Zmiana wersji
Wyślij / drukuj


UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIUKATEDRA BUDOWNICTWA I INFRASTRUKTURY






PODSTAWYBUDOWNICTWAI(stan prawny na Dzień 25 lutego 2009 r.)












Materiały pomocniczedla studentów kierunkuGeodezja i kartografia













Wrocław, Luty 2009 r.
Spis treści1. Podstawy prawne 52. Proces inwestycyjny 73. Pojęcia podstawowe z zakresu budownictwa 83.1. Obiekt budowlany 83.2. Budynek 83.3. Budynek mieszkalny - jednorodzinny 83.5. Budowla 93.6. Obiekt małej architektury 9 Pod pojęciem obiektu małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: 9 3.7. Tymczasowe obiekty budowlane 103.8. Budowa 103.9. Roboty budowlane 103.10. Remont 103.11. Przebudowa 113.12. Urządzenie budowlane 113.13. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane 113.14. Rejestracji budowy 113.15. Zgoda urbanistyczna 123.16. Dokumentacja budowy i powykonawcza 123.17. Obszar oddziaływania obiektu 124. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego 12 4.1. Inwestor 12 4.2. Projektant, nadzór autorski 13 4.3. Kierownik budowy i robót 13 4.4. Nadzór inwestorski 14 5. Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót 155.1. Zgłoszenie i rejestracja 155.2 Rozbiórka obiektów budowlanych 205.3. Projekt budowlany 20 5.3.1. Zasady projektowania i budowy obiektu budowlanego 20 5.3.2. Szczegółowy zakres formy i treści projektu budowlanego 21 5.4. Odmowa rejestracji 215.5. Odstąpienia od projektu 215.6. Wygaśnięcie rejestracji budowy 225.7. Przeniesienie rejestracji 226. Budowa i oddanie do użytkowania obiektu budowlanego 236.1. Czynności geodezyjne na budowie 236.2. Dziennik budowy 236.3. Korzystanie z terenu sąsiedniego 247. Przystąpienie do użytkowania obiektów budowlanych 247.1. Zawiadomienie o zakończeniu budowy 247.2. Wniosek o potwierdzenie zakończenia budowy 258. Wybrane warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 258.1. Usytuowanie budynku 268.2. Dojścia i dojazdy 278.3. Miejsca postojowe dla samochodów osobowych 278.4. Miejsca gromadzenia odpadów stałych 27Odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Zachowanie odległości od granicy działki nie jest wymagane, jeżeli osłony lub pomieszczenia stykają się z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej. 288.5. Studnie 288.6. Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości stałe 288.7. Ogrodzenia 298.8. Warunki techniczne budynków i pomieszczeń 29 8.8.1. Wymagania ogólne 29 8.8.2. Oświetlenie i Nasłonecznienie 30 8.8.3. Wejście do budynków i mieszkań 31 8.8.4. Schody i pochylenie 31 8.8.5. Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi 338.8.6. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne 348.8.7. Szczególne wymagania dotyczące mieszkań w budynkach wielorodzinnych 348.8.8.Garaże dla samochodów osobowych 359. Zasady użytkowania obiektu budowlanego 369.1. Użytkowanie obiektów budowlanych 369.2. Książka obiektu budowlanego 3810. Konstrukcja i zużycie techniczne obiektów budowlanych 3910.1. Podstawowe Elementy budynków 3910.1.1. Etapy realizacji obiektów budowlanych 3910.1.2. Elementy i Ustroje konstrukcyjne oraz układy budynków 4010.1.3. Elementy wykończeniowe i Elementy wyposażenia budynku 4310.1.4. Technologie, Metody i systemy budownictwa 4310.2. Zużycie techniczne obiektów budowlanych 4510.2.1. Czynniki wpływające na zużycie techniczne obiektów budowlanych 4510.2.2. Metody ustalania stopnia zużycia technicznego 46 10.2.3. Określanie zużycia elementów lub grup składowych elementów obiektu 46 10.2.5. Ustalenie zużycia technicznego obiektu metodami czasowymi 47 10.2.6. Ustalanie średnioważonego zużycia technicznego obiektu 48 10.2.7. Przykładowe okresy trwałości elementów budynków 4810.2.8. Przykładowe okresy trwałości budynków ogólnego przeznaczenia 4910.2.9. Przykładowe okresy trwałości budynków przemysłowych, magazynowych i handlowych 5011. Zasady obliczania powierzchni budynków 5011.1. Powierzchnie budynków wg normy ISO 9836/1992 51Powierzchnia zabudowy 51Rodzaje powierzchni wewnątrz budynków 51 Powierzchnia całkowita kondygnacji 52 Powierzchnia Netto kondygnacji 52 Powierzchnia konstrukcji 52 Powierzchnia użytkowa 53 Powierzchnia użytkowa jest częścią powierzchni netto, która odpowiada celom i przeznaczeniu budynku. Ustalona jest oddzielnie dla każdej kondygnacji i dodatkowo dzielona w zależności od sposobu obudowy i przekrycia. 53 Powierzchnia obudowy budynku 5311.2.Powierzchnie budynków według PN – 70/B - 02365 53 Powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości w świetle ≥ 2,20 m należy zaliczyć do obliczeń - w 100 % 54 11.3 Zasady ustalania powierzchni w świetle przepisów prawa 5512. Polska Klasyfikacja obiektów budowlanych (PKOB) 5712.1. Wprowadzenie 5712.2. Pojęcia podstawowe 5812.3. Struktura klasyfikacji 5912.4. Zasady klasyfikowania obiektów budowlanych 5912.5. Podział obiektów budowlanych na sekcje i działy 6012.6. Podział obiektów budowlanych na grupy 6013. Certyfikacja energetyczna budynków 6013.1. Postęp prac nad certyfikacją 6013.2. Certyfikacja – uregulowania prawne 6214. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie 6414.1. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie – pojęcia 6414.2 Specjalności i specjalizacje uprawnień budowlanych 64 Specjalności budowlane 64 14.3. Nadawanie uprawnień budowlanych 6614.4. Wykształcenie wymagane do uzyskania uprawnień budowlanych 6714.5. Wykaz wykształcenia odpowiedniego i pokrewnego dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych 6814.6. Obowiązek przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego 69Zasady ogólne 69Kontrola przynależności do izby 70Obowiązek ubezpieczenia członków izb 7114.7. Centralny Rejestr osób posiadających uprawnienia budowlane 7114.8. Rzeczoznawcy budowlani 72





1. Podstawy prawne

1. Ustawa Prawo budowlanez dnia 1994-07-07 Tekst jednolity z dnia 2006-08-17(Dz.U. 2006 Nr 156, poz. 1118) zmiany:
Dz.U. 2007 Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz. 880
Dz.U. 2006 Nr 170, poz. 1217

2. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnychz dnia 1999-08-16 (Dz.U. 1999 Nr 74, poz. 836)
3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowaniez dnia 2002-04-12 (Dz.U. 2002 Nr 75, poz. 690) zmiany:
Dz.U. 2004 Nr 109, poz. 1156
Dz.U. 2003 Nr 33, poz. 270

4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego Dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowiaz dnia 2002-06-26 (Dz.U. 2002 Nr 108, poz. 953) zmiany:
Dz.U. 2004 Nr 198, poz. 2042

5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowęz dnia 2003-06-23 (Dz.U. 2003 Nr 120, poz. 1127) zmiany:
Dz.U. 2004 Nr 242, poz. 2421

6. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanegoz dnia 2003-07-03 (Dz.U. 2003 Nr 120, poz. 1133)
7. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie książki obiektu budowlanegoz dnia 2003-07-03 (Dz.U. 2003 Nr 120, poz. 1134)
8. Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwiez dnia 2006-04-28 (Dz.U. 2006 Nr 83, poz. 578)
9. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) z dnia 1999-12-30 (Dz.U. 1999 Nr 112, poz. 1316) zmiany:
Dz.U. 2002 Nr 18, poz. 170

10. Ustawaz dnia 12 lutego 2009 r.o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.
Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu


2. Proces inwestycyjny

Pod pojęciem Inwestycja rozumie się Nakład gospodarczy, którego celem jest Stworzenie nowych lub powiększenie już istniejących środków trwałych lub przedmiot będący wynikiem tej działalności (słownik języka polskiego PWN). Powstanie nowego obiektu budowlanego jest związane z podjęciem i wykonaniem wielu czynności koncepcyjnych, prawnych, projektowych, budowlanych i innych. Procesem inwestycyjnymnazywamy całokształt poczynań niezbędnych do przygotowania i zrealizowania zamierzenia inwestycyjnego oraz oddania inwestycji do eksploatacji (użytku) a Czas ich realizacji cyklem inwestycyjnym. Odmienny Charakter poszczególnych czynności procesu inwestycyjnego powoduje jego podział na etapy i fazy. • etap I,obejmujący wszystkie czynności związane z przygotowaniem inwestycji do realizacji, • etap II,na który składa się wykonanie inwestycji i przekazanie jej w użytkowanie.
Etap pierwszy. Punktem wyjścia do rozważań nad celowością i opłacalnością, inwestowania jest dokładne rozpoznanie potrzeb społecznych. Faza pierwsza—- studia i analizy przedprojektowe obejmuje dokładnie rozpoznanie tych potrzeb, oszacowanie ich wielkości i przewidywania kierunku ich zmiany w przyszłości, Badanie i ocenę sytuacji rynkowej oraz analizy własnych możliwości i możliwości konkurentów. Na podstawie tych badań i analiz dokonuje się oceny zasadności i celowości inwestowania. Jeżeli ta ocena jest pozytywna, to — stosowanie do możliwości finansowych i organizacyjnych inwestora — określa się wielkość zamierzonej inwestycji, przewidywany koszt jej realizacji,opłacalność ekonomiczną oraz uwarunkowania lokalizacyjne. Efektem końcowym fazy l jest podjecie decyzji o celowości i zakresie inwestycji, Faza druga — dokumentacja przedprojektowa, obejmuje uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przygotowanie dokumentacji geodezyjnej j geologiczno-inżynierskiej terenu budowy, wykonanie studium warunków ekologicznych i ochrony środowiska przyrodniczego oraz opracowanie założeń do częścitechnologicznej i budowlanej inwestycji. W fazie trzeciej projektowaniawizja przyszłej inwestycji przyobleka się w kształt konkretnych rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych, technologicznych i architektonicznych. Zakres prac •projektowych i Liczba stadiów przy wykonywaniu dokumentacji technicznej zależyod stopnia skomplikowania i wielkości inwestycji. Dla dużych i skomplikowanych inwestycji, zwłaszcza finansowych z pieniędzy publicznych, dokumentację projektową zazwyczaj wykonuje się w trzech: stadiach: - koncepcja i programowa inwestycji, - projektpodstawowy (wstępny), - Projekt techniczny (wykonawczy). Dokumentacje projektową większości pozostałych inwestycji sporządza się w dwóch stadiach, a dla obiektów nieskomplikowanych pod względem technicznym wystarcza opracowanie jednostadiowe. Etap drugirealizacji inwestycji obejmuje fazy wykonawstwa obiektów aż do przekazania ich do eksploatacji. Faza czwarta obejmuje wykonawstwo robót budowlano-instalacjnych. Faza piąta tomontaż maszyn i urządzeń technologicznych. Faza szósta obejmujeprzygotowanie do eksploatacji czyli przeprowadzenie wszystkich prób i sprawdzeń, a w przypadku inwestycji o charakterze produkcyjnym także rozruch i podjecie próbnej eksploatacji. Proces inwestycyjny kończy się odbiorem obiektu i przekazaniem go do eksploatacji. O kształcie i charakterze inwestycji decydują głównie ustalenia dokonane w fazie studiów przedprojektowych. Według Metody zalecanej przez Organizacje Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłu UNIDO (ang. United Nations Industrial Development Organization) analizy przedprojektowe obejmują Trzy etapy: • studium możliwości (ang, opportunity study), • studium przedrealizacyjne (ang. prefeasibility study), • studium wykonalności (ang. feasibility study). W każdym z nich zwraca się szczególną uwagę na ekonomiczną i finansową stronę analizowanego przedsięwzięcia.
Inwestoremjest Osoba fizyczna Osoba prawna lub inna Jednostka organizacyjna, która z mocy odrębnych przepisów jest uprawniona do dysponowania środkami finansowymi na realizację inwestycji budowlanych i realizuje te inwestycje. Inwestor jako Podmiot w procesie inwestycyjno – budowlanym pojawia się już w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

3. Pojęcia podstawowe z zakresu budownictwa

  1. Obiekt budowlany


Pod pojęciem obiekt budowlanynależy rozumieć:
  • Budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
  • budowlę, stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,
Pojęcie obiektu budowlanego definiuje się poprzez stwierdzenie, że obiektem budowlanym jest budynek, Budowla i Obiekt małej architektury. Wszystkie obiekty nie będące budynkami, budowlami lub obiektami małej architektury nie są obiektami budowlanymi. Zakłada się, że użytkownicy prawa budowlanego, po zapoznaniu się z definicjami budynku, budowli i obiektu małej architektury, intuicyjnie przeprowadzą rozgraniczenia pomiędzy obiektami budowlanymi, a innymi obiektami. Należy pamiętać, że zarówno budynek, jak i budowlę trzeba traktować jako całość, wraz z instalacjami i urządzeniami.
  1. Budynek


Pod pojęciem budyneknależy rozumieć taki Obiekt budowlany, który:
  • jest trwale związany z gruntem,
  • jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych,
  • posiada fundamenty,
  • posiada dach.
Dla oceny, czy dany Obiekt budowlany jest budynkiem, istotnie jest łączne spełnienie wszystkich elementów zawartych w definicji. Inne Elementy takie jak np. Przeznaczenie obiektu czy też jego gabaryty nie określają pojęcia budynku, ani też w żaden sposób nie wpływają na zakwalifikowanie danego obiektu budowlanego jako budynku. Wszystkie inne obiekty budowlane, nie posiadające łącznie Cech zawartych w definicji budynku, są albo budowlami albo obiektami małej architektury.

3.3. Budynek mieszkalny - jednorodzinny

Budynek mieszkalny – jednorodzinny– należy przez to rozumieć Budynek wolno stojący albo Budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspakajaniu potrzeb mieszkalnych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej Niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nie przekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Zgodnie z PN – 70/B – 02365 pod pojęciem powierzchni całkowitej rozumie się powierzchnię wszystkich kondygnacji budynku nad- i podziemnych, mierzoną po obrysie zewnętrznych ścian. Do powierzchni całkowitej zalicza się również powierzchnię logii, galerii i ramp. Zgodnie z normą PN – ISO 9836 Właściwości użytkowe w budownictwie. Określenie i obliczenie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych – Powierzchnia całkowita jest mierzona na poziomie posadzki każdej kondygnacji po obrysie zewnętrznym budynku z uwzględnieniem tynków, okładzin i balustrad.
3.4. Lokalem mieszkalnymi innym( w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity; Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspakajaniu potrzeb mieszkalnych (lub innych).

3.5. Budowla


Pod pojęciem budowlinależy rozumieć każdy Obiekt budowlany, nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, taki Jak:: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, przepusty techniczne, wolno stojące maszty antenowe sieci techniczne, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne, ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, Pomniki a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Wyliczenie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym, ma jedynie ułatwić zakwalifikowanie obiektów budowlanych do kategorii budowli.

3.6. Obiekt małej architektury


Pod pojęciem obiektu małej architekturynależy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:

  • kultu religijnego, Jak:: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
  • posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
  • użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, Jak:: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
Podział pomiędzy budowle, a obiekty małej architektury został przeprowadzony według kryterium wielkości i stopnia skomplikowania technicznego wykonania takich obiektów. Obiektami małej architektury są niewielkie obiekty budowlane nie mieszczące się w pojęciu budowli i budynku. Wyliczenie podane wyżej jest również wyliczeniem przykładowym, mającym ułatwić zrozumienie samego pojęcia, zaś podane przykłady należą do najczęściej występujących obiektów małej architektury.

3.7. Tymczasowe obiekty budowlane


Pod pojęciem tymczasowego obiektu budowlanegonależy rozumieć Obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także Obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, taki Jak:: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Zgodnie powyższą definicją istnieją dwie możliwości zakwalifikowania obiektu budowlanego jako obiektu tymczasowego. W pierwszym przypadku Czas użytkowania tymczasowego obiektu budowlanego musi być krótszy od jego trwałości technicznej, zaś Obiekt ten został przeznaczony do przeniesienia bądź rozbiórki. Obiekty tymczasowe w tym ujęciu mogą być budynkami, budowlami oraz obiektami małej architektury, z tym, że muszą spełniać wyżej podane warunki. Fakt tymczasowości znajduje swój Wyraz w treści pozwolenia na budowę, które zawiera wówczas określenie daty zakończenia użytkowania obiektu tymczasowego oraz datę zakończenia jego rozbiórki. Jest obojętne, z jakich przyczyn Inwestor decyduje się na budowę tak rozumianego tymczasowego obiektu budowlanego. Można jednak wskazać, iż najczęściej wynikać to będzie z dyspozycji miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W drugim przypadku do tymczasowych obiektów budowlanych ustawodawca zaliczył, jako odrębną kategorię, obiekty budowlane, które nie są trwale związane z gruntem. W tej kategorii obiektów tymczasowych nie mieszczą się budynki, bowiem ich konieczną cechą jest trwałe powiązanie z gruntem. W przypadku tej grupy tymczasowych obiektów budowlanych nie jest istotnie, na jaki Okres zostają wznoszone.
  1. Budowa


Budowato wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa oraz nadbudowa obiektu budowlanego. Odbudową jest przy tym odtworzenie obiektu budowlanego, rozbudową – działanie prowadzące do zmiany powierzchni zabudowy, nadbudową– zmiana wysokości obiektu.

3.9. Roboty budowlane


Przez roboty budowlanenależy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Tak więc Pojęcie roboty budowlane jest pojęciem szerszym Niż budowai obejmuje praktycznie wszelkie czynności, podlegające regulacji Prawa budowlanego. Do zakresu pojęcia Roboty budowlane nie należy Pojęcie modernizacji. Obejmuje ono roboty, które nie wywołują skutków typowych dla budowy ani też nie stanowią remontu, a zatem na ogół polegają na wprowadzeniu nowych rozwiązań, dotychczas nie występujących w danym obiekcie budowlanym.

3.10. Remont


Pod pojęciem remontunależy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym prac budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego obiektu, a nie stanowiących jego bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych Niż użyto w stanie pierwotnym. Konserwacja bieżącanie stanowi robót budowlanych w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, a w związku z tym nie jest objęta ani obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, ani też obowiązkiem dokonania zgłoszenia, nie podlega również kontroli ze strony organów nadzoru budowlanego.

3.11. Przebudowa

Przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, Jak:: kubatura, Powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź Liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.

3.12. Urządzenie budowlane

Pod tym pojęciem należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące do oczyszczania lub gromadzenia ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

3.13. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane


Pod pojęciem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlanenależy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Definicja obejmuje szeroki zakres uprawnień, od prawa własności i użytkowania wieczystego poprzez zarząd (uprawnienie jednostek budżetowych państwowych i komunalnych do gruntów Skarbu Państwa i gruntów komunalnych, ograniczone prawa rzeczowe (zwłaszcza Użytkowanie i służebności gruntowe oraz spółdzielcze Prawo własnościowe) do uprawnień płynących z różnego typu umów. Należy podkreślić, że umowy te powinny jednoznacznie określić nieruchomość oraz Charakter robót i obiektów budowlanych, jakie mają być na niej wykonane. Ze względów dowodowych wystarczające jest Zachowanie zwykłej formy pisemnej, nie zachodzi zatem konieczność ani sporządzania tych umów w formie aktów notarialnych, ani też urzędowego potwierdzania podpisów.

3.14. Rejestracji budowy



Przez rejestrację budowy należy rozumieć przyjęcie zgłoszenia bez sprzeciwu lub wydanie decyzji o rejestracji budowy. Rejestracja budowy nie narusza praw osób trzecich, które im służą w zakresie prawa cywilnego i nie ogranicza dochodzenia tych praw na drodze sądowej.

3.15. Zgoda urbanistyczna

Zgoda urbanistyczna to ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo innej decyzji, jeżeli na podstawie przepisów odrębnych stanowi podstawę do wykonania projektu budowlanego i rejestracji budowy; jeżeli przepisy ustawy wymagają dołączenia zgody urbanistycznej, zgoda ta jest dołączana w formie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo kopii tej decyzji.

3.16. Dokumentacja budowy i powykonawcza



Dokumentacja budowy to ostemplowany Projekt budowlany, Dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych, w miarę potrzeby, rysunki i opisy dokumentacji powykonawczej. Dokumentacja powykonawcza to z koleiostemplowany Projekt budowlany z naniesionymi zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót oraz geodezyjnymi pomiarami powykonawczymi.

3.17. Obszar oddziaływania obiektu


Pod tym pojęciem należy rozumieć Teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenie w zagospodarowaniu tego terenu.

4. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego


Uczestnikami procesu budowlanego są:
  • inwestor,
  • inspektor nadzoru inwestorskiego,
  • projektant,
  • kierownik budowy lub kierownik robót.
Stworzony w Prawie budowlanym Katalog uczestników procesu budowlanego odbiega zatem od potocznego rozumienia tego pojęcia. W szczególności pominięte zostały jednostki projektowania i wykonawstwa budowlanego, które podlegają przepisom regulującym działalność podmiotów gospodarczych.

4.1. Inwestor


W prawie budowlanym przyjęto założenie, iż inwestorjest z reguły, a przynajmniej często, osobą pozbawioną jakichkolwiek kwalifikacji, czy też wiedzy z zakresu organizacji i przebiegu procesu budowlanego. Stąd też obowiązki inwestora zostały ukształtowane w sposób możliwie wąski. Do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy przez zapewnienie opracowania projektów, objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy, opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wykonania i odbiorów robót budowlanych oraz nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych o wysokim stopniu skomplikowania lub skomplikowanymi warunkami gruntowymi, przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych. Po Stronie inwestora ma zatem istnieć świadomość, że Projekt musi być wykonany przez osobę o odpowiednich uprawnieniach budowlanych, jak również, że budową musi kierować również Osoba uprawniona. Uprawnieniem inwestora jest możliwość ustanowienia inspektora nadzoruinwestorskiegona budowie, a także zobowiązania projektanta do sprawowania nadzoruautorskiego. Na inwestora mogą zostać nałożone obowiązki, ale muszą one wynikać z treści decyzji o rejestracji budowy. Właściwy Organ może w decyzji o rejestracji budowy nałożyć na inwestora obowiązek ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego, a także obowiązek zapewnienia nadzoru autorskiego, w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniemskomplikowania obiektu lub robót budowlanych bądź przewidywanych wpływem na środowisko wymagane ustanowienie inspektoranadzoru inwestorskiego oraz listę obiektów i kryteria techniczne, jakimi powinien kierować się Organ podczas nakładania takiego obowiązku. W przypadku robót i obiektów budowlanych, objętych przepisami tego zarządzenia, obowiązek ustanowienia nadzoru inwestorskiego powstaje z mocy prawa, a pominięcie w pozwoleniu na budowę informacji o tym nie zwalnia od ustanowienia takiego nadzoru. Zignorowanie przez inwestora obowiązków dotyczących nadzoru inwestorskiego i autorskiego, nałożonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, może spowodować uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę ewentualnie zastosowanie środków karnych.

4.2. Projektant, nadzór autorski


Do podstawowych obowiązków projektanta należy:
  • opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z ustaleniami zgody urbanistycznej oraz ustaleniami określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana, przepisami odrębnymi, wymaganiami ustawy, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;”;
  • zapewnienie, w razie potrzeby, udziału w opracowaniu projektu osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności oraz wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez te osoby opracowań projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy,
  • uzyskanie wymaganych opinii i uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych. Zakres tego obowiązku wskazuje jednoznacznie, że poprzez umowę o sporządzenie projektu budowlanego projektant zobowiązuje się także do uzyskania wymaganych przepisami opinii, uzgodnień i sprawdzeń,
  • wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań. Obowiązek ten istnieje także po Stronie projektanta, który nie pełni nadzoru autorskiego,
  • sprawowanie nadzoru autorskiego na żądanie inwestora lub właściwego organu w zakresie: stwierdzania w toku wykonywania robót budowlanych zgodności realizacji z projektem oraz uzgadniania możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego.
Projektant, w trakcie realizacji budowy, ma prawo:
  • wstępu na Teren budowy i dokonywania zapisów w dzienniku budowy dotyczących jej realizacji,
  • żądania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robót budowlanych w razie: stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia lub wykonywania ich niezgodnie z projektem.
Uprawnienia powyższe dotyczą wszystkich projektantów, także tych, którzy nadzoru autorskiego nie sprawują.

4.3. Kierownik budowy i robót


Do podstawowych obowiązków kierownikabudowy należy:
  • protokolarne przejęcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy wraz ze znajdującymi się na nim obiektami budowlanymi, urządzeniami technicznymi i stałymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegającymi ochronie elementami środowiska przyrodniczego i kulturowego,
  • prowadzenie dokumentacji budowy,
  • zapewnienie geodezyjnego wytyczenia obiektu oraz zorganizowanie budowy i Kierowanie budową obiektu budowlanego w sposób zgodny z projektem budowlanym, przepisami w tym techniczno-budowlanymi oraz przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy.
  • koordynowanie realizacji zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa niezbędnych ochrony zdrowia,
  • podejmowanie niezbędnych działań uniemożliwiających wstęp na budowę osobom nieupoważnionym. Kierownik budowy jest gospodarzem terenu budowy i odpowiada za wszystkie zdarzenia mające miejsce na jego terenie,
  • wstrzymanie robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia oraz bezzwłoczne zawiadomienie o tym właściwego organu,
  • zawiadomienie inwestora o wpisie do dziennika budowy, dotyczącym wstrzymania robót budowlanych z powodu wykonania ich niezgodnie z projektem /wpis dokonany przez projektanta/,
  • realizacja zaleceń wpisanych do dziennika budowy,
  • zgłoszenie inwestorowi do sprawdzenia lub odbioru wykonanych robót ulegających zakryciu bądź zanikających oraz zapewnienie dokonania wymaganych przepisami prób i sprawdzeń instalacji urządzeń technicznych i przewodów kominowych przed zgłoszeniem obiektu budowlanego do odbioru,
  • przygotowanie dokumentacji powykonawczej obiektu budowlanego,
  • zgłoszenie obiektu budowlanego do odbioru odpowiednim wpisem do dziennika budowy oraz uczestniczenie w czynnościach odbioru i zapewnienie usunięcia stwierdzonych wad, a także przekazanie inwestorowioświadczenia, umożliwiającego uzyskanie pozwolenia na użytkowania lub dokonanie zgłoszenia. Ponieważ oświadczenie to będzie służyć jako Dowód w postępowaniu w sprawie przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, kierownik budowy ponosi odpowiedzialność za prawdziwość tego oświadczenia.
Kierownik budowy ma prawo:
  • występowania do inwestora o zmiany w rozwiązaniach projektowych, jeżeli są one uzasadnienie koniecznością zwiększenia bezpieczeństwa realizacji robót budowlanych lub usprawnienia procesu budowy,
  • ustosunkowania się w dzienniku budowy do zleceń w nim zawartych.
Kategorycznie zakazuje się łączenia funkcji kierownika budowy (robót) i inspektoranadzoru inwestorskiego. Zakaz ten dotyczy oczywiście tylko tej samej budowy w tym samym czasie.

4.4. Nadzór inwestorski


Powołanie nadzoru inwestorskiegomoże mieć miejsce w trzech wypadkach:
  • gdy tak postanowi inwestor,
  • gdy obowiązek taki wynika z treści pozwolenia na budowę,
  • gdy ustanowienie nadzoru inwestorskiego przy budowie obiektu budowlanego przewidziane zostało przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. Nr 138 poz. 1554).
Inspektor nadzoru musi posiadać uprawnienia budowlane dostosowane do rodzaju nadzorowanych robót budowlanych. Do podstawowych obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiegonależy:
  • reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej realizacji z projektem budowlanym, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
  • sprawdzanie jakości wykonywanych robót i wbudowanych wyrobów budowlanych, a w szczególności zapobieganie zastosowaniu wyrobów wadliwych i niedopuszczonych do stosowania w budownictwie;
  • sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających, uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń technicznych i przewodów kominowych oraz przygotowanie i udział w czynnościach odbioru gotowych obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania.
  • potwierdzenie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia wad, a także, na żądanie inwestora, Kontrolowanie rozliczeń budowy.
Obowiązkom inspektora nadzoru inwestorskiego odpowiadają jego uprawnienia. Zostały one sformułowane w sposób kategoryczny, co oznacza, że – zgłoszone przez inspektora nadzoru inwestorskiego – żądania są wiążące dla kierownika budowy(robót). Inspektor nadzoru inwestorskiego ma prawo:
  • wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia, potwierdzone wpisem do dziennika budowy, dotyczące m. innymi: usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń, wykonania prób lub badań, także wymagających odkrycia robót lub elementów zakrytych oraz przedstawienia ekspertyz dotyczących prowadzonych robót budowlanych i dowodów dopuszczenia do stosowania w budownictwie wyrobów budowlanych oraz urządzeń technicznych,
  • żądać od kierownika budowy lub kierownika robót dokonania poprawek bądź ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót, a także wstrzymania dalszych robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie bądź spowodować niedopuszczalną niezgodność z projektem budowlanym.
W przypadku ustanowienia inspektorów nadzoru inwestorskiego w zakresie różnych specjalności, Inwestor wyznacza jednego z nich jako koordynatora ich czynności na budowie.”; Wszelkie sprawy sporne powstałe między kierownikiem budowy, a inspektorem nadzoru inwestorskiego mają Charakter sporu pomiędzy wykonawcą robót, a inwestorem i dotyczy wykonania umowy o Roboty budowlane. Nienależyte wykonywanie obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego, za które należy uznać nie tylko uchybienie przewidzianym obowiązkom, lecz także nieprawidłowe korzystanie z przyznanych uprawnień, może rodzić konsekwencje w postaci odpowiedzialności karnej i odpowiedzialności zawodowej.

5. Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót

5.1. Zgłoszenie i rejestracja


Postępowanie poprzedzającym rozpoczęcie robót Ustawa różnicuje w zależności od tego czy dotyczy ono budowy czy innych robót budowlanych (wg definicji ustawy). I tak budowyobiektów budowlanych: - wymagają złożenia wniosku o rejestrację budowy (przypadki wyszczególnione w ustawie), albo - wymagają zgłoszenia, albo - nie wymagają zgłoszenie (przypadki wyszczególnione w ustawie).
Wśród budów podlegających zgłoszeniu wyróżnia się budowy: - wymagające sporządzenia projektu budowlanego (przypadki wyszczególnione w ustawie).
Poza wymienionymi w ustawie przypadkami, do zgłoszenia budowy nie jest wymagalny Projekt budowlany.
W grupie robót budowlanychnie wymagających zgłoszenia Ustawa wyszczególnia:
  • te Roboty budowlane które wymagają ustanowienia kierownika budowy, oraz
  • te Roboty budowlane które wymagają ustanowienia kierownika budowy i w razie potrzeby sporządzenia projektu budowlanego.

Do budowyobiektów budowlanych które wymagają zgłoszenia można przystąpić jeżeli w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia, właściwy Organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Do budowyobiektów budowlanych które wymagają złożenia wniosku o rejestrację budowy można przystąpić pouzyskaniu podlegającej wykonaniu decyzji o rejestracji budowy. Do budowy oraz wykonywania innych robót budowlanychbędących przedsięwzięciami: 1) mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, 2) mogącymi znacząco oddziaływać na Obszar Natura 2000, które nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony. - jeżeli przedsięwzięcie to wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub oceny oddziaływania na Obszar Natura 2000 zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, można przystąpić po uzyskaniu podlegającej wykonaniu decyzji o rejestracji budowy, wydanej na wniosek inwestora.
Nie wymaga zgłoszenia m.innymi budowa: 1) wiat przystankowych i peronowych; 2) peronów; 3) budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 20m2, służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu kolei; 4) wolno stojących kabin telefonicznych, szaf przeznaczonych do celów telekomunikacyjnych i słupków telekomunikacyjnych; 7) pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych; 10) obiektów małej architektury, z wyjątkiem sytuowanych w miejscach publicznych; 11) ogrodzeń, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 12; 12) obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych; 13) obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, 14) znaków geodezyjnych, a także obiektów triangulacyjnych, poza obszarem parków narodowych i rezerwatów przyrody; 15) przyłączy elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 17; 16) instalacji do pomp ciepła.

