Amnestia jest to akt prawny, który polega na częściowym lub całkowitym darowaniu kar za popełnione oraz orzeczone prawomocnym wyrokiem sądowym przestępstwo lub wykroczenie. Cechą odróżniającą w porównaniu z ułaskawieniem jest jej powszechny charakter. Przesłanką przemawiającą za zastosowaniem tego typu instytucji prawnej są zazwyczaj obchody świąt państwowych lub inne ważne wydarzenia, np. objęcie władzy przez następcę tronu, lub też jego urodziny. W państwach niedemokratycznych amnestia obejmowała zazwyczaj przeciwników politycznych; miała być gestem dobrej woli, skierowanym do opozycji. Amnestia zazwyczaj łączy się z abolicją.

Amnestie w Polsce

W czasie istnienia II Rzeczpospolitej amnestie ogłaszano w latach 1918, 1919, 1920, 1921, 1922, 1923, 1928, 1932, 1938 oraz w roku 1939.
Po zakończeniu II wojny światowej ogłaszano amnestie w stosunku do czynów popełnionych przed 22 lipca 1945 roku, 5 lutego 1947 roku, 20 listopada 1952 roku, 15 kwietnia 1956 roku, 22 lipca 1964 roku, 15 lipca 1969 roku, 15 czerwca 1974 roku oraz 15 lipca 1979 roku.
Pierwszą powojenną amnestię ogłoszono 2 sierpnia 1945 roku, a jej celem była likwidacja podziemia antykomunistycznego. Nie przyniosła ona jednak spodziewanych rezultatów. Powodem przyjęcia drugiej ustawy amnestyjnej, którą ogłoszono 22 lutego 1947 roku, był początek obrad Sejmu Ustawodawczego oraz wybór Bolesława Bieruta na urząd prezydenta Polski. Trzecią przyjęto 22 listopada 1952 roku, a oficjalnym powodem było przyjęcie przez Sejm Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Do historii przeszła następna, którą przyjęto 27 kwietnia 1956 roku. Osoby, które zostały skazane na kary pozbawienia wolności do lat 5 opuściły więzienia, a skazanym na śmierć oraz dożywotnie pozbawienie wolność wyroki zamieniono na 15 lat pozbawienia wolności. Kolejne ustawy z lat 1964, 1969 i 1974 ogłaszano w kolejne rocznice Polski Ludowej. Amnestia, którą ogłoszono 19 lipca 1977 roku dotyczyła przede wszystkim osób skazanych za udział w tzw. wydarzeniach radomskich z czerwca 1976 roku.
Po roku 1980 amnestię ogłaszano jeszcze pięć razy. Pierwszą z nich uchwalono 22 lipca 1983 roku, wraz ze zniesieniem na obszarze całego kraju stanu wojennego. Miała on ograniczony charakter, ponieważ więzienia opuścili więźniowie polityczni, którzy zostali skazani na kary pozbawienia wolności do trzech lat; pozostałym osobom zmniejszono wyroki. Drugą amnestię wydano rok później, a dokładnie 21 lipca 1984 roku. Oficjalnym powodem jej wprowadzenia była czterdziesta rocznica powstania Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Tym razem jej zasięg był większy, gdyż mogły skorzystać z niej osoby uwięzione, które zostały skazane za przestępstwa polityczne, z wyłączeniem oskarżonych i skazanych za takie czyny, jak szpiegostwo, zdrada ojczyzny, czy próba obalenia ustroju państwa. Następną ustawę przyjęto 17 lipca 1986 roku. Była ona bardzo restrykcyjna, lecz istniał pewien sposób rozwiązania problemu więźniów politycznych. Prokurator Generalny PRL miał bowiem możliwość rozciągnięcia jej przepisów na osoby, w stosunku do których nie miała ona automatycznego zastosowania. Przełom nastąpił 11 września, kiedy to generał Czesław Kiszczak zwrócił się z prośbą do Prokuratury Generalnej o wypuszczeniem na wolność wszystkich osób skazanych za działalność polityczną, z wyłączeniem kilku przypadków, wyżej wymienionych. W ciągu czterech dni mury zakładów karnych opuściło wtedy ponad 200 osób.
Ostatnie dwie amnestie przyjęto w roku 1989. Po podpisaniu 5 kwietnia 1989 roku porozumień "Okrągłego Stołu" umorzono postępowania sądowe i darowano wyroki wszystkim osobom, które pomiędzy 31 sierpnia 1980 roku a 23 maja 1989 zostały uznane winnymi przestępstw politycznych. Celem tego posunięcia było dopuszczenie byłych więźniów politycznych do demokratyzacji życia politycznego w Polsce. Dnia 7 grudnia 1989 roku Sejm PRL ogłosił amnestię, która m.in. osobom skazanym na karę śmierci zamieniała wyroki na 25 lat pozbawienia wolności.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.