Wyślij / drukuj
str 1
Strój roboczy
     Nazwa stroju pochodzi od ubioru ludzi pracujących na wsi w lecie. Wzór
opracowany został na podstawie obserwacji prowadzonych we wsiach z okolic
Kartuz. Strój noszony był w obrębie gospodarstw rolnych, np. przy obsłudze
bydła, dojeniu krów, w pracach w polu (głównie w okresie żniw). Kobiety
zakładały chusty i bluzy, których rękawy są krótsze od normalnych, by ich nie
wybrudzić, oraz kolorowe fartuchy. Na [[nogi]] zakładały drewniaki. Czerwona
wstążka przy bluzce damskiej noszona była sporadycznie. Wszyscy
mężczyźni nosili czapkę koloru czarnego, białą koszulę (względnie kolorową)
z barchanu oraz kamizelkę westkę w różnym kolorze. Przeważał kolor czarny.
Spodnie noszone przez mężczyzn były w większości koloru czarnego (uszyte
z płótna lub sztruksu). Zdarzał się także [[kolor]] brązowy. Aby nie pobrudzić
spodni przy pracy w gospodarstwie mężczyźni wkładali dolną część nogawek
do skarpet, sięgających do połowy łydek. Skarpety wykonane były z białej
wełny owczej. Na [[nogi]] nakładano drewniaki wykonane z drewna i skóry.

Strój roboczy
     Nazwa stroju pochodzi od ubioru ludzi pracujących na wsi w lecie. Wzór
opracowany został na podstawie obserwacji prowadzonych we wsiach z okolic
Kartuz. Strój noszony był w obrębie gospodarstw rolnych, np. przy obsłudze
bydła, dojeniu krów, w pracach w polu (głównie w okresie żniw). Kobiety
zakładały chusty i bluzy, których rękawy są krótsze od normalnych, by ich nie
wybrudzić, oraz kolorowe fartuchy. Na Nogi zakładały drewniaki. Czerwona
wstążka przy bluzce damskiej noszona była sporadycznie. Wszyscy
mężczyźni nosili czapkę koloru czarnego, białą koszulę (względnie kolorową)
z barchanu oraz kamizelkę westkę w różnym kolorze. Przeważał kolor czarny.
Spodnie noszone przez mężczyzn były w większości koloru czarnego (uszyte
z płótna lub sztruksu). Zdarzał się także Kolor brązowy. Aby nie pobrudzić
spodni przy pracy w gospodarstwie mężczyźni wkładali dolną część nogawek
do skarpet, sięgających do połowy łydek. Skarpety wykonane były z białej
wełny owczej. Na Nogi nakładano drewniaki wykonane z drewna i skóry.
str 2
Plecionkarstwo
Plecionkarstwo uprawia się na Kaszubach nieprzerwanie od średniowiecza. Były to
proste wyroby z wikliny i korzeni do domowego użytku. Dzisiaj, obok haftu, jest
najpopularniejszą dziedziną sztuki ludowej uprawianej we wszystkich rejonach Kaszub.
Oprócz przedmiotów użytkowych artyści ludowi wykonują plecionki dekoracyjne, które
jednak mają swoje praktyczne przeznaczenie, a więc bombonierki, pojemniki na ołówki i
długopisy, pudełka na [[papierosy]] i bardzo rzadko stojaki na fajki. Są to wręcz znakomite
dzieła sztuki. Plecionkarstwo nie tylko nie znika, jak ceramika kaszubska, ale nastąpił
jego imponujący rozwój, również na północnych Kaszubach, gdzie ta gałąź sztuki w
przeszłości była uprawiana sporadycznie.

Plecionkarstwo
Plecionkarstwo uprawia się na Kaszubach nieprzerwanie od średniowiecza. Były to
proste wyroby z wikliny i korzeni do domowego użytku. Dzisiaj, obok haftu, jest
najpopularniejszą dziedziną sztuki ludowej uprawianej we wszystkich rejonach Kaszub.
Oprócz przedmiotów użytkowych artyści ludowi wykonują plecionki dekoracyjne, które
jednak mają swoje praktyczne przeznaczenie, a więc bombonierki, pojemniki na ołówki i
długopisy, pudełka na Papierosy i bardzo rzadko stojaki na fajki. Są to wręcz znakomite
dzieła sztuki. Plecionkarstwo nie tylko nie znika, jak ceramika kaszubska, ale nastąpił
jego imponujący rozwój, również na północnych Kaszubach, gdzie ta gałąź sztuki w
przeszłości była uprawiana sporadycznie.
str 3
Bibliografia
W. Odyniac - Kaszubskie [[obrzędy]] i obyczaje
"Historia Kaszubów" Aleksander
Majkowski

Bibliografia
W. Odyniac - Kaszubskie Obrzędy i obyczaje
"Historia Kaszubów" Aleksander
Majkowski
str 4
Stroje kaszubskie
  Nie wiadomo dokładnie, jak dawniej ubierali się Kaszubi. Ich typowy strój wyszedł z
użytku przed ponad stu laty. Inaczej ubierali się rybacy morscy i śródlądowi, rolnicy i
mieszczanie, bogaci i biedni. Tylko pewne [[elementy]] stroju były wspólne.