Wymaga zgłoszenia, a nie wymaga sporządzenia projektu budowlanego,budowa: 1) gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej Niż 4,80m, bezpośrednio związanych z gospodarką leśną i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa; 2) altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25m2w miastach i do 35m2poza granicami miast oraz wysokości do 5m przy dachach stromych i do 4m przy dachach płaskich; 3) obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej o powierzchni zabudowy do 35m2i wysokości nie większej Niż 5m; 4) wolno stojących parterowych budynków, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 25m2, przy czym łączna Liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m2; 5) indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków; 6) zbiorników do gromadzenia nieczystości stałych lub ciekłych; 9) instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych; 11) przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50m2; 12) ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych, a także cieków i zbiorników wodnych, oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20m; 15) wolno stojących kolektorów słonecznych; 17) przyłączy elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych na terenie form ochrony przyrody, o których Mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody długości ponad 500m poza terenami zabudowanymi.

Nie wymagają zgłoszenia, lecz wymagają ustanowienia kierownika budowy Roboty budowlane polegające na: 1) remoncie obiektu budowlanego, jeżeli obejmuje on Elementy konstrukcyjne; 2) przebudowie lub remoncie przyłączy i instalacji elektroenergetycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, cieplnej, telekomunikacyjnej oraz przewodów kominowych; 3) docieplaniu budynków o wysokości powyżej 12m.

Nie wymagają zgłoszenia, lecz wymagają ustanowienia kierownika budowy i w razie potrzeby sporządzenia projektu budowlanego roboty budowlane polegające na: 1) przebudowie obiektu budowlanego; 2) wykonaniu przyłączy i instalacji elektroenergetycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, cieplnej, telekomunikacyjnej oraz przewodów kominowych.”;

Budowa przyłączy wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Rejestracja budowy w drodze zgłoszenia Inwestor dokonuje zgłoszenia do właściwego organu przed terminem zamierzonego rozpoczęcia budowy. Dokonanie zgłoszenia po rozpoczęciu budowy nie wywiera skutków prawnych. W zgłoszeniu należy określić usytuowanie i Rodzaj obiektu budowlanego, a także zamierzony termin rozpoczęcia budowy. Do zgłoszenia należy dołączyć Trzy egzemplarze projektu budowlanego wraz z wymaganymi decyzjami, opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami lub sprawdzeniami oraz oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przypadku gdy nie jest wymagane sporządzenie projektu budowlanego, do zgłoszenia należy dołączyć, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki. Właściwy Organ sprawdza: 1) prawidłowość i kompletność zgłoszenia; 2) kompletność projektu budowlanego; 3) sporządzenie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i należącą do właściwej izby samorządu zawodowego; 4) zgodność usytuowania obiektu budowlanego albo projektu zagospodarowania działki lub terenu ze zgodą urbanistyczną; 5) zgodność zgłoszenia i projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli została wydana.

Właściwy Organ w terminie 30 dni od dnia otrzymania zgłoszenia, dokonuje rejestracji budowy i wydaje inwestorowi Dziennik budowy, albo wnosi, w drodze decyzji,sprzeciw. Jeżeli w terminie 30 dni, właściwy Organ nie wniesie sprzeciwu, Inwestor może rozpocząć budowę, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego. Inwestor jest obowiązany wówczas rejestrować Przebieg budowy. Przedłożone egzemplarze projektu budowlanego podlegają ostemplowaniu pieczęcią urzędową. Dwa egzemplarze projektu podlegają zwrotowi inwestorowi, a trzeci przechowywany jest przez właściwy organ. Właściwy Organ wydaje, na żądanie inwestora, zaświadczenie o rejestracji budowy. Zaświadczenie może być wydane przed upływem terminu 30 dni od dnia otrzymania zgłoszenia. W razie konieczności uzupełnieniazgłoszenia lub projektu budowlanego właściwy Organ nakłada na inwestora, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, braków w zgłoszeniu lub projekcie budowlanym. Postanowienie może być wydane tylko raz i przysługuje na nie zażalenie. W takim przypadku termin do rejestracji budowy liczy się od dnia uzupełnienia zgłoszenia lub projektu budowlanego. Właściwy Organ wnosi, w drodze decyzji, sprzeciw, jeżeli: - budowa jest niezgodna ze zgodą urbanistyczną; - nałożony obowiązek uzupełnieniazgłoszenia lub projektu budowlanego, nie został wykonany albo został wykonany nieprawidłowo; - budowa wymaga decyzji o rejestracji budowy. Właściwy Organ może wnieść, w drodze decyzji, sprzeciw, jeżeli istnieją uzasadnione przesłanki, że budowa spowoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.

Rejestracja budowy w drodze decyzji Do rejestracji budowy, w drodze decyzji, stosuje się stosuje się postępowanie jak przy zgłoszeniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących terminu rejestracji. W tym postępowaniu właściwy Organ zamiast sprzeciwu wydaje decyzję o odmowie rejestracji. Decyzja o odmowie rejestracji budowy wymaga uzasadnienia.

Rejestracja budowy nie narusza praw osób trzecich, które im służą w zakresie prawa cywilnego i nie ogranicza dochodzenia tych praw na drodze sądowej.
Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, Decyzja Staje się ostateczna:
  • jeżeli nie zostało od niej wniesione w terminie odwołanie,
  • jeżeli została wydana w wyniku postępowania odwoławczego i nie ma ona charakteru kasacyjnego.

Wniesienie skargi na decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji. Do wniosku o rejestrację budowy obiektów budowlanych: - których wykonanie lub Użytkowanie może stwarzać poważne zagrożenie dla użytkowników, takich Jak:: obiekty energetyki jądrowej, rafinerie, zakłady chemiczne, Zapory wodne lub - których projekty budowlane zawierają nowe, niesprawdzone w krajowej praktyce, rozwiązania techniczne, nieznajdujące podstaw w przepisach i Polskich Normach, należy dołączyć specjalistyczną opinię wydaną przez osobę fizyczną lub jednostkę organizacyjną wskazaną przez właściwego ministra. Rejestracja budowydotyczy całego zamierzenia budowlanego. W przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej Niż Jeden obiekt, rejestracjamoże, na podstawie zgłoszenia lub wniosku o rejestrację budowy, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielniefunkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Właściwy Organ wnosi sprzeciw lub wydaje decyzję o odmowie rejestracji, jeżeli na terenie, którego dotyczy Projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się Obiekt budowlany, w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki.

5.2 Rozbiórka obiektów budowlanych



Zgłoszenia wymaga rozbiórka obiektów budowlanych: - o wysokości powyżej 8m; - wpisanych do rejestru zabytków lub położonych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektu budowlanego należy dołączyć: - zgodę właściciela obiektu; - szkic usytuowania obiektu budowlanego; - opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych; - opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia; - pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów wymagane przepisami szczególnymi.

Do zgłoszenia rozbiórki nie dołącza się projektu budowlanego, chyba że właściwy Organ nałoży, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, taki obowiązek. Rozbiórka obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków wymaga uzyskania decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków. W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, rejestracja budowy następuje po uzgodnieniuz wojewódzkim konserwatorem zabytków.

5.3. Projekt budowlany


5.3.1. Zasady projektowania i budowy obiektu budowlanego

Zgodnie z art. 5 ust. 1 p.b. Obiekt budowlany, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając:
  1. spełnienie warunków podstawowych
  1. bezpieczeństwa konstrukcji,
  2. bezpieczeństwa pożarowego,
  3. bezpieczeństwa użytkowania,
  4. odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
  5. ochrony przed hałasem i drganiami,
  6. oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności przegród.
  1. warunki użytkowe zgodnie z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie.
  1. zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników,
  2. usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów.
  1. możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego,
  2. niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowegobudownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich,
  3. warunki bezpieczeństwa i higieny pracy,
  4. ochronę ludności, zgodnie z wymaganiami obrony cywilnej,
  5. ochronę obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochroną konserwatorską,
  6. odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej,
  7. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej,
  8. warunki bezpieczeństwa i ochrony zdrowia osób przebywających na terenie budowy.

5.3.2. Szczegółowy zakres formy i treści projektu budowlanego

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego realizując delegację zawartą w art. 34 ust. 6 pkt 1ustawy Prawo budowlane, jest uszczegółowieniem wymagańdotyczących formy i treści projektu budowlanego. Projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w zgodzie urbanistycznej i jeżeli jest wymagana, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i zawierać:
  • Projekt zagospodarowania działki lub terenu sporządzony na aktualnej mapie, obejmujący: określenie granic działki lub terenu, usytuowania, obrys i Układ istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, sieci uzbrojenia terenu sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, Układ komunikacyjny, Układ zieleni, ze wskazaniem charakterystycznych elementów i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich,
  • Projekt architektoniczno-budowlany, określający funkcję, formę i konstrukcję obiektu budowlanego, jego charakterystykę energetyczną i ekologiczną oraz proponowane niezbędne rozwiązania techniczne, a także materiałowe,

  • w zależności od potrzeb wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych.

5.4. Odmowa rejestracji


Właściwy Organ wnosi sprzeciw lub wydaje decyzję o odmowie rejestracji, jeżeli na terenie, którego dotyczy Projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się Obiekt budowlany, w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki.
W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o rejestracji budowy wstrzymanie wykonania tej decyzji na wniosek skarżącego Sąd może uzależnić od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji. W przypadku uznania skargi za słuszną w całości lub w części kaucja podlega zwrotowi. W przypadku oddalenia skargi kaucje przeznacza się na zaspokojenie roszczeń inwestora.

5.5. Odstąpienia od projektu


Istotne odstąpienie od ostemplowanego projektu budowlanego lub warunków, zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, nadzoru na budowie jest dopuszczalne jedynie po ponownym zgłoszeniu lub uzyskaniu decyzji o rejestracji budowy. Właściwy organ, w drodze decyzji, orzeka o wykreśleniu budowy z rejestru w przypadku wydania decyzji, o sporządzeniu i przedstawieniu projektu budowlanego zamiennego oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nieistotne odstąpienie od ostemplowanego projektu lub warunków, nie wymaga zgłoszenia ani uzyskania decyzji o rejestracji budowy i jest dopuszczalne, o ile nie narusza przepisów powszechnie obowiązujących i nie dotyczy: 1) zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, 2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: a) Liczby kondygnacji, b) kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości i szerokości, 3) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, 4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, 5) ustaleń zgody urbanistycznej oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi. Projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia oraz jest obowiązany zamieścić w projekcie budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące odstąpienia. W przypadku zamierzonego odstąpienia, dotyczącego kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości i szerokości, Inwestor jest obowiązany uzyskać zaświadczenie właściwego organu o dopuszczalności odstąpienia. Odmowa uznania dopuszczalności odstąpienia następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

5.6. Wygaśnięcie rejestracji budowy


Rejestracja budowytraci ważność, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym dokonano rejestracjilub budowa została przerwana na Czas dłuższy Niż 3 lata. Rejestracja budowy traci ważność poprzez wydanie decyzji o wykreśleniu budowy z rejestru. Rozpoczęcie albo wznowienie budowy w przypadku wykreślenia budowy z rejestru bądź w razie stwierdzenia nieważności albo uchylenia decyzji o rejestracji budowy, może nastąpić po ponownym zgłoszeniu lub uzyskaniu decyzji o rejestracji budowy.

5.7. Przeniesienie rejestracji



Rejestracja budowy może być w każdym czasie przeniesiona na innego inwestora. Inwestor ten przejmuje wszystkie prawa i obowiązki wynikające z rejestracji oraz składa oświadczenie o przejęciu tych praw i obowiązków, oraz (pod rygorem odpowiedzialności karnej) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niezłożenie oświadczenia czyni Przeniesienie rejestracji budowy bezskutecznym. Oświadczenie stanowi podstawę do bezzwłocznego dokonania zmiany w rejestrze budów.

6. Budowa i oddanie do użytkowania obiektu budowlanego


6.1. Czynności geodezyjne na budowie


Jedną z prac przygotowawczych świadczących o rozpoczęciu budowy jest wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie. Zasadą jest, że obiekty budowlane, których budowa wymagazgłoszenia lub uzyskania decyzji o rejestracji budowy, z wyjątkiem obiektów, które nie wymagają sporządzenia projektu budowlanego, oraz przyłącza, podlegają geodezyjnemu wyznaczeniu w terenie, a po ich wybudowaniu - geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, obejmującej położenie ich na gruncie. Obiekty lub Elementy obiektów budowlanych, ulegające zakryciu, podlegają inwentaryzacji przed ich zakryciem. Obowiązek geodezyjnego wyznaczenia w terenie obiektów budowlanych ma na celu zapobieżenie innego Niż w zatwierdzonej w decyzji o pozwoleniu na budowę dokumentacji, usytuowania obiektów budowlanych. Zmiana usytuowania obiektów budowlanych stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu i pozwolenia. Obowiązek sporządzenia geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, po wybudowaniu obiektu budowlanego, a przed przystąpieniem do jego użytkowania umożliwia uchwycenie odstępstw od projektowanego usytuowania obiektu budowlanego w toku procedur związanych z przystępowaniem do użytkowania obiektu budowlanego. Czynności geodezyjne na budowie mogą być wykonywane wyłącznie przez geodetów uprawnionych.

6.2. Dziennik budowy


Dziennik budowy stanowi urzędowy Dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót. Dziennik budowy posiada zatem silny walor dowodowy, bowiem z dokumentami urzędowymi wiąże się, zawarte w przepisach proceduralnych, domniemanie, że ich treść odpowiada prawdziwemu przebiegowi zdarzeń. Do podstawowych zasad prawidłowego prowadzenia dziennika budowy, należy zaliczyć:
  • konieczność dokonywania wpisów w sposób chronologiczny, czytelny i trwały,
  • zakaz usuwania stron, zamazywania czy zaklejania błędnych wpisów,
  • wymóg podpisywania dokonanych wpisów.
Za prawidłowość prowadzenia dziennika budowy odpowiada kierownik budowy. Sposób prowadzenia dziennika oraz osoby upoważnione do dokonywania w nim wpisów, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 108 poz. 953).

6.3. Korzystanie z terenu sąsiedniego


W toku wykonywania robót budowlanych niejednokrotnie zachodzi Potrzeba wejścia na Teren sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Korzystanie z sąsiedniego terenu powinno odbywać się przede wszystkim za zgodą jej właściciela, na warunkach z nim ustalonych (sposób wejścia, zakres, terminy korzystania, ewentualna rekompensata). Inwestor jest zobowiązany do dołożenia należytej staranności przy uzgodnieniu z „sąsiadem” warunków wejścia na sąsiednią nieruchomość, a dopiero w braku możliwości uzyskania porozumienia z sąsiadem, może wystąpić do właściwego organu o wydanie stosowanej decyzji. Właściwy Organ w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku rozstrzyga w drodze decyzji o niezbędności wejścia na Teren sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu i określa granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Wszelkie spory o wynagrodzenie za korzystanie z sąsiedniego terenu, formę oraz wysokość odszkodowania rozpatrują sądy powszechne. Inwestor po zakończeniu robót jest obowiązany naprawić szkody powstałe w wyniku korzystania z sąsiedniego terenu. Należy zwrócić uwagę, że wszystkie uzgodnienia mają być dokonywane z właścicielem terenu sąsiedniego, a nie użytkownikiem. Jedyny Wyjątek uczyniono dla najemcy lokalu, co podyktowane jest ochroną tzw. „miru domowego” i pozycją prawną najemcy wynikającą z Kodeksu cywilnego. W przypadku zajęcia na potrzeby budowy pasa drogowego lub jego części konieczne jest spełnienie wymagań, zawartych w ustawie o drogach publicznych, w tym poniesienie opłaty z tego tytułu.

7. Przystąpienie do użytkowania obiektów budowlanych


Prawo budowlane wprowadza dwa reżimy prawne przystąpienia do użytkowania obiektów budowlanych a mianowicie:
  • po zawiadomienie o zakończeniu budowy oraz
  • po uzyskanie decyzji potwierdzającej zakończenie budowy.

7.1. Zawiadomienie o zakończeniu budowy



Do użytkowania obiektu budowlanego, którego budowa wymaga rejestracji, (z wyjątkiem tych które wymagają zgłoszenia, a nie wymaga sporządzenia projektu budowlanego), można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli Organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego Inwestor jest obowiązany dołączyć: 1) oryginał dziennika budowy; 2) oświadczenie kierownika budowy o: a) zgodności wykonania obiektu budowlanego z ostemplowanym projektem budowlanym, przepisami oraz decyzją o rejestracji budowy, jeżeli jest ona wymagana, b) doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania - drogi, ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu; 3) oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania; 4) geodezyjną inwentaryzację powykonawczą; 5) kopię świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, jeżeli takie jest wymagane 6) protokoły badań i sprawdzeń oraz potwierdzenia, zgodnie z przepisami odrębnymi, odbioru wykonanych przyłączy. W razie zmian nieodstępujących w sposób istotny od ostemplowanego projektu, dokonanych podczas wykonywania robót, należy dołączyć kopie rysunków wchodzących w skład ostemplowanego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami. W takim przypadku oświadczenie, powinno być potwierdzone przez projektanta i inspektora nadzoru inwestorskiego, jeżeli został ustanowiony.

7.2. Wniosek o potwierdzenie zakończenia budowy


Uzyskanie potwierdzenia zakończenia budowy jest wymagalne w przypadkach: - legalizacji budowy bez wymaganej rejestracji, - istotnego odstąpienia od projektu budowlanego i innych warunków decyzji o rejestracji budowy, - zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. W takich przypadkach Inwestor składa wniosek o potwierdzenie zakończenia budowy. Do wniosku Inwestor jest obowiązany dołączyć takie same dokumenty jak przy zawiadomieniu o zakończeniu budowy (pkt.7.1.) Przed złożeniem wniosku Inwestor zawiadamia zgodnie z właściwością wynikającą z przepisów szczególnych, organy: 1) Państwowej Inspekcji Sanitarnej, 2) Państwowej Inspekcji Pracy, 3) Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. Organy zajmują stanowisko w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym. Niezajęcie stanowiska przez Organy w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, traktuje się jak niezgłoszenie sprzeciwu lub uwag. Wniosek, stanowi wezwanie właściwego organu do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli. Właściwy Organ wydaje decyzję w sprawie potwierdzenia zakończenia budowy po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli (przed upływem 21 dni od dnia doręczenia wezwania) i stwierdzeniu zgodności obiektu z projektem zagospodarowaniem działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym a także w zakresie uporządkowania terenu budowy. Wynikiem przeprowadzonej kontroli jest protokół, który przechowuje się przez Okres istnienia obiektu budowlanego.

8. Wybrane warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie


8.1. Usytuowanie budynku


Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi powinien być wznoszony poza zasięgiem zagrożeń i uciążliwości (szkodliwe promieniowanie, hałas, wibracje, powodzie, osuwiska gruntu, lawiny i szkody działalności górniczej). Jeżeli z przepisów o: oświetleniu naturalnym i nasłonecznieniu, bezpieczeństwie pożarowym, lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż:
  • 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,
  • 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
Odległość od granicy mierzy się w poziomie od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego ściany lub w połaci dachowej budynku zwróconej w stronę tej granicy lub od najbliższej krawędzi otworu okiennego umieszczonego w dachu. Sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli: - wynika to z ustaleń miejscowego planu albo - nie jest możliwe Zachowanie odległości ze względu na rozmiary działki. Jeżeli na sąsiedniej działce: - w odległości od 1,5 m do 3,0 m od granicy istnieje Budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów w takiej samej odległości od tej granicy, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej, - bezpośrednio przy granicy istnieje Budynek ze ścianą bez otworów albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,8 m, natomiast części budynku takie jak balkony, galerie, werandy,tarasylub schodyzewnętrzne– o więcej niż 1,3 m. Budynek inwentarski,budynek gospodarczy ze ścianąz otworaminie mogą byćsytuowane w odległości mniejszej Niż 8 m od ściany istniejącegobudynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku użyteczności publicznej, dla których wydano decyzję o pozwoleniu na budowę na sąsiedniej działce. Odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać ich naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Warunek uznaje się za spełniony, jeżeli między ramionami kąta 600, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny Obiekt przesłaniający, w odległości mniejszej niż:
  • wysokość przesłaniania – dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
  • 35 m – dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m.

Wysokość przesłaniania mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.
Dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 mod okna pomieszczenia przesłanianego, takiego jak maszt, komin, Wieża lub inny Obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większejniż 3 m, mierząc równolegle do płaszczyzny okna.

8.2. Dojścia i dojazdy


Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej. Szerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3 m. Dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą Niż 5 m. Do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza Niż 4,5 m. Do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinny być doprowadzone od dojść i dojazdów utwardzone dojścia o szerokości minimalnej 1,5 m, przy czym co najmniej jedno dojście powinno zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z których osoby te mogą korzystać.

8.3. Miejsca postojowe dla samochodów osobowych


Odległość wydzielonych miejsc postojowych, pomieszczeń tym również zadaszonych, lub otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego z wyjątkiem hotelu, budynku opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także od placu zabaw dziecięcych i boisk dladzieci i młodzieży nie może być mniejsza niż:
  • dla zgrupowania do 4 stanowisk włącznie – 7 m,
  • dla zgrupowania od 5 do 60 stanowisk włącznie – 10 m,
  • dla większych zgrupowań – 20 m.
Odległość wydzielonych miejsc postojowych lub otwartego garażu wielopoziomowego od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż: - 3 mw przypadku 4 stanowisk włącznie, - 6 mw przypadku 5-60 stanowisk włącznie, -16 mw przypadku większej liczby stanowisk. Powyższe odległości nie są wymagane przy sytuowaniu miejsc postojowych między liniami rozgraniczającymi ulicę. Miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają wyłącznieosoby niepełnosprawne, mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż5 m od okien budynku mieszkalnego wielorodzinnego i zamieszkania zbiorowego oraz zbliżone bez żadnych ograniczeń do innych budynków. Miejsca te wymagają odpowiedniego oznakowania. Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych powinny mieć co najmniej szerokość 2,3 m i długość 5 m, przy czym dla samochodów użytkowanych przez osoby niepełnosprawne szerokość stanowiska powinna wynosić co najmniej 3,6 m i długość 5 m, a w przypadku usytuowania wzdłuż jezdni – długość co najmniej 6 m i szerokość co najmniej 3,6 m, z możliwością jej ograniczenia do 2,3 m w przypadku zapewnienia możliwości korzystania z przylegającego dojścia lubciągu pieszo-jezdnego.

8.4. Miejsca gromadzenia odpadów stałych


Odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpadystałe powinna wynosić co najmniej 10 mod okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Zachowanie odległości od granicy działki nie jest wymagane, jeżeli osłony lub pomieszczenia stykają się z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej.

W przypadku przebudowy istniejącej zabudowy, odległości te mogą być pomniejszone, jednak nie więcej Niż o połowę, po uzyskaniu opinii państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnejdopuszcza się zmniejszenie odległości od okien i drzwi do 3 m, od granicy działki do 2 m, a także sytuowanie zadaszonych osłon lub pomieszczeń na granicy działek, jeżeli stykają się one z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej bądź też przy linii rozgraniczającej od strony ulicy. Odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe nie powinna wynosić więcej Niż 80 m od najdalszego wejścia do obsługiwanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Przy budynkach wielorodzinnych trzepaki należy sytuować przy miejscach do gromadzenia odpadów stałych, z zachowaniem odległości nie mniejszych Niż 10 m od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.

8.5. Studnie


Odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi niewymagającej ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni – co najmniej:
  • do granicy działki – 5 m,
  • do osi rowu przydrożnego – 7,5 m,
  • do budynków inwentarskich i związanych z nimi szczelnych silosów, zbiorników do gromadzenia nieczystości, kompostu oraz podobnych szczelnych urządzeń – 15 m,
  • do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzone są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód – 30 m.
  • do nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt hodowlanych, najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji lokalnej bez urządzeń biologicznego oczyszczania ścieków oraz do granicy Pola filtracyjnego – 70 m.

8.6. Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości stałe


Zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylkona działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie dopuszcza się ich stosowania na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na powodzie oraz zalewanie wodami opadowymi. Odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępowych nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej Niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3powinna wynosić co najmniej:
  • od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów spożywczych – 15 m,
  • od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 7,5 m.

W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości urządzeń sanitarno-gospodarczych powinny wynosić co najmniej:
  • od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – 5 m, przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej,
  • od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 2 m.

Odległości pokryw i wylotów wentylacji z dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc większej Niż 4 oraz zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe i kompostników o pojemności powyżej 10 m3do 50 m3powinny wynosić co najmniej:
  • od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń wymienionych w ust. 1 pkt. 1 – 30 m,
  • od granicy działki sąsiedniej – 7,5 m,
  • do linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 10 m.

Kryte zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe oraz doły ustępowe mogą być sytuowane w odległości mniejszej Niż 2 m od granicy, w tym także przy granicy działek, jeżeli sąsiadują z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej.

8.7. Ogrodzenia


Ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt. Umieszczanie na ogrodzeniach, na wysokości mniejszej Niż 1,8 m ostro zakończonych elementów, drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych podobnych wyrobów i materiałów jest zabronione. Bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą otwierać się na zewnątrz działki. Szerokość bramy powinna wynosić w świetle co najmniej 2,4 m, a w przypadku zastosowania furtki jej szerokość powinna być nie mniejsza Niż 0,9 m, przy czym na drodze pożarowej szerokości te regulują przepisy odrębne dotyczące ochrony przeciwpożarowej

8.8. Warunki techniczne budynków i pomieszczeń

8.8.1. Wymagania ogólne

Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinien być zaopatrzony co najmniej w wodę do spożycia przez ludzi oraz do celów przeciwpożarowych, jeżeli wymagają tego przepisy odrębne, a odpowiednio do ich przeznaczenia – także na inne cele. W innych budynkach zaopatrzenie w wodę powinno wynikać z ich przeznaczenia i potrzeb ochrony przeciwpożarowej. Budynek mieszkalny, zamieszkania zbiorowego, opieki zdrowotnej, opieki społecznej i socjalnej, oświaty, nauki, zakładu żywienia, produkcji i handlu żywnością, a także inne budynki, jeżeli są wyposażone w wanny, natryski lub umywalki, powinny mieć indywidualną lub centralną instalację ciepłej wody. Warunek doprowadzenia ciepłej wody do umywalek nie dotyczy budynków w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej. Budynek wyposażony w instalację wodociągową powinien mieć zapewnione odprowadzenie ścieków bytowo-gospodarczych oraz ścieków technologicznych,jeżeli one występują. Każdy Budynek przeznaczony na pobyt ludzi oraz inne budynki, w których w trakcie użytkowania powstają odpadyi nieczystości stałe, powinny mieć miejsce przystosowane do czasowego gromadzenia tych odpadów i nieczystości, usytuowane w samym budynku lub w jego otoczeniu. Budynek i pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi oraz inne budynki, jeżeli wynika to z ich przeznaczenia, powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) do ogrzewania pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur, umożliwiające utrzymanie temperatury powietrza wewnętrznego odpowiedniej do ich przeznaczenia. Wymaganie to nie dotyczy budynków rekreacyjnych, użytkowych wyłącznie w sezonie letnim. Budynek i pomieszczenia, w których są zainstalowane paleniska na Paliwo stałe lub Komory spalania z palnikami na Paliwo płynne lub gazowe, powinny mieć przewody kominowe do odprowadzenia dymu i spalin. Budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosowanie do ich przeznaczenia. Budynek średniowysoki i wyższy- Budynek użyteczności publicznej, mieszkalny wielorodzinny, zamieszkania zbiorowego, a także inny budynek, w którym co najmniejjedna kondygnacja nadziemna z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt więcej Niż 50 osób znajduje się powyżej 12 m ponad poziom terenu, oraz dwukondygnacyjny i wyższy budynek opieki zdrowotnej i opieki społecznej należy wyposażyć w dżwigi osobowe. W budynku mieszkalnym wielorodzinnym niewyposażonym w dźwigi należy wykonać pochylnię lub zainstalować odpowiednie urządzenie techniczne umożliwiające dostęp osobom niepełnosprawnym da mieszkań położonych na pierwszej kondygnacji nadziemnej oraz do kondygnacji podziemnej zawierającej miejsca postojowe dla samochodów osobowych. Dopuszcza się niewyposażanie w dźwigi budynku mieszkalnego wielorodzinnego do 5. kondygnacji nadziemnej włącznie , jeżeli wszystkie pomieszczenia na ostatniej kondygnacji są częścią mieszkań dwupoziomowych. W budynku niewyposażonym w dźwigi, na którego budowę wydano pozwolenie przed dniem 1 kwietnia 1995 r., na poddaszu usytuowanym bezpośrednio nad 4. kondygnacją dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń na mieszkania.

8.8.2. Oświetlenie i nasłonecznienie

Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości. W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na Przeznaczenie – co najmniej 1:12. Dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli: - oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych, - jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego. Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony Czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 800– 1600, natomiast pokoje mieszkalne – w godzinach 700– 1700. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie tego wymagania co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia.

8.8.3. Wejście do budynków i mieszkań

Położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pomieszczeń wejściowych powinny umożliwić dogodne warunki ruchu, w tym również osobom niepełnosprawnym. Drzwi wejściowe do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych oraz do mieszkań powinny mieć w świetle ościeżnicy co najmniej: szerokość 0,9 m i wysokość 2m.W przypadku zastosowania drzwi zewnętrznych dwuskrzydłowych szerokość skrzydła głównego nie może być mniejsza niż 0,9 m. W wejściach do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych mogą być zastosowane drzwi obrotowe lub wahadłowe, pod warunkiem usytuowania przy nich drzwi rozwieranych lub rozsuwanych, przystosowanych do ruchu osób niepełnosprawnych. W drzwiach wejściowych do budynku, do mieszkań i pomieszczeń mieszkalnych w budynku zamieszkania zbiorowego wysokość progów nie może przekraczać 0,02m.

8.8.4. Schody i pochylenie

Graniczne wymiary schodów stałych w budynkach o różnych przeznaczeniu określa tabela:

Przeznaczenie budynków
Minimalna szerokość użytkowa (m) Maksymalna wysokość stopni (m)
biegu spocznika
Budynki mieszkalne w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej oraz mieszkania dwupoziomowe 0,8 0,8 0,19
Budynki mieszkalne wielorodzinne, budynki zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej*), z wyłączeniem budynków zakładów opieki zdrowotnej, a także budynki produkcyjne*), magazynowo-składowe oraz usługowe, w których zatrudnia się ponad 10 osób

1,2


1,5


0,17
Przedszkola i żłobki 1,2 1,3 0,15
Budynki opieki zdrowotnej*) 1,4 1,5 0,15
Garaże wbudowane i wolno stojące (wielostanowiskowe) oraz budynki usługowe, w których zatrudnia się do 10 osób
0,9

0,9

0,19
W budynkach – Schody do piwnic, pomieszczeń technicznych i poddaszy nieużytkowych oraz w budynkach inwentarskich dojścia do poddaszy służących do przechowywania pasz słomiastych

0,8


0,8


0,2

*) W przypadku tych budynków szerokość użytkowa biegu schodowego i spocznika należy przyjmować z uwzględnieniem wymagań określonych poniżej.
W budynkach użyteczności publicznej oraz budynkach produkcyjnych łączną szerokość użytkową biegów, należy obliczać proporcjonalnie do Liczby osób mogących przebywać równocześnie na kondygnacji, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, lecz nie mniej Niż określono to w tabeli (powyżej).
Szerokość użytkową schodów zewnętrznych do budynku powinna wynosić co najmniej 1,2 m, przy czym nie może być mniejsza Niż szerokość użytkowa biegu schodowego w budynku. Szerokość użytkową schodów stałych mierzy się między wewnętrznymi krawędziami poręczy, a w przypadkubalustrady jednostronnej – między wykończoną powierzchnią ściany, a wewnętrzną krawędzią poręczy tej balustrady. Liczba stopni w jednym biegu schodów stałych, powinna wynosić nie więcej niż:
  • w budynku opieki zdrowotnej – 14 stopni,
  • w innych budynkach – 17 stopni.

