Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -
Biskupi_gnieźnieńscy -

Arcybiskupi metropolici gnieźnieńscy
  • 999 - utworzono metropolię gnieźnieńską
  • 1000 - pierwszy arcybiskup metropolita odbył ingres do archikatedry gnieźnieńskiej
  • 1025 - arcybiskupi gnieźnieńscy posiadali wyłączne prawo koronowania królów polskich
  • 1414 - utworzono arcybiskupstwo lwowskie i wprowadzono tytuł prymasa Polski dla odróżnienia ważniejszego arcybiskupa w Koronie Królestwa Polskiego
  • 1417 - arcybiskup metropolita gnieźnieński został pierwszym prymasem (do 1818 także prymasi Litwy)
  • 1821 - 1946 - unia personalna metropolii gnieźnieńskiej z metropolią poznańską
  • 1946 - 1992 - unia personalna metropolii gnieźnieńskiej z metropolią warszawską
  • 1992 - rozwiązano unię, a prymasem pozostał kard. Józef Glemp do 18 grudnia 2009
  • 19 grudnia 2009 kolejnym prymasem został abp Henryk Muszyński metropolita gnieźnieński
  • 8 maja 2010 nominacja abpa Józefa Kowalczyka na prymasa Polski.
Arcybiskupi metropolici - okresy rządów w archidiecezji gnieźnieńskiej
bł. Radzim Gaudenty 1000 - ? data śmierci nieznana
Hipolit przed 1025? - 1027 data rozpoczęcia posługi nieznana
Bossuta Stefan 1027 - 1028
prawdopodobnie wakat, upadek archidiecezji ok. 1038 1028 - 1076
Bogumił 1076? - 1092
Heinrich von Wülzburg ok.1092? okres posługi, a nawet samo istnienie tego arcybiskupa dyskusyjneNie wymieniają go dawne katalogi arcybiskupów gnieźnieńskich ani Długosz, wspomina o nim tylko "Żywot św. Ottona z Bambergu" autorstwa Ebona (poł. XII w.). Gerard Labuda: Szkice historyczne X-XI wieku: z dziejów organizacji Kościoła w Polsce we wczesnym średniowieczu, Wyd. Pozn. 2004, s. 364 i nast., uznaje relację Ebona za niedokładną i uważa, że nie było w ogóle takiego metropolity. Wojciech Kętrzyński: Studyja nad dokumentami XII wieku, Roczniki Akademii Umiejętności, Lwów 1891, s. 311, umieścił go między Marcinem a Jakubem ze Żnina. Władysław Abraham, Organizacja Kościoła w Polsce do połowy wieku XII, Lwów 1890, s. 83, oraz Jan Powierski: Data konsekracji katedry gnieźnieńskiej (1 maja 1099) na tle sytuacji politycznej Polski, Rusi i krajów sąsiednich, Roczniki historyczne 1994, s. 96, uważają, że Heinrich został bezpośrednim następcą zmarłego w 1092 Bogumiła. Ta ostatnia wersja najlepiej współgra z tekstem Ebona, brak jednak jakichkolwiek innych wzmianek źródłowych, które pozwalałyby skontrolować jego wiarygodność.
