Beskid Niski (513.71) - pasmo w Karpatach miedzy przełęczami Łupkowską na wschodzie, a Tylicką na zachodzie.
Graniczy od wschodu z Bieszczadami, a od zachodu z Beskidem Sądeckim. Leży na terenie dwóch państw: Polski i Słowacji. Najwyższy szczyt po stronie polskiej to Lackowa (997 m n.p.m.), a po Słowackiej Busov (1002 m n.p.m.). Ważniejsze rzeki to Osławica, Wisłok, Jasiołka, Wisłoka, Ropa i Biała Dunajcowa. Zbiorniki wodne w Klimkówce na Ropie, w Sieniawie na Wisłoku oraz niewielki w Krempnej na Wisłoce. W centrum Beskidu Niskiego znajduje się Magurski Park Narodowy, a we wschodniej części Jaśliski Park Krajobrazowy. Na terenie Beskidu Niskiego leżą trzy uzdrowiska: Rymanów Zdrój, Iwonicz Zdrój oraz Wysowa Zdrój z wodami mineralnymi. Znajduje się tutaj również największe obniżenie w łuku Karpat - przełęcz Dukielska (500 m n.p.m.).

Historia

Od najdawniejszych czasów przez przełęcze Beskidu Niskiego biegły trakty handlowe na południe. Teren ten jednak był wyludniony. Dopiero Kazimierz Wielki rozpoczął zasiedlanie tych granicznych terenów poprzez lokacje wsi i miast. Proces ten szczególnie nasilił się po przyłączeniu do Rzeczypospolitej w roku 1340 ziemi sanockiej (wraz z Grodami Czerwieńskimi). Jednocześnie od XIII wieku na ten teren docierają migracje wołoskie, które ostatecznie kończą się na przełomie wieków XVI i XVII nadając ostateczny kształt narodowościowy tym terenom. Pasterze wołoscy mieszając się z ludami ruskimi oraz ulegając wpływom polskim i węgierskim utworzyli nową grupę etniczną zwaną Łemkami.
W 1657 roku przez Beskid Niski przeszły wojska Rakoczego. W latach 1768-1772 Beskid Niski stanowił ważny obszar w czasie konfederacji barskiej - szczególnie w jej późniejszym okresie, po upadku Krakowa. Od kwietnia 1769 do sierpnia 1770 roku walczył na tych terenach, dowodząc oddziałami konfederatów, Kazimierz Pułaski. Ślady okopów konfederackich spotykamy w Beskidzie Niskim po dziś dzień.
W XIX wieku na terenie Beskidu Niskiego odkryto złoża ropy naftowej. Ich przemysłową eksplorację rozpoczął Ignacy Łukasiewicz - konstruktor lampy naftowej. To właśnie na terenie Beskidu Niskiego powstała pierwsza kopalnia ropy naftowej na świecie. W niewielkich ilościach ropa naftowa wydobywana jest na tych terenach do dzisiaj.
W 1915 roku na tych terenach rozegrała się jedna z największych bitew I wojny światowej zwana Operacją Gorlicką. W latach 20-tych XX wieku w czasie tzw. schizmy tylawskiej spora część Łemków przeszła na prawosławie. We wrześniu 1944 roku z rozkazu Józefa Stalina rozpoczęła się bitwa o przełęcz Dukielską, która pochłonęła ponad 100 tysięcy ofiar i wyrządziła niezmierne straty w dobytku ludności tych terenów.
Od 1943 roku na terenach Beskidu Niskiego działała UPA (Ukraińska Powstańcza Armia), walcząca z Polakami i Rosjanami o powstanie niepodległej Ukrainy. Kres działalności UPA na tym terenie położyła Akcja "Wisła" w 1947 roku.
Już od 1945 roku na mocy umowy PRL z ZSRR o wzajemnej wymianie ludności z terenów Beskidu Niskiego przesiedlano na wschód ludność pochodzenia Łemkowskiego. Początkowo dobrowolne wywózki, stały się z czasem coraz częstsze i przymusowe i objęły swoim zasięgiem niekiedy nawet całe wsie. Pierwsza faza przesiedleń zakończyła się latem 1946 roku. W roku 1947 rozpoczęła się Akcja "Wisła". Władze polskie wywiozły prawie wszystkich Łemków w głąb terytorium Polski, najczęściej na tzw. Ziemie odzyskane. Nielicznym udało się wrócić dopiero po 1956 roku.
Od końca lat 40-tych Beskid Niski stał się terytorium niemal całkowicie wyludnionym. W latach 60-tych w ramach eksperymentów gospodarczych rozpoczęła się kolonizacja Beskidu Niskiego. Powstały wielkie PGR-y, które trwale wpisały się w krajobraz tego obszaru.

Turystyka

Beskid_Niski -

Beskid niski to dzisiaj najdziksze pasmo gór w Polsce. Na szlakach spotkać można bardzo mało turystów, a zapomniane doliny, niegdyś tętniące życiem, są dziś zupełnie puste. Warto z mapą i kompasem spróbować znaleźć ślady dawnych mieszkańców - istniejące i nieistniejące cerkwie łemkowskie, ślady po wsiach, kapliczki przydrożne itp. W Beskidzie Niskim znajdują się znane uzdrowiska, w których warto zabawić dłużej: Rymanów Zdrój, Iwonicz Zdrój oraz Wysowa Zdrój. Ponadto wiele miast, miasteczek i wsi ciągle nosi ślady dawnej świetności, należą do nich Jaśliska, Dukla i Szymbark. Koniecznie trzeba
Warto również obejrzeć pamiątki po wojennej przeszłości Beskidu Niskiego - okopy konfederackie nad Muszynką, Bieliczną, koło Barwinka i na Kamieniu nad Jaśliskami, oraz cmentarze z okresu I wojny światowej.
Ponadto na obrzeżach Beskidu Niskiego
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.