Stroje kaszubskie
  Nie wiadomo dokładnie, jak dawniej ubierali się Kaszubi. Ich typowy strój wyszedł z
użytku przed ponad stu laty. Inaczej ubierali się rybacy morscy i śródlądowi, rolnicy i
mieszczanie, bogaci i biedni. Tylko pewne Elementy stroju były wspólne.
str 5
Elementy
haftu
kaszubskiego

Elementy
haftu
kaszubskiego
str 6
TABAKA-symbol i tradycja
Kaszubów
Zażywanie tabaki było bardzo popularne wśród mężczyzn kaszubskich. W
sklepach czy wiejskich karczmach można było kupić każdy jej gatunek.
Występowała w trzech odmianach: żółtej-najłagodniejszej, brązowej, zwanej
inaczej bursztynową i czarnej-najostrzejszej. Przetrzymywano ją w
przeróżnych tabakierach, a "niuchanie" gwarantowało utrzymanie zdrowia.
Traktowano ją wręcz jako środek leczniczy, nierzadko podawany również
kobietom i dzieciom. Zażywanie tabaki dozwolone było wszędzie i przy
każdej okazji-często podczas transakcji handlowych a nawet w czasie
nabożeństw. [[Zwyczaj]] ten, choć bardzo stary, przetrwał do dziś. Tabakiery
wykonuje się z [[rogów]] zwierzęcych (przeważnie krowich). Ten wyrób stanowi
doskonałą pamiątkę z Kaszub. W Chmielnie, latem odbywają się coroczne
Mistrzostwa [[Polski]] w zażywaniu tabaki.

TABAKA-symbol i tradycja
Kaszubów
Zażywanie tabaki było bardzo popularne wśród mężczyzn kaszubskich. W
sklepach czy wiejskich karczmach można było kupić każdy jej gatunek.
Występowała w trzech odmianach: żółtej-najłagodniejszej, brązowej, zwanej
inaczej bursztynową i czarnej-najostrzejszej. Przetrzymywano ją w
przeróżnych tabakierach, a "niuchanie" gwarantowało utrzymanie zdrowia.
Traktowano ją wręcz jako środek leczniczy, nierzadko podawany również
kobietom i dzieciom. Zażywanie tabaki dozwolone było wszędzie i przy
każdej okazji-często podczas transakcji handlowych a nawet w czasie
nabożeństw. Zwyczaj ten, choć bardzo stary, przetrwał do dziś. Tabakiery
wykonuje się z Rogów zwierzęcych (przeważnie krowich). Ten wyrób stanowi
doskonałą pamiątkę z Kaszub. W Chmielnie, latem odbywają się coroczne
Mistrzostwa Polski w zażywaniu tabaki.
str 7
Strój świąteczny
W dni uroczyste ubierano się odświętnie i w tym odzieniu karmiono
trzodę oraz wykonywano inne niezbędne czynności w obejściu.
Dziewczęta nosiły szerokie, marszczone spódnice za kolana,
wełniane, w kolorze modrym wiśniowym, zielonym lub rzadko
żółtym. Bluzki były białe, o falbaniastych rękawach, zebranych w
mankieciki wiązane tasiemką. Kołnierzyk stojący. Wątpliwe, czy
były one zdobione wielobarwnym haftem, który się przyjął dopiero
u progu naszego stulecia. Na bluzki wdziewano aksamitny gorsecik,
czarny lub w kolorze spódnicy. Gorseciki były wyszywane złotą lub
srebrną nicią. Zawiązywano też krótkie fartuszki, a na nogi, na białe
pończochy, wkładano niskie buty na podwyższonym obcasie,
zapinane na pasek, w kolorze czarnym. Kobiety ozdabiały głowę
czepcem - złotogłowiem. Dziewczęta wiankiem z kwiatów lub
opaską w kolorze spódnicy. Mężczyźni nosili buty z cholewą, w
które wpuszczali spodnie, przeważnie białe sukienne. Białą koszulę
wiązano pod szyją tasiemką koloru czerwonego. Na koszulę
nakładano zwykłą kamizelkę lub kamizelkę z rękawami. Na wierzch
jeszcze [[rodzaj]] sukmany granatowej, czarnej lub brązowej, podbitej
czerwoną podszewką. Miała ona wyłogi, mankiety, po bokach lekkie
fałdy i drobne ozdoby. Głowę okrywano czarnym filcowym
kapeluszem, a zimą futrzaną czapą. Zdobienie stroju zależało od
zamożności, a [[kolorystyka]] od regionu. Na północy dominował strój
niebieski (modry), na środkowych i południowych Kaszubach
zielony, brązowy i żółty.

