Biegunka (łac. diarrhoea; również rozwolnienie) to objaw kliniczny polegający na znacznym zwiększeniu liczby wypróżnień w ciągu doby, lub zmianą konsystencji stolca na płynną lub półpłynną. Biegunką określa się również stan, gdy nawet jednorazowo w stolcu pojawia się treść patologiczna, taka jak śluz, ropa lub krew. Biegunce towarzyszy wzmożona perystaltyka jelit i często kurczowe bóle brzucha. Stan chorobowy trwający do 10 dni określany jest jako biegunka ostra, natomiast utrzymywanie się objawów chorobowych ponad 10 dni nosi nazwę biegunki przewlekłej. W krajach Trzeciego Świata biegunka jest główną przyczyną śmierci niemowląt, zabijając ponad 1,5 miliona dzieci rocznie.

Patogeneza

Istnieje wiele przyczyn występowania biegunki, z których najczęstsze to infekcje przewodu pokarmowego na tle zakażeń: W zależności od mechanizmu powstawania biegunki dzieli się na:

Osmotyczne

Przyczyny: celiakia, nietolerancja węglowodanów (np. laktozy).
Nietolerancja laktozy zachodzi na skutek zniszczenia laktazy - enzymu, znajdującego się w górnej części kosmków jelitowych. Ma to najczęściej miejsce w biegunkach infekcyjnych.
Leczenie polega na eliminacji laktozy z diety i zastąpienia dotychczasowego żywienia, przez preparaty wolne od laktozy: Isomil, Isomil 2, Ensure powder, Ensure Plus HN, Prosure, Osmolite, Jevity.

Wydzielnicze

Przyczyny: enterotoksyny wydzielne przez: Vibrio cholerae, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, gruczolaki wydzielające hormony, np. vipoma.

Wysiękowe

Przyczyny: przewlekłe zapalne choroby jelit (głównie wrzodziejące zapalenie jelita grubego), rak okrężnicy, uszkodzenie jelit w wyniku działania: cytostatyków, niedokrwienia, napromieniowania.

Motoryczne

Przyczyny: zespół jelita drażliwego, po resekcji żołądka, po wagotomii.

Leczenie

Biegunka jest zwykle chorobą o krótkim przebiegu i zdolności do samoograniczania się. Dlatego w leczeniu wystarczającym sposobem postępowania zwykle jest: nawadnianie
  • nawadnianie doustne – podawanie wody i elektrolitów w postaci tak zwanego doustnego płynu nawadniającego DPN (ang. ORS – Oral Rehydratation Solution) w przypadku biegunki o niewielkim lub średnim stopniu odwodnienia (poniżej 10%). Jest on roztworem chlorku potasu (1,5 g KCl/l), glukozy (13,5 g/l), soli kuchennej (2,6 g NaCl/l), dwuwodnego cytrynianu sodu (2,9 g/l) New formulation of Oral Rehydration Salts (ORS) with reduced osmolarity. Dopuszczonymi w Polsce preparatami do doustnego nawadniania są: Humana Elektrolit, Gastrolit, Saltoral i Orsalit. Należy podkreślić, że stosowane niekiedy inne środki nawadniające (soki owocowe, herbata, coca-cola) nie powinny być stosowane, ze względu na znaczne odchylenia osmolalności.
  • nawadnianie dożylne w przypadku:
    • ciężkiego odwodnienia
    • występowaniu objawów wstrząsu
    • objawów zaburzeń świadomości
    • uporczywych wymiotów nie ustępujących pomimo nawadniania doustnego
    • braku poprawy pomimo właściwego nawadniania doustnego
  • realimentacja, czyli powrót do odżywiania doustnego, początkowo najlepiej zawierające kleik ryżowy, mus jabłkowy lub tzw. marchwiankę
Błędem jest stosowanie leków o działaniu bakteriobójczym w leczeniu niepowikłanych biegunek ostrych. Wystąpienie biegunki przewlekłej lub powikłanej biegunki ostrej (biegunka przebiegająca z temperaturą powyżej 38,5 °C zwłaszcza z obecnością krwi w stolcu), lub stwierdzenie w badaniach dodatkowych dużej ilości leukocytów i/lub laktoferyny w stolcu są dopiero wskazaniem do włączenia antybiotyków do leczenia biegunki.
Ograniczanie podawania mleka niemowlętom nie wpływa na długość trwania biegunki.
ބޭރަށް ހިންގުން
سکچوون
Proljev
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.