Wymaganie te nie dotyczy budynków w zabudowie jednorodzinnej i w zabudowie zagrodowej oraz budynków rekreacji indywidualnej, mieszkań dwupoziomowych oraz dojść do urządzeń technicznych. Liczba stopni w jednym biegu schodów zewnętrznych nie powinna wynosić więcej Niż 10. Szerokość stopni stałych schodów wewnętrznych powinna wynikać z warunku określonego wzorem: 2h + s = 0,6 do 0,65 m, gdzie h oznacza wysokość stopnia, s – jego szerokość. Szerokość stopni schodów zewnętrznych przy głównych wejściach do budynku powinna wynosić w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i budynkach użyteczności publicznej co najmniej 0,35 m.
Szerokość stopni schodów wachlarzowych powinna wynosić co najmniej 0,25 m,natomiast w schodach zabiegowych i kręconych szerokość taką należy zapewnić w odległości nie większej Niż 0,4 mod poręczy balustrady wewnętrznej lub słupa stanowiącego koncentryczną konstrukcję schodów. Maksymalne nachylenie pochylni związanych z budynkiem nie może przekraczać wielkości określonych w poniższej tabeli:




Przeznaczenie pochylni
Usytuowanie pochylni
na zewnątrz, bez przekrycia % nachylenia wewnątrz budynku lub pod dachem % nachylenia
1 2 3
Do ruchu pieszego i dla osób niepełnosprawnych poruszających się przy użyciu wózka inwalidzkiego, przy wysokości pochylni:
  1. do 0,15 m
  2. do 0,5 m
  3. ponad 0,5 m*0




15 8 6




15 10 8
Dla samochodów w garażach wielostanowiskowych:
  1. jedno-i dwupoziomowych
  2. wielopoziomowych


15 15


20 15
Dla samochodów w garażach indywidualnych 25 25

*) Pochylenie do ruchu pieszego i dla osób niepełnosprawnych o długości ponad 9 m powinny być podzielone na krótsze odcinki, przy zastosowaniu spoczników o długości co najmniej 1,4 m.

8.8.5. Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi


Wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna odpowiadać wymaganiom określonym w poniżej tabeli:
Rodzaj pomieszczenia (sposób użytkowania) Minimalna wysokość w świetle (m)
1 2
Pokoje w budynkach mieszkalnych oraz sypialnie 1-4 osobowe w budynkach zamieszkania zbiorowego 2,5 *)
Pokoje na poddaszu w budynkach jednorodzinnych i mieszkalnych zagrodowych oraz pomieszczenia w budynkach rekreacji indywidualnej
2,2 *)
Pomieszczenia do pracy **), nauki i innych celów, w których nie występują uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia, przeznaczone na stały lub czasowy pobyt:
  1. nie więcej Niż 4 osób
  2. więcej Niż 4 osób
Pomieszczenie jak wyżej, lecz usytuowanie na antresoli jeżeli nie występują Czynniki szkodliwe dla zdrowia



2,5 3,0
2,2
Pomieszczenia do pracy **) i innych celów, w których występują Czynniki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia 3,3
Pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, jak dyżurki, portiernie, kantory, kioski, w tym kioski usytuowane w halach dworcowych, wystawowych, handlowych, sportowych, jeżeli nie występują Czynniki szkodliwe dla zdrowia

2,2 *)
Pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi:
  1. jeżeli nie występują Czynniki szkodliwe dla zdrowia
  2. jeżeli występują Czynniki szkodliwe dla zdrowia

2,2 *)
2,5

*) Przy stropach pochyłych jest to wysokość średnia liczona miedzy największą a najmniejszą wysokością pomieszczenia, lecz nie mniejszą Niż 1,9 m. Przestrzeni o wysokości poniżej 1,9 m nie zalicza się do odpowiadającej przeznaczeniu danego pomieszczenia. **) Wymagania dotyczące minimalnej wysokości pomieszczeń w zakładach pracy określają przepisy o bezpieczeństwie i higieny pracy.
W pomieszczeniu mieszkalnym poziom podłogi od strony ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi nie powinien znajdować się poniżej poziomu terenu przy budynku. Drzwi do pomieszczenia przeznaczonego na stały pobyt ludzi oraz do pomieszczenia kuchennego powinny mieć co najmniej szerokość 0,8 mi wysokość 2 m w świetle ościeżnicy. W budynku użyteczności publicznej drzwi wewnętrzne, z wyjątkiem drzwi do pomieszczeń technicznych i gospodarczych, powinny mieć co najmniej szerokość 0,9 mi wysokość 2 m w świetle ościeżnicy.

8.8.6. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne


Pomieszczenie higienicznosanitarne powinno mieć wysokość w świetle co najmniej 2,5 m. Dopuszcza się zmniejszenie wysokości pomieszczenia higieniczno-sanitarnego w budynku mieszkalnym oraz w hotelu, motelu i pensjonacie do 2,2 m w świetle, w przypadku gdy jest ono wyposażone w wentylację mechaniczną wywiewną lub nawiewno-wywiewną. Ściany pomieszczenia higienicznosanitarnego powinny mieć do wysokości co najmniej 2 m powierzchnie zmywalne i odporne na działanie wilgoci. Posadzka pralni, łazienki, umywalni, kabiny natryskowej i ustępu powinna być zmywalna, nienasiąkliwa i nieśliska. Drzwi do łazienki, umywalni i wydzielonego ustępu powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia, mieć co najmniej szerokość 0,8 m i wysokość 2 m w świetle ościeżnicy, a w dolnej części – otwory o sumarycznym przekroju nie mniejszym Niż 0,022 m2dla dopływu powietrza. Kubatura pomieszczenia łazienki z wentylacją grawitacyjną powinna wynosić co najmniej:
  • 8 m3 – przy zastosowaniu w tym pomieszczeniu urządzenia gazowego,
  • 6,5 m3 – przy doprowadzeniu centralnej ciepłej wody lub zastosowaniu elektrycznego urządzenia do ogrzewania wody bądź urządzenia gazowego, gdy urządzenie gazowe znajduje się poza tym pomieszczeniem.
Dopuszcza się zmniejszenie kubatury jednakże nie poniżej 5,5 m3, jeżeli pomieszczenie łazienki jest wyposażone co najmniej w wentylację mechaniczną wywiewną. Kabina natryskowa niezamknięta, stanowiąca wydzieloną część pomieszczeń natrysków i umywalni zbiorowych, powinna mieć powierzchnię nie mniejszą Niż 0,9m2i szerokość co najmniej 0,9 m. Kabina natryskowa zamknięta, wydzielona ściankami na całą wysokość pomieszczenia, powinna mieć powierzchnię nie mniejszą Niż 1,5 m2i szerokość co najmniej 0,9 moraz być wyposażona w wentylację mechaniczną wywiewną. Kabina natryskowa zamknięta, sąsiedztwie urządzeniami przystosowanymi do korzystania przez osoby niepełnosprawne poruszające się na wózkach, powinna mieć powierzchnię nie mniejszą Niż 2,5 m2i szerokość co najmniej 1,5 m .Bezpośrednio przy kabinach natryskowych sąsiedztwie umywalniach zbiorowych powinna się znajdować kabina ustępowa. . Kabina ustępowa (ustęp wydzielony), nieprzeznaczona dla osób niepełnosprawnych, powinna mieć najmniejszy Wymiar poziomy (szerokość) w świetle co najmniej 0,9 m i powierzchnię przed miską ustępową co najmniej 0,6 x 0,9 m w rzucie poziomym, spełniającą również funkcję powierzchni przed umywalką – w przypadku jej zainstalowania w kabinie ustępowej.

8.8.7. Szczególne wymagania dotyczące mieszkań w budynkach wielorodzinnych


Mieszkanie, z wyjątkiem jedno- i dwupokojowego, powinno być przewietrzane na przestrzał lub narożnikowo. Nie dotyczy to mieszkań w budynku podlegającym przebudowie, a także mieszkania wyposażonego w wentylację mechaniczną o działaniu ciągłym wywiewną lub nawiewno-wywiewną. Mieszkanie, oprócz pomieszczeń mieszkalnych, powinno mieć kuchnię lub wnękę kuchenną, łazienkę, ustęp wydzielony lub miskę ustępową w łazience, Przestrzeń składowania oraz Przestrzeń komunikacji wewnętrznej. Kuchnia i Wnęka kuchenna powinna być wyposażona w Trzon kuchenny, zlewozmywak lub zlew oraz mieć Układ przestrzenny, umożliwiający zainstalowanie chłodziarki i urządzenie miejsca pracy. W budynku mieszkalnym wielorodzinnym w łazienkach powinno być możliwe zainstalowanie wanny lub kabiny natryskowej, umywalki, miski ustępowej (jeżeli nie ma ustępu wydzielonego), automatycznej pralki domowej, a także usytuowania pojemnika na brudną bielizną. Sposób zagospodarowania i rozmieszczenia urządzeń sanitarnych powinien zapewnić do nich dogodny dostęp. Ustęp wydzielony należy wyposażyć w umywalkę. Pomieszczenie mieszkalne i kuchenne powinno mieć bezpośrednie oświetlenie światłem dziennym. W mieszkaniu jednopokojowym dopuszcza się pomieszczenie kuchenne bez okien lub wnękę kuchenną połączoną z przedpokojem, pod warunkiem zastosowania co najmniej wentylacji:
  • grawitacyjnej – w przypadku kuchni elektrycznej,
  • mechanicznej wywiewnej – w przypadku kuchni gazowej.

W mieszkaniu wielopokojowym Kuchnia może stanowić część pokoju przeznaczonego na pobyt dzienny, pod warunkiem zastosowania w tym pomieszczeniu wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej z podłączeniem do niej okapu wywiewnego nad trzonem kuchennym, a także z zapewnieniem odprowadzenia powietrza z pomieszczenia dodatkowym otworem wywiewnym, usytuowanym nie więcej Niż 0,15 m poniżej płaszczyzny sufitu.

8.8.8.Garaże dla samochodów osobowych


Garaż do przechowywania i bieżącej, niezawodowej obsługi samochodów osobowych, stanowiący samodzielny Obiekt budowlany lub część innego obiektu, będący garażem zamkniętym – z pełną obudową zewnętrzną i zamykanymi otworami, bądź garażem otwartym – bez ścian zewnętrznych albo ze ścianami niepełnymi lub ażurowymi, powinien mieć:
  • wysokość w świetle konstrukcji co najmniej 2,2 m i do spodu przewodów i urządzeń instalacyjnych 2m,
  • wjazdy lub wrota garażowe co najmniej o szerokości 2,3 m i wysokości 2 m w świetle,
  • elektryczną instalację oświetleniową,
  • zapewnioną wymianę powietrza,
  • wpusty podłogowe z syfonem i osadnikami w garażu z instalacją wodociągową.

Stanowiska postojowe w garażu powinny mieć co najmniej szerokość 2,3 m i długość 5,0 m, z zachowaniem odległości między bokiem samochodu a ścianą lub słupem – co najmniej 0,5 m. W garażu zamkniętym należy stosować wentylację:
  • co najmniej naturalną, przez przewietrzanie otworami wentylacyjnymi umieszczonymi w ścianach przeciwległych lub bocznych, bądź we wrotach garażowych, o łącznej powierzchni Netto otworów wentylacyjnych nie mniejszej Niż 0,04 m2 na każde, wydzielone przegrodami budowlanymi, stanowisko postojowe – w nieogrzewanych garażach nadziemnych wolno stojących, przybudowanych lub wbudowanych w inne budynki,
  • co najmniej grawitacyjną, zapewniającą 1,5 –krotną wymianę powietrza na godzinę – w ogrzewanych garażach nadziemnych lub częściowo zagłębionych, mających nie więcej Niż 10 stanowisk postojowych.


9. Zasady użytkowania obiektu budowlanego


Obiekt budowlany musi być zgodnie z art. 5.1 p.b. projektowany z uwzględnieniem przewidywanego okresu użytkowania, w taki sposób ażeby przy właściwym jego użytkowaniu przez cały Okres przewidywanego użytkowania, przy normalnym przebiegu procesu starzenia się, zapewniał spełnienie wymogów ustawowych w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, pożarowego, użytkowania i innych.

9.1. Użytkowanie obiektów budowlanych

Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym niedopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (art. 5 ust. 2 pr. bud.). Ustawodawca w art. 61 pr. bud. nakłada obowiązek na właściciela lub zarządcę. zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich Jak:: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, Zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Przepis ten określa obowiązek prawny właścicieli i zarządców obiektów budowlanych i ogranicza w pewnym sensie ich władztwo nad nieruchomością. Wyklucza on bowiem jakąkolwiek samowolę podmiotu rozporządzającego obiektem budowlanym w sposobie jego użytkowania. Przeznaczenie obiektu wynika przede wszystkim z wcześniejszych decyzji administracyjnych, a więc decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pozwolenia na budowę, zatwierdzonego projektu budowlanego, wreszcie – z decyzji o pozwoleniu na Użytkowanie obiektu budowlanego, w której można dodatkowo określić warunki użytkowania tego obiektu (art. 59 ust. 2 pr. bud.). Za należyty Stan techniczny obiektu budowlanegouznaje się Stan sprawności technicznej tego obiektu jako całości oraz jego elementów, instalacji i urządzeń, odpowiadający wymaganiom prawa, w tym – przepisom techniczno-budowlanym, obowiązującym Polskim Normom i zasadom wiedzy technicznej. Należyty Stan estetyczny obiektu budowlanegooznacza utrzymanie w dobrym stanie elewacji i wyglądu obiektu oraz jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy wyglądem obiektu, a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez ludzi. Wymagania ochrony środowiska, obowiązujące przy użytkowaniu obiektu budowlanego, wynikają z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627 z późniejszymi zmianami). W celu utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego w czasie jego użytkowania powinien poddawać gorocznym oraz pięcioletnim kontrolom technicznym (art. 62 ust. 1). Co najmniej raz w rokuwłaściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek wykonać okresowa kontrolę polegającą na sprawdzeniu stanu technicznego sprawności:
  • elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, (lit. a)
  • instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska (lit b),
  • instalacji gazowych oraz przewodów (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych (lit. c).
Budynki o powierzchni zabudowy przekraczającej 2 000 m2oraz inne obiekty budowlane o powierzchni dachu przekraczającej 1 000 m2 poddaje się okresowej kontroli co najmniej dwa razy w roku, w terminach do 31 Maja oraz do 30 listopada. Co najmniej raz na 5 latpowinien dokonać okresowej kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również Badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów W trakcie okresowych kontroli należy dokonać sprawdzenia wykonania zaleceń z poprzedniej kontroli. Kontrole powinny być dokonywane przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Kontrolę stanu technicznego instalacji elektrycznych i piorunochronowych i gazowych powinny przeprowadzać osoby posiadające Kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacja instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych. Kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) powinny przeprowadzać osoby posiadające Kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim (przy wentylacji grawitacyjnej). Kontrolę przewodów kominowych oraz kominów przemysłowych oraz tych w których Ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń kominiarskich – mogą przeprowadzać osoby posiadające uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności. W razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie; życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, właściwy Organ nadzoru budowlanego nakazuje przeprowadzenie kontroli a także może, zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części (art. 62 ust. 3 pr. bud.). Przepis ten sprawia w praktyce najwięcej problemów. Ustawa nie określa bowiem, w jakiej formie prawnej ma nastąpić nakazanie przez Organ nadzoru budowlanego przeprowadzeniakontroli stanu technicznego sprawności obiektu lub żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego. Spowodowało to całkowitą dowolność praktyki. Niektóre Organy nadzoru budowlanego wysyłają po prostu pisma w tej sprawie, inne rozstrzygają o tym w formie postanowienia od którego nie przysługuje zażalenie, jeszcze inne wydają w tym przedmiocie decyzję administracyjną, podlegającą zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Nałożenie przez państwowy Organ nadzoru budowlanego obowiązku poddania przezwłaściciela lub zarządcę dodatkowej kontroli stanu sprawności technicznej obiektu budowlanego lub zobowiązanie go do przedstawienia na Koszt własny ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części:
  • powoduje obowiązek prawny właściciela lub zarządcy,
  • obowiązek ten połączony jest z kosztami, często – zwłaszcza w przypadku ekspertyzy – znacznymi,
  • stanowi lex spacialis jako normę o charakterze wyjątkowym, ponieważ nałożenie obowiązku nadzwyczajnej kontroli technicznej lub ekspertyzy stanu technicznego budynku dopuszczalne jest jedynie w tym skrajnym przypadku, kiedy nie budzi wątpliwości, że nieodpowiedni Stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia i środowiska.
Słuszne jest zatem, aby nałożenie przez Organ nadzoru budowlanego obowiązku dodatkowego poddania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego dodatkowej jego kontroli albo obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części następowało wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej. Oczywiście Decyzja ta podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Obowiązek kontroli co najmniej raz w roku polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działanie czynników występujących podczas użytkowania obiektu nie obejmuje właścicieli i zarządców:
  • budynków mieszkalnych jednorodzinnych, oraz
  • obiektów budowlanych;
  • budownictwa zagrodowego i letniskowego,
  • nie wymagających pozwolenia na budowę, określonych w art. 29 ust. 1 pr. bud.(np. parterowych budynków gospodarczych o pow. zab. do 35 m2, wiat i altan o pow. zab. do 10 m2, tymczasowych obiektów budowlanych nie połączonych trwale z gruntem przewidzianych do przemieszczenia nie później Niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy).
Za Budynek mieszkalny jednorodzinnyuważa się Budynek wolno stojący albo Budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służącej zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielanie nie więcej Niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Dom letniskowy to Budynek położony na terenie wsi lub w rejonie przeznaczonym na cele rekreacyjne ludności, służący właścicielom i jego bliskim do wypoczynku. Pojęcie budownictwa zagrodowego nie zostało zdefiniowane w przepisach powszechnie obowiązujących.

9.2. Książka obiektu budowlanego


Właściciel lub zarządca jest obowiązany prowadzić dla każdego budynku oraz obiektu budowlanego nie będącego budynkiem, którego Projekt jest objęty obowiązkiem sprawdzenia (obowiązek ten nie dotyczy projektów obiektów budowlanych o prostej konstrukcji, Jak:: budynki mieszkalne jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze, inwentarskie i składowe – art. 20 ust. 2 i 3), książkę obiektu budowlanego.. Stanowi ona Dokument przeznaczony do zapisów dotyczących przeprowadzonych badań i kontroli stanu technicznego, remontów i przebudowy w okresie użytkowania obiektu budowlanego. Obowiązek prowadzenia książki obiektu budowlanego nie obejmuje właścicieli lub zarządców;
  1. budynków mieszkalnych jednorodzinnych,
  2. obiektów budowlanych;
  1. budownictwa zagrodowego i letniskowego,
  2. nie wymagających pozwolenia na budowę określonych w art. 29 ust. 1 pr. bud.,
  1. dróg lub obiektów mostowych, jeżeli prowadzą książkę drogi lub książkę obiektu mostowego na podstawie przepisów o drogach publicznych.
Zaniechanie obowiązku prowadzenia książki obiektu budowlanego stanowi Wykroczenie określone w art. 93 pkt. 9 pr. bud. i podlega karze grzywny. Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany udostępnić książkę obiektu budowlanego oraz dołączone do niej dokumenty, protokoły z kontroli obiektu budowlanego, oceny i ekspertyzy jego stanu technicznego przedstawicielom właściwego organu nadzoru budowlanego lub innych jednostek budowlanych, organizacyjnych i organów upoważnionych do kontroli utrzymania obiektów budowlanych we właściwym stanie technicznym oraz do kontroli przestrzegania przepisów obowiązujących w budownictwie (art. 65 pr. bud.). Ustawa nie precyzuje, jakie Organy lub jednostki organizacyjne są uprawnione w świetle tego przepisu. Z pewnością dotyczy to: Państwowej Straży Pożarnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, a w odniesieniu do zakładów pracy również Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie książki obiektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1134). Książka obiektu powinna być założona w dniu przekazania obiektu do użytkowania i systematycznie prowadzona przez cały Okres użytkowania obiektu. Wpisy do książki obiektu obejmują:
  • podstawowe Dane identyfikujące obiekt:
  • Rodzaj obiektu i jego adres,
  • właściciela, zarządcę – nazwę lub Imię i Nazwisko (odnotować należy każdą zmianę właściciela lub zarządcy),
  • Protokół odbioru obiektu,
  • pozwolenie na użytkowanie.
  • Dane ogólne o obiekcie budowlanym wraz z wykazem dokumentacji w tym technicznej przekazanej właścicielowi lub zarządcy,
  • Plan sytuacyjny obiektu z zaznaczonymi granicami nieruchomości, usytuowaniem miejsc przyłączenia obiektu do sieci uzbrojenia terenu oraz armatury lub urządzeń przeznaczonych do odcięcia w szczególności gazu, energii elektrycznej i ciepła,
  • protokoły kontroli oraz badań okresowych (przeglądów), przeprowadzonych remontów i przebudowy obiektu,
  • wykaz protokołów awarii i katastrof,
  • wykaz pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektu.

10. Konstrukcja i zużycie techniczne obiektów budowlanych

10.1. Podstawowe Elementy budynków

10.1.1. Etapy realizacji obiektów budowlanych


Realizację obiektów budowlanych można podzielić na pewne etapy. Na przykład w odniesieniu do budynków wyróżniamy:
  • Stan zerowy - wykonanie wykopów, fundamentów z izolacjami i najniższej części obiektu aż do poziomu górnej powierzchni stropu nad kondygnacją przyziemną,
  • Stan surowy otwarty - wykonanie wszelkich prac związanych ze ścianami, stropami, schodami oraz konstrukcją nośną dachu, ale bez wypełnienia otworów okiennych i drzwiowych, bez pokrycia dachu, robót instalacyjnych oraz wykończeniowych,
  • Stan surowy zamknięty - w budynku są już zamontowane okna oraz drzwi zewnętrzne, lecz nadal nie ma w nim instalacji (wodociągowej, kanalizacyjnej, grzewczej, gazowej, elektrycznej, telefonicznej itd.) ani wykończenia (tynków, tapet, wyposażenia),
  • Stan wykończeniowy instalacyjny:
- Instalacje elektryczne - wykonanie przyłączy, tablic rozdzielczych, oświetlenia, gniazd wtykowych, a także instalacji odgromowej, alarmowej, antenowej itp., - instalacje sanitarne - wykonanie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, centralnego ogrzewania (c.o.),
  • Stan wykończeniowy wewnętrzny - wykonanie w pomieszczeniach tynków, okładzin, powłok malarskich lub tapet, podłóg z posadzkami i innych elementów wewnętrznych,
  • Stan wykończeniowy zewnętrzny - wykonanie elewacji z tynkiem zewnętrznym, okładzin zewnętrznych itp.,
  • Obiekt całkowicie ukończony - wykonano wszystkie Roboty budowlane przewidziane projektem.

10.1.2. Elementy i Ustroje konstrukcyjne oraz układy budynków


Obiekty budowlane składają się z wielu elementów spełniających określoną funkcję konstrukcyjną, użytkową lub estetyczną. Można klasyfikować je np. w zależności od spełnianych przez nie zadań (elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne), wielkości lub proporcji wymiarów. Do głównych elementów konstrukcyjnych budynku należą (rys. 3.1):
  • Fundament - podziemna część obiektu budowlanego przekazująca na podłoże gruntowe Ciężar własny całego obiektu budowlanego oraz wszystkie inne obciążenia działające na ten obiekt,
  • ściany konstrukcyjne (zw. też ścianami nośnymi) - przegrody pionowe (zewnętrzne i wewnętrzne) przenoszące na Fundament lub inne elementy konstrukcyjne Ciężar własny i obciążenia od innych, wyżej położonych elementów i ustrojów budynku (np. dachów, stropów, balkonów), jego wyposażenia i użytkowników, a także od parcia wiatru lub gruntu,
  • nadproża - Elementy konstrukcyjne (poziome lub łukowe) o stosunkowo małej szerokości, które przykrywają od Góry otwory okienne oraz drzwiowe i są zdolne do przenoszenia obciążeń ze ściany powyżej nich,
  • stropy - przekrycia kondygnacji, czyli przegrody poziome dzielące Budynek na kondygnacje i usztywniające go, które przenoszą Ciężar własny oraz obciążenia (np. od ścian działowych danej kondygnacji, mebli, ludzi) na konstrukcję nośną niższych kondygnacji,
  • Dach - Górne przekrycie budynku, zazwyczaj składające się z konstrukcji nośnej i ułożonego na niej wodoszczelnego pokrycia, chroniące przed wpływami atmosferycznymi i przenoszące obciążenia (ciężar własny, Obciążenie śniegiem i wiatrem) na niżej położone Ustroje konstrukcyjne,
  • Stropodach - płaski Dach stanowiący konstrukcyjną całość z najwyżej położonym stropem,
  • wieńce - Elementy konstrukcji (zazwyczaj żelbetowe) usytuowane w ścianach konstrukcyjnych budynku na całym obwodzie stropów oraz stropodachów, wiążące te przekrycia ze ścianami i zapewniające ich współpracę w przekazywaniu obciążeń, a ponadto przeciwdziałające zarysowaniem ścian w razie ich nierównomiernego osiadania,
  • Schody - umożliwiają komunikację między poszczególnymi kondygnacjami, a zarazem przenoszą Ciężar własny oraz obciążenia zmienne na inne Ustroje konstrukcyjne (np. na ściany klatki schodowej - rys. 10.1).
Rys.10.1 Struktura niewielkiego budynku mieszkalnego Zespół elementów konstrukcji połączonych ze sobą w sposób umożliwiający ich współpracę w przenoszeniu obciążeń bywa czasem nazywany ustrojem konstrukcyjnym. Zespół ustrojów konstrukcyjnych, które współpracują w przenoszeniu obciążeń działających na dany Obiekt budowlany, składa się na jego konstrukcję nośną. Układem konstrukcyjnym obiektu budowlanego nazywamy schemat jego konstrukcji określający sposób usytuowania elementów i ustrojów oraz ich wzajemne powiązanie i funkcje. Układy konstrukcyjne budynków klasyfikuje się ze względu na kierunek usytuowania ścian, słupów lub ram stanowiących podpory stropów.


Rys.10.2 Układy konstrukcyjne budynków ścianowych: a) podłużny, b) poprzeczny, c) dwukierunkowy mieszany, d) dwukierunkowy mieszany
W
budynkach ścianowych o układzie podłużnym (rys.10.2a) ściany konstrukcyjne są równoległe do dłuższego boku budynku. W budynkach o takim układzie większość otworów okiennych i drzwiowych musi być wykonana w ścianach konstrukcyjnych, co jest przyczyną ich osłabienia i zmusza do stosowania mocnych nadproży (przejmujących i przekazujących część obciążenia od stropów). W takim układzie stro­py pracują jednokierunkowo, a kierunek ich rozpięcia jest poprzeczny do dłuższego boku budynku. W budynkach ścianowych o układzie poprzecznym (rys.10.2b) ściany konstrukcyjne są prostopadłe do dłuższego boku budynku. Stropy pracują jednokierunkowo, a kierunek ich rozpięcia jest Równoległy do dłuższego boku budynku. W budynkach ścianowych o układzie dwukierunkowym ściany konstrukcyjne są wzajemnie prostopadłe. Rozróżniamy układy dwukierunkowe:
  • mieszany (rys. 10.2c), w którym możliwe jest dowolne zestawianie układów: podłużnego, poprzecznego i dwukierunkowego krzyżowego,
  • krzyżowy (rys. 10.2d), w którym ściany konstrukcyjne są usytuowane prostopadle i równolegle do osi podłużnej budynku, a stropy pracują dwukierunkowo (np. stropy żelbetowe krzyżowo zbrojone), tzn. opierają się na całym obwodzie.
Sztywność przestrzenną budynków ścianowych o dużych rozpiętościach ścian konstrukcyjnych zapewnia stosowanie wzajemnie prostopadłych ścian konstrukcyjnych i usztywniających oraz stropów. Ściany usztywniające - wydzielają pomieszczenia, a jednocześnie chronią obiekty budowlane przed niestabilnością, dzięki przenoszeniu sił poziomych (takich jak Obciążenie wiatrem lub siły wynikające z mimośrodowego działania obciążeń pionowych) na niżej położone Elementy konstrukcyjne. Oprócz elementów i ustrojów konstrukcyjnych w obiektach budowlanych stosuje się Elementy niekonstrukcyjne. Ich przykłady to:
  • ściany działowe - ściany wewnętrzne wydzielające pomieszczenia, lecz nieprzenoszące obciążeń z wyższych kondygnacji,
  • ściany osłonowe - ściany zewnętrzne, które nie uczestniczą w przenoszeniu obciążeń od elementów konstrukcyjnych, zamocowane do elementów konstrukcyjnych,
  • pokrycie dachu,
  • Elementy wykończeniowe - m.in. przewody instalacji, posadzki, okładziny, drzwi,
  • Elementy wyposażenia instalacyjnego - m.in. umywalka, wanna, grzejnik
  • Elementy wyposażenia budowlanego - m.in. szafa w ścianie, pawlacz.

10.1.3. Elementy wykończeniowei Elementy wyposażenia budynku


Budynek w stanie surowym otwartym nie chroni przed czynnikami atmosferycznymi, dlatego należy w otwory wstawić drzwi zewnętrzne i okna oraz wykonać pokrycie dachu. Taki Stan nie spełnia jeszcze wymogów użytkowych. Należy surowym powierzchniom nadać estetyczny wygląd i dostosować je do pełnionych funkcji. Budynek wykończa się, wykonując:
  • wszystkie niezbędne instalacje (wodociągową, kanalizacyjną, gazową, grzewczą, wentylacyjną, elektryczną, telefoniczną i inne),
  • tynki, czyli powłoki zewnętrzne (z zapraw cementowo-wapiennych lub cementowych) i wewnętrzne (z zapraw cementowo-wapiennych, cementowych, wapiennych lub gipsowych), które nadają im estetyczny wygląd i ochraniają je przed wpływami zewnętrznymi (wilgocią, opadami, pyłami itp., a także ogniem oraz wysoką temperaturą w czasie pożaru),
  • okładziny, powłoki malarskie lub tapety,
  • podłogi, czyli jedno- lub wielowarstwowe (złożone z podkładu podłogowego i posadzki) pokrycie górnej powierzchni stropu, specyficzne dla danego rodzaju pomieszczenia,
  • montaż elementów wyposażenia budowlanego (np. szaf ściennych) i instalacyjnego (umywalki, wanny, armatura, grzejniki itp.).

