Archiprezbiteraty warmińskie (dekanaty przed 1525). Diecezja warmińska do roku 1525 podzielona była na 14 archiprezbiteratów (odpowiednik dekanatów): braniewski, elbląski, fromborski, krzyżborski, ornecki, pieniężnieński, iławecki, dobromiejski, lidzbarski, jeziorański, biskupiecki, frydlądzki, reszelski i sępopolski. Po wprowadzeniu na terenie Prus Książęcych jako obowiązującego wyznania luterańskiego przez księcia Albrechta odpadły archiprezbiteraty wraz z parafiami w miejscowościach: Krzyżbork (niem. Kreuzburg, dziś w obwodzie kaliningradzkim), Iława Pruska (niem. Preussisch Eylau, ros. Bagrationowsk, obecnie w obwodzie kaliningradzkim), Frydląd (niem. Friedland, ros. Prawdińsk w obwodzie kaliningradzkim) i Sępopol. W 1525 r. z ogólej liczby 243 kościołów (parafialnych i filialnych) 143 odpadły na rzecz nowego wyznania, lub zostały opuszczone. W 1772 parafii było 78.

I Arichiprezbiterat braniewski

Parafie:
Braniewo, Błudowo z kościołami filialnymi w Lancke i Rüdigersdorf, Bałga, Chruściel, Gronowo, Świętomiejsce (Święta Siekierka, niem. Heiligenbeil, ros. Mamonowo), Lipowina, Pięciszewo, Szalmia z kościołem filialnym w Pierzchałach, Tyrowo, Wierzno Wielkie i Żelazna Góra.

II Archiprezbiterat elbląski

Parafie:
Elbląg - parafia Starego Miasta, Elbląg - parafia Nowego Miasta, Ławki, Marianka, Młynary z kościołami filialnymi w Młyńskiej Woli i Zastawno, Nowica, Pomorska Wieś, Przezmark i Wilczęta .

III Archiprezbiterat fromborski

Parafie:
Frombork z kościołem filialnym w Biedkowie, Błudowo z kościołem filialnym Siedlisko Stare, Milejewo, Łęcze, Pogrodzie i Tolkmicko .

IV Archiprezbiterat krzyżborski

Parafie:
(Teren obwodu kaliningradzkiego) Krzyżbork, Pokarmin (niem. Brandenburg, ros. Uszakowo), Burkat (niem. Borchersdorf), Królewiec - południowa część do rzeki Pregoły, Haffstrom (lub Haberstroh), Löwenhagen, Lichtenhagen, Ludwigswalde, Mahnsfeld, Neuendorf, Ottenhagen, Pörschken, Pregelswalde, Starkenberg, Seligenfeld, Steinbeck, Tharau, Fuchsberg i Tiefenthal.

V Archiprezbiterat ornecki

Parafie:
Orneta z kościołem filialnym w Opinie, Bażyny, Biniewo z kościołami filialnymi w Pietraszewie i Wolnicy, Boguchwały, Dobry, Ełdyty, Lubomino, Miłakowo z kościołem filialnym w Książniku, Osiek, Wapnik i Wilczkowo z kościołem filialnym w Rogiedlach.

VI Archprezbiterat pieniężneński

Parafie:
Pieniężno z filią Łajsy, Babiak, Dębowiec, Długobór, Henrykowo, Hermsdorf (lub Hermansdorf), Lechowo, Mingajny, Osetnik, Piotrowiec z filią Piele, Pluty, Płoskinia, Radziejewo, Cynty (niem. Zinten), Tolkowiec i Wyszkowo.

VII Archiprezbiterat iławecki

Parafie:
Iławka Pruska, Abschwangen, Almenhausen, Klein Dexen, Dollstädt, Domonowo (niem. Domnau), Jazowo (niem. Jessau), Kruki (niem. Krücken), Mühlhausen, Schmoditten, Trinkheim, Underwangen i Lauth.

