Błąd językowy to nieuświadomione i nieuzasadnione funkcjonalnie odstępstwo od normy językowej.
Przykładem często spotykanych błędów językowych w języku polskim są wyrażenia: poszłem (zamiast poszedłem), wzięłem (wziąłem), te okno (to okno), czy też nadużywanie poprawnego tylko w niektórych sytuacjach zwrotu na dzień dzisiejszy (dzisiaj).
Zgodnie ze starożytną jeszcze klasyfikacją opisaną przez Kwintyliana, błędy językowe dzielą się na barbaryzmy i solecyzmy. Barbaryzm jest to użycie niepoprawnej formy wyrazu (np. wzięłem), solecyzm natomiast polega na połączeniu poprawnych formalnie wyrazów w niepoprawną konstrukcję składniową (np. używam długopis).
Błędy językowe występujące szczególnie często trafiają po jakimś czasie do słowników jako wyrażenia poprawne, na początku jedynie w mowie potocznej, potem także starannej. Proces ten ilustruje doskonale dokonująca się właśnie zmiana zachodząca w stosowaniu biernika liczby pojedynczej zaimka ta, przyjmującego w tym przypadku formę np. tę książkę (jest to forma poprawna, wzorcowa). Następuje wypieranie formy wcześniejszej przez coraz częściej spotykaną formę . Niedawno poprzez wpisanie tej formy do słownika języka polskiego zezwolono oficjalnie na jej używanie, choć na razie tylko w mowie niestarannej, potocznej. Jednak można się spodziewać, że niedługo trafi ona także do mowy starannej. Podobny proces zachodził i nadal zachodzi w dziejach każdego języka wielokrotnie.

Klasyfikacja błędów językowych

  • BŁĘDY GRAMATYCZNE
    • Błędy fleksyjne:
      • wybór niewłaściwej postaci wyrazu,
      • wybór niewłaściwego wzorca odmiany,
      • wybór niewłaściwej postaci tematu fleksyjnego,
      • wybór niewłaściwej końcówki fleksyjnej,
      • nieodmienienie wyrazu, posiadającego swój wzorzec deklinacyjny,
      • odmienienie wyrazu, któremu nie można przypisać wzorca odmiany.
    • Błędy składniowe:
      • w zakresie związku zgody,
      • w zakresie związku rządu,
      • w używaniu przyimków,
      • w zakresie używania wyrażeń przyimkowych,
      • niepoprawne skróty składniowe,
      • niepoprawne konstrukcje z imiesłowowym równoważnikiem zdania,
      • konstrukcje niepoprawne pod względem szyku,
      • zbędne zapożyczenia składniowe.
  • BŁĘDY LEKSYKALNE
    • Błędy słownikowe (wyrazowe):
      • neosemantyzacja; używanie wyrazów w niewłaściwym znaczeniu,
      • mylenie znaczeń wyrazów podobnych brzmieniowo lub morfologicznie i ich niepoprawne wymienne stosowanie,
      • posługiwanie się pleonazmami,
      • nadużywanie wyrazów modnych.
    • Błędy frazeologiczne:
      • zmiana formy frazeologizmów wskutek wymiany, redukcji lub uzupełnienia składu związku,
      • zmiana formy frazeologizmu wskutek zmiany postaci gramatycznej jednego ze składników,
      • zmiana znaczenia frazeologizmu,
      • użycie frazeologizmu w niewłaściwym kontekście, powodującym odżycie znaczenia dosłownego.
    • Błędy słowotwórcze:
      • używanie formacji zbudowanej niezgodnie z polskimi modelami słowotwórczymi,
      • zastosowanie niewłaściwego formantu,
      • wybór niewłaściwej podstawy słowotwórczej.
  • BŁĘDY FONETYCZNE
    • Niepoprawna wymowa:
      • pojedynczych głosek,
      • grup głoskowych.
    • Literowe odczytywanie wyrazów:
    • Redukcja głosek i grup głoskowych,
    • Niepoprawne akcentowanie wyrazów i form wyrazowych.
  • BŁĘDY STYLISTYCZNE (UŻYCIA)
    • Niewłaściwy dobór środków językowych w określonej wypowiedzi, niedostosowanie ich do jej funkcji:
      • używanie elementów oficjalnych w wypowiedziach potocznych,
      • używanie elementów potocznych o charakterze publicznym,
      • stylizacja językowa nie mająca uzasadnienia w treści i charakterze stylowym wypowiedzi.
    • naruszenie zasad jasności, prostoty i zwięzłości stylu:
  • BŁĘDY ZEWNĘTRZNOJĘZYKOWE (ZAPISU)
    • Błędy ortograficzne:
      • używanie niewłaściwych liter i połączeń literowych w zapisie,
      • niewłaściwa pisownia łączna lub rozdzielna; także niewłaściwe użycie dywizu,
      • niewłaściwe używanie wielkich i małych liter na początku wyrazów.
    • Błędy interpunkcyjne:
      • brak właściwego znaku interpunkcyjnego (zwłaszcza przecinka),
      • zbędne użycie znaku interpunkcyjnego,
      • użycie niewłaściwego znaku interpunkcyjnego.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.