10.1.4. Technologie, Metody i systemy budownictwa


Przez technologię budowania rozumiemy wiedzę obejmującą rozwiązania i sposoby wznoszenia konstrukcji budowlanych wraz z przygotowaniem elementów i materiałów budowlanych. W zależności od rozwiązania konstrukcji budowlanych możemy wyróżnić następujące technologie budowania:
  • z cegieł lub bloczków,
  • konstrukcje monolityczne,
  • z prefabrykowanych elementów betonowych i żelbetowych,
  • z drewna i materiałów drewnopochodnych,
  • z elementów metalowych.
Technologie budowania możemy podzielić także bardziej ogólnie - na tradycyjną i uprzemysłowioną. Dawniej Proces wznoszenia poszcze­gólnych elementów obiektów budowlanych odbywał się przy wykorzy­staniu wyrobów małowymiarowych - tj. o wielkości i masie na tyle niewielkich, że mogły być wbudowywane ręcznie przez jednego robotnika. Taki sposób budowania nazywamy technologią tradycyjną. Stosuje się ją obecnie jedynie do wznoszenia niewielkich budynków. Wymagania ekonomiczno-użytkowe wymusiły poszukiwania - zwłaszcza w odniesieniu do dużych obiektów - szybszego sposobu budowania i ograniczenia ilości robót na placu budowy. Doprowadziło to do opracowania uprzemysłowionej technologii budowania polegającej na:
  • montażu gotowych wielkowymiarowych elementów prefabrykowanych, czyli wykonywanych w zakładach przemysłowych poza miejscem ich wbudowania,
  • mechanizacji, automatyzacji i sprawnej organizacji całego procesu realizacyjnego.
Technologia uprzemysłowiona wymaga ścisłego przestrzegania koordynacji modularnej, czyli dostosowania wymiarów poszczególnych elementów do ustalonej jednostki długości M = 10 cm, zwanej modułem podstawowym. Wielokrotności modułu podstawowego nazywamy wymiarami modularnymi lub nominalnymi. W warunkach polskich przyjęto stosować moduł projektowy 3M = 30 cm w projektowaniu wymiarów w rzucie poziomym i IM = 10 cm w przekrojach pionowych (np. długość płyty stropowej powinna być wielokrotnością 30 cm, a wy­sokość płyty ściennej wielokrotnością 10 cm). Wymiar modularny jest stosowany na etapie projektowania i ma Charakter teoretyczny. Wymiary rzeczywiste elementów prefabrykowanych są pomniejszone o wymagane grubości spoin lub innych połączeń między elementami. W dzisiejszym budownictwie często łączy się technologię tradycyjną z uprzemysłowioną. Na przykład budynki murowane wznosi się z cegły lub bloczków ceramicznych z wykorzystaniem prefabrykowanych nadproży i stropów, a w budownictwie monolitycznym stosuje prefabrykowane siatki i szkielety zbrojeniowe oraz deskowania nadające się do łatwego, wielokrotnego użycia (przestawne, przesuwne, ślizgowe). W każdej technologii - zależnie od wyboru sposobu i środków realizacji obiektu budowlanego - możemy wyróżnić różne Metody bu­dowania, np.:
  • w technologii drewnianej obiekty budowlane można wznosić jako konstrukcje szkieletowe lub wieńcowe,
  • w technologii monolitycznej obiekty budowlane wznosi się jako konstrukcje ścianowe lub szkieletowe,
  • w technologii budowania z prefabrykatów obiekty budowlane wznosi się z elementów wielkoblokowych, wielkopłytowych, przestrzennych bądź w rozwiązaniu szkieletowym.
W każdej metodzie budowania można zastosować różne systemy budowania. Charakteryzują się one kompleksowością rozwiązań kon­strukcyjnych, wykończeniowych, a często również instalacyjnych. Rozwiązania te obejmują zestawy podstawowych elementów ściennych, stropowych, dachowych itp. wraz ze sposobem ich łączenia. Obecnie, ze względu na nowoczesne deskowania i fabrycznie przygotowywane szkielety zbrojeniowe, dużą popularnością cieszy się technologia monolityczna. W systemach monolitycznych, np. SBM-75 (rys.10.3), możemy tworzyć budynki o konstrukcji ścianowej, szkieletowej i słupowo-płytowej.


Rys. 10.3. Rodzaje konstrukcji budynków wznoszonych w systemie SBM-75: a ) Konstrukcja ścianowa, b) Konstrukcja szkieletowa, c) Konstrukcja słupowo-płytowa
W budownictwie wysokim, ze względu na szybkość wznoszenia oraz łatwość modernizacji, coraz częściej stosuje się systemy wykorzystujące szkielety metalowe.

10.2. Zużycie techniczne obiektów budowlanych


Zużycie techniczne jest procesem fizycznego zużycia obiektu (elementu). W zależności od trwałości i tempa przebiegu zużycia w obiekcie można wyodrębnić następujące elementy:
  • o trwałości nieograniczonej (fundamenty, ściany murowane, ognioodporne stropy i schody),
  • o trwałości prawie nieograniczonej przy niewielkich nakładach na ich utrzymanie (np. część konstrukcji szkieletowych, elewacje kamienne),
  • Elementy ulegające zużyciu wskutek użytkowania i podlegające pojedynczej wymianie niezależnie od poziomu utrzymania (podłogi, niektóre instalacje),
  • Elementy o trwałości ograniczonej z technicznych względów (np. powłoki malarskie),
  • Elementy starzejące się technicznie, które spełniają jednak funkcje dla nich przewidziane (np. instalacje elektryczne).
Zużycie poszczególnych elementów może być odwracalne i nieodwracalne. Odwracalne - dotyczy przede wszystkim elementów wyposażenia i instalacji, których wymiana może być dokonana bez generalnego naruszenia stanu obiektu. Nieodwracalne –dotyczy głównie elementów konstrukcyjnych stanu surowego, w których zużycie postępuje powoli lecz ma trwały charakter. Polega ono na zmianach chemicznych i strukturalnych zachodzących np. w materiałach ściennych i stropowych wskutek ich starzenia się pod wpływem czynników zewnętrznych (korozja). Proces starzenia się obiektów budowlanych przebiega z różnym natężeniem. Najwyższe przyrosty zużycia technicznego występują w budynkach 40 – 60 letnich. W budynkach drewnianych maksymalne przyrosty zużycia zaczynają się i kończą znacznie wcześniej. Wszystkie budynki bez względu na typ i Materiał ścian charakteryzuje gwałtowny spadek przyrostów zużycia począwszy od 60 roku użytkowania.
  1. Czynniki wpływające na zużycie techniczne obiektów budowlanych


  • Środowisko naturalne
Działanie tych czynników może wywołać erozję i korozję materiałów, podmywanie wodą fundamentów, zawilgocenie ścian i innych elementów obiektu, osiadanie i przemarzanie gruntu. Ponadto ujemny wpływ na trwałość obiektu mogą mieć Drgania i wstrząsy, zanieczyszczenia chemiczne atmosfery oraz działania czynników biologicznych.
  • Zużycie naturalne
Naturalne zużycie obiektu budowlanego jest wynikiem jego normalnego użytkowania i działania czynników atmosferycznych. Stopień zużycia naturalnego zależy od określonej trwałości budynku oraz czasu, jaki upłynął od jego wzniesienia (roku budowy), przy czym za rok budowy uważa się rok, w którym Budynek został pokryty dachem po raz pierwszy. Zużycie to nie jest Wprost proporcjonalne do upływu czasu eksploatacji obiektu. W początkowym okresie użytkowania zużycia wzrasta nieznacznie.
  • Wady projektowe
Wymienić tu należy przede wszystkim wadliwe posadowienie budynku, niewłaściwe usytuowanie szczelin dylatacyjnych, niewłaściwe zaprojektowanie połączeń elementów w budownictwie uprzemysłowionym, niewłaściwe zaprojektowanie izolacji termicznych i przeciwwilgociowych, błędne rozwiązanie dachów płaskich i tarasów i loggi, niewłaściwy dobór materiałów budowlanych z uwagi na Przeznaczenie obiektu, itp.
  • Wady wykonawstwa
Znaczna część uszkodzeń powstająca już w czasie eksploatacji budynku jest wynikiem popełnionych błędów w czasie realizacji obiektu. Należy tu wymienić przede wszystkim stosowanie niezgodnej z projektem jakości materiałów, wadliwe wykonanie elementów konstrukcyjnych budynku w tym prefabrykatów, tynków, osadzenia stolarki itp. W budownictwie uprzemysłowionym obserwuje się częste występowanie odchyłek montażowych, znacznie przekraczających dopuszczalne, nieprawidłowe uszczelnianie spoin, wadliwe ocieplenie wieńców, itp.
  • Niewłaściwa eksploatacja
Zużycie budynku może postępować szybciej wskutek użytkowania nieumiejętnego lub niezgodnego z przeznaczeniem budynku, jak również dewastacji elementów wykończeniowych, czy też braku bieżącej konserwacji. Nie usuwanie we właściwym czasie usterek w pokryciu dachowym, obróbkach blacharskich, instalacjach – zwłaszcza sanitarnych prowadzi do trwałych uszkodzeń budynków.
  • Inne przyczyny uszkodzeń
Do tej grupy czynników mających wpływ na Stan techniczny obiektów zaliczamy między innymi wypadki losowe (pożary, powodzie, huragany) oraz szkody górnicze. Szybsze zużycie obiektu budowlanego wystąpi w wypadku zużycia do jego wzniesienia materiałów pochodzących z rozbiórki. Ponadto na zużycie elementu lub obiektu wpływ ma Okres budowy oraz jakość użytych materiałów. Obiekty wybudowane w okresie przedwojennym często znajdują się w dobrym stanie technicznym i wykraczają poza przykładowe okresy trwałości.
  1. Metody ustalania stopnia zużycia technicznego


Stopień zużycia technicznego (określony procentowo) winien uwzględniać rzeczywisty Stan techniczny obiektu i urządzeń trwale z nimi związanych z daty ich oględzin. Nie należy go utożsamiać z amortyzacją środków trwałych i określonymi procentowymi stawkami odpisu rocznego. Przykładowo, Okres trwałości budynku mieszkalnego wynosi od 80 do 150 lat, podczas gdy wg stawek amortyzacyjnych Okres użytkowania wynosił od 40 do 100 lat (w zależności od konstrukcji. W praktyce dominuje wizualna Ocena zużycia technicznego obiektu, czy też podstawowych jego elementów. Określenie zużycia technicznego może dotyczyć poszczególnych elementów lub grup składowych oraz całego obiektu (budynku, budowli). W przypadku określenia zużycia technicznego elementów stosuje się powszechnie metodę czasową, w której przyjmuje się, że zużycie elementu (tzw. zużycie normalne) jest proporcjonalne do okresu eksploatacji. W określeniu zużycia technicznego obiektu posługujemy się pomocniczo metodami:
  • czasowymi (3 warianty z zależności od stopnia dbałości o obiekt),
  • szczegółową polegającą na określeniu średnioważonego zużycia technicznego gdzie „wagą” stanowi procentowy udział elementu w kosztach odtworzeniowych obiektu.

10.2.3. Określanie zużycia elementów lub grup składowych elementów obiektu


Na zużycie budynku jako całości składa się zużycie podstawowych elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych oraz wyposażenia technicznego, w tym instalacji. Przy określeniu stopnia zużycia elementów składowych (grup elementów) obiektu można posłużyć się następującym wzorem: Se= x 100 gdzie: Se Stopień zużycia technicznego elementu (grupy elementów) obiektu budowlanego, wyrażony w procentach. te- dotychczasowy Okres eksploatacji elementu (grupy elementów) w latach. Te przewidywany Okres trwałości elementu (grupy elementów) w latach (tab. 1)
Przykładowe okresy trwałości poszczególnych elementów budynków oraz różnych typów budynków i budowli podano w tabelach 1, 2, 3. Ostatecznie Stopień zużycia każdego z elementów należy ustalić w czasie dokonywania oględzin, korygując liniową zależności zużycia elementu od czasu jego eksploatacji uwzględniając w razie potrzeby wpływ innych czynników, zmniejszających lub zwiększających jego trwałość.

10.2.5. Ustalenie zużycia technicznego obiektu metodami czasowymi


W praktyce stosowane są Metody czasowe znane w literaturze jako Metody Rossa. Zużycie techniczne budynku uzależnione jest od dbałości o Obiekt (właściwa konserwacje, remonty lub brak). W przypadku złej konserwacji i braku remontów, zużycie techniczne obiektu jest Wprost proporcjonalne do jego wieku:
Sz= x 100 % gdzie: Sz zużycie techniczne obiektu wyrażone w procentach, t – Wiek obiektu w latach, T – przewidywany Okres trwałości obiektu w latach.
Metoda ta, aczkolwiek preferowana przez spółdzielczość mieszkaniową oraz administrację zasobów komunalnych, nie może być zalecana do stosowania. Brak jest bowiem przekonywującego uzasadnienia na jednakowe liniowe zużycie wszystkich elementów składowych budynku. W przypadku średniej (przeciętnej) i dobrej konserwacji obiektu zużycie techniczne ma stosunkowo niskie przyrosty w pierwszych latach eksploatacji. Następujący z czasem wzrost jest ciągle mniej Niż Wprost proporcjonalny do upływu czasu i rośnie gwałtownie dopiero w końcowym okresie eksploatacji. Przy średniej konserwacji obiektu zużycie techniczne można ustalić ze wzoru: Sz= x 100 %
Dla bardzo dobrej dbałości o Obiekt zużycie techniczne ustala się ze wzoru: Sz= x 100 % Mankamentem wzorów Rossa jest to, że uwzględniają one jedynie wpływ czasu pomijają natomiast pozostałe Czynniki wpływające na utratę właściwości technicznych. Opisany wyżej sposób opiera się na założeniu dobrej jakości materiałów oraz nienagannym wykonawstwie.

10.2.6. Ustalanie średnioważonego zużycia technicznego obiektu


Sposób ten polega na ustaleniu stopnia zużycia technicznego poszczególnych elementów składowych obiektu, a następnie obliczeniu średnioważonego zużycia całego obiektu, w powiązaniu ze strukturą kosztu budowy. W tym celu można posłużyć się następującą formułą:
Sz= gdzie: Sz średnioważony Stopień zużycia technicznego obiektu wyrażony w procentach, Uiprocentowy udział kosztu budowy danego elementu w strukturzekosztu budowy obiektu, Sei Stopień zużycia elementu określony w procentach, n – ilość ocenionych elementów w obiekcie.

10.2.7. Przykładowe okresy trwałości elementów budynków


Lp.
Rodzaj elementu
Okres trwałości
w latach
1 2 3


Fundamenty
1 Ceglane 70 – 150
2 Murowane z kamienia 120 – 200
3 Betonowe i żelbetowe 200 - 300

Ściany
4 Drewniane szkieletowe 25 – 40
5 Ceglane 130 – 150
6 Konstrukcje stalowe 120 – 150
7 Konstrukcje monolityczne żelbetowe 150 – 200

Stropy
8 Ceglane 100 – 130
9 Drewniane belkowe 45 – 80
10 Żelbetowe monolityczne i prefabrykowane 130 – 150

Schody
11 Żelbetowe 120 – 150
12 Stalowe 120 – 150
13 Drewniane 30 – 50

Dachy
14 Konstrukcji drewnianych 50 – 75
15 Konstrukcjo stalowej 100 – 150
16 Konstrukcji żelbetowej 120 – 150
17 Pokrycie z blachy ocynkowanej 30 – 40
18 Pokrycie papą 5 – 8
19 Pokrycie dachówką 20 – 50
20 Pokrycie eternitem 20 – 30

Stolarka
21 Okna i drzwi zewnętrzne 35 – 50
22 Drzwi wewnętrzne 40 – 60


10.2.8. Przykładowe okresy trwałości budynków ogólnego przeznaczenia



Lp.
Przeznaczenie budynku
Konstrukcja budynku


drewniana
mieszana masywna
1 2 3 4 5
1 Budynki mieszkalne 80 – 100 90 – 120 100 – 150
2 Budynki użyteczności publicznej



-szkoły 70 – 80 80 – 100 90 – 110

- administracyjne-małomiejskie 80 – 90 80 – 100 100 – 120

- administracyjne-wielkomiejskie - 120 – 150 150 – 200

- szpital - - 100 – 120

- hotele miejskie - 100 – 130 120 – 130
3 Domy letniskowe do 40 do 60 do 80
4 Budynki gospodarcze 60 – 70 70 – 90 80 – 100
5 Budynki inwentarskie 40 – 50 50 – 60 60 – 70

Uwagi:
  1. Pod pojęciem „konstrukcja budynku drewnianego” rozumie się budynki o ścianach, stropach i dachu drewnianym.
  2. Pod pojęciem „konstrukcja mieszana” rozumie się budynki o ścianach z kamienia, cegły lub materiałów podobnych, stropach i dachu drewnianym.
  3. Pod pojęciem „konstrukcja masywna” rozumie się budynki o konstrukcji trwałej (ściany murowane, żelbetowe itp.), ze stropami i schodami masywnymi.
Górne granice trwałości dotyczą budynków z dachami o konstrukcji żelbetowej lub stalowej.
  1. Przykładowe okresy trwałości budynków przemysłowych, magazynowych i handlowych




Lp Przeznaczenie budynku Rodzaj konstrukcji Przewidywany Okres trwałości w latach
1 2 3 4
1 Hala przemysłowa Szkieletowa lub murowana


- żelbetowy 100 - 120


- stalowy 80 – 100


- drewniana 50 - 70
2 Budynki magazynowe - szkieletowa żelbetowa lub stalowa ze stropami ognioodpornymi
120 – 150


- murowana gr. do 1 c. ze stropami drewnianymi
60 – 80


- j.w lecz ze stropami ognioodpornymi
60 – 80


  • murowana, gr. powyżej 1c. ze stropami drewnianymi

80 – 100


- jw. lecz ze stropami ognioodpornymi
90 – 120


- Szkielet drewniany 30 – 40
3 Budynki sklepowe - murowana ze stropami drewnianymi 80 – 100


- jw. ze stropami ognioodpornymi 100 – 120


- murowane z bloków lub pustaków ze stropami drewnianymi
60 – 80


- jw. lecz ze stropami ognioodpornymi
80 – 100
4 Baraki niemieszkalne - drewniana 15 – 20
5 Szklarnie - szkieletowa stalowa 50 – 70

11. Zasady obliczania powierzchni budynków


Polski Komitet Normalizacyjny w październiku 1977 r. ustanowił normę PN – ISO 9836. Właściwości użytkowe w budownictwie. Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych ikubaturowych. Jest ona tłumaczeniem normy międzynarodowej ISO 9836/1992. Powyższa Norma zastąpiła dotychczasowe normy PN – 69/B – 02360 i PN – 70/B – 0236. W tej sytuacji podaje się Nowe Zasady obliczania powierzchni budynków wg PN – ISO 9836:1997. Z uwagi na fakty, że w praktyce większość projektantów, urzędów oraz instytucji zajmujących się gospodarką zasobami budowlanymi nadal posługują się zasadami i nazewnictwem wynikającym z PN - 70/B – 0236 przytacza się także definicje i Zasady określania powierzchni w niej podane.

11.1. Powierzchnie budynków wg normy ISO 9836/1992


Powierzchnia zabudowy


  • jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu.
Do powierzchni zabudowy nie wlicza się:
  • powierzchni obiektów budowlanych ani ich części nie występujących ponad powierzchnię terenu,
  • powierzchni elementów drugorzędnych, np. schodów zewnętrznych, ramp zewnętrznych, daszków, markiz, występów dachowych,
  • powierzchni zajmowanej przez wydzielone obiekty pomocnicze (np. szklarnie, altany, szopy).

Rodzaje powierzchni wewnątrz budynków


Norma ISO – 9836:1997 wydziela w obrębie budynku powierzchnie przedstawione na poniższym schemacie:
powierzchniacałkowita





powierzchniakonstrukcjipowierzchniawewnętrznapowierzchniaścian wewnętrznychpowierzchniaścian zewnętrznych powierzchnianetto





powierzchniaużytkowapowierzchniausługowaapowierzchniaruchupowierzchniapodstawowapowierzchniapomocnicza








Każdą w/w powierzchnię ustala się dla poszczególnych kondygnacji budynku. Kondygnacją mogą być: kondygnacje poniżej i powyżej terenu, poddasza, tarasy, tarasy na dachach, kondygnacje techniczne, kondygnacje magazynowe. Powierzchnia budynku jest sumą powierzchni wszystkich kondygnacji budynku. W zależności od sposobu obudowy i przekrycia kondygnacji rozróżnia się powierzchnie:
  • kondygnacji, które są zamknięte i przekryte ze wszystkich stron,
  • kondygnacji, które nie są zamknięte ze wszystkich stron do ich pełnej wysokości i które są przekryte, np. loggie,
  • kondygnacji, które są ograniczone elementami budowlanymi (np. balustradami, poręczami – lecz nie są przekryte, np. balkony).

Powierzchnia całkowita kondygnacji


Powierzchnia ta mierzona jest na poziomie posadzki po obrysie zewnętrznym budynku z uwzględnieniem tynków, okładzin i balustrad. Wnęki i występy dla celów konstrukcyjnych lub estetycznych oraz wyprofilowania nie są wliczone, jeżeli nie zmieniają powierzchni Netto kondygnacji. Kondygnacje przekryte, które nie są zamknięte lub są tylko częściowo zamknięte i nie mają elementów zamykających są obliczane z obrysu przekrycia na rzucie pionowym (np. loggie). Powierzchnia całkowita (kondygnacji, budynku) składa się z powierzchni nettoi powierzchni zajętej przez konstrukcję. Powierzchnia wewnętrzna kondygnacji– jest powierzchnią całkowitą (kondygnacji) zmniejszoną o powierzchnię zajętą przez ściany zewnętrzne. Powierzchnia wewnętrzna (kondygnacji) składa się z powierzchni nettoi powierzchni przegród wewnętrznych.

Powierzchnia Netto kondygnacji


Powierzchnia Netto jest powierzchnią ograniczoną przez Elementy zamykające (przegrody). Przekryte powierzchnie kondygnacji, które nie są zamknięte lub są tylko częściowo zamknięte i nie mają elementów zamykających są obliczone z rzutu pionowego obrysu przekrycia. Powierzchnia Netto jest obliczana dla wymiarów budynku w stanie wykończeniowym na poziomie podłogi nie licząc listew przypodłogowych, progów itp. Do powierzchni Netto wliczone są Elementy nadające się do demontażu takie Jak:: ścianki działowe, rury, kanały. Powierzchnia nettodzieli się na: powierzchnię użytkową, powierzchnię usługowąi powierzchnię ruchu. Powierzchni Netto nie ustala się dla: przestrzeni wewnętrznej stropodachów wentylowanych, poddasza nieużytkowego nie nadającego się do poruszania w pozycji wyprostowanej.

Powierzchnia konstrukcji


Powierzchnia konstrukcji jest powierzchnią utworzoną przez Elementy zamykające (np. ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne) i powierzchnie słupów, pionów wentylacyjnych, kominów, ścian działowych (nie nadających się do demontażu) oraz powierzchnie, przez które nie można przejść. Powierzchnia konstrukcji jest obliczana dla budynku w stanie wykończonym, na poziomie podłogi nie licząc listew przypodłogowych, progów, cokołów itp. Do powierzchni konstrukcji wlicza się powierzchnie przejść drzwiowych, wnęk, Nisz w elementach zamykających. Powierzchnia konstrukcji może być także obliczana jako różnica powierzchni całkowitej i powierzchni netto.

Powierzchnia użytkowa


Powierzchnia użytkowa jest częścią powierzchni netto, która odpowiada celom i przeznaczeniu budynku. Ustalona jest oddzielnie dla każdej kondygnacji i dodatkowo dzielona w zależności od sposobu obudowy i przekrycia.

Powierzchnia użytkowa dzieli się na powierzchnię użytkową podstawową i powierzchnię użytkową pomocniczą. Przy ustaleniu powierzchni użytkowej zgodnie z zaleceniem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w celu zachowania porównywalności wyników należy stosować zasadę określoną w PN – 69/B – 02365 wg, której do powierzchni budynków wlicza się:
  • powierzchnię pomieszczeń o wysokości w świetle ≥ 2,20 m w 100%,
  • powierzchnię pomieszczeń o wysokości w świetle ≥ 1,40 m i < 2,20 m – w 50%,
  • powierzchnię pomieszczeń o wysokości < 1,40 m pomija się całkowicie.

Powierzchnia usługowa – przeznaczona jest na usytuowanie instalacji i urządzeń technicznych (instalacji kanalizacyjnych, wodnych, ogrzewania i ciepłej wody, dźwigów, schodów ruchomych itp.). Do powierzchni usługowej zalicza się także powierzchnie pomieszczeń przeznaczonych na podstawowe instalacje usługowe, trzony kominowe, kanały przełazowe i pomosty techniczne.
Powierzchnia ruchu – przeznaczona jest dla ruchu wewnątrz budynku (powierzchnia klatek schodowych, korytarzy, wewnętrznych ramp i pochylni, poczekalni, balkonów ewakuacyjnych). Do powierzchni ruchu wlicza się także powierzchnie Netto szybów dźwigowych i powierzchni zajęte przez urządzenia wbudowane przeznaczone do ruchu ogólnie dostępnego (np. Schody ruchome).

Powierzchnia obudowy budynku


Rozróżnia się następujące powierzchnie:
  • fundamentów – liczona jako Powierzchnia całkowita posadowienia najniżej kondygnacji,
  • ścian zewnętrznych poniżej poziomu terenu,
  • ścian wewnętrznych powyżej poziomu terenu,
  • dachu.
Powierzchnie przeszklone powinny być wyszczególnione oddzielnie jako części powierzchni ścian zewnętrznych lub powierzchni dachów. Do powierzchni obudowy nie są wliczane następujące powierzchnie:
  • elementów budynku poniżej poziomu najniżej kondygnacji (np. części fundamentów),
  • wnęk, pilastrów, studzienek w chodnikach, schodów zewnętrznych, zewnętrznych ramp i pochylni, wysuniętych części dachu, świetlików, nasad kominowych itp.
Powierzchnia obudowy budynku jest obliczana dla budynków lub części budynków, które są zamknięte ze wszystkich stron i przekryte, wliczając te części konstrukcji, które są powyżej i poniżej poziomu terenu.

11.2.Powierzchnie budynków według PN – 70/B - 02365



Powierzchnia zabudowanaPowierzchnia rzutu poziomego budynku mierzona po zewnętrznym obrysie ścian kondygnacji przyziemnej. Do powierzchni zabudowanej zalicza się również prześwity, przejścia, rampy, studzienki, wjazdy do garaży itp. Elementy budynku mające oparcie na ziemi. Podział powierzchni na rodzaje

Powierzchnia całkowita

Powierzchnia całkowita


Powierzchnia konstrukcji






Powierzchnia netto


Powierzchnia ruchu

Powierzchnia usługowa
Powierzchnia użytkowa



Powierzchnia podstawowa
Powierzchnia pomocnicza




Powierzchnia całkowita Powierzchnia wszystkich kondygnacji budynku nad i podziemnych oraz przyziemnej, mierzona po obrysie zewnętrznych ścian. Powierzchnia konstrukcjiPowierzchnia elementów konstrukcji nośnych i nienośnych jak słupy ściany nośne, osłonowe, ścianki działowe itp. na wszystkich kondygnacjach budynku Powierzchnia nettoPowierzchnia wszystkich pomieszczeń budynku mierzona w świetle konstrukcji nośnych i nienośnych. Powierzchnia ruchu Powierzchnia pomieszczeń oraz wydzielonych części pomieszczeń i części kondygnacji przeznaczonych do ogólnej komunikacji na wszystkich kondygnacjach budynku. Powierzchnia usługowaPowierzchnia pomieszczeń służących do zaspakajania potrzeb związanych pośrednio z przeznaczeniem budynku – na wszystkich kondygnacjach. Powierzchnia użytkowaPowierzchnia pomieszczeń służących do zaspakajania potrzeb związanych bezpośrednio z przeznaczeniem budynku – na wszystkich kondygnacjach. Powierzchnia podstawowaPowierzchnia przeznaczona do zaspakajania podstawowych potrzeb wynikających z funkcji budynku – na wszystkich kondygnacjach (w budynku mieszkalnym – pokoje). Powierzchnia pomocnicza powierzchnia przeznaczona do zaspakajania pomocniczych potrzeb wynikających z funkcji budynku – na wszystkich kondygnacjach (w budynku mieszkalnym – łazienki, kuchni, przedpokoje, garderoby).

Powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości w świetle ≥ 2,20 m należy zaliczyć do obliczeń - w 100 %

o wysokości ≥ 1,40 < 2,20 m - w 50%o wysokości poniżej 1,40 m - pomija się całkowicie Powierzchnię należy obliczać w metrach kwadratowych zaś wielkości wynikowe podawać z dokładnością do 0,1 m2(wymiary liniowe z dokładnością do 0,01 m). Przy obliczaniu powierzchni nie należy uwzględniać wnęk i występów o powierzchni rzutu poziomego poniżej 0,1 m2. Z powierzchni konstrukcji nie należy obliczać (i doliczać do pozostałych rodzajów powierzchni), przejść oraz otworów okiennych i drzwiowych

11.3 Zasady ustalania powierzchni w świetle przepisów prawa


Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Art. 4.1. podaje definicję powierzchni użytkowej budynku, którą w rozumieniu ustawy jest Powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych i szybów windowych.. Powierzchnia pomieszczeń lub ich część oraz części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeśli wysokość jest mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się. Omówiona ustawowa Definicja nie wyjaśnia co należy rozumieć pod pojęciem kondygnacji i sprawa ta budzić może pewne wątpliwości interpretacyjne. Dla wyjaśnienia tej kwestii należy wrócić Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) które podaje, że kondygnacją jest pozioma nadziemna lub podziemna część budynku, zawarta pomiędzy podłogą na stropie lub warstwą wyrównawcza na gruncie a górną Powierzchnia posadzki bądź warstwy osłaniającej izolacje cieplną stropu znajdującego się nad tą częścią. Za kondygnację uważa się też Poddasze z pomieszczeniami na pobyt ludzi oraz pozioma część budynku stanowiącą Przestrzeń na urządzenia techniczne, mającą wysokość świetle większą Niż 190 cm. Kondygnacją nie są nadbudówki ponad dachem, takich Jak:: Maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna i klimatyzacyjna, kotłownia gazowa. Jak wynika z powyższych zapisów, warunkiem koniecznym zaliczenia pomieszczenia lub pomieszczeń do kondygnacji, jest istnienie nad tym pomieszczeniem stropu, z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego dla poddasza przeznaczonego na stały pobyt ludzi. Stąd jako kondygnację traktować będziemy w szczególności piwnicę (podziemna część budynku zawarta pomiędzy warstwa wyrównawczą na gruncie, a Górna powierzchnią (...) stropu), natomiast jako kondygnacji nie możemy traktować strychu, dla którego elementem zamykającym jest Dach a nie Strop jak wymaga tego definicja. Omawiana Ustawa nie precyzuje zasad dokonywania pomiarów powierzchni, a z jej zapisów nie wynika też żadna Zasada pozwalająca na wywnioskowanie jaka była intencja ustawodawcy w tej materii. W tej sytuacji wydaje się właściwe, przyjęcie Zasady pomiarów określonych przez normę PN-ISO 9836.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Art. 16.4. tej ustawy podaje definicję powierzchni użytkowej budynku, którą jest Powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach nadziemnych i podziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic, klatek schodowych i szybów windowych. Powierzchnia pomieszczeń lub ich część oraz części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeśli wysokość jest mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się. Jak widać przytoczona Definicja jest praktycznie tożsama z definicją omówioną w punkcie 6.3.1. Jedyna różnica dotyczy powierzchni piwnic, które nie są przez omawianą ustawę zaliczane do powierzchni użytkowej.
Ustawa o własności lokali
Ustawa wprowadza Pojęcie udziału w nieruchomości wspólnej, który zgodnie z art. 3 odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi.Jak wynika z cytowanego zapisu, wprowadzono tu dwa pojęcia: powierzchni użytkowej lokalu ipowierzchni pomieszczeń przynależnych, ale bez podania ich definicji. Stąd konieczność uściślenia tych pojęć. Użyte tu Pojęcie powierzchni użytkowej jest tu związane z samodzielnym lokalem, którym w rozumieniu ustawy jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izbprzeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służązaspakajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Definicja ta została rozciągnięta również na samodzielne lokale wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem na cele inne Niż mieszkalne. Jak wynika z przytoczonego zapisu Powierzchnia użytkowa odnosi się do zwartego, wydzielonego trwałymi ścianami obrębu mieszkania lub lokalu użytkowego na którą składa się izba lub zespół izb oraz pomieszczenia pomocnicze. Pojęcie pomieszczeń pomocniczych nie zostało w ustawie zdefiniowane, ale definicję taką zawiera Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki…które precyzuje że pomieszczenie pomocnicze to pomieszczenie znajdujące się w obrębie mieszkanialub lokalu użytkowego służące do celów komunikacji wewnętrznej, higieniczno sanitarnych,przygotowywania posiłków, z wyjątkiem kuchni zakładów żywienia zbiorowego, a także doprzechowywania ubrań, przedmiotów oraz żywności. Definicja ta odnosi się również do pomieszczeń pomocniczych o których Mowa w analizowanej ustawie. Wątpliwości budzić jednak może Zasada ustalania powierzchni użytkowej, w sytuacji w której izbalub zespół nie są ze wszystkich stron wydzielone trwałymi ścianami jak chce ustawa, ale niektóre ściany lub ich części zastępuje połać dachowa. Wtedy, jak się wydaje, Pojęcie ściany traktować należy rozszerzająco i rozumieć je jako trwałą przegrodę wydzielającą lokal z budynku. Przyjęcie takiej interpretacji, budzi jednak natychmiast wątpliwość następną dotyczącą zasad ustalania powierzchni pomieszczeń o zmiennej wysokości. Kwestie tę wyjaśnić można analizując zapis ustawy dotyczący pomieszczeń przynależnych których powierzchnię sumuje się z powierzchnią użytkową lokalu. Otóż Ustawa podaje, że w szczególności do pomieszczeń przynależnych zaliczyć można piwnicę lub strych. Wymienione tu pomieszczenia ze swej natury mają wysokości nietypowe. Szczególnie wskazać tu należy na strychy których wysokość jest zmienna, często w przedziale od kilku metrów (w kalenicy) do zera (w linii styku połaci dachu z płaszczyzną stropu najwyższej kondygnacji). Ponieważ nawet dla tak ewidentnego przypadku, Ustawa nie sprecyzowała Zasady redukcji powierzchni przy zmniejszającej się czy nietypowej wysokości pomieszczenia, uznać należy że ustawodawcy chodziło o powierzchnię całkowitą niezależną od wysokości objętych pomiarem pomieszczeń. W konsekwencji przyjąć należy, że również Powierzchnia użytkowa samodzielnego lokalu (która jest sumowana z powierzchnią pomieszczeń przynależnych) będzie ustalana niezależnie od wysokości pomieszczeń wchodzących w jego skład. Omawiana Ustawa nie precyzuje zasad dokonywania pomiarów powierzchni, a z jej zapisów nie wynika też żadna Zasada pozwalająca na wywnioskowanie jaka była intencja ustawodawcy w tej materii. W tej sytuacji wydaje się właściwe przyjęcie Zasady pomiarów określonych przez normę PN-ISO 9836 (patrz Punkt 6.3.1 niniejszego opracowania)
Ustawa o ochronie praw lokatorów (...)
Art. 2.1 Punkt 7 podaje definicję powierzchni użytkowej lokalu, którą w rozumieniu ustawy jest Powierzchnia wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, a w szczególności pokoi, kuchni, spiżarni, przedpokoi, alków, holi, korytarzy, łazienek oraz innych pomieszczeń służących mieszkalnym i gospodarczym potrzebom lokatora, bez względu na ich Przeznaczenie i sposób używania; za powierzchnię użytkową lokalu nie uważa się powierzchni balkonów, tarasów i logii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowi, strychów, piwnic i komórek przeznaczonych do przechowywania opału. W art. 2.2. Ustawa precyzuje że obmiaru powierzchni użytkowej lokalu dokonuje się w świetle wyprawionych ścian. Powierzchnia pomieszczeń lub ich część o wysokości w świetle równej lub większej od 2,20 m należy zaliczać do obliczeń w 100%, o wysokości od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej w 50%, a jeśli wysokość jest mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się całkowicie. Pozostałe Zasady obliczania powierzchni należy przyjmować zgodnie z Polską Normą odpowiednią do określania i obliczania wskaźników powierzchniowych i kubaturowych w budownictwie. Przytoczone Zasady ustalania powierzchni użytkowej nie budzą wątpliwości, a Norma do której Ustawa się odwołuje to PN-ISO 9836.
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych
Art. 5.2. tej ustawy podaje definicję powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez Gospodarstwo domowe najemcy lub podnajemcy którą jest Powierzchnia zajmowanych pokoi (...) oraz części powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy oraz innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi Liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do Liczby osób zajmujących cały lokal. Dyspozycje powyższą opisać można zależnością: LN = PU - PP + PPW - LO gdzie: PU - Powierzchnia użytkowa części lokalu zajmowanego przez Gospodarstwo domowe najemcy lub podnajemcy, PP - Powierzchnia pokoi zajmowanych przez najemcę lub podnajemcę, PPW - Powierzchnia łączna pomieszczeń wspólnych, LN - Liczba członków gospodarstwa domowego najemcy lub podnajemcy, LO - Liczba osób zajmujących cały lokal. Ustawa definiuje identycznie powierzchnie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez Gospodarstwo domowe wynajmującego. W przytoczonej wyżej zależności wystarczy słowa „najemca lub podnajemca" zastąpić słowem „wynajmującego" Omawiane przepisy nie precyzują zasad dokonywania pomiarów powierzchni, a z jej zapisów nie wynika też żadna Zasada pozwalająca na wywnioskowanie jaka była intencja ustawodawcy w tej materii. W tej sytuacji wydaje się właściwe przyjęcie Zasady pomiarów przyjętej przez normę PN-ISO 9836 . Ustawa nie podaje żadnych zasad redukcji powierzchni użytkowej, ze względu na zmienną wysokość pomieszczeń a także wskazówek dotyczących intencji ustawodawcy w tej materii. Stąd wyprowadzić można wniosek, że w rozumieniu omawianych przepisów Powierzchnia użytkowa ustalana jest niezależnie od wysokości pomieszczeń lub ich części.

12. Polska Klasyfikacja obiektów budowlanych (PKOB)


  1. Wprowadzenie


Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych (PKOB) stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych, rozumianych jako produkty finalne działalności budowlanej. Opracowana została na podstawie europejskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (CC), zgodnie z zaleceniami Narodów Zjednoczonych. Klasyfikacja ustala symbole, nazwy i zakres poszczególnych ugrupowań klasyfikacyjnych na czterech poziomach tj.: sekcji, działów, grup i klas. Zachowuje ona zgodność w zakresie symboliki oraz nazewnictwa grupowań z rozwiązaniami przyjętymi w klasyfikacji CC. Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych (PKOB) służy potrzebom statystyki działalności budowlanej, sporządzania sprawozdań budowlanych, spisów budowli i mieszkań, statystyki cen obiektów budowlanych oraz rachunków narodowych. Ponadto Klasyfikacja służy do klasyfikowania obiektów budowlanych. PKOB ułatwia wymianę informacji między uczestnikami procesu inwestycyjnego na/i między różnymi poziomami organizacyjnymi, np.
  • między inwestorem, biurem projektów, wykonawcą,
  • między organami centralnymi a wykonawcami robót budowlanych, inwestorami i odwrotnie,
w zakresie:
  • określania i analizy wielkości i struktury potrzeb,
  • planowania i bilansowania zadań i środków,
  • opracowywania, ustalania i stosowania wskaźników planistycznych oraz techniczno-ekonomicznych dla obiektów budowlanych tego samego rodzaju dla celów projektowania, wdrażania nowych technologii i rozwiązań projektowych itp.,
  • stosowania jednolitego grupowania i nazewnictwa obiektów budowlanych przy ustalaniu bazy normatywnej nakładów rzeczowych oraz w kalkulacji cen i kosztów na różnych etapach procesu inwestycyjnego.
  1. Pojęcia podstawowe


Przez obiekty budowlane rozumie się konstrukcje połączone z gruntem w sposób trwały, wykonane z materiałów budowlanych i elementów składowych, będące wynikiem prac budowlanych. Budynki to zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych. Przystosowane są do przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony przedmiotów. Za szczególny Rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. W przypadku budynków połączonych między sobą (np. domy bliźniacze lub szeregowe), Budynek jest budynkiem samodzielnym, jeśli jest oddzielony od innych jednostek ścianą przeciwpożarową od fundamentu po dach. Gdy nie ma ściany przeciwpożarowej, budynki połączone między sobą uważane są za budynki odrębne, jeśli mają własne wejścia, są wyposażone w instalacje i są oddzielnie wykorzystywane.
Budynki obejmują również samodzielne podziemne obiekty budowlane przystosowane do ochrony ludzi, zwierząt lub przedmiotów (np. podziemne: schrony, szpitale, centra handlowe oraz warsztaty i garaże).
Budynki dzielą się na mieszkalne i niemieszkalne.
Budynki mieszkalne są to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach, gdy mniej Niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, Budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem.
Budynki niemieszkalne są to obiekty budowlane wykorzystywane głównie dla potrzeb niemieszkalnych. W przypadku, gdy co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest do celów mieszkalnych, Budynek klasyfikowany jest jako Budynek mieszkalny.
Całkowita Powierzchnia użytkowa budynku obejmuje całą powierzchnię budynku z wyjątkiem:
  • powierzchni elementów budowlanych m.in. podpór, kolumn, filarów, szybów, kominów;
  • powierzchni zajmowanych przez pomieszczenia techniczne instalacji ogólnobudowlanych;
  • powierzchni komunikacji, np. klatki schodowe, dźwigi, przenośniki.

Część "mieszkaniowa" budynku mieszkalnego obejmuje pomieszczenia mieszkalne (kuchnie, pokoje wypoczynkowe, sypialnie), pomieszczenia pomocnicze, Piwnice oraz pomieszczenia ogólnego użytkowania (np. wózkarnie, suszarnie). Obiekty inżynierii lądowej i wodnej są to wszystkie obiekty budowlane nie klasyfikowane jako budynki, tj.: drogi kołowe, drogi kolejowe, mosty, autostrady, drogi lotniskowe, zapory wodne, itp.
  1. Struktura klasyfikacji

Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych jest klasyfikacją czteropoziomową. Obejmuje ona:
  • 2 sekcje
  • 6 działów
  • 20 grup
  • 46 klas
Struktura symboli jest następująca:
  1. Sekcja
1 2 Dział 1 2 3 Grupa 1 2 3 4 Klasa
Poziomy klasyfikacyjne odpowiadają układowi klasyfikacyjnemu przyjętemu w klasyfikacji CC.
  1. Zasady klasyfikowania obiektów budowlanych


W Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych obiekty budowlane grupowane są w dwóch sekcjach: "Budynki" i "Obiekty inżynierii lądowej i wodnej". W ramach tych sekcji obiekty rozróżniane są zgodnie z projektem technicznym wynikającym ze specjalnej funkcji konstrukcji (np. budynki handlowe, konstrukcje drogowe, budowle wodne, kanalizacje). Dla budynków, pierwszym kryterium klasyfikacyjnym jest Charakter budynku - mieszkalny lub niemieszkalny. O zaliczeniu obiektu do obiektów inżynierii lądowej i wodnej decyduje Przeznaczenie i związana z tym konstrukcja.
  1. Podział obiektów budowlanych na sekcje i działy


Symbol PKOB Wyszczególnienie
Sekcja Dział
1

2

11 12
21 22 23 24
BUDYNKI Budynki mieszkalne Budynki niemieszkalne OBIEKTY INŻYNIOERII LĄDOWEJ I WODNEJ Infrastruktura transportu Rurociągi, linie telekomunikacyjne i elektroenergetyczne Kompleksowe budowle na terenach przemysłowych Obiekty inżynierii lądowej i wodnej pozostałe
  1. Podział obiektów budowlanych na grupy


Symbol PKOB Wyszczególnienie
Sekcja Dział Grupa
1

BUDYNKI

11
BUDYNKI MIESZKALNE


111 Budynki mieszkalne jednorodzinne


112 Budynki o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe


113 Budynki zbiorowego zamieszkania



BUDYNKI NIEMIESZKALNE

12 121 Hotele i budynki zakwaterowania turystycznego


122 Budynki biurowe


123 Budynki handlowo-usługowe


124 Budynki transportu i łączności


125 Budynki przemysłowe i magazynowe


126 Ogólnodostępne obiekty kulturalne, budynki o charakterze edukacyjnym, budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej


127 Pozostałe budynki niemieszkalne

13. Certyfikacja energetyczna budynków

13.1. Postęp prac nad certyfikacją

DYREKTYWA 2002/91/EC PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY EUROPY z dnia 16 grudnia 2002 r. dotycząca jakości energetycznej budynków, której celem jest wypromowanie poprawy efektywności energetycznej budynków we Wspólnocie Europejskiej, nałożyła na Polskę obowiązek dostosowująca polskie przepisy w tym zakresie do przepisów unijnych. Dyrektywa nakłada obowiązek aktywnej poprawy jakości energetycznej budynków w obrębie państw Wspólnoty, z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań klimatycznych i ekonomicznych. Dotyczyć to będzie prawie wszystkich rodzajów budynków (także istniejących) w tym również obiekty objęte ochroną konserwatorską, Realizacja dyrektywy wymaga zmian wielu aktów prawnych (w Polsce są w opracowaniu) w tym opracowania ustawy o certyfikacji energetycznej . Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii w budynkach oraz zachęcenie do stawiania budynków energooszczędnych. Dla wielu właścicieli oznacza to nowe obowiązki. Projekt ustawy przewiduje że będą musieli uzyskiwać świadectwa energetyczne: właściciele nowych budynków przeznaczonych do sprzedaży, wynajmu lub zmodernizowanych. właściciele mieszkań, którzy chcą je sprzedać lub wynająć. Projekt zakłada, że świadectwo (ważność zachowa przez 10 lat) będzie m.in. informowało o ociepleniu budynku i szczelności okien według dziesięciu klas energooszczędności: od A do G. Im wyższa klasa, tym lepszy Standard budynku oraz niższe Koszty jego eksploatacji. Klasa świadectwa będzie miała więc wpływ na cenę mieszkania oraz wysokość opłat za wynajem. Zgodnie z dyrektywą EPBD, każdy Budynek będzie miał nadaną określoną klasę energetyczną. W skład oceny klasy energetycznej wchodzi poziom zużycia energii do celów: ogrzewania, chłodzenia, wentylacji, podgrzania wody i oświetlenia. Najwięcej energii wydatkuje się na Ogrzewanie budynków, stąd tak ważne jest określenie jakości cieplnej. Jakość energetyczną budynku charakteryzują wskaźniki (zwykle oznaczane literą „E” z odpowiednimi indeksami), których wartości otrzymuje się po podzieleniu przez kubaturę lub powierzchnię pomieszczeń rozpatrywanego budynku, energii netto, Brutto (dostarczonej) lub energii pierwotnej koniecznej do zapewnienia wymaganego poziomu ogrzewania, chłodzenia, wentylacji pomieszczeń, podgrzania wody i oświetlenia w budynku, w rozpatrywanym czasie (zwykle Przedział czasowy dotyczy roku). Na ich podstawie jest możliwe sformułowanie oceny jakości energetycznej budynku przez przyporządkowanie klasy energetycznej: A, B, C, D, E, F, G (analogicznie jak w odniesieniu do urządzeń AGD). Budynek klasy A charakteryzuje się najwyższą jakością energetyczną, czyli jest najbardziej energooszczędny (najmniej energochłonny). Klasie energetycznej D przyporządkowany jest Budynek odpowiadający aktualnym standardom. W budynkach mieszkalnych najwięcej energii zużywa się na Ogrzewanie pomieszczeń (około 60 %), stąd największe znaczenie ma jakość cieplna budynku, którą charakteryzują:
- Wskaźnik sezonowego zapotrzebowania na Ciepło odnoszący a),się do energii Netto (ciepło) do ogrzewania pomieszczeń, w kWh/(m2
- Wskaźnik zapotrzebowania na Ciepło do ogrzewania pomieszczeń, niezależny od długości sezonu ogrzewania budynku, odniesiony do Kd),jednego „stopniodnia”, w kWh/(m2
- moc cieplna potrzebna do ogrzania pomieszczenia (lub pomieszczeń), w kW lub odniesiona do powierzchni pomieszczeń ogrzewanych, w W/m2,
- współczynnik strat Ciepła H budynku, współczynnik łącznych strat Ciepła w wyniku przenikania przez obudowę (HT) i wentylacji pomieszczeń (Hv), w W/K.

13.2. Certyfikacja – uregulowania prawne


Uregulowania w tym zakresie zawarte zostały w Ustawie o zmianie ustawy - Prawo budowlanez dnia 2007-09-19 (Dz.U. 2007 Nr 191, poz. 1373).
Dla każdego budynku oddawanego do użytkowania oraz budynku podlegającego zbyciu lub wynajmowi powinna być ustalona, w formie świadectwa charakterystyki energetycznej, jego Charakterystyka energetyczna, określająca wielkość energii wyrażoną w kWh/m2/rok niezbędnej do zaspokojenia różnych potrzeb związanych z użytkowaniem budynku. Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku jest ważne 10 lat.
W przypadku budynku z lokalami mieszkalnymi lub częściami budynku stanowiącymi samodzielną całość techniczno-użytkową, przed wydaniem lokalu mieszkalnego lub takiej części budynku osobie trzeciej, sporządza się świadectwo charakterystyki energetycznej lokalu mieszkalnego lub części budynku.
W przypadku budynków ze wspólną instalacją grzewczą świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza się wyłącznie dla budynku, a w innych przypadkach także dla lokalu mieszkalnego najbardziej reprezentatywnego dla danego budynku
Świadectwo charakterystyki energetycznej zawierające nieprawdziwe Informacje o wielkości energii jest wadą fizyczną rzeczy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.[3]) o rękojmi za wady.
Wymogu sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej nie stosuje się do budynków: 1) podlegających ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; 2) używanych jako miejsca kultu i do działalności religijnej; 3) przeznaczonych do użytkowania w czasie nie dłuższym Niż 2 lata; 4) niemieszkalnych służących gospodarce rolnej; 5) przemysłowych i gospodarczych o zapotrzebowaniu na energię nie większym Niż 50 kWh/m2/rok; 6) mieszkalnych przeznaczonych do użytkowania nie dłużej Niż 4 miesiące w roku; 7) wolnostojących o powierzchni użytkowej poniżej 50 m2.
Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku może sporządzać osoba, która:
1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych; 2) ukończyła co najmniej Studia magisterskie, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym; 3) nie była karana za Przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe; 4) posiada uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej albo odbyła szkoleniei złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin przed ministrem właściwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.
Za równorzędne z odbyciem szkolenia oraz złożeniem z wynikiem pozytywnym egzaminu, uznaje się ukończenie, nie mniej Niż rocznych, studiów podyplomowychna kierunkach: architektura, budownictwo, inżyniera środowiska,energetyka lub pokrewne w zakresie audytu energetycznego na potrzeby termomodernizacji oraz oceny energetycznej budynków.
Program studiów podyplomowych powinien uwzględniać problematykę objętą programem szkoleń określonym, w drodze rozporządzenia, Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego zatwierdza po zaopiniowaniu przez ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej proponowany przez wydziały szkół wyższych Program studiów podyplomowych.
W wykonaniu powyższych uregulowań Minister Infrastruktury wydał następujące rozporządzenia:
- Rozporządzenie z dnia 21 stycznia 2008 r w sprawie przeprowadzenia szkolenia oraz egzaminu dla osób ubiegających się o uprawnienia do sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego oraz części budynku stanowiącego samodzielną całość techniczno-użytkową (Dz.U. Nr 17 poz.104), - Rozporządzenie z dnia 6 listopada 2008 r w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej (Dz.U. Nr 201, poz. 1240).

14. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie

14.1. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie – pojęcia

Samodzielną funkcją techniczną w budownictwie, wymagającą posiadania uprawnień budowlanych, jestdziałalność związana z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lubsamodzielnego rozwiązywania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmująca: – projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego, – Kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi, – Kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i Kontrola techniczna wytwarzania tych elementów, – wykonywanie nadzoru inwestorskiego, – sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych, – rzeczoznawstwo budowlane. Jak z powyższego wynika, bardzo istotnym elementem jest samodzielne wykonywanie wskazanych czynności przez osobę do tego upoważnioną, bez niczyjego nadzoru. Tylko wówczas działalność taka może być uznana za wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Nie ma natomiast znaczenia, czy działalność taka jest wykonywana regularnie jako działalność zawodowa, czy też będzie to działalność okazjonalna, wykonywana sporadycznie.

14.2 Specjalności i specjalizacje uprawnień budowlanych


Specjalności budowlane

Uprawnienia budowlane udzielane są w następującychspecjalnościach: – architektonicznej, – konstrukcyjno-budowlanej, – drogowej, – mostowej, – kolejowej, – wyburzeniowej, – telekomunikacyjnej, – instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, – instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych, Uprawnienia w powyższych specjalnościach mogą być nadane: – odrębnie do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi w danej specjalności, – łącznie do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi w danej specjalności, jeżeli ubiegający się o te uprawnienia spełnia wymagania odnoszące się do obu rodzajów uprawnień. Uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej bez ograniczeńuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym w zakresie: -sporządzania projektu architektoniczno-budowlanego w odniesieniu do architektury obiektu lub -kierowania robotami budowlanymi, w odniesieniu do architektury obiektu. Uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresieuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 lub pkt 2, o kubaturze do 1.000 m3na terenie zabudowy zagrodowej. Uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeńuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym w zakresie: -sporządzania projektu architektoniczno-budowlanego w odniesieniu do konstrukcji obiektu lub -kierowania robotami budowlanymi w zakresie, o którym Mowa w pkt 1 oraz w § 16 ust. 1 pkt 2. Uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej w ograniczonym zakresie uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym o kubaturze do 1.000 m3oraz: -o wysokości do 12 m nad poziomem terenu, do 3 kondygnacji nadziemnych i o wysokości kondygnacji do 4,8 m; -posadowionego na głębokości do 3 m poniżej poziomu terenu, bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym; -przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m; -nie zawierającego elementów wstępnie sprężanych na budowie; -niewymagającego uwzględniania wpływu eksploatacji górniczej. Ograniczenia uprawnień budowlanych, o których Mowa w ust. 2, w odniesieniu do osób legitymujących się wykształceniem uzyskanym na kierunku Inżynieria środowiska, nie dotyczą obiektów budowlanych gospodarki wodnej i melioracji wodnych. Uprawnienia budowlane w specjalności drogowej bez ograniczeńuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: -droga, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, z wyłączeniem drogowych obiektów inżynierskich oprócz przepustów; -droga dla ruchu i postoju statków powietrznych oraz przepust. Uprawnienia budowlane w specjalności drogowej w ograniczonym zakresieuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: -droga klasy: lokalna i dojazdowa oraz Droga wewnętrzna, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, z wyłączeniem drogowych obiektów inżynierskich oprócz przepustów; -droga na terenie lotniska, nieprzeznaczona dla ruchu i postoju statków powietrznych. Uprawnienia budowlane w specjalności mostowej bez ograniczeńuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: -drogowy Obiekt inżynierski, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych; -kolejowy Obiekt inżynierski: most, wiadukt, przepust, Konstrukcja oporowa oraz nadziemne i podziemne przejście dla pieszych, w rozumieniu przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe. Uprawnienia budowlane w specjalności mostowej do projektowania bez ograniczeń uprawniają również do obliczania światła mostów i przepustów. Uprawnienia budowlane w specjalności mostowej w ograniczonym zakresieuprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: -jednoprzęsłowy Obiekt mostowy, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych lub przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe, o przęśle wykonanym z zastosowaniem prefabrykatów i rozpiętości do 21 m, posadowiony na stabilnym gruncie; -typowy składany Obiekt mostowy; -przepust. Uprawnienia budowlane w specjalności kolejowej bez ograniczeń uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim Jak:: linie, węzły i stacje kolejowe oraz urządzenia zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym. Uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych bez ograniczeń uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim Jak:: sieci, instalacje i urządzenia cieplne, wentylacyjne, gazowe, wodociągowe i kanalizacyjne. Uprawnienia budowlane w specjalności, o której Mowa w ust. 1, w ograniczonym zakresie uprawniają do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi przy wykonywaniu instalacji wraz z przyłączami typowych sieci o średnicy do 200 mm w obiektach budowlanych o kubaturze do 1.000 m3. Uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych bez ograniczeń uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim Jak:: sieci, instalacje i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne, w tym kolejowe, trolejbusowe i tramwajowe sieci trakcyjne wraz z urządzeniami do zasilania i sterowania. Uprawnienia budowlane w specjalności, o której Mowa w ust. 1, w ograniczonym zakresie uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi przy wykonywaniu instalacji wraz z przyłączami o napięciu do 1 kV w obiektach budowlanych o kubaturze do 1.000 m3.

14.3. Nadawanie uprawnień budowlanych

Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją o nadaniu uprawnień budowlanych, wydaną przez Organ samorządu zawodowego. Postępowanie kwalifikacyjne w sprawach nadawania uprawnień budowlanych prowadzi okręgowa Komisja kwalifikacyjna. Uprawnienia budowlane nadawane są w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego przez okręgową komisję kwalifikacyjną właściwej izby samorządu zawodowego i zdaniu egzaminu przez wnioskodawcę.

14.4. Wykształcenie wymagane do uzyskania uprawnień budowlanych

Uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalnościach wymaga: 1) do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych: a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności, b) odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów, c) odbycia rocznej praktyki na budowie; 2) do projektowania w ograniczonym zakresie: a) ukończenia wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności, b) odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów, c) odbycia rocznej praktyki na budowie; 3) do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń: a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności, b) odbycia dwuletniej praktyki na budowie; 4) do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie: a) ukończenia wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności, b) odbycia trzyletniej praktyki na budowie. Przy czym warunki dotyczące wykształcenia i praktyki zawodowej muszą być spełnione łącznie, aby osoby ubiegające się o nadanie uprawnień budowlanych mogły przystąpić do egzaminu, którego Zdanie jest trzecim niezbędnym warunkiem do uzyskania uprawnień. Niespełnienie więc choćby jednego z tych wymogów uniemożliwia przyznanie stosownych uprawnień. Ustawodawca w sposób kazuistyczny uregulował warunki uzyskania uprawnień budowlanych i nie przewiduje w tej mierze wyjątków dla osób z wieloletnią praktyką zawodową. Również inne względy, takie jak długoletnia praca, przekraczająca nawet wielokrotnie Okres wymaganej przepisami praktyki zawodowej, zdobyte doświadczenie i ukończenie różnego rodzaju kursów zawodowych, w świetle obowiązujących przepisów, nie może zastąpić wymaganego przepisami wykształcenia.

14.5. Wykaz wykształcenia odpowiedniego i pokrewnego dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych

Specjalność architektoniczna 1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku Architektura i Urbanistyka (O). 2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie - wykształcenie wyższe na kierunku Budownictwo (P). Specjalność konstrukcyjno-budowlana 1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku Budownictwo (odpowiednie - O). 2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie: 1) wykształcenie wyższe na kierunku: a) architektura i Urbanistyka (pokrewne - P), b) inżynieria środowiska (P); 2) wykształcenie średnie - technik budownictwa (O). Specjalność drogowa 1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku Budownictwo (O). 2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie - wykształcenie średnie - technik drogownictwa (O). Specjalność mostowa 1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku Budownictwo (O). 2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie - wykształcenie średnie: 1) technik drogownictwa (O); 2) technik dróg i mostów kolejowych (O). Specjalność wyburzeniowa Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku: 1) budownictwo (O); 2) inżynieria wojskowa (O); 3) górnictwo i Geologia w specjalności eksploatacja złóż (O). Specjalność instalacyjna w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych 1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku Inżynieria środowiska (O). 2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie: 1) wykształcenie wyższe na kierunku: a) budownictwo (P), b) energetyka (P); 2) wykształcenie średnie: a) technik urządzeń sanitarnych (O), b) technik inżynierii środowiska i melioracji (O), c) technik energetyk (O).

14.6. Obowiązekprzynależności do właściwej izby samorządu zawodowego

Zasady ogólne

Zgodnie z art. 6ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów(Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42z późn. zm.), Prawo wykonywania samodzielnychfunkcji technicznych w budownictwie oraz samodzielnego projektowania przestrzeni w skali regionalnej i lokalnej lub kierowania zespołem prowadzącym takie projektowanie przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, tzn. izby architektów lub izby inżynierów budownictwa. Zrzeszenie w izbach samorządu zawodowego następuje na zasadzie dobrowolności, dlatego też uzyskanie członkostwa we właściwej izbie samorządu zawodowego następuje wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej. Z drugiej strony, brak wpisu na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego uniemożliwia wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Zatem osoba, która będzie wykonywać samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, nie będąc członkiem właściwej izby, będzie podlegać odpowiedzialności karnej, na podstawie art. 91 pkt 2ustawy – Prawo budowlane. Podstawowym kryterium przynależności do izby architektów lub inżynierów budownictwa jest Fakt posiadania uprawnień budowlanych w specjalnościach i w zakresie określonym w art. 5 ust. 1i 2ustawy o samorządach zawodowych. I tak izba architektów zrzesza osoby, które: 1. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych, 2. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane, tj. przed 1 stycznia 1995 r. Natomiast izba inżynierów budownictwazrzesza osoby, które: 1. posiadają uprawnienia budowlane w specjalnościach: – konstrukcyjno-budowlanej, – drogowej, – mostowej, – kolejowej, – wyburzeniowej, –telekomunikacyjnej, – instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, – instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych, 2. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej: – do projektowania w ograniczonym zakresie, – do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń, – do kierowania robotami w ograniczonym zakresie, Z powyższego wynika, że Osoba posiadająca uprawnienia bez ograniczeń, w specjalności architektonicznej zarówno do projektowania, jak i wykonawstwa, aby mogła wykonywać obydwie wskazane funkcje, tzn. pełne uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania, jak i kierowania robotami budowlanymi, powinna przynależeć do dwóch izb, tj. do izby architektów i inżynierów budownictwa.

Kontrola przynależności do izby

Kontrolowanie posiadania przez osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie uprawnień do pełnienia tych funkcji jest jednym z podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, określonych w art. 81 ust. 1 pkt 1) Lit. d)ustawy – Prawo budowlane. Realizacja tego zadania jest niezbędna m.in. na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3ustawy – Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnejdecyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, właściwy Organ administracji architektoniczno-budowlanej obowiązany jest sprawdzić wykonanie projektu, a także jego sprawdzenie, przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Ponadto sprawdzeniu podlega również przynależność takiej osoby do właściwej (nie zaś którejkolwiek) izby samorządu zawodowego, która powinna zostać udokumentowana odpowiednim zaświadczeniem wydanym przez tę izbę. Przy czym zaświadczenia takie są „terminowe”, tzn. wydawane są na Okres 6 lub 12 miesięcy, co jest związane z opłaceniem składki członkowskiej w danej izbie. Dlatego bardzo ważne jest sprawdzenie ważności przedstawianego zaświadczenia. Brak ważnego zaświadczenia może świadczyć o nieprzynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, ale również o zawieszeniu członkostwa w izbie lub skreśleniu z listy członków, co wiąże się z brakiem możliwości wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.