VIII Archiprezbiterat dobromiejski

Parafie:
Dobre Miasto, Bartąg, Butryny, Dywity, Gietrzwałd, Głotowo, Brąswałd, Gryźliny, Jonkowo, Klebark, Klewki, Kwiecewo z kościołem filialnym w Cerkiewniku, Nowe Kawkowo, Olsztyn z kościołem filialnym w Gutkowie, Orzechowo z kościołem filialnym w Jesionowie, Purda, Sętal, Sząbruk, Świątki z kościołem filialnym w Skolitach i Wrzesina. (Różynka kościół zniszczony ok. 1525)

IX Archiprezbiterat lidzbarski

Parafie:
Lidzbark Warmiński z filią Kłębowo, Bartoszyce, Borki, Galiny z filią Krawczyki, Górowo Iławeckie, Kraszewo z filią Jarandowo, Krekole, Wiewiórki, Rodnowo, Rogóż, Runowo z filią Ignalin, Wojciechy i Pieszkowo.

X Archiprezbiterat jeziorański

Parafie:
Jeziorany z filią Tłokowo, Barczewko, Barczewo, Biesowo, Bisztynek, Blanki z filią Kochanówka, Kiwity z filią Sułowo, Lutry, Paluzy, Radostowo z filią Frączki, Ramsowo z filią Bartoły, Wozławki i Żegoty. (Kościoły zniszczone przed 1525: Prosity, Franknowo, Lamkowo, Zerbuń i Tuławki).

XI Archiprezbiterat biskupiecki

Parafie:
Biskupiec, Dźwierzuty, Mrągowo, Nawiady, Pasym, Rańsk, Sorkwity, Szczytno, Bęsia (parafia nie istnieje od XVI w.), kościoły zniszczone w XVI w. - Wielbark, Jedwabno, Dąbrowa, Łupowo, Rybno i Kobułty.

XII Archiprezbiterat frydlądzki

Parafie:
Frydląd, Łyna (niem. Allenau), Zawady (niem. Auglitten), Engelau, Friedenberg, Georgenau, Kleinschönau, Łozy (niem. Klingenberg), Pełkity (niem. Pelkitten), Peterswalde, Szczurkowo, Schönwalde, Stockheim, Welawa (niem. Wehlau, ros. Znamiensk), Deutsch Wilten, Böttchendorf. (Kościoły zniszczone w XVI w.: Wystruć (niem. Insterburg, ros. Czerniachowsk), Norkity (niem. Norkitten), Puschdord i Kortmedien).

XIII Archiprezbiterat reszelski

Parafie:
Reszel, Biała Piska, Boże, Czerniki z kościołem filialnym w Sterławkach Wielkich, Drygały, Ełk, Garbno, Giżycko, Grzęda, Gudniki, Kętrzyn, Kolno, Kraskowo, Kumielsk, Leginy, Lipka, Lisewo, Łankiejmy, Miłki, Okartowo z kościołem filialnym w Orzyszu, Pilec z kościołem filialnym w Bezławkach, Radzieje, Sątopy, Pisz, Szestno, Starynia, Stare Juchy z kościołem filialnym w Stradunach, Unikowo z kościołem filialnym w Rynie Reszelskim i Winda.

XIV Archiprezbiterat sępopolski

Parafie:
Sępopol, Asuny, Barciany, Wilkowo Wielkie - Drogosze, Radosze, Garbno (Garbonie gm. Barciany, kościół wysadzony po stronie polskiej granicy), Gierdawa (niem. Gerdauen, ros. Żeleznodorożnyj), Kosakowo (zniszczony przez Tatarów 1657 gm. Srokowo), Lipica, Lwowiec, Łabędnik, Dzietrzychowo, Momajny, Mołtajny, Parys, Nordenbork (niem. Nordenburg, ros. Kryłowo), Sątoczno, Sokolica, Srokowo, Węgielsztyn, Kraskowo (niem. Schönau).
Bibliografia
  • Kopiczko, Andrzej Ustrój i organizacja diecezji warmińskiej w latach 1525 - 1772, Olsztyn 1993
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.