Bazylika mniejsza - honorowy tytuł, nadawany bądź przez papieża, bądź w drodze prawa zwyczajowego, który otrzymują kościoły wyróżniające się wartością zabytkową albo ze względu na swoje walory liturgiczne bądź duszpasterskie.
Po raz pierwszy tytuł ten nadał w roku 1783 papież Pius VI kościołowi św. Mikołaja w Tolentino. Od 1836 tytuł ten przysługuje również kościołom kolegiackim, było to związane z przeniesieniem przez Kongregację Obrzędów przywilejów kościołów kolegiackich na bazyliki mniejsze. Kongregacja ustaliła również wówczas warunki jakie musi spełniać kościół, aby mógł otrzymać ten honorowy tytuł.
Tytuł ten posiadają obecnie znaczniejsze kościoły kolegiackie i klasztorne, a także znane sanktuaria maryjne, m.in. Altotting, Fatima, Kevelaer, Lourdes, Mariazell, Ottobeuren, Werl.
Tytuł bazyliki mniejszej w Polsce posiadają następujące kościoły:
  1. katedralny w Krakowie - XVIII w.
  2. sanktuarium maryjne w Dąbrowie Górniczej - 1901
  3. sanktuarium maryjne na Jasnej Górze - 1906
  4. katedralny we Włocławku - 1907
  5. katedralny w Płocku - 1910
  6. Franciszkanów w Krakowie - 1920
  7. Salezjanów w Warszawie - 1923
  8. sanktuarium maryjne w Starej Wsi - 1927
  9. sanktuarium maryjne w Leżajsku 1928
  10. św. Mikołaja w Gdańsku - 1928
  11. katedralny w Gnieźnie - 1931
  12. św. Jana w Toruniu - 1935
  13. sanktuarium maryjne w Wambierzycach 1936
  14. w Trzebnicy - 1943
  15. Dominikanów w Krakowie - 1957
  16. katedralny w Sandomierzu - 1960
  17. katedralny w Przemyślu - 1960
  18. Jezuitów w Krakowie - 1960
  19. katedralny w Warszawie - 1961
  20. katedralny w Częstochowie - 1962
  21. katedralny w Poznaniu - 1962
  22. sanktuarium maryjne w Piekarach Śląskich - 1962
  23. Mariacki w Krakowie - 1963
  24. katedralny we Fromborku - 1965
  25. katedralny w Pelplinie - 1965
  26. Mariacki w Gdańsku - 1965
  27. Dominikanów w Jarosławiu - 1966
  28. sanktuarium maryjne w Czerwińsku - 1967
  29. Dominikanów w Lublinie - 1967
  30. w Trzemesznie - 1969
  31. katedralny w Kielcach - 1970
  32. sanktuarium maryjne w Gietrzwałdzie - 1970
  33. sanktuarium maryjne na Świętej Górze w Gostyniu Poznańskim - 1970
  34. Cystersów w Mogile - 1970
  35. w Kruszwicy - 1970
  36. w Nowym Mieście Lubawskim - 1971
  37. katedralny w Tarnowie - 1972
  38. sanktuarium maryjne w Kodniu - 1973
  39. w Sejnach - 1973
  40. św. Filipa Nerri i św. Jana Chrzciciela kk. Filipinów (sanktuarium maryjne) w Studziannej - 1973
  41. Zwiastowania NMP w Pułtusku - 1974
  42. św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia NMP w Katowicach-Panewnikach - 1974
  43. Katedralna Świętej Trójcy (Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny) Gdańsk-Oliwa - 1976
  44. św. Józefa w Kaliszu - 1978
  45. Sanktuarium św. Anny Góra Świętej Anny - 1980
  46. Sanktuarium Pasyjno-Maryjne w Kalwarii - 1980
  47. NMP Niepokalanej oo. Franciszkanów Niepokalanowie - 1980
  48. Konkatedralna Trójcy Świętej Chełmży - 1982
  49. Ducha Świętego w Przeworsku - 1982
  50. Nawiedzenia NMP w Świętej Lipce - 1983
  51. katedralna św. Jakuba Apostoła w Szczecinie - 1983
  52. Sanktuarium Maryjne (św. Piotra i Pawła) w Leśnej Podl. - 1984
  53. Konkatedralna w Kołobrzegu - 1986
  54. Sanktuarium Matki Pokoju w Stoczku Warm. - 1988
  55. Narodzenia NMP w Chełmie - 1988
  56. św. Jana Chrzciciela (Sanktuarium Maryjne) w Parczewie - 1989
  57. bazylika kolegiacka w Dobrym Mieście - 1989
  58. archikatedralna pw. Świętego Stanisława Kostki w Łodzi - 1989
  59. kościół Matki Bożej Rokitniańskiej w Rokitnie - 1989
  60. Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej - 1991
  61. Kościół św. Brygidy w Gdańsku 1991
  62. kolegiacka św. Małgorzaty w Nowym Sączu - 1992
  63. Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Wadowicach - 1993
  64. ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicach - 1993
  65. św. Antoniego Padewskiego w Rybniku - 1993
  66. Grobu Bożego w Miechowie - 1996
  67. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Bielku Podlaskim - 1996
  68. Nawiedzenia NMP w Krakowie - 1996
  69. św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika (katedra) w Warszawie-Pradze - 1997
  70. Wniebowzięcia NMP w Węgrowie - 1997
  71. św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy - 1997
  72. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (Sanktuarium Matki Bożej Uśmiechniętej) w Pszowie - 1997
  73. św. Mikołaja w Bochni - 1998
  74. Trójcy Przenajświętszej w Krośnie - 1998
  75. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krzeszowie - 1998
  76. MB Gidelskiej (OO Dominikanów) w Gidlach - 1998
  77. Matki Bożej Królowej Polski (konkatedra) w Stalowej Woli - 1998
  78. św. Jana Apostoła w Oleśnicy - 1998
  79. św. Floriana w Krakowie-Kleparzu - 1999
  80. św. Jerzego w Kętrzynie - 1999
  81. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (katedra) w Sosnowcu - 1999
  82. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Augustowie - 2001
  83. św. Katarzyny w Braniewie - 2001
  84. św. Wojciecha (Sanktuarium Matki Bożej Kębelskiej) w Wąwolnicy - 2001
  85. Matki Bożej Rokitniańskiej w Rokitnie - 2001
  86. Sanktuarium maryjne w Ludźmierzu - 2001
  87. św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu - 2002
  88. św. Krzyża w Warszawie - 2003
  89. św. Piotra i Pawła w Legnicy - 2003
  90. Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach - 2003
  91. św. Elżbiety (Węgierskiej) we Wrocławiu - 2003
  92. św. Kazimierza w Radomiu - 2003
  93. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Kaliszu - 2003
  94. św. Marii Magdaleny i św. Stanisława w Tarnowie - 2003
  95. archikatedra św. Jakuba w Olsztynie - 2004
  96. Bożego Ciała (oo. kanoników regularnych laterańskich) w Krakowie - Kazimierzu 2005
Lista niepełna - uzupełnij jeśli możesz!
Pełna lista bazylik w Polsce
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.