Obowiązek ubezpieczenia członków izb

Członek izby samorządu zawodowego podlega obowiązkowi ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody, które mogą wyniknąć w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (art. 6 ust. 2ustawy o samorządach zawodowych). Sprawy powyższe regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa(Dz. U. Nr 220, poz. 2174). Rozporządzenie powyższe określa szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, tj. za szkody powstałe w następstwie działania lub zaniechania ubezpieczonego, w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej (§ 1i 2ww. rozporządzenia). Zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody wynikłe ze zdarzeń mających miejsce w okresie ubezpieczenia. Jednak zgodnie z § 2 ust. 2rozporządzenia, Ubezpieczenie OC nie obejmuje szkód:
  1. wyrządzonych przez ubezpieczonego osobom fizycznym zatrudnionym przez ubezpieczonego na podstawie umowy o pracę lub wykonującym roboty lub usługi na Rzecz ubezpieczonego na podstawie umowy prawa cywilnego powstałe w związku ze świadczeniem pracy, robót lub usług na Rzecz ubezpieczonego,
  2. powstałych po skreśleniu ubezpieczonego z listy członków izby, a także w okresie zawieszenia w prawach członka izby, chyba że szkoda jest następstwem wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przed skreśleniem lub zawieszeniem,
  3. wynikłych z przekroczenia ustalonych kosztów,
  4. polegających na zapłacie kar umownych,
  5. wyrządzonych wskutek naruszenia praw autorskich i patentów,
  6. powstałych w wyniku normalnego zużycia lub wadliwej eksploatacji obiektów budowlanych,
  7. powstałych w skutek działań wojennych, stanu wojennego, rozruchów i zamieszek, a także terroru.
Ubezpieczenie OC obejmuje wszystkie szkody z zastrzeżeniem wyżej wymienionych, bez możliwości umownego ograniczenia przez Zakład ubezpieczeń wypłaty odszkodowań. Minimalna Suma gwarancyjna ubezpieczenia OC, w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki objęte są umową ubezpieczenia OC, wynosi równowartość w złotych 50.000 euro. Kwota powyższa ustalana jest przy zastosowaniu kursu średniego Euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski po raz pierwszy w roku, w którym Umowa ubezpieczenia OC została zawarta (§ 4rozporządzenia).

14.7. Centralny Rejestr osób posiadających uprawnienia budowlane

Z dniem 1 stycznia 1995 r., tj. z dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane do określonych przepisami Prawa budowlanego zadań Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy m.in. prowadzenie centralnych rejestrów: a) osób posiadających uprawnienia budowlane, b) rzeczoznawców budowlanych, c) ukaranych z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Obowiązek prowadzenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego centralnych rejestrów wynikający z art. 88a ust. 1 pkt 3ustawy – Prawo budowlane dotyczy wyłącznie osób uzyskujących uprawnienia budowlane lub tytuł rzeczoznawcy budowlanego, bądź też osób ukaranych na podstawie przepisów obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane(Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126z późn. zm.) oraz Rozporządzenia MGPiB z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie(Dz. U. z 1995 r. Nr 8, poz. 38z późn. zm.). Wpis do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane, stanowiący podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, dokonywany jest w drodze decyzji wydawanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Podstawą prawną takich decyzji jest art. 88a ust. 1 Lit. b)Prawa budowlanego, zgodnie z którym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a., w stosunku do organów samorządu zawodowego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych oraz odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Wpisów do centralnych rejestrów dokonuje się na podstawie ostatecznych decyzji o: 1) nadaniu uprawnień budowlanych, 2) nadaniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego, 3) ukaraniu w trybie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, 4) zatarciu kary.

14.8. Rzeczoznawcy budowlani

Rzeczoznawcą budowlanym może być osoba, która: 1) korzysta w pełni z praw publicznych; 2) posiada: a) tytuł zawodowy magistra inżyniera, magistra inżyniera architekta, inżyniera lub inżyniera architekta, b) uprawnienia budowlane bez ograniczeń , c) co najmniej 10 lat praktyki w zakresie objętym rzeczoznawstwem, d) znaczący dorobek praktyczny w zakresie objętym rzeczoznawstwem. Właściwy Organ samorządu zawodowego, na wniosek zainteresowanego, orzeka, w drodze decyzji, o nadaniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego, określając zakres rzeczoznawstwa. Właściwy Organ samorządu zawodowego może również nadać tytuł rzeczoznawcy osobie, która nie spełnia warunku, o którym Mowa w ust. 1 pkt 2 Lit. a i b, ale posiada szczególną wiedzę i doświadczenie w zakresie nieobjętym uprawnieniami budowlanymi. Podstawę do podjęcia czynności rzeczoznawcy budowlanego stanowi dokonanie wpisu, w drodze decyzji, do centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych.

str 1
Oprócz elementów i ustrojów konstrukcyjnych w obiektach budowlanych stosuje się
elementy niekonstrukcyjne. Ich przykłady to:
ściany działowe - ściany wewnętrzne wydzielające pomieszczenia, lecz nieprzenoszące
obciążeń z wyższych kondygnacji,
ściany osłonowe - ściany zewnętrzne, które nie uczestniczą w przenoszeniu obciążeń od
elementów konstrukcyjnych, zamocowane do elementów konstrukcyjnych,
pokrycie dachu,
elementy wykończeniowe - m.in. przewody instalacji, posadzki, okładziny, drzwi,
elementy wyposażenia instalacyjnego - m.in. umywalka, wanna, grzejnik
elementy wyposażenia budowlanego - m.in. szafa w ścianie, pawlacz.
10.1.3. Elementy wykończeniowe i elementy wyposażenia budynku
Budynek w stanie surowym otwartym nie chroni przed czynnikami atmosferycznymi,
dlatego należy w otwory wstawić drzwi zewnętrzne i okna oraz wykonać pokrycie dachu.
Taki stan nie spełnia jeszcze wymogów użytkowych. Należy surowym powierzchniom
nadać estetyczny wygląd i dostosować je do pełnionych funkcji. Budynek wykończa się,
wykonując:
wszystkie niezbędne instalacje (wodociągową, kanalizacyjną, gazową, grzewczą,
wentylacyjną, elektryczną, telefoniczną i inne),
tynki, czyli powłoki zewnętrzne (z zapraw cementowo-wapiennych lub cementowych) i
wewnętrzne (z zapraw cementowo-wapiennych, cementowych, wapiennych lub
gipsowych), które nadają im estetyczny wygląd i ochraniają je przed wpływami
zewnętrznymi (wilgocią, opadami, pyłami itp., a także ogniem oraz wysoką temperaturą w
czasie pożaru),
okładziny, powłoki malarskie lub tapety,
podłogi, czyli jedno- lub wielowarstwowe (złożone z podkładu podłogowego i posadzki)
pokrycie górnej powierzchni stropu, specyficzne dla danego rodzaju pomieszczenia,
montaż elementów wyposażenia budowlanego (np. szaf ściennych) i instalacyjnego
(umywalki, wanny, armatura, grzejniki itp.).
10.1.4. Technologie, metody i systemy budownictwa
Przez technologię budowania rozumiemy wiedzę obejmującą rozwiązania i sposoby
wznoszenia konstrukcji budowlanych wraz z przygotowaniem elementów i materiałów
budowlanych. W zależności od rozwiązania konstrukcji budowlanych możemy wyróżnić
następujące technologie budowania:
z cegieł lub bloczków,
konstrukcje monolityczne,
z prefabrykowanych elementów betonowych i żelbetowych,
z drewna i materiałów drewnopochodnych,
z elementów metalowych.
Technologie budowania możemy podzielić także bardziej ogólnie - na tradycyjną i
uprzemysłowioną. Dawniej proces wznoszenia poszczególnych elementów obiektów
budowlanych odbywał się przy wykorzystaniu wyrobów małowymiarowych - tj. o wielkości i
masie na tyle niewielkich, że mogły być wbudowywane ręcznie przez jednego robotnika.
Taki sposób budowania nazywamy technologią tradycyjną. Stosuje się ją obecnie jedynie
do wznoszenia niewielkich budynków.
43

Oprócz elementów i ustrojów konstrukcyjnych w obiektach budowlanych stosuje się
elementy niekonstrukcyjne. Ich przykłady to:
ściany działowe - ściany wewnętrzne wydzielające pomieszczenia, lecz nieprzenoszące
obciążeń z wyższych kondygnacji,
ściany osłonowe - ściany zewnętrzne, które nie uczestniczą w przenoszeniu obciążeń od
elementów konstrukcyjnych, zamocowane do elementów konstrukcyjnych,
pokrycie dachu,
elementy wykończeniowe - m.in. przewody instalacji, posadzki, okładziny, drzwi,
elementy wyposażenia instalacyjnego - m.in. umywalka, wanna, grzejnik
elementy wyposażenia budowlanego - m.in. szafa w ścianie, pawlacz.
10.1.3. Elementy wykończeniowe i elementy wyposażenia budynku
Budynek w stanie surowym otwartym nie chroni przed czynnikami atmosferycznymi,
dlatego należy w otwory wstawić drzwi zewnętrzne i okna oraz wykonać pokrycie dachu.
Taki stan nie spełnia jeszcze wymogów użytkowych. Należy surowym powierzchniom
nadać estetyczny wygląd i dostosować je do pełnionych funkcji. Budynek wykończa się,
wykonując:
wszystkie niezbędne instalacje (wodociągową, kanalizacyjną, gazową, grzewczą,
wentylacyjną, elektryczną, telefoniczną i inne),
tynki, czyli powłoki zewnętrzne (z zapraw cementowo-wapiennych lub cementowych) i
wewnętrzne (z zapraw cementowo-wapiennych, cementowych, wapiennych lub
gipsowych), które nadają im estetyczny wygląd i ochraniają je przed wpływami
zewnętrznymi (wilgocią, opadami, pyłami itp., a także ogniem oraz wysoką temperaturą w
czasie pożaru),
okładziny, powłoki malarskie lub tapety,
podłogi, czyli jedno- lub wielowarstwowe (złożone z podkładu podłogowego i posadzki)
pokrycie górnej powierzchni stropu, specyficzne dla danego rodzaju pomieszczenia,
montaż elementów wyposażenia budowlanego (np. szaf ściennych) i instalacyjnego
(umywalki, wanny, armatura, grzejniki itp.).
10.1.4. Technologie, metody i systemy budownictwa
Przez technologię budowania rozumiemy wiedzę obejmującą rozwiązania i sposoby
wznoszenia konstrukcji budowlanych wraz z przygotowaniem elementów i materiałów
budowlanych. W zależności od rozwiązania konstrukcji budowlanych możemy wyróżnić
następujące technologie budowania:
z cegieł lub bloczków,
konstrukcje monolityczne,
z prefabrykowanych elementów betonowych i żelbetowych,
z drewna i materiałów drewnopochodnych,
z elementów metalowych.
Technologie budowania możemy podzielić także bardziej ogólnie - na tradycyjną i
uprzemysłowioną. Dawniej proces wznoszenia poszczególnych elementów obiektów
budowlanych odbywał się przy wykorzystaniu wyrobów małowymiarowych - tj. o wielkości i
masie na tyle niewielkich, że mogły być wbudowywane ręcznie przez jednego robotnika.
Taki sposób budowania nazywamy technologią tradycyjną. Stosuje się ją obecnie jedynie
do wznoszenia niewielkich budynków.
43
str 2
stanowi lex spacialis jako normę o charakterze wyjątkowym, ponieważ nałożenie
obowiązku nadzwyczajnej kontroli technicznej lub ekspertyzy stanu technicznego
budynku dopuszczalne jest jedynie w tym skrajnym przypadku, kiedy nie budzi
wątpliwości, że nieodpowiedni [[stan]] techniczny obiektu budowlanego lub jego części
może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia i
środowiska.
Słuszne jest zatem, aby nałożenie przez [[organ]] nadzoru budowlanego obowiązku
dodatkowego poddania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego dodatkowej
jego kontroli albo obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu
budowlanego lub jego części następowało wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej.
Oczywiście [[decyzja]] ta podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych.
Obowiązek kontroli co najmniej raz w roku polegającej na sprawdzeniu stanu
technicznego budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne
i niszczące działanie czynników występujących podczas użytkowania obiektu nie obejmuje
właścicieli i zarządców:
budynków mieszkalnych jednorodzinnych, oraz
obiektów budowlanych;
-
budownictwa zagrodowego i letniskowego,
-
nie wymagających pozwolenia na budowę, określonych w art. 29 ust. 1 pr. bud.(np.
parterowych budynków gospodarczych o pow. zab. do 35 m
2
, wiat i altan o pow. zab.
do 10 m
2
, tymczasowych obiektów budowlanych nie połączonych trwale z gruntem
przewidzianych do przemieszczenia nie później [[niż]] przed upływem 120 dni od dnia
rozpoczęcia budowy).
Za [[budynek]] mieszkalny jednorodzinny
uważa się [[budynek]] wolno stojący albo
budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służącej zaspakajaniu potrzeb
mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się
wydzielanie nie więcej [[niż]] dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i
lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej
budynku.
Dom letniskowy
to [[budynek]] położony na terenie wsi lub w rejonie przeznaczonym na
cele rekreacyjne ludności, służący właścicielom i jego bliskim do wypoczynku. Pojęcie
budownictwa zagrodowego nie zostało zdefiniowane w przepisach powszechnie
obowiązujących.
9.2. [[Książka]] obiektu budowlanego
Właściciel lub zarządca jest obowiązany prowadzić dla każdego budynku oraz obiektu
budowlanego nie będącego budynkiem, którego [[projekt]] jest objęty obowiązkiem
sprawdzenia (obowiązek ten nie dotyczy projektów obiektów budowlanych o prostej
konstrukcji, [[jak:]]: budynki mieszkalne jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze,
inwentarskie i składowe – art. 20 ust. 2 i 3), książkę obiektu budowlanego.. Stanowi ona
dokument przeznaczony do zapisów dotyczących przeprowadzonych badań i kontroli stanu
technicznego, remontów i przebudowy w okresie użytkowania obiektu budowlanego.
Obowiązek prowadzenia książki obiektu budowlanego nie obejmuje właścicieli lub
zarządców;
1) budynków mieszkalnych jednorodzinnych,
2) obiektów budowlanych;
a) budownictwa zagrodowego i letniskowego,
b) nie wymagających pozwolenia na budowę określonych w art. 29 ust. 1 pr. bud.,
38

stanowi lex spacialis jako normę o charakterze wyjątkowym, ponieważ nałożenie
obowiązku nadzwyczajnej kontroli technicznej lub ekspertyzy stanu technicznego
budynku dopuszczalne jest jedynie w tym skrajnym przypadku, kiedy nie budzi
wątpliwości, że nieodpowiedni Stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części
może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia i
środowiska.
Słuszne jest zatem, aby nałożenie przez Organ nadzoru budowlanego obowiązku
dodatkowego poddania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego dodatkowej
jego kontroli albo obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu
budowlanego lub jego części następowało wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej.
Oczywiście Decyzja ta podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych.
Obowiązek kontroli co najmniej raz w roku polegającej na sprawdzeniu stanu
technicznego budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne
i niszczące działanie czynników występujących podczas użytkowania obiektu nie obejmuje
właścicieli i zarządców:
budynków mieszkalnych jednorodzinnych, oraz
obiektów budowlanych;
-
budownictwa zagrodowego i letniskowego,
-
nie wymagających pozwolenia na budowę, określonych w art. 29 ust. 1 pr. bud.(np.
parterowych budynków gospodarczych o pow. zab. do 35 m
2
, wiat i altan o pow. zab.
do 10 m
2
, tymczasowych obiektów budowlanych nie połączonych trwale z gruntem
przewidzianych do przemieszczenia nie później Niż przed upływem 120 dni od dnia
rozpoczęcia budowy).
Za Budynek mieszkalny jednorodzinny
uważa się Budynek wolno stojący albo
budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służącej zaspakajaniu potrzeb
mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się
wydzielanie nie więcej Niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i
lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej
budynku.
Dom letniskowy
to Budynek położony na terenie wsi lub w rejonie przeznaczonym na
cele rekreacyjne ludności, służący właścicielom i jego bliskim do wypoczynku. Pojęcie
budownictwa zagrodowego nie zostało zdefiniowane w przepisach powszechnie
obowiązujących.
9.2. Książka obiektu budowlanego
Właściciel lub zarządca jest obowiązany prowadzić dla każdego budynku oraz obiektu
budowlanego nie będącego budynkiem, którego Projekt jest objęty obowiązkiem
sprawdzenia (obowiązek ten nie dotyczy projektów obiektów budowlanych o prostej
konstrukcji, Jak:: budynki mieszkalne jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze,
inwentarskie i składowe – art. 20 ust. 2 i 3), książkę obiektu budowlanego.. Stanowi ona
dokument przeznaczony do zapisów dotyczących przeprowadzonych badań i kontroli stanu
technicznego, remontów i przebudowy w okresie użytkowania obiektu budowlanego.
Obowiązek prowadzenia książki obiektu budowlanego nie obejmuje właścicieli lub
zarządców;
1) budynków mieszkalnych jednorodzinnych,
2) obiektów budowlanych;
a) budownictwa zagrodowego i letniskowego,
b) nie wymagających pozwolenia na budowę określonych w art. 29 ust. 1 pr. bud.,
38
str 3
Wymagania ekonomiczno-użytkowe wymusiły poszukiwania - zwłaszcza w odniesieniu
do dużych obiektów - szybszego sposobu budowania i ograniczenia ilości robót na placu
budowy. Doprowadziło to do opracowania uprzemysłowionej technologii budowania
polegającej na:
montażu gotowych wielkowymiarowych elementów prefabrykowanych, czyli
wykonywanych w zakładach przemysłowych poza miejscem ich wbudowania,
mechanizacji, automatyzacji i sprawnej organizacji całego procesu realizacyjnego.
Technologia uprzemysłowiona wymaga ścisłego przestrzegania koordynacji modularnej,
czyli dostosowania wymiarów poszczególnych elementów do ustalonej jednostki długości
M = 10 cm, zwanej modułem podstawowym. Wielokrotności modułu podstawowego
nazywamy wymiarami modularnymi lub nominalnymi. W warunkach polskich przyjęto
stosować moduł projektowy 3M = 30 cm w projektowaniu wymiarów w rzucie poziomym i
IM = 10 cm w przekrojach pionowych (np. długość płyty stropowej powinna być
wielokrotnością 30 cm, a wysokość płyty ściennej wielokrotnością 10 cm). Wymiar
modularny jest stosowany na etapie projektowania i ma charakter teoretyczny. Wymiary
rzeczywiste elementów prefabrykowanych są pomniejszone o wymagane grubości spoin
lub innych połączeń między elementami.
W dzisiejszym budownictwie często łączy się technologię tradycyjną z
uprzemysłowioną. Na przykład budynki murowane wznosi się z cegły lub bloczków
ceramicznych z wykorzystaniem prefabrykowanych nadproży i stropów, a w budownictwie
monolitycznym stosuje prefabrykowane siatki i szkielety zbrojeniowe oraz deskowania
nadające się do łatwego, wielokrotnego użycia (przestawne, przesuwne, ślizgowe).
W każdej technologii - zależnie od wyboru sposobu i środków realizacji obiektu
budowlanego - możemy wyróżnić różne metody budowania, np.:
w technologii drewnianej obiekty budowlane można wznosić jako konstrukcje
szkieletowe lub wieńcowe,
w technologii monolitycznej obiekty budowlane wznosi się jako konstrukcje ścianowe
lub szkieletowe,
w technologii budowania z prefabrykatów obiekty budowlane wznosi się z elementów
wielkoblokowych, wielkopłytowych, przestrzennych bądź w rozwiązaniu szkieletowym.
W każdej metodzie budowania można zastosować różne systemy budowania.
Charakteryzują się one kompleksowością rozwiązań konstrukcyjnych, wykończeniowych, a
często również instalacyjnych. Rozwiązania te obejmują zestawy podstawowych
elementów ściennych, stropowych, dachowych itp. wraz ze sposobem ich łączenia.
Obecnie, ze względu na nowoczesne deskowania i fabrycznie przygotowywane szkielety
zbrojeniowe, dużą popularnością cieszy się technologia monolityczna. W systemach
monolitycznych, np. SBM-75 (rys.10.3), możemy tworzyć budynki o konstrukcji ścianowej,
szkieletowej i słupowo-płytowej.
Rys. 10.3. Rodzaje konstrukcji budynków wznoszonych w systemie SBM-75:
a ) konstrukcja ścianowa, b) konstrukcja szkieletowa, c) konstrukcja słupowo-płytowa
44

Wymagania ekonomiczno-użytkowe wymusiły poszukiwania - zwłaszcza w odniesieniu
do dużych obiektów - szybszego sposobu budowania i ograniczenia ilości robót na placu
budowy. Doprowadziło to do opracowania uprzemysłowionej technologii budowania
polegającej na:
montażu gotowych wielkowymiarowych elementów prefabrykowanych, czyli
wykonywanych w zakładach przemysłowych poza miejscem ich wbudowania,
mechanizacji, automatyzacji i sprawnej organizacji całego procesu realizacyjnego.
Technologia uprzemysłowiona wymaga ścisłego przestrzegania koordynacji modularnej,
czyli dostosowania wymiarów poszczególnych elementów do ustalonej jednostki długości
M = 10 cm, zwanej modułem podstawowym. Wielokrotności modułu podstawowego
nazywamy wymiarami modularnymi lub nominalnymi. W warunkach polskich przyjęto
stosować moduł projektowy 3M = 30 cm w projektowaniu wymiarów w rzucie poziomym i
IM = 10 cm w przekrojach pionowych (np. długość płyty stropowej powinna być
wielokrotnością 30 cm, a wysokość płyty ściennej wielokrotnością 10 cm). Wymiar
modularny jest stosowany na etapie projektowania i ma charakter teoretyczny. Wymiary
rzeczywiste elementów prefabrykowanych są pomniejszone o wymagane grubości spoin
lub innych połączeń między elementami.
W dzisiejszym budownictwie często łączy się technologię tradycyjną z
uprzemysłowioną. Na przykład budynki murowane wznosi się z cegły lub bloczków
ceramicznych z wykorzystaniem prefabrykowanych nadproży i stropów, a w budownictwie
monolitycznym stosuje prefabrykowane siatki i szkielety zbrojeniowe oraz deskowania
nadające się do łatwego, wielokrotnego użycia (przestawne, przesuwne, ślizgowe).
W każdej technologii - zależnie od wyboru sposobu i środków realizacji obiektu
budowlanego - możemy wyróżnić różne metody budowania, np.:
w technologii drewnianej obiekty budowlane można wznosić jako konstrukcje
szkieletowe lub wieńcowe,
w technologii monolitycznej obiekty budowlane wznosi się jako konstrukcje ścianowe
lub szkieletowe,
w technologii budowania z prefabrykatów obiekty budowlane wznosi się z elementów
wielkoblokowych, wielkopłytowych, przestrzennych bądź w rozwiązaniu szkieletowym.
W każdej metodzie budowania można zastosować różne systemy budowania.
Charakteryzują się one kompleksowością rozwiązań konstrukcyjnych, wykończeniowych, a
często również instalacyjnych. Rozwiązania te obejmują zestawy podstawowych
elementów ściennych, stropowych, dachowych itp. wraz ze sposobem ich łączenia.
Obecnie, ze względu na nowoczesne deskowania i fabrycznie przygotowywane szkielety
zbrojeniowe, dużą popularnością cieszy się technologia monolityczna. W systemach
monolitycznych, np. SBM-75 (rys.10.3), możemy tworzyć budynki o konstrukcji ścianowej,
szkieletowej i słupowo-płytowej.
Rys. 10.3. Rodzaje konstrukcji budynków wznoszonych w systemie SBM-75:
a ) konstrukcja ścianowa, b) konstrukcja szkieletowa, c) konstrukcja słupowo-płytowa
44
str 4
co najmniej grawitacyjną, zapewniającą 1,5 –krotną wymianę powietrza na godzinę –
w ogrzewanych garażach nadziemnych lub częściowo zagłębionych, mających nie
więcej [[niż]] 10 stanowisk postojowych.
9. [[Zasady]] użytkowania obiektu budowlanego
Obiekt budowlany musi być zgodnie z art. 5.1 p.b. projektowany z uwzględnieniem
przewidywanego okresu użytkowania, w taki sposób ażeby przy właściwym jego
użytkowaniu przez cały [[okres]] przewidywanego użytkowania, przy normalnym przebiegu
procesu starzenia się, zapewniał spełnienie wymogów ustawowych w zakresie
bezpieczeństwa konstrukcji, pożarowego, użytkowania i innych.
9.1. [[Użytkowanie]] obiektów budowlanych
Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i
wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i
estetycznym nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i
sprawności technicznej (art. 5 ust. 2 pr. bud.).
Ustawodawca w art. 61 pr. bud. nakłada obowiązek na właściciela lub zarządcę.
zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie
wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem
człowieka lub sił natury, takich [[jak:]]: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne
wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i
morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których
następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim
uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa
mienia lub środowiska.
Przepis ten określa obowiązek prawny właścicieli i zarządców obiektów budowlanych i
ogranicza w pewnym sensie ich władztwo nad nieruchomością. Wyklucza on bowiem
jakąkolwiek samowolę podmiotu rozporządzającego obiektem budowlanym w sposobie
jego użytkowania.
Przeznaczenie obiektu wynika przede wszystkim z wcześniejszych decyzji
administracyjnych, a więc decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
pozwolenia na budowę, zatwierdzonego projektu budowlanego, wreszcie – z decyzji o
pozwoleniu na [[użytkowanie]] obiektu budowlanego, w której można dodatkowo określić
warunki użytkowania tego obiektu (art. 59 ust. 2 pr. bud.).
Za należyty [[stan]] techniczny obiektu budowlanego
uznaje się [[stan]] sprawności
technicznej tego obiektu jako całości oraz jego elementów, instalacji i urządzeń,
odpowiadający wymaganiom prawa, w tym – przepisom techniczno-budowlanym,
obowiązującym Polskim Normom i zasadom wiedzy technicznej.
Należyty [[stan]] estetyczny obiektu budowlanego oznacza utrzymanie w dobrym stanie
elewacji i wyglądu obiektu oraz jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy
wyglądem obiektu, a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez ludzi.
Wymagania ochrony środowiska, obowiązujące przy użytkowaniu obiektu budowlanego,
wynikają z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.
U. Nr 62 poz. 627 z późniejszymi zmianami).
W celu utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i
estetycznym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego w czasie jego użytkowania
powinien poddawać go rocznym oraz pięcioletnim kontrolom technicznym
(art.
62 ust. 1).
36

co najmniej grawitacyjną, zapewniającą 1,5 –krotną wymianę powietrza na godzinę –
w ogrzewanych garażach nadziemnych lub częściowo zagłębionych, mających nie
więcej Niż 10 stanowisk postojowych.
9. Zasady użytkowania obiektu budowlanego
Obiekt budowlany musi być zgodnie z art. 5.1 p.b. projektowany z uwzględnieniem
przewidywanego okresu użytkowania, w taki sposób ażeby przy właściwym jego
użytkowaniu przez cały Okres przewidywanego użytkowania, przy normalnym przebiegu
procesu starzenia się, zapewniał spełnienie wymogów ustawowych w zakresie
bezpieczeństwa konstrukcji, pożarowego, użytkowania i innych.
9.1. Użytkowanie obiektów budowlanych
Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i
wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i
estetycznym nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i
sprawności technicznej (art. 5 ust. 2 pr. bud.).
Ustawodawca w art. 61 pr. bud. nakłada obowiązek na właściciela lub zarządcę.
zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie
wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem
człowieka lub sił natury, takich Jak:: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne
wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i
morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których
następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim
uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa
mienia lub środowiska.
Przepis ten określa obowiązek prawny właścicieli i zarządców obiektów budowlanych i
ogranicza w pewnym sensie ich władztwo nad nieruchomością. Wyklucza on bowiem
jakąkolwiek samowolę podmiotu rozporządzającego obiektem budowlanym w sposobie
jego użytkowania.
Przeznaczenie obiektu wynika przede wszystkim z wcześniejszych decyzji
administracyjnych, a więc decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
pozwolenia na budowę, zatwierdzonego projektu budowlanego, wreszcie – z decyzji o
pozwoleniu na Użytkowanie obiektu budowlanego, w której można dodatkowo określić
warunki użytkowania tego obiektu (art. 59 ust. 2 pr. bud.).
Za należyty Stan techniczny obiektu budowlanego
uznaje się Stan sprawności
technicznej tego obiektu jako całości oraz jego elementów, instalacji i urządzeń,
odpowiadający wymaganiom prawa, w tym – przepisom techniczno-budowlanym,
obowiązującym Polskim Normom i zasadom wiedzy technicznej.
Należyty Stan estetyczny obiektu budowlanego oznacza utrzymanie w dobrym stanie
elewacji i wyglądu obiektu oraz jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy
wyglądem obiektu, a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez ludzi.
Wymagania ochrony środowiska, obowiązujące przy użytkowaniu obiektu budowlanego,
wynikają z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.
U. Nr 62 poz. 627 z późniejszymi zmianami).
W celu utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i
estetycznym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego w czasie jego użytkowania
powinien poddawać go rocznym oraz pięcioletnim kontrolom technicznym
(art.
62 ust. 1).
36
str 5
8.8.3. Wejście do budynków i mieszkań
Położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pomieszczeń wejściowych
powinny umożliwić dogodne warunki ruchu, w tym również osobom niepełnosprawnym.
Drzwi wejściowe do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych oraz do
mieszkań powinny mieć w świetle ościeżnicy co najmniej:
szerokość 0,9 m i wysokość
2m.
W przypadku zastosowania drzwi zewnętrznych dwuskrzydłowych szerokość skrzydła
głównego
nie może być mniejsza
niż 0,9 m.
W wejściach do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych mogą być
zastosowane drzwi obrotowe lub wahadłowe, pod warunkiem usytuowania przy nich drzwi
rozwieranych lub rozsuwanych, przystosowanych do ruchu osób niepełnosprawnych.
W drzwiach wejściowych do budynku, do mieszkań i pomieszczeń mieszkalnych w budynku
zamieszkania zbiorowego wysokość progów nie może przekraczać 0,02m.
8.8.4. [[Schody]] i pochylenie
Graniczne wymiary schodów stałych w budynkach o różnych przeznaczeniu określa tabela:
Minimalna
Przeznaczenie budynków
szerokość
użytkowa
(m)
biegu
spocznik
a
Budynki mieszkalne w zabudowie
0,8
0,8
jednorodzinnej i zagrodowej
oraz
mieszkania dwupoziomowe
Budynki mieszkalne wielorodzinne,
budynki zamieszkania zbiorowego oraz
użyteczności
publicznej
*
),
z
1,2
1,5
wyłączeniem
budynków
zakładów
opieki zdrowotnej, a także budynki
produkcyjne
*
), magazynowo-składowe
oraz usługowe, w których zatrudnia się
ponad 10 osób
Przedszkola i żłobki
1,2
1,3
*
Budynki opieki zdrowotnej )
1,4
1,5
Garaże wbudowane i wolno stojące
(wielostanowiskowe)
oraz
budynki
0,9
0,9
usługowe, w których zatrudnia się do
10 osób
W budynkach – [[schody]] do piwnic,
pomieszczeń technicznych i poddaszy
nieużytkowych oraz w budynkach
0,8
0,8
inwentarskich dojścia do poddaszy
służących do przechowywania pasz
słomiastych
*
Maksymalna
wysokość
stopni
(m)
0,19
0,17
0,15
0,15
0,19
0,2
) W przypadku tych budynków szerokość użytkowa biegu schodowego i spocznika należy
przyjmować z uwzględnieniem wymagań określonych poniżej.
W budynkach użyteczności publicznej oraz budynkach produkcyjnych łączną szerokość
użytkową biegów, należy obliczać proporcjonalnie do [[liczby]] osób mogących przebywać
równocześnie na kondygnacji, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, lecz
nie mniej [[niż]] określono to w tabeli (powyżej).
31