Strój świąteczny
W dni uroczyste ubierano się odświętnie i w tym odzieniu karmiono
trzodę oraz wykonywano inne niezbędne czynności w obejściu.
Dziewczęta nosiły szerokie, marszczone spódnice za kolana,
wełniane, w kolorze modrym wiśniowym, zielonym lub rzadko
żółtym. Bluzki były białe, o falbaniastych rękawach, zebranych w
mankieciki wiązane tasiemką. Kołnierzyk stojący. Wątpliwe, czy
były one zdobione wielobarwnym haftem, który się przyjął dopiero
u progu naszego stulecia. Na bluzki wdziewano aksamitny gorsecik,
czarny lub w kolorze spódnicy. Gorseciki były wyszywane złotą lub
srebrną nicią. Zawiązywano też krótkie fartuszki, a na nogi, na białe
pończochy, wkładano niskie buty na podwyższonym obcasie,
zapinane na pasek, w kolorze czarnym. Kobiety ozdabiały głowę
czepcem - złotogłowiem. Dziewczęta wiankiem z kwiatów lub
opaską w kolorze spódnicy. Mężczyźni nosili buty z cholewą, w
które wpuszczali spodnie, przeważnie białe sukienne. Białą koszulę
wiązano pod szyją tasiemką koloru czerwonego. Na koszulę
nakładano zwykłą kamizelkę lub kamizelkę z rękawami. Na wierzch
jeszcze Rodzaj sukmany granatowej, czarnej lub brązowej, podbitej
czerwoną podszewką. Miała ona wyłogi, mankiety, po bokach lekkie
fałdy i drobne ozdoby. Głowę okrywano czarnym filcowym
kapeluszem, a zimą futrzaną czapą. Zdobienie stroju zależało od
zamożności, a Kolorystyka od regionu. Na północy dominował strój
niebieski (modry), na środkowych i południowych Kaszubach
zielony, brązowy i żółty.
str 8
Folklor kaszubski

Folklor kaszubski
str 9
Z
apoczątkowany w klasztorach, zwłaszcza
Norbertanek w Żukowie. Sztukę haftu opanowaną
po mistrzowsku przez zakonnice przekazywano w
przyklasztornej szkole szlachciankom i pannom ze
wsi. Następowała też zmiana warsztatu, jedwab,
adamaszek, złote i srebrne nici, zastępowano
płótnem i nićmi farbowanymi w domu. Hafty
zdobiły zwłaszcza bluzki i sukmany. Pięknie, często
złotą nicią haftowano czepiec, który stał się
symbolem stroju i haftu zarazem. [[Szkoła]] żukowska
(jedna z siedmiu szkół haftu) używała też siedmiu
kolorów. Ważną rolę odgrywał [[kolor]] toni jeziornej -
niebieski - używany w trzech odcieniach. Piękno
lasów, łąk kaszubskich i kwiatów haftowano
kolorami: zielonym, żółtym, czerwonym i czarnym.
Same zaś motywy w postaci dzwonków, bratków,
chabrów i róż dotykają nas pięknem tej ziemi. W
hafcie pojawiają się też [[elementy]] orientalne takie
jak: [[owoce]] granatu, liść akantu czy też palmety.
Haft rozkwitał jak [[kwiaty]] na łące i w lasach, mienił
się błękitem jezior, zdobił również [[wnętrze]] domu -
Checz Kaszubską.

