Afazja – zaburzenie mowy na skutek uszkodzenia tkanki mózgowej, powodującego upośledzenie mówienia lub rozumienia mowy.
Wyróżniamy kilka postaci afazji związane z zaburzeniami mowy impresyjnej:
  • Akustyczno-gnostyczna (skroniowa) zwana często afazją Wernickiego – Osoba nie potrafi różnicować zbliżonych fonemów. Pacjent nie jest w stanie zrozumieć mowy tworzonej przez innych lub samego siebie. Choć proces tworzenia mowy jest płynny, tzn. osoba nie ma problemów artykulacją, to jego mowa na charakter żargonowy. Pacjent mówi niegramatycznie w sposób niezrozumiały. Ze względu na trudność rozumieniu mowy nie jest w stanie kontrolować tego, co mówi. Osoby te bezładnie mieszają słowa lub zastępują właściwe słowa zwrotami innymi (parafazje werbalne). Pacjenci są nieświadomi swoich problemów językowych. Chory nie rozróżnia głosek i nie rozumie mowy, nie potrafi powtarzać, pisać i czytać. W lżejszej formie afazji rozumie proste słowa. W formie ciężkiej nie rozumie żadnych. Mowa jest zachowana, ale wyrazy bywają używane w odmiennym znaczeniu.
  • Czasami nazywana afazją nominalną – Pacjent różnicuje fonemy, ale nie potrafi przyporządkować słowa do przedmiotu (słyszy słowo, ale nie wie, co to jest). Afazja ta występuje na skutek zaburzenia okolicy skroniowej i wzrokowej.
  • Afazja akustyczno-mnestyczna – Zlokalizowana w głównej partii okolicy skroniowej po jej wewnętrznej stronie. Zaburzenie wynika z uszkodzenia pamięci werbalnej. Polega na niemożności zrozumienia i utrzymania w pamięci poszczególnych elementów. Chory nie rozumie dłuższych wypowiedzi, a czasem nawet tych składających się z dwóch wyrazów. Ma kłopoty z mową samodzielną i z powtarzaniem. Przy nazywaniu przedmiotów potrafi nazwać pierwszy z nich, ale przy następnym używa poprzedniej nazwy.
  • Afazja semantyczna – Pacjent nie rozumie do końca mowy, tzn. rozumie fonemy i poszczególne słowa, pamięta, co powiedzieliśmy, ale nie rozumie gramatyki. Jest to zaburzenie rozumienia struktur logiczno-gramatycznych. Pomimo rozumienia wszystkich ogniw pacjent nie rozumie, co zostało powiedziane. Ponad to ma problemy z myśleniem abstrakcyjnym, rozumieniem istotnych elementów i sensu wypowiedzi. Chory zamienia głoski podobne brzmieniowo, próbuje odnajdywać podobne brzmienia wyrazów. Obok wyrazów poprawnie wymawianych występują błędne, brakuje między nimi powiązań, formy gramatyczne są nieprawidłowe. Chory zapomina wyrazy.
  • Afazja słuchowa – Chory słyszy dźwięki, ale nie potrafi ich prawidłowo powtórzyć, choć umie mówić.
Wyrózniamy kilka afazji związane z zaburzeniami mowy ekspresyjnej:
  • Afazja Broca – nazywana inaczej Eferentna afazją ruchową. Charakteryzuje się trudnościami w płynnym nadawaniu mowy (rozumienie mowy nie jest zaburzone). Wypowiadanie poszczególnych głosek i sylab nie jest zaburzone. Osoba ma zwykle problemy z wymówieniem ciągu głosek lub sylab.
  • Afazja amnestyczna – Chory ma trudności ze znalezieniem określonego słowa opisującego dany przedmiot. Jego zachowanie przypomina sytuację, w której zapomniał on konkretnej nazwy. W momencie podpowiedzi kilku pierwszych zgłosek, sylaby, chory przypomina sobie i precyzyjnie określa pokazany przedmiot. Złą podpowiedź pacjent natychmiast rozpoznaje. Człowiek dotknięty afazją amnestyczną, często unika stosowania konkretnych nazw, zastępując je opisami. Np. w momencie pokazania choremu klucza dostajemy odpowiedź: „No ten do otwierania, tych... tych co się wychodzi”.
  • Afazja dynamiczna – Pacjent rozumie mowę, powtarza poprawnie, ale nie potrafi samodzielnie formułować myśli i odpowiadać na pytania. Myślenie ma formę skrótową i chory nie potrafi przełożyć jej na mowę głośną.
Afazje u dzieci – W przypadku dzieci mówimy o Niedokształcenie mowy o typie afazji, gdyż nie wykształciły one dokładnie mowy. Najczęstsze zaburzenia mowy u dzieci to:
  • Jąkanie – to rodzaj zaburzenia mowy. Wyróżniamy jąkanie:
    • Toniczne – dominują skurcze toniczne powodując tzw. bloki w czasie mówienia. Jest to bardziej zaawansowana forma jąkania i odczuwana jako bardzo przykra
    • Kloniczne – dominują skurcze kloniczne, powodujące powtarzanie dźwięku np. pa...pa...palto. Uważa się, że jest to łagodniejsza i często nieuświadomiona forma jąkania.
    • Jąkanie kloniczno-toniczne, gdzie występują skurcze mieszane.
  • Afonia – Mutyzm selektywny – jest to brak lub ograniczenie mówienia przy zachowaniu rozumienia mowy i możliwości porozumiewania się za pomocą pisma. Dziecko może nie mówić w ogóle lub też rozmawia tylko z pewnymi ludźmi i w pewnych sytuacjach, w innych natomiast nie rozmawia. Te ostatnie przejawy określa się jako swoistą niechęć dziecka do mówienia. Afonia polega na uszkodzeniu strun głosowych na tle nerwicowym.
  • Dyslalia – zaburzenia mowy polegające na niemożności prawidłowego wymawiania jednego, bądź kilku dźwięków. Jest to zaburzenie dźwiękowej strony języka, wyrażające się w formie zniekształcenia głosek. Wyróżnia się następujące formy dyslalii:
    • Jednoraka – jedna głoska wymawiana odmiennie.
    • Wieloraka – kilka lub kilkanaście głosek wymawianych odmiennie.
    • Całkowita (alalia) – wszystkie głoski wymawiane odmiennie.
  • Lelanie – wadliwe wymawianie głoski l, np. lala – jaja.
  • Seplenienie – jest najczęściej spotykaną wada wymowy. Powstaje najczęściej w okresie rozwoju mowy. Polega na wadliwej realizacji głosek z grupy tzw. trzech szeregów syczącego, szumiącego i ciszącego, czyli s, z, c, dz, sz, ż, cz, oraz ś, ź, ć, .
  • Szeplenienie, czyli wypowiadanie sz zamiast s
  • Kappacyzm – to wada wymowy polegająca na nieprawidłowej realizacji głosek.. Jest to nieprawidłowa wymowa głoski k, która często zamieniana jest na głoskę t.
Visual aphasia
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.