Średniowiecze -
Średniowiecze to termin określający epokę historii i kultury europejskiej utworzony z łacińskiego medius aevus. Epoka ta trwała od ok. V-VI wieku do przełomu XV/XVI wieku. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone, szczególnie w przypadku granicy początkowej (
Za koniec średniowiecza przyjmuje się najczęściej różne daty: wynalezienie druku przez Gutenberga (ok. 1450), rok 1453 - zdobycie Konstantynopola przez Turków, rok 1492 – dotarcie do Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, i rok 1517 – wystąpienie Lutra.
Tego rodzaju podział ten wprowadzili w XV i XVI wieku włoscy humaniści. Stworzyli go oni by nazwać "wieki średnie” jako mroczny okres, oddzielającego ówczesne czasy od świetnej epoki starożytności. Taką periodyzację spopularyzował Christoph Keller (Cellarius) w XVII wieku.
Średniowiecze stworzyło bardzo ciekawą kulturę, przeplatającą elementy starożytnej kultury Rzymian, kultur ludów barbarzyńskich (Germanów, Słowian i innych), silnych wpływów chrześcijańskich, kultury arabskiej oraz elementów oryginalnych.
Średniowiecze, zwłaszcza kilka pierwszych jego stuleci, często niesłusznie jest nazywane wiekami ciemnymi (ze względu na nieliczne źródła dotyczące tych czasów oraz przeświadczenia, że był to okres całkowitego upadku kultury).
  • Średniowiecze wczesne (od końca V wieku – do końca X wieku)
  • Średniowiecze dojrzałe (aż do XIV wieku, ze szczytowym okresem
rozwoju w XII–XIII wieku)
  • Średniowiecze schyłkowe (od XIV wieku)
W średniowieczu powstała duchowa jedność świata zachodniego i wykrystalizował się obraz kultury. Z elementów przyswojonych i swoiście przetworzonych ze starożytności grecko-rzymskiej, zespolonych z tradycją chrześcijańską powstała nowa jakość. Przełomowe znaczenie miało powstanie Państwa Kościelnego w wyniku edyktu mediolańskiego (754). Poczynając od tego czasu Kościół stawał się potęgą nie tylko religijną, ale również kulturową, ekonomiczną i polityczną, mającą decydujący wpływ na kształtowanie zbiorowej umysłowości i kultury średniowiecza. Jedność kultury średniowiecznej w znacznym stopniu zależała od wspólnego języka - łaciny. Łacina panował niepodzielnie jako język szkoły, nauki, religii, dyplomacji i prawa. Była wspólna dla wszystkich wykształconych środowisk zachodniego świata. Szkolnictwo początkowo w pełni organizowane przez Kościół, szkolnictwo, z ujednoliconą strukturą, oraz programem i metodami nauczania przyczyniało się do umocnienia umysłowej jedności świata zachodniego.
Po upadku starożytnych szkół retorycznych życie umysłowe wczesnego średniowiecza skupiało się głównie w klasztorach. Dworskie capellae (kancelarie) np. Karola Wielkiego, przyciągały światłe umysły i stanowiły miejsce kształcenia i przygotowywania uzdolnionej młodzieży do pracy dyplomatycznej i pisarskiej.
Na górę strony

Uniwersytety

W większych miastach na podobieństwo rzemieślniczych cechów — powstawały związki (korporacje) mistrzów i uczniów, które dały początek szkołom wyższym, które nazywano początkowo studium generale, a potem universitas. Uniwersytety posiadały pewnego rodzaju autonomię, np. wyłączne prawo nadawania stopni naukowych i nauczania w całym świecie chrześcijańskim. Dysponowały także niezależnością prawną od władz miejskich. W XII-XIII wieku powstała większość najsławniejszych uniwersytetów europejskich:
  • Uniwersytet Boloński
  • Uniwersytet Paryski
  • uniwersytet oksfordzki
  • uniwersytet w Cambridge
  • Uniwersytet Padewski
W XIV wieku:
  • uniwersytet w Rzymie (1303)
  • uniwersytet we Florencji (1321)
  • uniwersytet w Pizie (1343)
  • uniwersytet w Pradze (Uniwersytet Karola)
  • uniwersytet w Krakowie (Uniwersytet Jagielloński)
Na górę strony

Książka w średniowieczu

Książka w średniowieczu pełniła rolę podstawowego narzędzia pracy i źródła wiedzy dla osób jej poszukujących. Księgi spisywano głównie w klasztornych skryptoriach, z czasem powstawały w miastach wyspecjalizowane warsztaty kopistów. Oczywiście uniwersytety i kancelarie dworskie nie mogły się bez nich obejść stąd też je tam kopiowano.
Książki pisano na pergaminie lub papierze, który pojawił się w Europie około 2. połowy XII wieku, a rozpowszechnił się zwłaszcza w XIV stuleciu. Książki średniowieczne były bogato zdobione, pojawiały się w nich miniatury, inicjały, bordiury, pokrywano ozdobami roślinnymi, motywami zwierzęcymi lub małymi kompozycjami o alegorycznej symbolice. W XV wieku zaczęły się pojawiać książki blokowe lub ksylograficzne (ksylograf). Za sprawą Johanna Gutenberga nadeszła era książki drukowanej. Inkunabułami nazywa się książki wydrukowane do końca XV wieku.
Pojęcia związane ze średniowieczem: Na górę strony

Ważne postacie

Na górę strony
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.