Z
apoczątkowany w klasztorach, zwłaszcza
Norbertanek w Żukowie. Sztukę haftu opanowaną
po mistrzowsku przez zakonnice przekazywano w
przyklasztornej szkole szlachciankom i pannom ze
wsi. Następowała też zmiana warsztatu, jedwab,
adamaszek, złote i srebrne nici, zastępowano
płótnem i nićmi farbowanymi w domu. Hafty
zdobiły zwłaszcza bluzki i sukmany. Pięknie, często
złotą nicią haftowano czepiec, który stał się
symbolem stroju i haftu zarazem. Szkoła żukowska
(jedna z siedmiu szkół haftu) używała też siedmiu
kolorów. Ważną rolę odgrywał Kolor toni jeziornej -
niebieski - używany w trzech odcieniach. Piękno
lasów, łąk kaszubskich i kwiatów haftowano
kolorami: zielonym, żółtym, czerwonym i czarnym.
Same zaś motywy w postaci dzwonków, bratków,
chabrów i róż dotykają nas pięknem tej ziemi. W
hafcie pojawiają się też Elementy orientalne takie
jak: Owoce granatu, liść akantu czy też palmety.
Haft rozkwitał jak Kwiaty na łące i w lasach, mienił
się błękitem jezior, zdobił również Wnętrze domu -
Checz Kaszubską.
str 11
Przykłady pisowni kaszubskiej
3. 1938, [[Aleksander]] Majkowski,
Życie i przygody Remusa
Nje wodbełë sę bez Remusa targji i wodpustë v zelonim, wod svojich lip tak przezvanim
Lipuszu, chdze dravim prądem bjeżi Czornôvoda, spjeszącô sę do vjelgjich Vdzidzkjich
jezór. Znała Remusa przesvjetnô Koscerzna, chdze podług stari ludzkji godkji Judosz sę
mjoł wurodzëc, i zemja Skarszevskô, chdze potomcë sprovadzonich przez biskupóv
kujavskjich za czasóv ksążęca Sambora kolonjistóv dzis jeszcze movją godką polaszącą.
4. 2005, [[Sławomir]] Formella,
Jak to wszelejaczé nowòscë czënią lëdzy głëpszima
Rómk ë Wójtk bëlë lëdzama, jak to sã gôdô, stôri datë ë na wszëtkò, co dzeje sã wkół
mielë swój apartny pòzdrzatk. Lubilë téż sadnąc so czasã w ògrodze kòl Rómkòwi
chëczë ë pògôdac so përznã ò stôrëch ë nowëch czasach. Prawie w jeden zélnikòwi
pòniedzôłk Wójtk ùdbôł so jic do Rómka. Tak téż zrobił a temù, że wiodro bëło fejn,
wzãlë so pò piwkù ë sadlë, jak wiedno, na łôwce kòle scanë Rómkòwi chëczë

Przykłady pisowni kaszubskiej
3. 1938, Aleksander Majkowski,
Życie i przygody Remusa
Nje wodbełë sę bez Remusa targji i wodpustë v zelonim, wod svojich lip tak przezvanim
Lipuszu, chdze dravim prądem bjeżi Czornôvoda, spjeszącô sę do vjelgjich Vdzidzkjich
jezór. Znała Remusa przesvjetnô Koscerzna, chdze podług stari ludzkji godkji Judosz sę
mjoł wurodzëc, i zemja Skarszevskô, chdze potomcë sprovadzonich przez biskupóv
kujavskjich za czasóv ksążęca Sambora kolonjistóv dzis jeszcze movją godką polaszącą.
4. 2005, Sławomir Formella,
Jak to wszelejaczé nowòscë czënią lëdzy głëpszima
Rómk ë Wójtk bëlë lëdzama, jak to sã gôdô, stôri datë ë na wszëtkò, co dzeje sã wkół
mielë swój apartny pòzdrzatk. Lubilë téż sadnąc so czasã w ògrodze kòl Rómkòwi
chëczë ë pògôdac so përznã ò stôrëch ë nowëch czasach. Prawie w jeden zélnikòwi
pòniedzôłk Wójtk ùdbôł so jic do Rómka. Tak téż zrobił a temù, że wiodro bëło fejn,
wzãlë so pò piwkù ë sadlë, jak wiedno, na łôwce kòle scanë Rómkòwi chëczë
str 12
K
aszuby leżą na północy Polski. Granice
północną stanowi Bałtyk, południową zaś Bory
Tucholskie. Od strony zachodniej [[region]] ten sięga
po [[Słupsk]] i Miastko, natomiast od strony
wschodniej po [[Czersk]] i Starą Kiszewę. Jest to teren
wyjątkowo malowniczy, usiany licznymi jeziorami
i poprzecinany wieloma rzekami. Wokół jezior i
rzek wznoszą się liczne pagórki, wśród nich
najwyższy [[szczyt]] - Wieżyca.
      [[Kaszuby]] porastają liczne lasy mieszane z
przewagą buków i dębów w części północnej i
środkowej lub lasy sosnowe z domieszkami brzozy
i świerka (Bory Tucholskie).
      Ziemie te zamieszkuje ludność kaszubska
nazywana przez Brunona Synaka "regionalną grupą
etniczną". Pod tym pojęciem [[autor]] rozumie
"...zbiorowość kulturową, której członkowie
posiadają poczucie wspólnej przynależności i
tożsamości z tą grupą, ukształtowane na bazie
obiektywnych elementów kultury określonego
terytorium, własnej nazwy oraz wspólnej historii -
w procesie wzajemnych kontaktów z członkami
innych zbiorowości."
     Kaszubi charakteryzują się specyficzną kulturą,
która przejawia się w języku, strojach, twórczości
ludowej, poezji i prozie, architekturze oraz w
tańcach.