Marcin I ok. 1099 - po 1112 daty rozpoczęcia i zakończenia posługi nieznane
Jakub I ze Żnina przed 1136 - 1148 data rozpoczęcia posługi nieznana (najwcześniej 1124)
Jan Gryfita 1149 - po 1167 data śmierci nieznana
Zdzisław 1177 - po 1180 daty rozpoczęcia i zakończenia posługi nieznane
Bogumił z Dobrowa lata 80. XII w. dokładny okres posługi nieznany; niekiedy utożsamiany ze swym następcą (jako Bogumił Piotr)
Piotr Łabędź 1191 - 1198 data rozpoczęcia posługi niepewna; niekiedy utożsamiany ze swym poprzednikiem (jako Bogumił Piotr)
Henryk I Kietlicz 1199 - 1219 wprowadzono zwyczaj noszenia krzyża przed arcybiskupem (crux erecta)
Wincenty I z Niałka 1220 - 1232
Pełka 1232 - 1258
Janusz I 1258 - 1271 zatwierdzony 1259
Marcin II z Opawy 1278
Jakub II Świnka 1283 - 1314
Borzysław 1314 - 1317 konsekrowany w 1317
Janisław 1317 - 1341
Jarosław Skotnicki 1342 - 1374 skodyfikował prawo kościelne
Janusz II Suchywilk 1374 - 1382
Bodzanta 1382 - 1388
Jan II Kropidło 1389 - 1394 (książę)
Dobrogost Nowodworski 1394 - 1401
Mikołaj I Kurowski 1402? - 1411
Arcybiskupi metropolici, prymasi I RP - okresy rządów w archidiecezji gnieźnieńskiej
Mikołaj II Trąba 1412 - 1422
Wojciech I Jastrzębiec 1423 - 1436
Wincenty II Kot z Dębna 1436 - 1448 w latach ok. 1441 - 1447 kardynał w obediencji antypapieża Feliksa V
Władysław I Oporowski 1449 - 1453
Jan III Sprowski 1453 - 1464
Jan IV Gruszczyński 1464 - 1473
Jakub III z Sienna 1474 - 1480
Zbigniew Oleśnicki 1481 - 1493
Fryderyk Jagiellończyk 1493 - 1503 (kardynał)
Andrzej I Boryszewski 1503 - 1510
Jan V Łaski 1510 - 1531 wprowadzono tytuł legata urodzonego (legatus natus)
Maciej I Drzewicki 1531 - 1535
Andrzej II Krzycki 1535 - 1537
Jan VI Latalski 1537 - 1540
Piotr Gamrat 1541 - 1545
Mikołaj III Dzierzgowski 1545 - 1559
Jan VII Przerębski 1559 - 1562
Jakub IV Uchański 1562 - 1581
Stanisław I Karnkowski 1581 - 1603
Jan VIII Tarnowski 1603 - 1605
Bernard Maciejowski 1605 - 1608 (kardynał)
Wojciech II Baranowski 1608 - 1615
Wawrzyniec Gembicki 1616 - 1624
Henryk III Firlej 1624 - 1626
Jan IX Wężyk 1627 - 1638
Jan X Lipski 1638 - 1641
Maciej II Łubieński 1641 - 1652
Andrzej III Leszczyński 1653 - 1658
Wacław Leszczyński 1659 - 1666
Mikołaj IV Prażmowski 1666 - 1673
Kazimierz Florian Czartoryski 1673 - 1674 (książę)
Andrzej IV Olszowski 1674 - 1677
Jan XI Stefan Wydżga 1677 - 1685
Stefan II Wierzbowski 1686 - 1687 (nominat)
Michał I Stefan Radziejowski 1687 - 1705 (kardynał)
Stanisław II Szembek 1706 - 1721
Teodor Potocki 1723 - 1738
Krzysztof Antoni Szembek 1739 - 1748
Adam Ignacy Komorowski 1749 - 1759
Władysław II Aleksander Łubieński 1759 - 1767
Gabriel Podoski 1767 - 1777
Antoni Kazimierz Ostrowski 1777 - 1784
Michał II Jerzy Poniatowski 1785 - 1794
Arcybiskupi metropolici, prymasi zaborów - okresy rządów w archidiecezji gnieźnieńskiej
Ignacy I Krasicki 1795 - 1801
Ignacy II Raczyński 1806 - 1818
Arcybiskupi metropolici, prymasi zaborów - okresy rządów w archidiecezjach gnieźnieńskiej i poznańskiej
Tymoteusz Paweł Gorzeński 1821 - 1825
Teofil Cyprian Wolicki 1828 - 1829
Marcin III Dunin 1831 - 1842
Leon Przyłuski 1845 - 1865
Mieczysław Ledóchowski 1866 - 1886 (kardynał)
Juliusz Józef Dinder 1886 - 1890
Florian Stablewski 1891 - 1906
Edward Likowski 1914 - 1915
Arcybiskupi metropolici, prymasi II RP, PRL, III RP - okresy rządów w archidiecezjach ...
Edmund Dalbor 1915 - 1926 ... gnieźnieńskiej i poznańskiej (kardynał)
August Hlond 1926 - 1946 ... gnieźnieńskiej i poznańskiej (kardynał)
j. w. 1946 - 1948 ... gnieźnieńskiej i warszawskiej
Stefan III Wyszyński 1948 - 1981 ... gnieźnieńskiej i warszawskiej (kardynał)
Józef I Glemp 1981 - 1992 ... gnieźnieńskiej i warszawskiej (kardynał)
j. w. 1992 - 2007 ... warszawskiej
j. w. 1981 - 2009 prymas
Henryk IV Muszyński 1992 - 2010 ... gnieźnieńskiej (arcybiskup)
j. w. 2009 - 2010 prymas
Józef II Kowalczyk 2010 - nadal ... gnieźnieńskiej (arcybiskup)
j. w. 2010 - nadal prymas

Uwaga! Do Henryka Kietlicza daty, a w paru przypadkach (np. Bogumił z Dobrowa) nawet kolejność poszczególnych arcybiskupów są niepewne.
