Wypad floty japońskiej na Ocean Indyjski to działania powietrzno-morskie floty japońskiej podczas II wojny światowej przeciwko flocie brytyjskiej i brytyjskim posiadłościom na Oceanie Indyjskim w kwietniu 1942.

Podłoże

Do marca 1942 Japończycy zdobyli Birmę, Malaje i Indie Holenderskie (Indonezję) i przed ich flotą otworem stanął Ocean Indyjski, dzielący ich od nieodległych wybrzeży Indii i wyspy Cejlon. W celu powstrzymania japońskich podbojów w Azji południowo-wschodniej, Brytyjczycy skierowali z Europy na Ocean Indyjski okręty, które utworzyły Flotę Wschodnią (Eastern Fleet) pod dowództwem admirała Jamesa Somerville. Siły jego dzieliły się na dwa zespoły: "szybki" zespół A z dwoma nowymi lotniskowcami HMS "Formidable" i HMS "Indomitable", pancernikiem HMS "Warspite", 4 ciężkimi krążownikami i 6 niszczycielami, oraz zespół B w składzie lekkiego lotniskowca HMS "Hermes", 4 pancerników typu R, 3 krążowników i 8 niszczycieli.
Przeciwko brytyjskiej Flocie Wschodniej, 26 marca 1942 wypłynął z zatoki Staring na Celebes silny japoński zespół floty pod dowództwem wiceadmirała Chuichi Nagumo. Jego trzonem było aż 5 dużych lotniskowców: "Shokaku", "Zuikaku", "Akagi", "Hiryu" i "Soryu", stanowiących główną siłę uderzeniową floty japońskiej (od zespołu atakującego wcześniej Pearl Harbor obecny zespół różnił się jedynie brakiem "Kaga"). Ponadto zespół składał się z 4 szybkich pancerników typu Kongo, 2 ciężkich krążowników lotniczych "Tone" i "Chikuma", lekkiego krążownika i 8 niszczycieli. Zespół ten wpłynął na Ocean Indyjski 1 kwietnia 1942. Oprócz tego, drugi zespół wiceadmirała Ozawy w składzie lekkiego lotniskowca "Ryujo", 5 ciężkich krążowników (kontradmirała Kurity), lekkiego krążownika i 5 niszczycieli, miał działać przeciw żegludze w Zatoce Bengalskiej. Cała operacja otrzymała kryptonim "C". Oprócz zniszczenia floty brytyjskiej, celem japońskiego wypadu było zabezpieczenie od strony morza posuwania się wojsk w Birmie, a także zaznaczenie obecności na tym akwenie, mające zniechęcić Indusów do udziału w wojnie po stronie aliantów. Mając informacje wywiadu o wysłaniu japońskiego zespołu i jego sile, admirał Somerville otrzymał jednak rozkaz nie dążenia do bitwy, a jedynie ataku w sprzyjających warunkach.

Działania

W dniach 1-3 kwietnia 1942 brytyjski zespół manewrował w okolicach Cejlonu, starając się trzymać się w dzień poza zasięgiem japońskiego lotnictwa rozpoznawczego, a przybliżać w nocy. 3 kwietnia większość zespołu została wycofana do bazy w atolu Addu na Malediwach, natomiast dwa krążowniki ciężkie typu County HMS "Dorsetshire" i HMS "Cornwall" skierowano do Kolombo na Cejlonie w celu napraw. Z kolei lekki lotniskowiec HMS "Hermes" z australijskim niszczycielem HMAS "Vampire" skierowano do portu Trincomalee na wschodnim wybrzeżu Cejlonu. Po powrocie do bazy Addu, 4 kwietnia Brytyjczycy uzyskali meldunek rozpoznania lotniczego o dużym zespole okrętów japońskich. Admirał Somerville wypłynął z bazy na czele szybszego zespołu A i nakazał odłączonym krążownikom wypłynąć z Kolombo na południowy zachód w celu spotkania się z zespołem.