8.8.3. Wejście do budynków i mieszkań
Położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pomieszczeń wejściowych
powinny umożliwić dogodne warunki ruchu, w tym również osobom niepełnosprawnym.
Drzwi wejściowe do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych oraz do
mieszkań powinny mieć w świetle ościeżnicy co najmniej:
szerokość 0,9 m i wysokość
2m.
W przypadku zastosowania drzwi zewnętrznych dwuskrzydłowych szerokość skrzydła
głównego
nie może być mniejsza
niż 0,9 m.
W wejściach do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych mogą być
zastosowane drzwi obrotowe lub wahadłowe, pod warunkiem usytuowania przy nich drzwi
rozwieranych lub rozsuwanych, przystosowanych do ruchu osób niepełnosprawnych.
W drzwiach wejściowych do budynku, do mieszkań i pomieszczeń mieszkalnych w budynku
zamieszkania zbiorowego wysokość progów nie może przekraczać 0,02m.
8.8.4. Schody i pochylenie
Graniczne wymiary schodów stałych w budynkach o różnych przeznaczeniu określa tabela:
Minimalna
Przeznaczenie budynków
szerokość
użytkowa
(m)
biegu
spocznik
a
Budynki mieszkalne w zabudowie
0,8
0,8
jednorodzinnej i zagrodowej
oraz
mieszkania dwupoziomowe
Budynki mieszkalne wielorodzinne,
budynki zamieszkania zbiorowego oraz
użyteczności
publicznej
*
),
z
1,2
1,5
wyłączeniem
budynków
zakładów
opieki zdrowotnej, a także budynki
produkcyjne
*
), magazynowo-składowe
oraz usługowe, w których zatrudnia się
ponad 10 osób
Przedszkola i żłobki
1,2
1,3
*
Budynki opieki zdrowotnej )
1,4
1,5
Garaże wbudowane i wolno stojące
(wielostanowiskowe)
oraz
budynki
0,9
0,9
usługowe, w których zatrudnia się do
10 osób
W budynkach – Schody do piwnic,
pomieszczeń technicznych i poddaszy
nieużytkowych oraz w budynkach
0,8
0,8
inwentarskich dojścia do poddaszy
służących do przechowywania pasz
słomiastych
*
Maksymalna
wysokość
stopni
(m)
0,19
0,17
0,15
0,15
0,19
0,2
) W przypadku tych budynków szerokość użytkowa biegu schodowego i spocznika należy
przyjmować z uwzględnieniem wymagań określonych poniżej.
W budynkach użyteczności publicznej oraz budynkach produkcyjnych łączną szerokość
użytkową biegów, należy obliczać proporcjonalnie do Liczby osób mogących przebywać
równocześnie na kondygnacji, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, lecz
nie mniej Niż określono to w tabeli (powyżej).
31
str 6
4

9.1. Użytkowanie obiektów budowlanych...........................................................................................................................36
9.2. Książka obiektu budowlanego.......................................................................................................................................38
10.1.2. Elementy i Ustroje konstrukcyjne oraz układy budynków....................................................................................40
10.1.3. Elementy wykończeniowe i elementy wyposażenia budynku...............................................................................43
10.1.4. Technologie, Metody i systemy budownictwa.........................................................................................................43
10.2.1. Czynniki wpływające na zużycie techniczne obiektów budowlanych...................................................................45
10.2.2. Metody ustalania stopnia zużycia technicznego......................................................................................................46
Powierzchnia Netto kondygnacji ......................................................................................................................................... 52
4
str 7
3

5.3.1. Zasady projektowania i budowy obiektu budowlanego.............................................................................................20
8.8.4. Schody i pochylenie...................................................................................................................................................31
3
str 8
Obowiązek ubezpieczenia członków izb
Członek izby samorządu zawodowego podlega obowiązkowi ubezpieczenia od
odpowiedzialności cywilnej za szkody, które mogą wyniknąć w związku z wykonywaniem
samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (art. 6 ust. 2 ustawy o samorządach
zawodowych).
Sprawy powyższe regulują przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia
2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej
powyższe określa szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa za szkody wyrządzone w związku z
wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, tj. za szkody
powstałe w następstwie działania lub zaniechania ubezpieczonego, w okresie trwania
ochrony ubezpieczeniowej (§ 1 i 2 ww. rozporządzenia).
Zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody wynikłe ze zdarzeń mających miejsce w okresie
ubezpieczenia. Jednak zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, ubezpieczenie OC nie obejmuje
szkód:
1. wyrządzonych przez ubezpieczonego osobom fizycznym zatrudnionym przez
ubezpieczonego na podstawie umowy o pracę lub wykonującym roboty lub usługi
na rzecz ubezpieczonego na podstawie umowy prawa cywilnego powstałe w
związku ze świadczeniem pracy, robót lub usług na rzecz ubezpieczonego,
2. powstałych po skreśleniu ubezpieczonego z listy członków izby, a także w
okresie zawieszenia w prawach członka izby, chyba że szkoda jest następstwem
wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przed
skreśleniem lub zawieszeniem,
3. wynikłych z przekroczenia ustalonych kosztów,
4. polegających na zapłacie kar umownych,
5. wyrządzonych wskutek naruszenia praw autorskich i patentów,
6. powstałych w wyniku normalnego zużycia lub wadliwej eksploatacji obiektów
budowlanych,
7. powstałych w skutek działań wojennych, stanu wojennego, rozruchów i
zamieszek, a także terroru.
Ubezpieczenie OC obejmuje wszystkie szkody z zastrzeżeniem wyżej wymienionych, bez
możliwości umownego ograniczenia przez zakład ubezpieczeń wypłaty odszkodowań.
Minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC, w odniesieniu do jednego zdarzenia,
którego skutki objęte są umową ubezpieczenia OC, wynosi równowartość w złotych 50.000
euro. Kwota powyższa ustalana jest przy zastosowaniu kursu średniego euro ogłoszonego
przez Narodowy Bank Polski po raz pierwszy w roku, w którym umowa ubezpieczenia OC
została zawarta (§ 4 rozporządzenia).
14.7. Centralny rejestr osób posiadających uprawnienia budowlane
Z dniem 1 stycznia 1995 r., tj. z dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej
ustawy – Prawo budowlane do określonych przepisami Prawa budowlanego zadań
Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy m.in. prowadzenie centralnych
rejestrów:
a) osób posiadających uprawnienia budowlane,
71

Obowiązek ubezpieczenia członków izb
Członek izby samorządu zawodowego podlega obowiązkowi ubezpieczenia od
odpowiedzialności cywilnej za szkody, które mogą wyniknąć w związku z wykonywaniem
samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (art. 6 ust. 2 ustawy o samorządach
zawodowych).
Sprawy powyższe regulują przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia
2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej
powyższe określa szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa za szkody wyrządzone w związku z
wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, tj. za szkody
powstałe w następstwie działania lub zaniechania ubezpieczonego, w okresie trwania
ochrony ubezpieczeniowej (§ 1 i 2 ww. rozporządzenia).
Zakład ubezpieczeń odpowiada za szkody wynikłe ze zdarzeń mających miejsce w okresie
ubezpieczenia. Jednak zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, ubezpieczenie OC nie obejmuje
szkód:
1. wyrządzonych przez ubezpieczonego osobom fizycznym zatrudnionym przez
ubezpieczonego na podstawie umowy o pracę lub wykonującym roboty lub usługi
na rzecz ubezpieczonego na podstawie umowy prawa cywilnego powstałe w
związku ze świadczeniem pracy, robót lub usług na rzecz ubezpieczonego,
2. powstałych po skreśleniu ubezpieczonego z listy członków izby, a także w
okresie zawieszenia w prawach członka izby, chyba że szkoda jest następstwem
wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przed
skreśleniem lub zawieszeniem,
3. wynikłych z przekroczenia ustalonych kosztów,
4. polegających na zapłacie kar umownych,
5. wyrządzonych wskutek naruszenia praw autorskich i patentów,
6. powstałych w wyniku normalnego zużycia lub wadliwej eksploatacji obiektów
budowlanych,
7. powstałych w skutek działań wojennych, stanu wojennego, rozruchów i
zamieszek, a także terroru.
Ubezpieczenie OC obejmuje wszystkie szkody z zastrzeżeniem wyżej wymienionych, bez
możliwości umownego ograniczenia przez zakład ubezpieczeń wypłaty odszkodowań.
Minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC, w odniesieniu do jednego zdarzenia,
którego skutki objęte są umową ubezpieczenia OC, wynosi równowartość w złotych 50.000
euro. Kwota powyższa ustalana jest przy zastosowaniu kursu średniego euro ogłoszonego
przez Narodowy Bank Polski po raz pierwszy w roku, w którym umowa ubezpieczenia OC
została zawarta (§ 4 rozporządzenia).
14.7. Centralny rejestr osób posiadających uprawnienia budowlane
Z dniem 1 stycznia 1995 r., tj. z dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej
ustawy – Prawo budowlane do określonych przepisami Prawa budowlanego zadań
Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy m.in. prowadzenie centralnych
rejestrów:
a) osób posiadających uprawnienia budowlane,
71
str 9
14.4. Wykształcenie wymagane do uzyskania uprawnień budowlanych
Uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalnościach wymaga:
1) do projektowania
budowlanych:
bez
ograniczeń
i
sprawdzania
projektów
architektoniczno-
a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
b) odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia rocznej praktyki na budowie;
2) do projektowania w ograniczonym zakresie:
a) ukończenia wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych
szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku
pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia rocznej praktyki na budowie;
3) do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń:
a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
b) odbycia dwuletniej praktyki na budowie;
4) do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie:
a) ukończenia wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych
szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku
pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia trzyletniej praktyki na budowie.
Przy czym warunki dotyczące wykształcenia i praktyki zawodowej muszą być spełnione
łącznie, aby osoby ubiegające się o nadanie uprawnień budowlanych mogły przystąpić do
egzaminu, którego zdanie jest trzecim niezbędnym warunkiem do uzyskania uprawnień.
Niespełnienie więc choćby jednego z tych wymogów uniemożliwia przyznanie stosownych
uprawnień. Ustawodawca w sposób kazuistyczny uregulował warunki uzyskania uprawnień
budowlanych i nie przewiduje w tej mierze wyjątków dla osób z wieloletnią praktyką
zawodową. Również inne względy, takie jak długoletnia praca, przekraczająca nawet
wielokrotnie okres wymaganej przepisami praktyki zawodowej, zdobyte doświadczenie i
ukończenie różnego rodzaju kursów zawodowych, w świetle obowiązujących przepisów, nie
może zastąpić wymaganego przepisami wykształcenia.
67

14.4. Wykształcenie wymagane do uzyskania uprawnień budowlanych
Uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalnościach wymaga:
1) do projektowania
budowlanych:
bez
ograniczeń
i
sprawdzania
projektów
architektoniczno-
a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
b) odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia rocznej praktyki na budowie;
2) do projektowania w ograniczonym zakresie:
a) ukończenia wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych
szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku
pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia rocznej praktyki na budowie;
3) do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń:
a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
b) odbycia dwuletniej praktyki na budowie;
4) do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie:
a) ukończenia wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych
szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku
pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia trzyletniej praktyki na budowie.
Przy czym warunki dotyczące wykształcenia i praktyki zawodowej muszą być spełnione
łącznie, aby osoby ubiegające się o nadanie uprawnień budowlanych mogły przystąpić do
egzaminu, którego zdanie jest trzecim niezbędnym warunkiem do uzyskania uprawnień.
Niespełnienie więc choćby jednego z tych wymogów uniemożliwia przyznanie stosownych
uprawnień. Ustawodawca w sposób kazuistyczny uregulował warunki uzyskania uprawnień
budowlanych i nie przewiduje w tej mierze wyjątków dla osób z wieloletnią praktyką
zawodową. Również inne względy, takie jak długoletnia praca, przekraczająca nawet
wielokrotnie okres wymaganej przepisami praktyki zawodowej, zdobyte doświadczenie i
ukończenie różnego rodzaju kursów zawodowych, w świetle obowiązujących przepisów, nie
może zastąpić wymaganego przepisami wykształcenia.
67
str 10
rozróżniane są zgodnie z projektem technicznym wynikającym ze specjalnej funkcji
konstrukcji (np. budynki handlowe, konstrukcje drogowe, budowle wodne, kanalizacje).
Dla budynków, pierwszym kryterium klasyfikacyjnym jest charakter budynku - mieszkalny
lub niemieszkalny. O zaliczeniu obiektu do obiektów inżynierii lądowej i wodnej decyduje
przeznaczenie i związana z tym konstrukcja.
12.5. Podział obiektów budowlanych na sekcje i działy
Symbol PKOB
Sekcja
Dział
1
11
12
2
21
22
23
24
Wyszczególnienie
BUDYNKI
Budynki mieszkalne
Budynki niemieszkalne
OBIEKTY INŻYNIOERII LĄDOWEJ I WODNEJ
Infrastruktura transportu
Rurociągi,
linie
telekomunikacyjne
i
elektroenergetyczne
Kompleksowe budowle na terenach przemysłowych
Obiekty inżynierii lądowej i wodnej pozostałe
12.6. Podział obiektów budowlanych na grupy
Symbol PKOB
Sekcja Dział
1
11
Wyszczególnienie
Grupa
BUDYNKI
BUDYNKI MIESZKALNE
Budynki mieszkalne jednorodzinne
Budynki
o
dwóch
mieszkaniach
i
wielomieszkaniowe
Budynki zbiorowego zamieszkania
BUDYNKI NIEMIESZKALNE
Hotele i budynki zakwaterowania turystycznego
Budynki biurowe
Budynki handlowo-usługowe
Budynki transportu i łączności
Budynki przemysłowe i magazynowe
Ogólnodostępne obiekty kulturalne, budynki o
charakterze edukacyjnym, budynki szpitali i
zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury
fizycznej
Pozostałe budynki niemieszkalne
111
112
113
12
121
122
123
124
125
126
127
13. Certyfikacja energetyczna budynków
13.1. Postęp prac nad certyfikacją
DYREKTYWA 2002/91/EC PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY EUROPY z dnia 16
grudnia 2002 r. dotycząca jakości energetycznej budynków, której celem
jest
wypromowanie poprawy efektywności energetycznej budynków we Wspólnocie
Europejskiej, nałożyła na Polskę obowiązek dostosowująca polskie przepisy w tym zakresie
do przepisów unijnych.
Dyrektywa nakłada obowiązek aktywnej poprawy jakości energetycznej budynków w
obrębie państw Wspólnoty, z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań klimatycznych i
60

rozróżniane są zgodnie z projektem technicznym wynikającym ze specjalnej funkcji
konstrukcji (np. budynki handlowe, konstrukcje drogowe, budowle wodne, kanalizacje).
Dla budynków, pierwszym kryterium klasyfikacyjnym jest charakter budynku - mieszkalny
lub niemieszkalny. O zaliczeniu obiektu do obiektów inżynierii lądowej i wodnej decyduje
przeznaczenie i związana z tym konstrukcja.
12.5. Podział obiektów budowlanych na sekcje i działy
Symbol PKOB
Sekcja
Dział
1
11
12
2
21
22
23
24
Wyszczególnienie
BUDYNKI
Budynki mieszkalne
Budynki niemieszkalne
OBIEKTY INŻYNIOERII LĄDOWEJ I WODNEJ
Infrastruktura transportu
Rurociągi,
linie
telekomunikacyjne
i
elektroenergetyczne
Kompleksowe budowle na terenach przemysłowych
Obiekty inżynierii lądowej i wodnej pozostałe
12.6. Podział obiektów budowlanych na grupy
Symbol PKOB
Sekcja Dział
1
11
Wyszczególnienie
Grupa
BUDYNKI
BUDYNKI MIESZKALNE
Budynki mieszkalne jednorodzinne
Budynki
o
dwóch
mieszkaniach
i
wielomieszkaniowe
Budynki zbiorowego zamieszkania
BUDYNKI NIEMIESZKALNE
Hotele i budynki zakwaterowania turystycznego
Budynki biurowe
Budynki handlowo-usługowe
Budynki transportu i łączności
Budynki przemysłowe i magazynowe
Ogólnodostępne obiekty kulturalne, budynki o
charakterze edukacyjnym, budynki szpitali i
zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury
fizycznej
Pozostałe budynki niemieszkalne
111
112
113
12
121
122
123
124
125
126
127
13. Certyfikacja energetyczna budynków
13.1. Postęp prac nad certyfikacją
DYREKTYWA 2002/91/EC PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY EUROPY z dnia 16
grudnia 2002 r. dotycząca jakości energetycznej budynków, której celem
jest
wypromowanie poprawy efektywności energetycznej budynków we Wspólnocie
Europejskiej, nałożyła na Polskę obowiązek dostosowująca polskie przepisy w tym zakresie
do przepisów unijnych.
Dyrektywa nakłada obowiązek aktywnej poprawy jakości energetycznej budynków w
obrębie państw Wspólnoty, z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań klimatycznych i
60
str 11
3.15. Zgoda urbanistyczna
Zgoda urbanistyczna to ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo innej decyzji, jeżeli na
podstawie przepisów odrębnych stanowi podstawę do wykonania projektu budowlanego i
rejestracji budowy; jeżeli przepisy ustawy wymagają dołączenia zgody urbanistycznej,
zgoda ta jest dołączana w formie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego albo kopii tej decyzji.
3.16. Dokumentacja budowy i powykonawcza
Dokumentacja budowy to ostemplowany [[projekt]] budowlany, dziennik budowy, protokoły
odbiorów częściowych i końcowych, w miarę potrzeby, rysunki i opisy dokumentacji
powykonawczej. Dokumentacja powykonawcza to z kolei ostemplowany projekt
budowlany z naniesionymi zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót oraz
geodezyjnymi pomiarami powykonawczymi.
3.17. [[Obszar]] oddziaływania obiektu
Pod tym pojęciem należy rozumieć [[teren]] wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na
podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem
ograniczenie w zagospodarowaniu tego terenu.
4. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego
Uczestnikami procesu budowlanego są:
inwestor,
inspektor nadzoru inwestorskiego,
projektant,
kierownik budowy lub kierownik robót.
Stworzony w Prawie budowlanym [[katalog]] uczestników procesu budowlanego odbiega
zatem od potocznego rozumienia tego pojęcia. W szczególności pominięte zostały
jednostki projektowania i wykonawstwa budowlanego, które podlegają przepisom
regulującym działalność podmiotów gospodarczych.
4.1. Inwestor
W prawie budowlanym przyjęto założenie, iż
inwestor
jest z reguły, a przynajmniej często,
osobą pozbawioną jakichkolwiek kwalifikacji, czy też wiedzy z zakresu organizacji i
przebiegu procesu budowlanego. Stąd też obowiązki inwestora zostały ukształtowane w
sposób możliwie wąski.
Do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy przez zapewnienie
opracowania projektów, objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy,
opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wykonania i odbiorów robót
budowlanych oraz nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych o wysokim stopniu
skomplikowania lub skomplikowanymi warunkami gruntowymi, przez osoby o
odpowiednich kwalifikacjach zawodowych. Po [[stronie]] inwestora ma zatem istnieć
świadomość, że [[projekt]] musi być wykonany przez osobę o odpowiednich uprawnieniach
budowlanych, jak również, że budową musi kierować również osoba uprawniona.
12

3.15. Zgoda urbanistyczna
Zgoda urbanistyczna to ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo innej decyzji, jeżeli na
podstawie przepisów odrębnych stanowi podstawę do wykonania projektu budowlanego i
rejestracji budowy; jeżeli przepisy ustawy wymagają dołączenia zgody urbanistycznej,
zgoda ta jest dołączana w formie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego albo kopii tej decyzji.
3.16. Dokumentacja budowy i powykonawcza
Dokumentacja budowy to ostemplowany Projekt budowlany, dziennik budowy, protokoły
odbiorów częściowych i końcowych, w miarę potrzeby, rysunki i opisy dokumentacji
powykonawczej. Dokumentacja powykonawcza to z kolei ostemplowany projekt
budowlany z naniesionymi zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót oraz
geodezyjnymi pomiarami powykonawczymi.
3.17. Obszar oddziaływania obiektu
Pod tym pojęciem należy rozumieć Teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na
podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem
ograniczenie w zagospodarowaniu tego terenu.
4. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego
Uczestnikami procesu budowlanego są:
inwestor,
inspektor nadzoru inwestorskiego,
projektant,
kierownik budowy lub kierownik robót.
Stworzony w Prawie budowlanym Katalog uczestników procesu budowlanego odbiega
zatem od potocznego rozumienia tego pojęcia. W szczególności pominięte zostały
jednostki projektowania i wykonawstwa budowlanego, które podlegają przepisom
regulującym działalność podmiotów gospodarczych.
4.1. Inwestor
W prawie budowlanym przyjęto założenie, iż
inwestor
jest z reguły, a przynajmniej często,
osobą pozbawioną jakichkolwiek kwalifikacji, czy też wiedzy z zakresu organizacji i
przebiegu procesu budowlanego. Stąd też obowiązki inwestora zostały ukształtowane w
sposób możliwie wąski.
Do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy przez zapewnienie
opracowania projektów, objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy,
opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wykonania i odbiorów robót
budowlanych oraz nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych o wysokim stopniu
skomplikowania lub skomplikowanymi warunkami gruntowymi, przez osoby o
odpowiednich kwalifikacjach zawodowych. Po Stronie inwestora ma zatem istnieć
świadomość, że Projekt musi być wykonany przez osobę o odpowiednich uprawnieniach
budowlanych, jak również, że budową musi kierować również osoba uprawniona.
12
str 12
1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku
inżynieria środowiska (O).
2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie:
1) wykształcenie wyższe na kierunku:
a)
b)
budownictwo (P),
energetyka (P);
2) wykształcenie średnie:
a)
b)
c)
technik urządzeń sanitarnych (O),
technik inżynierii środowiska i melioracji (O),
technik energetyk (O).
14.6. Obowiązek przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego
Zasady ogólne
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych
późn. zm.), prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz
samodzielnego projektowania przestrzeni w skali regionalnej i lokalnej lub kierowania
zespołem prowadzącym takie projektowanie przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na
listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, tzn. izby architektów lub izby
inżynierów budownictwa.
Zrzeszenie w izbach samorządu zawodowego następuje na zasadzie dobrowolności,
dlatego też uzyskanie członkostwa we właściwej izbie samorządu zawodowego następuje
wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej.
Z drugiej strony, brak wpisu na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego
uniemożliwia wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Zatem
osoba, która będzie wykonywać samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, nie
będąc członkiem właściwej izby, będzie podlegać odpowiedzialności karnej, na podstawie
Podstawowym kryterium przynależności do izby architektów lub inżynierów budownictwa
jest fakt posiadania uprawnień budowlanych w specjalnościach i w zakresie określonym w
które:
1. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez
ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych,
2. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez
ograniczeń uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane, tj. przed 1
stycznia 1995 r.
Natomiast izba inżynierów budownictwa zrzesza osoby, które:
1. posiadają uprawnienia budowlane w specjalnościach:
69

1. Uprawnienia budowlane bez ograniczeń - wykształcenie wyższe na kierunku
inżynieria środowiska (O).
2. Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie:
1) wykształcenie wyższe na kierunku:
a)
b)
budownictwo (P),
energetyka (P);
2) wykształcenie średnie:
a)
b)
c)
technik urządzeń sanitarnych (O),
technik inżynierii środowiska i melioracji (O),
technik energetyk (O).
14.6. Obowiązek przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego
Zasady ogólne
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych
późn. zm.), prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz
samodzielnego projektowania przestrzeni w skali regionalnej i lokalnej lub kierowania
zespołem prowadzącym takie projektowanie przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na
listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, tzn. izby architektów lub izby
inżynierów budownictwa.
Zrzeszenie w izbach samorządu zawodowego następuje na zasadzie dobrowolności,
dlatego też uzyskanie członkostwa we właściwej izbie samorządu zawodowego następuje
wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej.
Z drugiej strony, brak wpisu na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego
uniemożliwia wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Zatem
osoba, która będzie wykonywać samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, nie
będąc członkiem właściwej izby, będzie podlegać odpowiedzialności karnej, na podstawie
Podstawowym kryterium przynależności do izby architektów lub inżynierów budownictwa
jest fakt posiadania uprawnień budowlanych w specjalnościach i w zakresie określonym w
które:
1. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez
ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych,
2. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez
ograniczeń uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane, tj. przed 1
stycznia 1995 r.
Natomiast izba inżynierów budownictwa zrzesza osoby, które:
1. posiadają uprawnienia budowlane w specjalnościach:
69
str 13
listopada 2002 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest
wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. Nr 138 poz. 1554).
Inspektor nadzoru musi posiadać uprawnienia budowlane dostosowane do rodzaju
nadzorowanych robót budowlanych.
Do podstawowych
obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego
należy:
reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej
realizacji z projektem budowlanym, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
sprawdzanie jakości wykonywanych robót i wbudowanych wyrobów budowlanych, a w
szczególności zapobieganie zastosowaniu wyrobów wadliwych i niedopuszczonych do
stosowania w budownictwie;
sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających,
uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń technicznych i
przewodów kominowych oraz przygotowanie i udział w czynnościach odbioru gotowych
obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania.
potwierdzenie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia wad, a także, na żądanie
inwestora, [[kontrolowanie]] rozliczeń budowy.
Obowiązkom inspektora nadzoru inwestorskiego odpowiadają
jego uprawnienia.
Zostały
one sformułowane w sposób kategoryczny, co oznacza, że – zgłoszone przez inspektora
nadzoru inwestorskiego –
żądania są wiążące dla kierownika budowy
(robót).
Inspektor nadzoru inwestorskiego
ma prawo:
wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia, potwierdzone wpisem
do dziennika budowy, dotyczące m. innymi: usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń,
wykonania prób lub badań, także wymagających odkrycia robót lub elementów
zakrytych oraz przedstawienia ekspertyz dotyczących prowadzonych robót
budowlanych i dowodów dopuszczenia do stosowania w budownictwie wyrobów
budowlanych oraz urządzeń technicznych,
żądać od kierownika budowy lub kierownika robót dokonania poprawek bądź
ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót, a także wstrzymania dalszych
robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie
bądź spowodować niedopuszczalną niezgodność z projektem budowlanym.
W przypadku ustanowienia inspektorów nadzoru inwestorskiego w zakresie różnych
specjalności, [[inwestor]] wyznacza jednego z nich jako koordynatora ich czynności na
budowie.”;
Wszelkie sprawy sporne powstałe między kierownikiem budowy, a inspektorem
nadzoru inwestorskiego mają [[charakter]] sporu pomiędzy wykonawcą robót, a
inwestorem i dotyczy wykonania umowy o roboty budowlane.
Nienależyte wykonywanie obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego, za które
należy uznać nie tylko uchybienie przewidzianym obowiązkom, lecz także nieprawidłowe
korzystanie z przyznanych uprawnień, może rodzić konsekwencje w postaci
odpowiedzialności karnej i odpowiedzialności zawodowej.
5. Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót
5.1. Zgłoszenie i rejestracja
Postępowanie poprzedzającym rozpoczęcie robót [[ustawa]] różnicuje w zależności od tego
czy dotyczy ono budowy czy innych robót budowlanych (wg definicji ustawy).
I tak
budowy
obiektów budowlanych:
- wymagają złożenia wniosku o rejestrację budowy (przypadki wyszczególnione w ustawie),
albo
15

listopada 2002 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest
wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. Nr 138 poz. 1554).
Inspektor nadzoru musi posiadać uprawnienia budowlane dostosowane do rodzaju
nadzorowanych robót budowlanych.
Do podstawowych
obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego
należy:
reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej
realizacji z projektem budowlanym, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
sprawdzanie jakości wykonywanych robót i wbudowanych wyrobów budowlanych, a w
szczególności zapobieganie zastosowaniu wyrobów wadliwych i niedopuszczonych do
stosowania w budownictwie;
sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających,
uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń technicznych i
przewodów kominowych oraz przygotowanie i udział w czynnościach odbioru gotowych
obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania.
potwierdzenie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia wad, a także, na żądanie
inwestora, Kontrolowanie rozliczeń budowy.
Obowiązkom inspektora nadzoru inwestorskiego odpowiadają
jego uprawnienia.
Zostały
one sformułowane w sposób kategoryczny, co oznacza, że – zgłoszone przez inspektora
nadzoru inwestorskiego –
żądania są wiążące dla kierownika budowy
(robót).
Inspektor nadzoru inwestorskiego
ma prawo:
wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia, potwierdzone wpisem
do dziennika budowy, dotyczące m. innymi: usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń,
wykonania prób lub badań, także wymagających odkrycia robót lub elementów
zakrytych oraz przedstawienia ekspertyz dotyczących prowadzonych robót
budowlanych i dowodów dopuszczenia do stosowania w budownictwie wyrobów
budowlanych oraz urządzeń technicznych,
żądać od kierownika budowy lub kierownika robót dokonania poprawek bądź
ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót, a także wstrzymania dalszych
robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie
bądź spowodować niedopuszczalną niezgodność z projektem budowlanym.
W przypadku ustanowienia inspektorów nadzoru inwestorskiego w zakresie różnych
specjalności, Inwestor wyznacza jednego z nich jako koordynatora ich czynności na
budowie.”;
Wszelkie sprawy sporne powstałe między kierownikiem budowy, a inspektorem
nadzoru inwestorskiego mają Charakter sporu pomiędzy wykonawcą robót, a
inwestorem i dotyczy wykonania umowy o roboty budowlane.
Nienależyte wykonywanie obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego, za które
należy uznać nie tylko uchybienie przewidzianym obowiązkom, lecz także nieprawidłowe
korzystanie z przyznanych uprawnień, może rodzić konsekwencje w postaci
odpowiedzialności karnej i odpowiedzialności zawodowej.
5. Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót
5.1. Zgłoszenie i rejestracja
Postępowanie poprzedzającym rozpoczęcie robót Ustawa różnicuje w zależności od tego
czy dotyczy ono budowy czy innych robót budowlanych (wg definicji ustawy).
I tak
budowy
obiektów budowlanych:
- wymagają złożenia wniosku o rejestrację budowy (przypadki wyszczególnione w ustawie),
albo
15
str 14
5.2 Rozbiórka obiektów budowlanych
Zgłoszenia wymaga rozbiórka obiektów budowlanych:
- o wysokości powyżej 8m;
- wpisanych do rejestru zabytków lub położonych na obszarze wpisanym do rejestru
zabytków.
Do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce
obiektu budowlanego należy dołączyć:
- zgodę właściciela obiektu;
- szkic usytuowania obiektu budowlanego;
- opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;
- opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
- pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów wymagane przepisami
szczególnymi.
Do zgłoszenia rozbiórki nie dołącza się projektu budowlanego, chyba że właściwy organ
nałoży, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, taki obowiązek.
Rozbiórka obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków wymaga uzyskania
decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu tego obiektu z rejestru
zabytków.
W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków,
a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego, rejestracja budowy następuje po uzgodnieniu z wojewódzkim
konserwatorem zabytków.
5.3. [[Projekt]] budowlany
5.3.1. [[Zasady]] projektowania i budowy obiektu budowlanego
Zgodnie z art. 5 ust. 1 p.b. [[obiekt]] budowlany, wraz ze związanymi z nim urządzeniami
budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany [[okres]] użytkowania, projektować i
budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z
zasadami wiedzy technicznej, zapewniając:
1) spełnienie warunków podstawowych
a) bezpieczeństwa konstrukcji,
b) bezpieczeństwa pożarowego,
c) bezpieczeństwa użytkowania,
d) odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
e) ochrony przed hałasem i drganiami,
f) oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności przegród.
2) warunki użytkowe zgodnie z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie.
a) zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię
cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników,
b) usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów.
3) możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego,
20

