Amisze -
Amisze - wywodzący się ze Szwajcarii konserwatywny odłam mennonitów żyjący w USA.

Historia

Założycielem ich kościoła był Jakub Amman, który w 1693 doprowadził do secesji swoich zwolenników ze wspólnoty szwajcarskich mennonitów żyjących na emigracji w Alzacji.
Podstawą nowego wyznania stały się zasady Menno Simmonsa i mennonickie wyznanie wiary z 1632 roku. Powodem separacji od pozostałych mennonitów nie były kwestie wiary a obyczajowości - rygorystyczne przestrzeganie odrzucenia ochrzczonych odstępców.
Po śmierci swego kodyfikatora i emigracji sporej części współbraci do Ameryki pozostali w Europie amisze powrócili do gmin mennonickich.

Rozprzestrzenienie

Większe wspólnoty można spotkać głównie w rolniczych okolicach stanów USA: Pensylwania, Iowa, Missouri, Indiana i Ohio (łącznie w 24 stanach) oraz kanadyjskiej prowincji Ontario, ale także w Ameryce Środkowej. Przy czym 80 proc. populacji żyje w Pensylwanii, Ohio i Indianie. Największe zbiorowości żyją w hrabstwie Holmes i sąsiednich (Ohio) oraz hrabstwie Elkhart i przyleglych (Indiana).
Najstarsza wspólnota amiszów żyje w okolicach hrabstwa Lancaster w stanie Pensylwania, gdzie ich zwarta społeczność sięga 20 tysięcy. Jest ona trzecią co do wielkości. Jej członkowie są potomkami 200 osadników ze Szwajcarii przybyłych tam w latach 20. XVIII wieku.
Szacuje się, że w USA cała ich społeczność liczy ponad 150 tysięcy wyznawców i rośnie. Przyczynia się do tego bardzo tradycyjny model rodziny - 7 i więcej dzieci - oraz relatywnie niski poziom odstępstw od gminy (20 proc.), którego powodem jest zapewne rygorystyczne odrzucanie apostatów przez wspólnotę.
W chwili obecnej w Europie, skąd się wywodzą, nie istnieje ani jedna wspólnota amiszów.

Podziały

Społeczność amiszów nie jest jednolita. Wyróżnia się do 8 różnych odłamów, jednak większość z nich skupia się w 5 głównych: Old Order Amish, New Order Amish, Andy Weaver Amish, Beachy Amish, Swartzentruber Amish. Najstarsza wspólnota Old Order Amish stanowi jednocześnie najliczniejszy z nich. Poszczególne wspólnoty są niezależne i różnią się nieznacznie w obrzędowości religijnej oraz obyczajowości. Najbardziej konserwatywni są amisze ze wspólnoty Swartzentrubera.
Dla większości amiszów językiem obrzędowym jest niemiecki, choć pewna część przyjęła w pełni język angielski. Grupa ta jest także bardziej liberalna w swoich zasadach. Na co dzień konserwatywni amisze posługują się dialektem niemieckiego zwanym Pennsylvania Dutch (dutch pochodzi od niem. deutsch).

Obyczajowość

Żyją w odizolowanych wspólnotach, których życie zorganizowane jest według nakazów niespisanego zbioru zasad zwanego Ordnung, który reguluje wszelkie aspekty codzienności - od technologii, jakich można używać, po kobiece fryzury i kolor materiałów, z jakich można szyć ubrania. Nie praktykuje się małżeństw z osobami spoza wspólnoty.
Amisze nie akceptują nowoczesnej techniki. Nie korzystają z elektryczności, samochodów, telewizji, fotografii i innych wynalazków. Praktycznie w całości zajmują się rolnictwem i rzemiosłami z nim związanymi.
Ściśle opowiadają się za rozdziałem kościoła i państwa. Na tym tle dochodziło niejednokrotnie do konfliktów pomiędzy wspólnotami amiszów a rządem USA. Jako pacyfiści nie służą w wojsku i nie odbywają szkolenia militarnego. W latach 50., gdy wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, amisze uznali, że dla nich to wspólnota jest ubezpieczeniem, które zapewnia ochronę, opiekę nad chorymi i starymi. Zgodnie z zasadą niepobierania pomocy od rządu odmówili płacenia składek, co doprowadziło do najazdów służb skarbowych na ich farmy oraz konfiskat i licytacji dóbr. Ostatecznie Kongres zwolnił członków ich wspólnoty z obowiązku ubezpieczalnego. Amisze nie wysyłają dzieci do szkół publicznych i uważają, że nie potrzeba im wykształcenia wyższego niż podstawowe do wieku 14 lat. Ponieważ w USA kształcenie jest przymusowe do 16 roku życia, na tym tle także dochodziło do konfliktów z władzami. W 1972 Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznał ich prawo do ograniczonej edukacji.
W kwestiach doktryny religijnej nie różnią się praktycznie od pozostałych mennonitów. Istniejące różnice dotyczą jedynie obrzędowości religijnej.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.