiu), Bolesławowi Kędzierzawemu – Mazowsze (ze stolicą w Płocku), Mieszkowi Staremu – Wielkopolskę (ze stolicą w Poznaniu), Henrykowi Sandomierskiemu – Ziemię Sandomierską (Sandomierz)), a najstarszy z Piastów miał być seniorem (princepsem) władającym dzielnicą senioralną – Małopolską i Pomorzem Gdańskim, i być zwierzchnikiem krewnych oraz książąt Pomorza Zachodniego. Być może część terytorium (najprawdopodobniej Ziemię Łęczycką) otrzymała wdowa po Bolesławie – Salomea, jako tzw. oprawę wdowią. Ziemie te miały być po jej śmierci włączone do dzielnicy senioralnej.
Testament Bolesława Krzywoustego zapoczątkował w Polsce okres rozbicia dzielnicowego zwanego również rozdrobnieniem feudalnym. Rozbicie dzielnicowe było częstą sytuacją w średniowiecznej Europie – występowało m.in. na Rusi i Węgrzech. Po śmierci Bolesława władzę jako książę zwierzchni objął Władysław II Wygnaniec.

Wywód rodowodowy

{{Tree|ojciec_ojca=Kazimierz I Odnowiciel
zm. 28 listopada 1058|matka_ojca=Dobronega Maria Kijowska
zm. 1087 |ojciec_matki=Wratysław II Czeski
zm. 14 stycznia 1092|matka_matki=Adelajda Węgierska
zm. 27 stycznia 1062|ojciec=Władysław I Herman
zm. 4 czerwca 1102|matka=Judyta Czeska
zm. 24 grudnia 1086|osoba=Bolesław III Krzywousty
zm. 28 października 1138}}
Żony
  • od 1103 Zbysława (ur. 1085/1090 - zm. 1113/1114) - córka Światopełka II (ur. 1050 - zm. 16 IV 1113), książę połocki (1069-1071), książę nowogrodzki (1078-1088), książę turowski (1088-1093), wielki książę kijowski (1093-1113)
  • III/VII 1115 Salomea z Bergu (ur. przed 1101 - zm. 27 VII 1144) - córka Henryka von Berg-Schelkingena, hrabiego Bergu
Dzieci
  • [1] Władysław II Wygnaniec (ur. 1105 - zm. 30 V 1159) - książę krakowski i śląski (1138-1146)
  • [2] syn (ur. 1107/1108 - zm. po 1109)
  • [3] córka (ur. przed 1111) - żona księcia Wsiewołoda
  • [4] Leszek (ur. 1115/1116 - zm. 26 VIII przed 1138)
  • [5] Kazimierz (ur. 16 VIII 1122 - zm. 19 X 1131)
  • [6] Bolesław IV Kędzierzawy (ur. 1125 - zm. 3 IV 1173) - książę mazowiecki i kujawski (1138-1146), książę krakowski (1146-1173)
  • [7] Mieszko III Stary (ur. 1126/1127 - zm. 13 III 1202) - książę wielkopolski (1138-1202), książę krakowski (1173-1177, 1190, 1199-1202)
  • [8] Henryk Sandomierski (ur. 1127/1131 - zm. 18 X 1166) - książę sandomierski
  • [9] Kazimierz II Sprawiedliwy (ur. 1138 - zm. 5 V 1194) - książę sandomierski i krakowski (1177-1194), książę mazowiecki i kujawski (1177-1194)
  • [10] Ryksa (ur. 1116/1117 - zm. po 25 XII 1155) - żona Magnusa (ur. 1106 - zm. 4 VI 1134), króla Vaestergotlandu (1129-1134), potem żona Włodzimierza (zm. po 1167), księcia mińskiego (1151-1158, 1165-1167) i grodzieńskiego (1159-1165), następnie żona Swerkera I (zamordowany w 1156), króla Szwecji (1134-1156)
  • [11] córka (ur. przed 1119) - żona Konrada von Plötzkau (zm. 1133), margrabiego Marchii Północnej
  • [12] Zofia (zm. 10 X 1136)
  • [13] Gertruda (ur. 1123/1124 - zm. 7 V 1160) - zakonnica w Zwiefelten
  • [14] Dobronega Ludgarda (ur. przed 1129 - zm. po 26 X 1147) - żona Dytryka z dynastii Wettynów (ur. przed 1142 - zm. 9 II 1185), margrabiego dolnołużyckiego (1156-1185)
  • [15] Judyta (ur. po 1130 - zm. 8 VIII 1170-1176) - żona Ottona I (ur. 1126/1128 - zm. 7 III 1184), margrabiego Brandenburgii (1170-1184)
  • [16] Agnieszka (ur. 1137/1138 - zm. po 1182) - żona Mścisława II (zm. 19 VIII 1170), księcia perejesławskiego (1146-1149, 1151-1155), księcia łuckiego (1155-1157), księcia wołyńskiego (1157-1170), wielkiego księcia kijowskiego (1167-1169, 1170)
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.