Bitwa pod Helgolandem - bitwa morska stoczona 28 sierpnia 1914 pomiędzy okrętami brytyjskimi i niemieckimi. Była to pierwsza większa bitwa morska I wojny światowej.
U podłoża starcia leżała zaplanowana przez Brytyjczyków akcja mająca na celu zaatakowanie niemieckich okrętów patrolujących wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Niemiec, u podejścia do głównych niemieckich baz morskich Wilhelmshaven i Cuxhaven. Do tego zadania utworzono Zespół Harwich (Harwich Force), złożony z dwóch krążowników lekkich HMS "Fearless" i HMS "Arethusa" oraz 31 niszczycieli, pod dowództwem komodora R.Y. Tyrwhitta. Drugim celem akcji było zapewnienie bezpieczeństwa dla dokonywanego przerzutu brytyjskich wojsk morzem do Ostendy w Belgii.
Jako osłonę Harwich Force przewidziano świeżo przybyłą z bazy Scapa Flow pierwszą eskadrę krążowników liniowych (First Battle Cruiser Squadron) pod dowództwem wiceadmirała Beatty. Eskadra składała się z 3 krążowników liniowych HMS "Lion", HMS "Princess Royal" i HMS "Queen Mary", później dołączyły do niej 2 dalsze krążowniki liniowe: HMS "New Zealand" i HMS "Invincible". W skład sił osłaniających weszła ponadto 1. eskadra krążowników lekkich w składzie 6 krążowników lekkich.
Harwich Force wyruszyła 28 sierpnia przed świtem w kierunku niemieckiej wyspy Helgoland. Około godziny 7 rano rozpoczęła działania podejmując walkę artyleryjską z niszczycielami niemieckimi i zatapiając niszczyciel V187. Zaalarmowani Niemcy pośpiesznie skierowali przeciw Brytyjczykom z kotwicowiska u ujścia Jade przy Wilhelmshaven krążowniki lekkie SMS "Frauenlob" i SMS "Stettin", do których wkrótce dołączyły cztery dalsze krążowniki lekkie, łącznie z okrętem flagowym kontradmirała Maassa, SMS "Cöln". Okręty te wypłynęły po godz. 9. Niemieckie ciężkie okręty pancerne nie mogły natomiast wypłynąć w morze przeciw Brytyjczykom z uwagi na odpływ.
Widząc przewagę artyleryjską okrętów niemieckich, po ciężkim uszkodzeniu "Arethusy" i będąc pod coraz intensywniejszym ogniem, komandor Tyrwhitt o 11.25 wezwał zespół admirała Beatty. Beatty, będąc około 25 mil na północ, pospieszył na pomoc, przybywając na pole bitwy ok. 12.40. Przybyłe jako pierwsze brytyjskie lekkie krążowniki zatopiły krążownik SMS "Mainz", a krążowniki liniowe zatopiły krążowniki: SMS "Ariadne" i SMS "Cöln", na pokładzie którego poniósł śmierć kontradm. Leberecht Maass, oraz uszkodziły trzy dalsze krążowniki. Niemiecki zespół umknął następnie pod osłonę mgły.
W bitwie Niemcy stracili 712 zabitych i 145 rannych, a 419 ludzi trafiło do niewoli, natomiast Brytyjczycy - 32 zabitych i 55 rannych. Niemcy stracili 3 krążowniki lekkie i niszczyciel. Bitwa ta jednak z drugiej strony ukazała także braki w brytyjskim planowaniu oraz komunikacji pomiędzy okrętami.
----- Pod Helgolandem stoczono ponadto bitwę morską w 1864 roku miedzy flotą duńską a austriacko-pruską.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.