K
aszuby leżą na północy Polski. Granice
północną stanowi Bałtyk, południową zaś Bory
Tucholskie. Od strony zachodniej Region ten sięga
po Słupsk i Miastko, natomiast od strony
wschodniej po Czersk i Starą Kiszewę. Jest to teren
wyjątkowo malowniczy, usiany licznymi jeziorami
i poprzecinany wieloma rzekami. Wokół jezior i
rzek wznoszą się liczne pagórki, wśród nich
najwyższy Szczyt - Wieżyca.
      Kaszuby porastają liczne lasy mieszane z
przewagą buków i dębów w części północnej i
środkowej lub lasy sosnowe z domieszkami brzozy
i świerka (Bory Tucholskie).
      Ziemie te zamieszkuje ludność kaszubska
nazywana przez Brunona Synaka "regionalną grupą
etniczną". Pod tym pojęciem Autor rozumie
"...zbiorowość kulturową, której członkowie
posiadają poczucie wspólnej przynależności i
tożsamości z tą grupą, ukształtowane na bazie
obiektywnych elementów kultury określonego
terytorium, własnej nazwy oraz wspólnej historii -
w procesie wzajemnych kontaktów z członkami
innych zbiorowości."
     Kaszubi charakteryzują się specyficzną kulturą,
która przejawia się w języku, strojach, twórczości
ludowej, poezji i prozie, architekturze oraz w
tańcach.
str 13
Kaszubskie instrumenty
Muzyka towarzyszyła zawsze Kaszubom nie tylko w ważnych chwilach w życiu, ale i podczas pracy,
odpoczynku. [[Kaszubi]] lubią się bawić, tańczyć, śpiewać. Ich tańce i pieśni można podzielić na kilka grup:
m.in. obrzędowe (związane z urodzinami, weselem, chrztem, świętami kościelnymi itp.), ilustrujące
codzienną pracę, popisowe oraz zabawowe.
Instrumenty u [[góry]] to kolejno: kontrabas, akordeon, burczybasy, diabelskie skrzypce, drugie diabelskie
skrzypce oraz drugi [[akordeon]] i klarnet. Wśród kaszubskich instrumentów spotkać można jeszcze bazunę jest
to ogromna drewniana trąba, bandonię- [[coś]] podobnego do akordeonu, oraz wiele, wiele innych w tym całe
mnóstwo tzw. przeszkadzajek.
bazuna
bandonia

Kaszubskie instrumenty
Muzyka towarzyszyła zawsze Kaszubom nie tylko w ważnych chwilach w życiu, ale i podczas pracy,
odpoczynku. Kaszubi lubią się bawić, tańczyć, śpiewać. Ich tańce i pieśni można podzielić na kilka grup:
m.in. obrzędowe (związane z urodzinami, weselem, chrztem, świętami kościelnymi itp.), ilustrujące
codzienną pracę, popisowe oraz zabawowe.
Instrumenty u Góry to kolejno: kontrabas, akordeon, burczybasy, diabelskie skrzypce, drugie diabelskie
skrzypce oraz drugi Akordeon i klarnet. Wśród kaszubskich instrumentów spotkać można jeszcze bazunę jest
to ogromna drewniana trąba, bandonię- Coś podobnego do akordeonu, oraz wiele, wiele innych w tym całe
mnóstwo tzw. przeszkadzajek.
bazuna
bandonia
str 14
Gancarstwo
Najstarszym ośrodkiem garncarskim na
Kaszubach jest Kościerzyna, w której w
1861 roku pracowało aż osiemnastu
garncarzy. W licznych warsztatach
wytwarzano wyłącznie naczynia
użytkowe, potrzebne w gospodarstwach
domowych.
Ceramika kaszubska była użytkowa i
dekoracyjna, przeważnie zdobiona motywami
stosowanymi przez Neclów, od których
zapożyczali je tacy garncarze, jak Meissner.
To on wytwarzał kafle, wzorując się na
piecach gdańskich, ozdabiane motywami z
wdzydzkich haftów kaszubskich. Piece z
kaflami Meissnera znajdują się we
wdzydzkim Parku Etnograficznym.
Powszechnie wykonywano wazy i wazony z
kwiatem bzu, lilii, tulipana i rybią łuską
(Necel), talerze, miski różnej wielkości,
garnki przeznaczone do zapraw i w
niektórych miejscowościach do kiszenia
ogórków, donice do ucierania tabaki, dzbany,
dwojaki, kropielniczki, które musiały być w
każdym domu kaszubskim. Neclowie i
Kaźmierczak wykonywali też serwisy
kawowo-herbaciane, a więc filiżanki ze
spodkami, talerzyki deserowe, dzbanki do
kawy i dzbanuszki do mleka, cukiernice i
kieliszki do wódki. Serwisy pojawiały się na
rynku rzadko, ale można je było zamówić w
warsztatach.