Biskupi sufragani - okresy urzędowania w archidiecezji gnieźnieńskiej
Paweł 1299 - 1308
Dominik 1310 - 1323
Andrzej Wasiło 1377 - 1382
Jan I 1404 - 1411
Piotr 1411 - 1412, 1414 - 1415
Erazm 1414 zarządzał archidiecezją 1420 - 1424
Jan II 1434 zarządzał archidiecezją 1437 - 1440, 1447 - 1468
Antoni 1469 - 1476
Andrzej z Opalenicy 1476 - 148?
Wojciech z Secemina 1493
Jan z Radziejowa ok. 1497
Maciej 1498
Jan IV 1501 - 1517
Mikołaj 1517 - 1526
Jan Rusiński 1527 - 1541
Sebastian Żydowski 1541 - 1560
Stanisław Falęcki 1562 - 1581
Jan Gniazdowski 1583 - 1608
Andrzej Wilczyński 1608 - 1625
Andrzej Gembicki 1628 - 1638
Jan Madaliński 1640 - 1644
Adrian Grodecki 1644 - 1658
Kasper Trzemeski 1660 - 1665
Jan Buzeński 1667 - 1674
Wojciech Stanowski 1676 - 1693
Konstanty Józef Zieliński 1694 - 1700
Stefan Mdzewski 1700 - 1718
Franciszek Kraszkowski 1719 - 1731
Józef Michał Trzciński 1732 - 1738
Krzysztof Dobiński 1738 - 1769
Kornel Przedwojski 1768 - 1793
Jan Karski 1771 - 1784
Józef Korytowski 1785 - 1790
Stefan Łubieński 1790 - 1808
Michał Mateusz Kosmowski 1791 - 1804
Ignacy Bardziński 1809 - 1813
Józef Gembart 1814 - 1821
Marcin Siemieński 1815 - 1818 zarządzał archidiecezją 1818 - 1821, 1825 - 1831
Kajetan Kowalski 1833 - 1840
Anzelm Brodziszewski 1841 - 1866
Józef Cybichowski 1867 - 1887
Jan Korytkowski 1888 (nominat)
Antoni Andrzejewicz 1890 - 1907
Wilhelm Kloske 1910 - 1924
Antoni Laubitz 1924 - 1939
Lucjan Bernacki 1946 - 1975
Antoni Baraniak 1951 - 1957 (arcybiskup) metropolita poznański 1957 - 1977
Andrzej Wronka 1957 - 1967
Józef Drzazga 1958 - 1967
Jerzy Stroba 1958 - 1967
Wacław Wycisk 1958 - 1967
Jan Czerniak 1959 - 1989
Henryk Grzondziel 1959 - 1967
Wincenty Urban 1959 - 1967
Ignacy Jeż 1960 - 1967
Paweł Latusek 1961 - 1967
Jan Obłąk 1961 - 1967
Władysław Rubin 1964 - 1979 (kardynał)
Szczepan Wesoły 1969 - 2003 (arcybiskup "ad personam") od 1994
Jan Michalski 1975 - 1989
Jerzy Dąbrowski 1982 - 1991
Jan Wiktor Nowak 1982 - 1996
Bogdan Wojtuś 1988 - nadal
Stanisław Gądecki 1992 - 2002 (arcybiskup) metropolita poznański 2002 - nadal
Wojciech Polak 2003 - nadal

Bibliografia

  • Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965 - 1999, ISBN 83-211-1311-7, Warszawa 2000.
  • M. Kosman, Między ołtarzem a tronem. Poczet prymasów Polski, Poznań 2000.
  • Z. Rola, Tajemnice katedry gnieźnieńskiej, Poznań 2005.
  • Jacek Maciejewski: Episkopat polski doby dzielnicowej, 1180-1320, Tow. Nauk. Societas Vistulana, 2003
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.