Działania 5 kwietnia

O świcie 5 kwietnia 91 japońskich bombowców pokładowych w eskorcie 36 myśliwców dokonało nalotu na miasto i port Kolombo, niszcząc statki w porcie i urządzenia portowe. Zatopiony został krążownik pomocniczy HMS "Hector" i stary niszczyciel HMS "Tenedos", kilka statków odniosło uszkodzenia. Zestrzelono też 27 samolotów brytyjskich (15 Hurricane, 4 Fulmar, 6 Swordfish i 2 PBY Catalina), natomiast Japończycy utracili 7 samolotów.
Japońskie samoloty rozpoznawcze odkryły następnie na morzu krążowniki HMS "Dorsetshire" i HMS "Cornwall". Po trwającym kilkanaście minut nalocie 53 japońskich bombowców nurkujących Aichi D3A z lotniskowców "Akagi", "Hiryu" i "Soryu", oba krążowniki zatonęły, trafione wieloma bombami. 424 członków załóg zginęło, 1122 zostało uratowanych przez brytyjskie okręty, które później nadeszły na miejsce. Po tym, zespół japoński, który znajdował się na południowy zachód od wyspy, odszedł na południe, po czym łukiem popłynął w kierunku wschodniego wybrzeża Cejlonu.
Niezależnie od działań zespołu uderzeniowego, 6 kwietnia japońskie samoloty zatopiły indyjski slup "Indus" typu Grimsby u wybrzeży Birmy w okolicy Akyab.

Działania 9 kwietnia

9 kwietnia rano 91 japońskich bombowców pokładowych w eskorcie 38 myśliwców dokonało nalotu na port Trincomalee. Uszkodzeniu uległy urządzenia portowe i stocznia, zatopiono ponadto jeden statek. Brytyjczycy utracili 9 myśliwców broniących portu, oraz kilka zniszczonych na lotnisku. Również Japończycy utracili kilka samolotów. Brytyjczycy zostali wcześniej uprzedzeni przez wywiad o groźbie ataku, dlatego główne okręty z bazy: lekki lotniskowiec HMS "Hermes" z niszczycielem HMAS "Vampire" i korwetą typu Flower HMS "Hollyhock" oraz kilkoma statkami, znajdowały się wóczas na morzu. Po zakończeniu nalotu, okręty brytyjskie skierowały się w stronę portu, jednakże zostały wykryte przez japoński samolot rozpoznawczy. Przeciw okrętom, znajdującym się w odległości 65 mil od portu, 10 mil od brzegu, skierowano następnie uderzenie 85 japońskich bombowców nurkujących w eskorcie 6 myśliwców, pod dowództwem kapitana Kakuichi Takahashi.
Atak_floty_japońskiej_na_Ocean_Indyjski -
Brytyjskie okręty pozbawione były osłony lotniczej, gdyż "Hermes" posiadał jedynie stare samoloty torpedowe Fairey Swordfish, które zostały w dodatku przebazowane na ląd do Trincomalee, a zaalarmowane lotnictwo z baz lądowych nie dotarło nad okręty na czas. Jedyną obronę stanowiły działa przeciwlotnicze, które jednak nie były w stanie odstraszyć Japończyków. W konsekwencji "Hermes", będący pierwszym specjalnie zaprojektowanym lotniskowcem na świecie, został zatopiony po trafieniu aż 40 bombami. Zatopiony został również niszczyciel "Vampire", korweta "Hollyhock" i statki: zbiornikowiec "British Sergeant" i pomocniczy "Athelstone". Zginęło m.in. 307 ludzi z "Hermesa" i 7 z niszczyciela, w tym ich dowódcy. Brytyjczycy wypuścili następnie odwetowy nalot 9 lekkich bombowców Bristol Blenheim z 11. dywizjonu, które zaatakowaly lotniskowiec "Akagi", lecz bomby nie trafiły okrętu, natomiast Japończycy zestrzelili 5 bombowców.
Po uznaniu, że osiągnął cel, wiceadmirał Nagumo ruszył w drogę powrotną do bazy, wpływając 12 kwietnia do cieśniny Malakka. Brytyjczycy nie próbowali podejmować aktywnych działań przeciw flocie japońskiej pozostałymi im siłami, z których zresztą jedynie dwa lotniskowce posiadały praktyczną wartość w warunkach wojny na Pacyfiku, przy czym zabierały one mniejszą liczbę samolotów, a nadto starszego typu, niż przeważające liczebnie lotniskowce japońskie. Również zespół wiceadmirała Ozawy opuścił Ocean Indyjski, po zatopieniu 23 statków handlowych w Zatoce Bengalskiej. Dalszych 5 statków w tym okresie i rejonie zatopiły japońskie okręty podwodne.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.