Gancarstwo
Najstarszym ośrodkiem garncarskim na
Kaszubach jest Kościerzyna, w której w
1861 roku pracowało aż osiemnastu
garncarzy. W licznych warsztatach
wytwarzano wyłącznie naczynia
użytkowe, potrzebne w gospodarstwach
domowych.
Ceramika kaszubska była użytkowa i
dekoracyjna, przeważnie zdobiona motywami
stosowanymi przez Neclów, od których
zapożyczali je tacy garncarze, jak Meissner.
To on wytwarzał kafle, wzorując się na
piecach gdańskich, ozdabiane motywami z
wdzydzkich haftów kaszubskich. Piece z
kaflami Meissnera znajdują się we
wdzydzkim Parku Etnograficznym.
Powszechnie wykonywano wazy i wazony z
kwiatem bzu, lilii, tulipana i rybią łuską
(Necel), talerze, miski różnej wielkości,
garnki przeznaczone do zapraw i w
niektórych miejscowościach do kiszenia
ogórków, donice do ucierania tabaki, dzbany,
dwojaki, kropielniczki, które musiały być w
każdym domu kaszubskim. Neclowie i
Kaźmierczak wykonywali też serwisy
kawowo-herbaciane, a więc filiżanki ze
spodkami, talerzyki deserowe, dzbanki do
kawy i dzbanuszki do mleka, cukiernice i
kieliszki do wódki. Serwisy pojawiały się na
rynku rzadko, ale można je było zamówić w
warsztatach.
str 15
Krótko o hymnie
kaszubskim
Kaszubskich hymnów
powstało w ostatnich wiekach
(począwszy od XIX) kilka, są one powiązane z działalnością
różnych kaszubskich stowarzyszeń / organizacji, powstały w ich
środowiskach lub były/są przez nie promowane.
Pieśni oficjalnie ogłoszonej hymnem Kaszubów, którą można
przyrównać do funkcji jaką pełni [[polski]] [[hymn]] narodowy, nie
ma. Pretendują do tej roli obecnie dwie
Zemia rodnô
- Jana
Trepczyka oraz
Marsz kaszubski
- Hieronima Derdowskiego.
Marsz kaszubski
Zemia rodnô

Krótko o hymnie
kaszubskim
Kaszubskich hymnów
powstało w ostatnich wiekach
(począwszy od XIX) kilka, są one powiązane z działalnością
różnych kaszubskich stowarzyszeń / organizacji, powstały w ich
środowiskach lub były/są przez nie promowane.
Pieśni oficjalnie ogłoszonej hymnem Kaszubów, którą można
przyrównać do funkcji jaką pełni Polski Hymn narodowy, nie
ma. Pretendują do tej roli obecnie dwie
Zemia rodnô
- Jana
Trepczyka oraz
Marsz kaszubski
- Hieronima Derdowskiego.
Marsz kaszubski
Zemia rodnô
str 16
Język kaszubski
Język kaszubski
(csb: kaszëbsczi
jãzëk, kaszëbskô mòwa)
jest jednym
z kilkunastu języków słowiańskich,
należy do grupy lechickiej,
podgrupy języków pomorskich.
Początki wprowadzania
normatywności w języku
kaszubskim możemy odnotować w
pismach z połowy XVI wieku
(S.
Krofej, M. Brüggemann).
Kontynuacja tych procesów miała
miejsce na Pomorzu Gdańskim w
połowie XIX wieku
(Florian
Ceynowa),
ukoronowana pierwszą
gramatyką języka kaszubskiego
(Florian Ceynowa, Zarés do
grammatikj  kašébsko-slovjinskjè
mòvé [[Poznań]] 1879).
Proces normalizacji jest od tego
czasu kontynuwany przez kolejne
grupy pisarzy kaszubskich.
Alfabet kaszubski
(kaszëbsczi
alfabét,
kaszëbsczé abecadło)
oparty jest na
alfabecie łacińskim i od momentu
ukazania się gramatyki kaszubskiej
Floriana Ceynowy
(1848 (?) i 1879)
zbliżony do alfabetu polskiego.
Analogia ta była u Ceynowa
przemyślana, zwracał uwagę na to, że
Kaszubi znają polską pisownię z
książek do nabożeństwa i przez to nie
jest ona im obca; odrzucił w związku z
tym zapis zgodny z pisownią znaną
nam z języka czeskiego.
Współczesny [[alfabet]] kaszubski zawiera
34 litery:
AĄÃBCDEÉËFGHIJKLŁMNŃOÒÓÔ
P R S T U Ù W Y Z Ż.

