Benedykt Joachim Chmielowski (1700-1763) - ksiądz, erudyta i pisarz. Urodzony w Łucku, kształcony w szkołach jezuickich we Lwowie, przez jakiś czas pracował w tymże mieście jako nauczyciel Jabłonowskich. Zmarł w Firlejowie pod Rohatyniem (Podole), gdzie przez wiele lat był proboszczem.
Ks. Chmielowski zasłynął jako twórca pierwszej polskiej encyklopedii powszechnej wydanej pod imponującym tytułem Nowe Ateny albo Akademia wszelkiej sciencyi pełna, na różne tytuły jak na classes podzielona, mądrym dla memoryału, idiotom dla nauki, politykom dla praktyki, melancholikom dla rozrywki erygowana (...) przez xiędza Benedykta Chmielowskiego dziekana rohatyńskiego, firlejowskiego, podkamienieckiego pasterza. Encyklopedia miała dwa wydania, pierwsze w latach 1745-46, drugie, uzupełnione i rozszerzone, w latach 1754-64.
Benedykt_Chmielowski -
Encyklopedia ks. Chmielowskiego ma układ rzeczowy, tj. hasła nie są ułożone alfabetycznie, lecz pogrupowane na działy tematyczne. Wiadomości obejmujące kilkanaście dziedzin wiedzy zaczerpnął od ponad stu autorów, począwszy od starożytnych, np. Pliniusza Starszego, aż po sobie współczesnych; wiele z nich opatrzonych jest nie pozbawionym krytycyzmu komentarzem autora, w innych autor powołuje się na wybitne osobistości antyku, by firmować własne spostrzeżenia.
To z Nowych Aten pochodzą słynne KOŃ jaki jest, każdy widzi i kozy - śmierdzący rodzaj zwierząt, nie widział bowiem sensu ksiądz kanonik w opisywaniu tak podówczas rozpowszechnionych zwierząt. Poza hasłami dzieło zawiera wiele opowieści, anegdot i osobliwości, które, jak się obecnie przyjmuje, miały przede wszystkim na celu wzbudzenie ciekawości u czytelnika.
Nowe Ateny zostały w epoce oświecenia poddane miażdżącej krytyce i są do dziś cytowane jako przykład ciemnoty czasów saskich. Opinie te najłatwiej wypowiadają ludzie, którzy dzieła ks. Chmielowskiego nigdy w życiu nie widzieli na oczy. A jest to książka nie pozbawiona swoistego uroku i ciekawa, choć może nie dokładnie z tych względów, o jakie chodziło autorowi.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.