Bajkonur -
, 14.10.2004

Bajkonur (ros. Байконур) - założony w 1955 r. kosmodrom ulokowany na terenie Kazachstanu. Wcześniej (od roku 1966) nazywany Leninsk. Miejsce startów zarówno sztucznych satelitów jak i załogowych statków kosmicznych. Kosmodrom w Bajkonurze jest najstarszym tego typu obiektem.

Obiekt

Kosmodrom znajduje się na obszarze o wymiarach 75 na 90 kilometrów, zaś na jego terenie ulokowane jest 11 kompleksów montażowych, 9 startowych oraz 2 lotniska.
Bajkonur to również nazwa kazachskiej wioski odległej kilkaset kilometrów od kosmodromu - po locie Gagarina była ona podawana przez ZSRR jako rzekoma lokacja kompleksu. W wiosce tej wystawiane były wówczas dla utrzymania pozorów makiety rakiet. Prawdziwy kosmodrom znajduje się w okolicy miejscowości Tiuratam, a jego oficjalna nazwa to 5-GIK "Bajkonur".

Własność i kwestie finansowe

Bajkonur -
w Bajkonurze
28 marca 1994 roku Rosja podpisała z Kazachstanem dwudziestoletnią umowę dzierżawczą dotyczącą Bajkonuru. W jej ramach Rosja płaci rok rocznie 115 milionów dolarów w zamian za możliwość korzystania z centrum kosmicznego. Jednak w 2002 r. rosyjski dziennik Niezawisimaja Gazieta opublikował informację, iż Rosja w najbliższych latach będzie z przyczyn ekonomicznych rezygnować z bajkonurskiego kosmodromu na rzecz kompleksu w Plesiecku.
Kazachstan z czasem zaczął naciskać na zmianę warunków dzierżawy, co zaowocowało podpisaniem w 2004 r. pomiędzy nim a Rosją umowy o nowych warunkach korzystania z kosmodromu.
Rosja zarządza również kosmodromami znajdującymi się na jej własnym terytorium:
  • Kapustin Jar (określany również jako Stacja Wołgograd), aktualnie nie wykorzystywany do startów rakiet,
  • wspomniany wyżej Plesieck,
  • Swobodnyj (funkcjonujący zaledwie od roku 1997).

Ważne daty

  • 2 lutego 1955 - założenie kompleksu;
  • 4 październik 1957, godz. 19:28 GMT - z Bajkonuru zostaje wystrzelony za pomocą rakiety R-7 pierwszy sztuczny satelita - Sputnik 1;
  • 3 listopada 1957 - start Sputnika 2 z Łajką (a właściwie Kudriawką) na pokładzie;
  • 2 stycznia 1959 - startuje Łuna 1, pierwsza sonda osiągająca drugą prędkość kosmiczną;
  • 12 września 1959 - start Łuny 2, pierwszej sondy, która dotarła na Księżyc (gdzie rozbiła się w trakcie lądowania);
  • 4 października 1959 - lot Łuny 3, która jako pierwsza wykonuje zdjęcia ciemnej strony Księżyca;
  • 19 sierpnia 1960 - z Bajkonuru zostaje wystrzelony satelita Sputnik 5 ze zwierzętami i roślinami na pokładzie - satelita ten powraca później na Ziemię; jest to pierwszy udany test pojazdów typu Wostok;
  • 24 października 1960 - w trakcie przygotowywania rakiety R-16 zbyt wcześnie zostaje uruchomiony jeden z silników; w katastrofie ginie kilkudziesięciu ludzi;
  • 12 lutego 1961 - zostaje wystrzelona Venena 1 - pierwsza sonda lecąca w stronę Wenus;
  • 12 kwietnia 1961 - z kompleksu startuje Wostok 1 z Jurijem Gagarinem na pokładzie; jest to pierwszy lot człowieka w kosmos;
  • 6 sierpnia 1961 - na statku Wostok 2 wykonany zostaje przez Hermana Titowa drugi lot człowieka w kosmos, jest to jednocześnie pierwszy całodobowy pobyt człowieka w kosmosie i pierwszy lot, po którym zaobserwowano chorobę kosmiczną;
  • 16 czerwca 1963 - startuje Wostok 6, na jego pokładzie znajduje się pierwsza kobieta-kosmonautka - Walentina Tiereszkowa;
  • 24 października 1963 - pożar w silosie, ginie 8 osób;
  • 12 września 1970 - startuje Łuna 16 - sonda, która pobrała próbki gruntu Księżyca i wróciła na Ziemię;
  • Czerwiec 1978 - start ekspedycji Sojuz-30 w skład której wchodził Polak, Mirosław Hermaszewski;
  • 15 listopada 1988 - rakieta Energia wynosi w przestrzeń kosmiczną Burana- bezzałogowego wahadłowca wielokrotnego użytku (w praktyce jednak mimo udanego powrotu na Ziemię nie startował ponownie z powodu obcięcia funduszy programu kosmicznego);

Inne uwagi

24 października jest uważany w Bajkonurze za dzień żałoby ze względu na dwa poważne wypadki, jakie miały miejsce w tym dniu w roku 1960 oraz 1963. Do tej pory z Bajkonuru wystartowało ponad tysiąc rakiet oraz drugie tyle międzykontynentalnych rakiet balistycznych i rakiet średniego zasięgu.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.