Język kaszubski
Język kaszubski
(csb: kaszëbsczi
jãzëk, kaszëbskô mòwa)
jest jednym
z kilkunastu języków słowiańskich,
należy do grupy lechickiej,
podgrupy języków pomorskich.
Początki wprowadzania
normatywności w języku
kaszubskim możemy odnotować w
pismach z połowy XVI wieku
(S.
Krofej, M. Brüggemann).
Kontynuacja tych procesów miała
miejsce na Pomorzu Gdańskim w
połowie XIX wieku
(Florian
Ceynowa),
ukoronowana pierwszą
gramatyką języka kaszubskiego
(Florian Ceynowa, Zarés do
grammatikj  kašébsko-slovjinskjè
mòvé Poznań 1879).
Proces normalizacji jest od tego
czasu kontynuwany przez kolejne
grupy pisarzy kaszubskich.
Alfabet kaszubski
(kaszëbsczi
alfabét,
kaszëbsczé abecadło)
oparty jest na
alfabecie łacińskim i od momentu
ukazania się gramatyki kaszubskiej
Floriana Ceynowy
(1848 (?) i 1879)
zbliżony do alfabetu polskiego.
Analogia ta była u Ceynowa
przemyślana, zwracał uwagę na to, że
Kaszubi znają polską pisownię z
książek do nabożeństwa i przez to nie
jest ona im obca; odrzucił w związku z
tym zapis zgodny z pisownią znaną
nam z języka czeskiego.
Współczesny Alfabet kaszubski zawiera
34 litery:
AĄÃBCDEÉËFGHIJKLŁMNŃOÒÓÔ
P R S T U Ù W Y Z Ż.
str 17
Rzeźba
Rzeźba na Kaszubach jest jedną z najżywiej rozwijających się dziedzin sztuki
ludowej. Niegdyś głównym tematem była religia, dziś jest nią rybołówstwo,
przyroda, życie świeckie. Rzeźby przedstawiają zazwyczaj ludzi przy racy, czyli
rolników uprawiających ziemię, rybaków na morzu, czy leśniczych ścinających
drzewo. Jako [[materiał]] najczęściej stosuje się [[drzewo]] lipowe, które następnie się
polichromuje. Często z drewna wykonuje się zabawki, takie [[jak:]]: koniki na
biegunach i [[ptaki]] klekoczące skrzydłami. Do rzeźbiarstwa możemy także
zaliczyć snycerykę i ryt.

