Skrótowiec (Akronim, z gr. ákros = skrajny) - specyficzne wyrazy, powstałe przez skrócenie wyrażeń, składających się z dwóch lub więcej słów; istnieje też niewielka grupa skrótowców powstałych ze skrócenia jednego słowa. W ujęciu słowotwórczym skrótowce to specyficzna klasa derywatów. Derywaty te funkcjonują w polszczyźnie pisanej i mówionej. Skrótowiec często bywa mylony ze skrótem.
Skrótowce wykazują często właściwości odmienne od reszty słownictwa, wiele z nich posiada na przykład akcent oksytoniczny (akcent końcowy, na ostatniej sylabie) - BBC (British Broadcasting Corporation) bibi'si, AWS (Akcja Wyborcza Solidarność) awu'es.

Klasyfikacja skrótowców

Pierwsze próby stworzenia taksonomii skrótowców podjęli jeszcze przed II wojną światową Jan Otrębski i Henryk Ułaszyn; wyodrębnili oni wówczas cztery klasy. Jednak najbardziej znany jest podział, rozpowszechniony przez Słownik poprawnej polszczyzny i Słownik ortograficzny języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka.
  • Skrótowce literowe (literowce) - złożone są z pierwszych liter wyrazów tworzących oficjalną, pełną (rozwiniętą) nazwę. Litery w tego typu skrótowcach wymawia się osobno. Np.:
  • Skrótowce głoskowe (głoskowce) - złożone, podobnie jak w literowcach, z pierwszych liter nazwy rozwiniętej, ale wymawiane łącznie, jako suma głosek. Dotyczy to w większości tych skrótowców, w których w nazwie rozwiniętej występują samogłoski. Np.:
    • GUS - Główny Urząd Statystyczny gus
    • NATO - North Atlantic Treaty Organisation nato
    • OBOP - Ośrodek Badania Opinii Społecznej obop
    • PAN - Polska Akademia Nauk pan
  • Skrótowce grupowe (grupowce, sylabowce) - składają się z grupy głosek (najczęściej pierwszych sylab) pozostałych po odcięciu części wyrazów pełnej nazwy, czasem nawet połączonych sylab jednego wyrazu; wymawiane jako suma połączonych sylab. Dużą literą pisze się najczęściej tylko pierwszą literę sylabowca. Np.:
  • Skrótowce mieszane (kombinowane) - mają niejednorodną strukturę, są kombinacjami dwóch lub nawet trzech wymienionych powyżej typów; w zależności od rodzaju wymieszania wyróżnia się wśród nich:
    • literowo-głoskowe, np.:
    • literowo-grupowe, np.:
    • głoskowo-grupowe, np.:
    • grupowo-literowo-głoskowe (bardzo mała grupa), np.:
      • ARGED - Artykuły Gospodarstwa Domowego ar-ged
  • Skrótowce złożeniowe (w tym złożone z obcych elementów) - skrótowce, w skład których wchodzi cały wyraz określany i część wyrazu określającego, np.:

Skrótowce po angielsku

Należy pamiętać, że wymawianie głoskowe i sylabowe skrótowców jest charakterystyczne dla języka polskiego. Skrótowce angielskich nazw, które w Polsce wymawiane są w ten sposób, w języku angielskim wymawiane sa najczęściej literowo! Porównaj:
Dotyczy to jednak skrótowców o maksymalnej długości 3-4 liter. Dłuższe, podobnie jak w języku polskim, wymawia się sylabicznie, np.:

Nicki wikipedystów

Również niektóre pseudonimy wikipedystów to skrótowce, np.:
  • WojPob - grupowiec od Wojtek Pobratyn
  • Taw - głoskowiec od Tomasz A. Węgrzanowski
  • Kpjas - skrótowiec mieszany literowo-grupowy od Krzysztof P. Jasiutowicz
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.