Rzeźba
Rzeźba na Kaszubach jest jedną z najżywiej rozwijających się dziedzin sztuki
ludowej. Niegdyś głównym tematem była religia, dziś jest nią rybołówstwo,
przyroda, życie świeckie. Rzeźby przedstawiają zazwyczaj ludzi przy racy, czyli
rolników uprawiających ziemię, rybaków na morzu, czy leśniczych ścinających
drzewo. Jako Materiał najczęściej stosuje się Drzewo lipowe, które następnie się
polichromuje. Często z drewna wykonuje się zabawki, takie Jak:: koniki na
biegunach i Ptaki klekoczące skrzydłami. Do rzeźbiarstwa możemy także
zaliczyć snycerykę i ryt.
str 18
Tańce kaszubskie
są przeważnie delikatne, radosne i pełne wdzięku. Chociaż mogą mieć cechy
charakterystyczne dla tańców z innych rejonów Polski, szczególnie z sąsiadujących regionów
Warmii, Wielkopolski a nawet Śląska, wykazują one oczywiste wpływy szwedzkie i niemieckie
zarówno w muzyce jak i krokach tanecznych. Mogą być podzielone na
tańce
ludności wiejskiej
oraz
tańce
ludzi morza - żeglarzy i rybaków. Wykonywano je w czasie różnych wydarzeń z życia
Kaszubów. Były częścią obchodów różnych wydarzeń związanych z porami roku oraz rodzinnych
uroczystości (np.: żniwa lub wesela), wiązały się też z rytuałami i ceremoniami, które często
wywodziły się z czasów pogańskich. Przykładem takich tańców są: Rebacki tonc, Koseber czy
Taniec ognia. Inne wykonywano dla samej przyjemności tańca, oraz w czasie zalotów. (Przykłady:
Maruszka, Okrac se wkol, Nasza koza). Pozostałe obrazowały różne fachy, jak na przykład: Dzek
(żeglarz), Szewc, Owczarz lub Klepacz. Niektóre
tańce
wykonywano w celu popisania się swoimi
umiejętnościami (Dzek).
    Proste melodie, które akompaniują kaszubskim tańcom są pisane przeważnie w takcie 2/4 i 5/4
często w głównych tonach. Tytuły gwarowych melodii i słów do piosenek są w języku kaszubskim,
który różni się od rzeczywistego języka polskiego. Posiada on nawet akcenty, takie [[jak:]]: ã, ë, które
nie są używane w języku polskim. [[Kaszubi]] mają swój odrębny język posiadający wiele cech
starosłowiańszczyzny. Kaszubska [[mowa]] jest bardzo różna od reszty Polski, na przykład, [[Góral]] z
Tatr, na którego gwarę wpłynęła [[kultura]] karpackich pasterzy oraz polski [[rybak]] znad Bałtyku, mogą
nie zrozumieć [[jeden]] drugiego. Dla wielu ludzi [[mowa]] Kaszubów jest niezrozumiała. Wynika to z
akcentu oraz odmiennej gramatyki i pisowni.

Tańce kaszubskie
są przeważnie delikatne, radosne i pełne wdzięku. Chociaż mogą mieć cechy
charakterystyczne dla tańców z innych rejonów Polski, szczególnie z sąsiadujących regionów
Warmii, Wielkopolski a nawet Śląska, wykazują one oczywiste wpływy szwedzkie i niemieckie
zarówno w muzyce jak i krokach tanecznych. Mogą być podzielone na
tańce
ludności wiejskiej
oraz
tańce
ludzi morza - żeglarzy i rybaków. Wykonywano je w czasie różnych wydarzeń z życia
Kaszubów. Były częścią obchodów różnych wydarzeń związanych z porami roku oraz rodzinnych
uroczystości (np.: żniwa lub wesela), wiązały się też z rytuałami i ceremoniami, które często
wywodziły się z czasów pogańskich. Przykładem takich tańców są: Rebacki tonc, Koseber czy
Taniec ognia. Inne wykonywano dla samej przyjemności tańca, oraz w czasie zalotów. (Przykłady:
Maruszka, Okrac se wkol, Nasza koza). Pozostałe obrazowały różne fachy, jak na przykład: Dzek
(żeglarz), Szewc, Owczarz lub Klepacz. Niektóre
tańce
wykonywano w celu popisania się swoimi
umiejętnościami (Dzek).
    Proste melodie, które akompaniują kaszubskim tańcom są pisane przeważnie w takcie 2/4 i 5/4
często w głównych tonach. Tytuły gwarowych melodii i słów do piosenek są w języku kaszubskim,
który różni się od rzeczywistego języka polskiego. Posiada on nawet akcenty, takie Jak:: ã, ë, które
nie są używane w języku polskim. Kaszubi mają swój odrębny język posiadający wiele cech
starosłowiańszczyzny. Kaszubska Mowa jest bardzo różna od reszty Polski, na przykład, Góral z
Tatr, na którego gwarę wpłynęła Kultura karpackich pasterzy oraz polski Rybak znad Bałtyku, mogą
nie zrozumieć Jeden drugiego. Dla wielu ludzi Mowa Kaszubów jest niezrozumiała. Wynika to z
akcentu oraz odmiennej gramatyki i pisowni.
Pobierz prace (Do pobrania wymagana jest odpowiednia ilość punktów)
  1. ppt ppt Pobierz wersję oryginalną
Prace i materiały o pododbnej tematyce
  1. Folklor w twórczości Mickiewicza
  2. CharakCharakterystyka materiału folklorystycznego wątków T 3105, T 3110 i T 3125
  3. Folklor
Portal Zgapa.pl nie jest odpowiedzialny za treści materiałów w tym także komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.
Inne Wypracowania znajdziesz na tej stronie