5.2 Rozbiórka obiektów budowlanych
Zgłoszenia wymaga rozbiórka obiektów budowlanych:
- o wysokości powyżej 8m;
- wpisanych do rejestru zabytków lub położonych na obszarze wpisanym do rejestru
zabytków.
Do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce
obiektu budowlanego należy dołączyć:
- zgodę właściciela obiektu;
- szkic usytuowania obiektu budowlanego;
- opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;
- opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
- pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów wymagane przepisami
szczególnymi.
Do zgłoszenia rozbiórki nie dołącza się projektu budowlanego, chyba że właściwy organ
nałoży, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, taki obowiązek.
Rozbiórka obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków wymaga uzyskania
decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu tego obiektu z rejestru
zabytków.
W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków,
a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego, rejestracja budowy następuje po uzgodnieniu z wojewódzkim
konserwatorem zabytków.
5.3. Projekt budowlany
5.3.1. Zasady projektowania i budowy obiektu budowlanego
Zgodnie z art. 5 ust. 1 p.b. Obiekt budowlany, wraz ze związanymi z nim urządzeniami
budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany Okres użytkowania, projektować i
budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z
zasadami wiedzy technicznej, zapewniając:
1) spełnienie warunków podstawowych
a) bezpieczeństwa konstrukcji,
b) bezpieczeństwa pożarowego,
c) bezpieczeństwa użytkowania,
d) odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
e) ochrony przed hałasem i drganiami,
f) oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności przegród.
2) warunki użytkowe zgodnie z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie.
a) zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię
cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników,
b) usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów.
3) możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego,
20
str 15
budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie
większej
niż 3 m,
mierząc równolegle do płaszczyzny okna.
8.2. Dojścia i dojazdy
Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić
dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej. Szerokość jezdni nie może być
mniejsza
niż 3 m.
Dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu
pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą [[niż]] 5 m.
Do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą
spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza [[niż]] 4,5 m.
Do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i
użyteczności publicznej powinny być doprowadzone od dojść i dojazdów utwardzone
dojścia o szerokości minimalnej 1,5 m, przy czym co najmniej jedno dojście powinno
zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z
których osoby te mogą korzystać.
8.3. Miejsca postojowe dla samochodów osobowych
Odległość wydzielonych miejsc postojowych, pomieszczeń tym również zadaszonych, lub
otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń
przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego z
wyjątkiem hotelu, budynku opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także od placu
zabaw dziecięcych i boisk dla dzieci i młodzieży nie może być mniejsza niż:
dla zgrupowania do 4 stanowisk włącznie –
7 m,
dla zgrupowania od 5 do 60 stanowisk włącznie –
10 m,
dla większych zgrupowań –
20 m.
Odległość wydzielonych miejsc postojowych lub otwartego garażu wielopoziomowego od
granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż:
- 3 m
w przypadku 4 stanowisk włącznie,
- 6 m
w przypadku 5-60 stanowisk włącznie,
-16 m
w przypadku większej [[liczby]] stanowisk.
Powyższe odległości nie są wymagane przy sytuowaniu miejsc postojowych między liniami
rozgraniczającymi ulicę.
Miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają
wyłącznie
osoby
niepełnosprawne, mogą być usytuowane w odległości nie
mniejszej niż
5 m od okien
budynku mieszkalnego wielorodzinnego i zamieszkania zbiorowego oraz zbliżone bez
żadnych ograniczeń do innych budynków. Miejsca te wymagają odpowiedniego
oznakowania.
Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych powinny mieć co najmniej szerokość
2,3 m i długość 5 m, przy czym dla samochodów użytkowanych przez osoby
niepełnosprawne szerokość stanowiska powinna wynosić co najmniej 3,6 m i długość 5 m,
a w przypadku usytuowania wzdłuż jezdni – długość co najmniej 6 m i szerokość co
najmniej 3,6 m, z możliwością jej ograniczenia do 2,3 m w przypadku zapewnienia
możliwości korzystania z przylegającego dojścia lub ciągu pieszo-jezdnego.
8.4. Miejsca gromadzenia odpadów stałych
27

budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie
większej
niż 3 m,
mierząc równolegle do płaszczyzny okna.
8.2. Dojścia i dojazdy
Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić
dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej. Szerokość jezdni nie może być
mniejsza
niż 3 m.
Dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu
pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą Niż 5 m.
Do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą
spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza Niż 4,5 m.
Do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i
użyteczności publicznej powinny być doprowadzone od dojść i dojazdów utwardzone
dojścia o szerokości minimalnej 1,5 m, przy czym co najmniej jedno dojście powinno
zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z
których osoby te mogą korzystać.
8.3. Miejsca postojowe dla samochodów osobowych
Odległość wydzielonych miejsc postojowych, pomieszczeń tym również zadaszonych, lub
otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń
przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego z
wyjątkiem hotelu, budynku opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także od placu
zabaw dziecięcych i boisk dla dzieci i młodzieży nie może być mniejsza niż:
dla zgrupowania do 4 stanowisk włącznie –
7 m,
dla zgrupowania od 5 do 60 stanowisk włącznie –
10 m,
dla większych zgrupowań –
20 m.
Odległość wydzielonych miejsc postojowych lub otwartego garażu wielopoziomowego od
granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż:
- 3 m
w przypadku 4 stanowisk włącznie,
- 6 m
w przypadku 5-60 stanowisk włącznie,
-16 m
w przypadku większej Liczby stanowisk.
Powyższe odległości nie są wymagane przy sytuowaniu miejsc postojowych między liniami
rozgraniczającymi ulicę.
Miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają
wyłącznie
osoby
niepełnosprawne, mogą być usytuowane w odległości nie
mniejszej niż
5 m od okien
budynku mieszkalnego wielorodzinnego i zamieszkania zbiorowego oraz zbliżone bez
żadnych ograniczeń do innych budynków. Miejsca te wymagają odpowiedniego
oznakowania.
Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych powinny mieć co najmniej szerokość
2,3 m i długość 5 m, przy czym dla samochodów użytkowanych przez osoby
niepełnosprawne szerokość stanowiska powinna wynosić co najmniej 3,6 m i długość 5 m,
a w przypadku usytuowania wzdłuż jezdni – długość co najmniej 6 m i szerokość co
najmniej 3,6 m, z możliwością jej ograniczenia do 2,3 m w przypadku zapewnienia
możliwości korzystania z przylegającego dojścia lub ciągu pieszo-jezdnego.
8.4. Miejsca gromadzenia odpadów stałych
27
str 16
W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości urządzeń
sanitarno-gospodarczych powinny wynosić co najmniej:
od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – 5 m,
przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej,
od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 2 m.
Odległości pokryw i wylotów wentylacji z dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie
miejsc większej [[niż]] 4 oraz zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe i
kompostników o pojemności powyżej 10 m
3
do 50 m
3
powinny wynosić co najmniej:
od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń wymienionych w ust. 1 pkt. 1 – 30 m,
od granicy działki sąsiedniej – 7,5 m,
do linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 10 m.
Kryte zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe oraz doły ustępowe mogą być
sytuowane w odległości mniejszej [[niż]] 2 m od granicy, w tym także przy granicy działek,
jeżeli sąsiadują z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej.
8.7. Ogrodzenia
Ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt.
Umieszczanie na ogrodzeniach, na wysokości mniejszej [[niż]] 1,8 m ostro zakończonych
elementów, drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych podobnych wyrobów i
materiałów jest zabronione.
Bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą otwierać się na zewnątrz działki.
Szerokość bramy powinna wynosić w świetle co najmniej 2,4 m, a w przypadku
zastosowania furtki jej szerokość powinna być nie mniejsza [[niż]] 0,9 m, przy czym na drodze
pożarowej szerokości te regulują przepisy odrębne dotyczące ochrony przeciwpożarowej
8.8. Warunki techniczne budynków i pomieszczeń
8.8.1. Wymagania ogólne
Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinien być zaopatrzony co
najmniej w wodę do spożycia przez ludzi oraz do celów przeciwpożarowych, jeżeli
wymagają tego przepisy odrębne, a odpowiednio do ich przeznaczenia – także na inne
cele. W innych budynkach zaopatrzenie w wodę powinno wynikać z ich przeznaczenia i
potrzeb ochrony przeciwpożarowej.
Budynek mieszkalny, zamieszkania zbiorowego, opieki zdrowotnej, opieki społecznej i
socjalnej, oświaty, nauki, zakładu żywienia, produkcji i handlu żywnością, a także inne
budynki, jeżeli są wyposażone w wanny, natryski lub umywalki, powinny mieć
indywidualną lub centralną instalację ciepłej wody. Warunek doprowadzenia ciepłej wody
do umywalek nie dotyczy budynków w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej.
Budynek wyposażony w instalację wodociągową powinien mieć zapewnione
odprowadzenie ścieków bytowo-gospodarczych oraz ścieków technologicznych, jeżeli one
występują.
Każdy [[budynek]] przeznaczony na pobyt ludzi oraz inne budynki, w których w trakcie
użytkowania powstają odpady i nieczystości stałe, powinny mieć miejsce przystosowane
do czasowego gromadzenia tych odpadów i nieczystości, usytuowane w samym budynku
lub w jego otoczeniu.
Budynek i pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi oraz inne budynki, jeżeli wynika to z
ich przeznaczenia, powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) do ogrzewania
29

W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości urządzeń
sanitarno-gospodarczych powinny wynosić co najmniej:
od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – 5 m,
przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej,
od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 2 m.
Odległości pokryw i wylotów wentylacji z dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie
miejsc większej Niż 4 oraz zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe i
kompostników o pojemności powyżej 10 m
3
do 50 m
3
powinny wynosić co najmniej:
od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń wymienionych w ust. 1 pkt. 1 – 30 m,
od granicy działki sąsiedniej – 7,5 m,
do linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 10 m.
Kryte zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe oraz doły ustępowe mogą być
sytuowane w odległości mniejszej Niż 2 m od granicy, w tym także przy granicy działek,
jeżeli sąsiadują z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej.
8.7. Ogrodzenia
Ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt.
Umieszczanie na ogrodzeniach, na wysokości mniejszej Niż 1,8 m ostro zakończonych
elementów, drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych podobnych wyrobów i
materiałów jest zabronione.
Bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą otwierać się na zewnątrz działki.
Szerokość bramy powinna wynosić w świetle co najmniej 2,4 m, a w przypadku
zastosowania furtki jej szerokość powinna być nie mniejsza Niż 0,9 m, przy czym na drodze
pożarowej szerokości te regulują przepisy odrębne dotyczące ochrony przeciwpożarowej
8.8. Warunki techniczne budynków i pomieszczeń
8.8.1. Wymagania ogólne
Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinien być zaopatrzony co
najmniej w wodę do spożycia przez ludzi oraz do celów przeciwpożarowych, jeżeli
wymagają tego przepisy odrębne, a odpowiednio do ich przeznaczenia – także na inne
cele. W innych budynkach zaopatrzenie w wodę powinno wynikać z ich przeznaczenia i
potrzeb ochrony przeciwpożarowej.
Budynek mieszkalny, zamieszkania zbiorowego, opieki zdrowotnej, opieki społecznej i
socjalnej, oświaty, nauki, zakładu żywienia, produkcji i handlu żywnością, a także inne
budynki, jeżeli są wyposażone w wanny, natryski lub umywalki, powinny mieć
indywidualną lub centralną instalację ciepłej wody. Warunek doprowadzenia ciepłej wody
do umywalek nie dotyczy budynków w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej.
Budynek wyposażony w instalację wodociągową powinien mieć zapewnione
odprowadzenie ścieków bytowo-gospodarczych oraz ścieków technologicznych, jeżeli one
występują.
Każdy Budynek przeznaczony na pobyt ludzi oraz inne budynki, w których w trakcie
użytkowania powstają odpady i nieczystości stałe, powinny mieć miejsce przystosowane
do czasowego gromadzenia tych odpadów i nieczystości, usytuowane w samym budynku
lub w jego otoczeniu.
Budynek i pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi oraz inne budynki, jeżeli wynika to z
ich przeznaczenia, powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) do ogrzewania
29
str 17
Przy obliczaniu powierzchni nie należy uwzględniać wnęk i występów o powierzchni rzutu
poziomego poniżej
0,1 m
2
.
Z powierzchni konstrukcji nie należy obliczać (i doliczać do pozostałych rodzajów
powierzchni), przejść oraz otworów okiennych i drzwiowych
11.3 Zasady ustalania powierzchni w świetle przepisów prawa
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Art. 4.1. podaje definicję powierzchni użytkowej budynku, którą w rozumieniu ustawy jest
powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem
powierzchni klatek schodowych i szybów windowych.. Powierzchnia pomieszczeń lub ich część oraz
części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni
użytkowej budynku w 50%, a jeśli wysokość jest mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się.
Omówiona ustawowa definicja nie wyjaśnia co należy rozumieć pod pojęciem
kondygnacji
i
sprawa ta budzić może pewne wątpliwości interpretacyjne. Dla wyjaśnienia tej kwestii należy wrócić
Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich
usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) które podaje, że kondygnacją jest pozioma nadziemna lub
podziemna część budynku, zawarta pomiędzy podłogą na stropie lub warstwą wyrównawcza
na gruncie a górną powierzchnia posadzki bądź warstwy osłaniającej izolacje cieplną stropu
znajdującego się nad tą częścią. Za kondygnację uważa się też poddasze z pomieszczeniami na
pobyt ludzi oraz pozioma część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne,
mającą wysokość świetle większą niż 190 cm. Kondygnacją nie są nadbudówki ponad dachem,
takich jak: maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna i klimatyzacyjna, kotłownia gazowa.
Jak wynika z powyższych zapisów, warunkiem koniecznym zaliczenia pomieszczenia lub
pomieszczeń do kondygnacji, jest istnienie nad tym pomieszczeniem stropu, z zastrzeżeniem
wyjątku przewidzianego dla poddasza przeznaczonego na stały pobyt ludzi.
Stąd jako kondygnację traktować będziemy w szczególności piwnicę (podziemna część
budynku zawarta pomiędzy warstwa wyrównawczą na gruncie, a górna powierzchnią (...)
stropu), natomiast jako kondygnacji nie możemy traktować strychu, dla którego elementem
zamykającym jest dach a nie strop jak wymaga tego definicja.
Omawiana ustawa nie precyzuje zasad dokonywania pomiarów powierzchni, a z jej zapisów nie
wynika też żadna zasada pozwalająca na wywnioskowanie jaka była intencja ustawodawcy w tej
materii.
W tej sytuacji wydaje się właściwe, przyjęcie zasady pomiarów określonych przez normę PN-ISO
9836.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Art. 16.4. tej ustawy podaje definicję powierzchni użytkowej budynku, którą jest powierzchnia
mierzona po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach nadziemnych i
podziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic, klatek schodowych i szybów windowych.
Powierzchnia pomieszczeń lub ich część oraz części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m
do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeśli wysokość jest
mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się.
Jak widać przytoczona definicja jest praktycznie tożsama z definicją omówioną w punkcie 6.3.1.
Jedyna różnica dotyczy powierzchni piwnic, które nie są przez omawianą ustawę zaliczane do
powierzchni użytkowej.
Ustawa o własności lokali
55

Przy obliczaniu powierzchni nie należy uwzględniać wnęk i występów o powierzchni rzutu
poziomego poniżej
0,1 m
2
.
Z powierzchni konstrukcji nie należy obliczać (i doliczać do pozostałych rodzajów
powierzchni), przejść oraz otworów okiennych i drzwiowych
11.3 Zasady ustalania powierzchni w świetle przepisów prawa
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Art. 4.1. podaje definicję powierzchni użytkowej budynku, którą w rozumieniu ustawy jest
powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem
powierzchni klatek schodowych i szybów windowych.. Powierzchnia pomieszczeń lub ich część oraz
części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni
użytkowej budynku w 50%, a jeśli wysokość jest mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się.
Omówiona ustawowa definicja nie wyjaśnia co należy rozumieć pod pojęciem
kondygnacji
i
sprawa ta budzić może pewne wątpliwości interpretacyjne. Dla wyjaśnienia tej kwestii należy wrócić
Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich
usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) które podaje, że kondygnacją jest pozioma nadziemna lub
podziemna część budynku, zawarta pomiędzy podłogą na stropie lub warstwą wyrównawcza
na gruncie a górną powierzchnia posadzki bądź warstwy osłaniającej izolacje cieplną stropu
znajdującego się nad tą częścią. Za kondygnację uważa się też poddasze z pomieszczeniami na
pobyt ludzi oraz pozioma część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne,
mającą wysokość świetle większą niż 190 cm. Kondygnacją nie są nadbudówki ponad dachem,
takich jak: maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna i klimatyzacyjna, kotłownia gazowa.
Jak wynika z powyższych zapisów, warunkiem koniecznym zaliczenia pomieszczenia lub
pomieszczeń do kondygnacji, jest istnienie nad tym pomieszczeniem stropu, z zastrzeżeniem
wyjątku przewidzianego dla poddasza przeznaczonego na stały pobyt ludzi.
Stąd jako kondygnację traktować będziemy w szczególności piwnicę (podziemna część
budynku zawarta pomiędzy warstwa wyrównawczą na gruncie, a górna powierzchnią (...)
stropu), natomiast jako kondygnacji nie możemy traktować strychu, dla którego elementem
zamykającym jest dach a nie strop jak wymaga tego definicja.
Omawiana ustawa nie precyzuje zasad dokonywania pomiarów powierzchni, a z jej zapisów nie
wynika też żadna zasada pozwalająca na wywnioskowanie jaka była intencja ustawodawcy w tej
materii.
W tej sytuacji wydaje się właściwe, przyjęcie zasady pomiarów określonych przez normę PN-ISO
9836.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Art. 16.4. tej ustawy podaje definicję powierzchni użytkowej budynku, którą jest powierzchnia
mierzona po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach nadziemnych i
podziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic, klatek schodowych i szybów windowych.
Powierzchnia pomieszczeń lub ich część oraz części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m
do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeśli wysokość jest
mniejsza od 1,40 m, powierzchnie tę pomija się.
Jak widać przytoczona definicja jest praktycznie tożsama z definicją omówioną w punkcie 6.3.1.
Jedyna różnica dotyczy powierzchni piwnic, które nie są przez omawianą ustawę zaliczane do
powierzchni użytkowej.
Ustawa o własności lokali
55
str 18
Każdą w/w powierzchnię ustala się dla poszczególnych kondygnacji budynku.
Kondygnacją mogą być: kondygnacje poniżej i powyżej terenu, poddasza, tarasy, tarasy na
dachach, kondygnacje techniczne, kondygnacje magazynowe.
Powierzchnia budynku jest sumą powierzchni wszystkich kondygnacji budynku.
W zależności od sposobu obudowy i przekrycia kondygnacji rozróżnia się powierzchnie:
kondygnacji, które są zamknięte i przekryte ze wszystkich stron,
kondygnacji, które nie są zamknięte ze wszystkich stron do ich pełnej wysokości i które
są przekryte, np. loggie,
kondygnacji, które są ograniczone elementami budowlanymi (np. balustradami,
poręczami – lecz nie są przekryte, np. balkony).
Powierzchnia całkowita kondygnacji
Powierzchnia ta mierzona jest na poziomie posadzki po obrysie zewnętrznym budynku z
uwzględnieniem tynków, okładzin i balustrad.
Wnęki i występy dla celów konstrukcyjnych lub estetycznych oraz wyprofilowania nie są
wliczone, jeżeli nie zmieniają powierzchni netto kondygnacji. Kondygnacje przekryte, które
nie są zamknięte lub są tylko częściowo zamknięte i nie mają elementów zamykających są
obliczane z obrysu przekrycia na rzucie pionowym (np. loggie).
Powierzchnia całkowita (kondygnacji, budynku) składa się z powierzchni
netto
i
powierzchni zajętej przez
konstrukcję.
Powierzchnia wewnętrzna kondygnacji
– jest powierzchnią całkowitą (kondygnacji)
zmniejszoną o powierzchnię zajętą przez ściany zewnętrzne. Powierzchnia wewnętrzna
(kondygnacji) składa się z powierzchni
netto
i powierzchni
przegród wewnętrznych.
Powierzchnia netto kondygnacji
Powierzchnia netto jest powierzchnią ograniczoną przez elementy zamykające
(przegrody). Przekryte powierzchnie kondygnacji, które nie są zamknięte lub są tylko
częściowo zamknięte i nie mają elementów zamykających są obliczone z rzutu pionowego
obrysu przekrycia. Powierzchnia netto jest obliczana dla wymiarów budynku w stanie
wykończeniowym na poziomie podłogi nie licząc listew przypodłogowych, progów itp. Do
powierzchni netto wliczone są elementy nadające się do demontażu takie jak: ścianki
działowe, rury, kanały.
Powierzchnia
netto
dzieli się na: powierzchnię
użytkową,
powierzchnię
usługową
i
powierzchnię
ruchu.
Powierzchni netto nie ustala się dla: przestrzeni wewnętrznej stropodachów
wentylowanych, poddasza nieużytkowego nie nadającego się do poruszania w pozycji
wyprostowanej.
Powierzchnia konstrukcji
Powierzchnia konstrukcji jest powierzchnią utworzoną przez elementy zamykające (np.
ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne) i powierzchnie słupów, pionów wentylacyjnych,
kominów, ścian działowych (nie nadających się do demontażu) oraz powierzchnie, przez
które nie można przejść.
Powierzchnia konstrukcji jest obliczana dla budynku w stanie wykończonym, na
poziomie podłogi nie licząc listew przypodłogowych, progów, cokołów itp. Do powierzchni
konstrukcji wlicza się powierzchnie przejść drzwiowych, wnęk, nisz w elementach
zamykających. Powierzchnia konstrukcji może być także obliczana jako różnica
powierzchni całkowitej i powierzchni netto.
52

Każdą w/w powierzchnię ustala się dla poszczególnych kondygnacji budynku.
Kondygnacją mogą być: kondygnacje poniżej i powyżej terenu, poddasza, tarasy, tarasy na
dachach, kondygnacje techniczne, kondygnacje magazynowe.
Powierzchnia budynku jest sumą powierzchni wszystkich kondygnacji budynku.
W zależności od sposobu obudowy i przekrycia kondygnacji rozróżnia się powierzchnie:
kondygnacji, które są zamknięte i przekryte ze wszystkich stron,
kondygnacji, które nie są zamknięte ze wszystkich stron do ich pełnej wysokości i które
są przekryte, np. loggie,
kondygnacji, które są ograniczone elementami budowlanymi (np. balustradami,
poręczami – lecz nie są przekryte, np. balkony).
Powierzchnia całkowita kondygnacji
Powierzchnia ta mierzona jest na poziomie posadzki po obrysie zewnętrznym budynku z
uwzględnieniem tynków, okładzin i balustrad.
Wnęki i występy dla celów konstrukcyjnych lub estetycznych oraz wyprofilowania nie są
wliczone, jeżeli nie zmieniają powierzchni netto kondygnacji. Kondygnacje przekryte, które
nie są zamknięte lub są tylko częściowo zamknięte i nie mają elementów zamykających są
obliczane z obrysu przekrycia na rzucie pionowym (np. loggie).
Powierzchnia całkowita (kondygnacji, budynku) składa się z powierzchni
netto
i
powierzchni zajętej przez
konstrukcję.
Powierzchnia wewnętrzna kondygnacji
– jest powierzchnią całkowitą (kondygnacji)
zmniejszoną o powierzchnię zajętą przez ściany zewnętrzne. Powierzchnia wewnętrzna
(kondygnacji) składa się z powierzchni
netto
i powierzchni
przegród wewnętrznych.
Powierzchnia netto kondygnacji
Powierzchnia netto jest powierzchnią ograniczoną przez elementy zamykające
(przegrody). Przekryte powierzchnie kondygnacji, które nie są zamknięte lub są tylko
częściowo zamknięte i nie mają elementów zamykających są obliczone z rzutu pionowego
obrysu przekrycia. Powierzchnia netto jest obliczana dla wymiarów budynku w stanie
wykończeniowym na poziomie podłogi nie licząc listew przypodłogowych, progów itp. Do
powierzchni netto wliczone są elementy nadające się do demontażu takie jak: ścianki
działowe, rury, kanały.
Powierzchnia
netto
dzieli się na: powierzchnię
użytkową,
powierzchnię
usługową
i
powierzchnię
ruchu.
Powierzchni netto nie ustala się dla: przestrzeni wewnętrznej stropodachów
wentylowanych, poddasza nieużytkowego nie nadającego się do poruszania w pozycji
wyprostowanej.
Powierzchnia konstrukcji
Powierzchnia konstrukcji jest powierzchnią utworzoną przez elementy zamykające (np.
ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne) i powierzchnie słupów, pionów wentylacyjnych,
kominów, ścian działowych (nie nadających się do demontażu) oraz powierzchnie, przez
które nie można przejść.
Powierzchnia konstrukcji jest obliczana dla budynku w stanie wykończonym, na
poziomie podłogi nie licząc listew przypodłogowych, progów, cokołów itp. Do powierzchni
konstrukcji wlicza się powierzchnie przejść drzwiowych, wnęk, nisz w elementach
zamykających. Powierzchnia konstrukcji może być także obliczana jako różnica
powierzchni całkowitej i powierzchni netto.
52
str 19
– konstrukcyjno-budowlanej,
– drogowej,
– mostowej,
– kolejowej,
– wyburzeniowej,
–telekomunikacyjnej,
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych,
wodociągowych i kanalizacyjnych,
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych,
2. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej:
– do projektowania w ograniczonym zakresie,
– do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń,
– do kierowania robotami w ograniczonym zakresie,
Z powyższego wynika, że osoba posiadająca uprawnienia bez ograniczeń, w specjalności
architektonicznej zarówno do projektowania, jak i wykonawstwa, aby mogła wykonywać
obydwie wskazane funkcje, tzn. pełne uprawnienia budowlane w specjalności
architektonicznej do projektowania, jak i kierowania robotami budowlanymi, powinna
przynależeć do dwóch izb, tj. do izby architektów i inżynierów budownictwa.
Kontrola przynależności do izby
Kontrolowanie posiadania przez osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w
budownictwie uprawnień do pełnienia tych funkcji jest jednym z podstawowych
obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego,
określonych w art. 81 ust. 1 pkt 1) lit. d) ustawy – Prawo budowlane.
Realizacja tego zadania jest niezbędna m.in. na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na
budowę. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji
o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego,
właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej obowiązany jest sprawdzić
wykonanie projektu, a także jego sprawdzenie, przez osobę posiadającą wymagane
uprawnienia budowlane. Ponadto sprawdzeniu podlega również przynależność takiej osoby
do właściwej (nie zaś którejkolwiek) izby samorządu zawodowego, która powinna zostać
udokumentowana odpowiednim zaświadczeniem wydanym przez tę izbę. Przy czym
zaświadczenia takie są „terminowe”, tzn. wydawane są na okres 6 lub 12 miesięcy, co jest
związane z opłaceniem składki członkowskiej w danej izbie. Dlatego bardzo ważne jest
sprawdzenie ważności przedstawianego zaświadczenia.
Brak ważnego zaświadczenia może świadczyć o nieprzynależności do właściwej izby
samorządu zawodowego, ale również o zawieszeniu członkostwa w izbie lub skreśleniu z
listy członków, co wiąże się z brakiem możliwości wykonywania samodzielnych funkcji
technicznych w budownictwie.
70

– konstrukcyjno-budowlanej,
– drogowej,
– mostowej,
– kolejowej,
– wyburzeniowej,
–telekomunikacyjnej,
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych,
wodociągowych i kanalizacyjnych,
– instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych,
2. posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej:
– do projektowania w ograniczonym zakresie,
– do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń,
– do kierowania robotami w ograniczonym zakresie,
Z powyższego wynika, że osoba posiadająca uprawnienia bez ograniczeń, w specjalności
architektonicznej zarówno do projektowania, jak i wykonawstwa, aby mogła wykonywać
obydwie wskazane funkcje, tzn. pełne uprawnienia budowlane w specjalności
architektonicznej do projektowania, jak i kierowania robotami budowlanymi, powinna
przynależeć do dwóch izb, tj. do izby architektów i inżynierów budownictwa.
Kontrola przynależności do izby
Kontrolowanie posiadania przez osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w
budownictwie uprawnień do pełnienia tych funkcji jest jednym z podstawowych
obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego,
określonych w art. 81 ust. 1 pkt 1) lit. d) ustawy – Prawo budowlane.
Realizacja tego zadania jest niezbędna m.in. na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na
budowę. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji
o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego,
właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej obowiązany jest sprawdzić
wykonanie projektu, a także jego sprawdzenie, przez osobę posiadającą wymagane
uprawnienia budowlane. Ponadto sprawdzeniu podlega również przynależność takiej osoby
do właściwej (nie zaś którejkolwiek) izby samorządu zawodowego, która powinna zostać
udokumentowana odpowiednim zaświadczeniem wydanym przez tę izbę. Przy czym
zaświadczenia takie są „terminowe”, tzn. wydawane są na okres 6 lub 12 miesięcy, co jest
związane z opłaceniem składki członkowskiej w danej izbie. Dlatego bardzo ważne jest
sprawdzenie ważności przedstawianego zaświadczenia.
Brak ważnego zaświadczenia może świadczyć o nieprzynależności do właściwej izby
samorządu zawodowego, ale również o zawieszeniu członkostwa w izbie lub skreśleniu z
listy członków, co wiąże się z brakiem możliwości wykonywania samodzielnych funkcji
technicznych w budownictwie.
70
str 20
SPIS TREŚCI
2

SPIS TREŚCI
3.3. Budynek mieszkalny - jednorodzinny...........................................................................................................................8
3.6. Obiekt małej architektury...............................................................................................................................................9
3.13. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane..................................................................................11
3.17. Obszar oddziaływania obiektu....................................................................................................................................12
2
str 21
1. Podstawy prawne
1. [[Ustawa]] [[Prawo budowlane]] z dnia 1994-07-07 [[tekst]] jednolity z dnia 2006-08-17 (Dz.U.
2006 Nr 156, poz. 1118) zmiany:
Dz.U. 2007
Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz.
5

11.3 Zasady ustalania powierzchni w świetle przepisów prawa..................................................................................... 55
12.4. Zasady klasyfikowania obiektów budowlanych.........................................................................................................59
13.1. Postęp prac nad certyfikacją.......................................................................................................................................60
13.2. Certyfikacja – uregulowania prawne.........................................................................................................................62
14.7. Centralny Rejestr osób posiadających uprawnienia budowlane..............................................................................71
1. Podstawy prawne
1. Ustawa Prawo budowlane z dnia 1994-07-07 Tekst jednolity z dnia 2006-08-17 (Dz.U.
2006 Nr 156, poz. 1118) zmiany:
Dz.U. 2007
Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz.
5
str 22
pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur, umożliwiające utrzymanie temperatury
powietrza wewnętrznego odpowiedniej do ich przeznaczenia. Wymaganie to nie dotyczy
budynków rekreacyjnych, użytkowych wyłącznie w sezonie letnim.
Budynek i pomieszczenia, w których są zainstalowane paleniska na [[paliwo stałe]] lub
komory spalania z palnikami na [[paliwo]] płynne lub gazowe, powinny mieć przewody
kominowe do odprowadzenia dymu i spalin.
Budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację,
stosowanie do ich przeznaczenia.
Budynek średniowysoki i wyższy- [[budynek]] użyteczności publicznej, mieszkalny
wielorodzinny, zamieszkania zbiorowego, a także inny budynek, w którym co
najmniejjedna kondygnacja nadziemna z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt
więcej [[niż]] 50 osób znajduje się powyżej 12 m ponad poziom terenu, oraz
dwukondygnacyjny i wyższy [[budynek]] opieki zdrowotnej i opieki społecznej należy
wyposażyć w dżwigi osobowe.
W budynku mieszkalnym wielorodzinnym niewyposażonym w dźwigi należy wykonać
pochylnię lub zainstalować odpowiednie urządzenie techniczne umożliwiające dostęp
osobom niepełnosprawnym da mieszkań położonych na pierwszej kondygnacji nadziemnej
oraz do kondygnacji podziemnej zawierającej miejsca postojowe dla samochodów
osobowych.
Dopuszcza się niewyposażanie w dźwigi budynku mieszkalnego wielorodzinnego do 5.
kondygnacji nadziemnej włącznie , jeżeli wszystkie pomieszczenia na ostatniej kondygnacji
są częścią mieszkań dwupoziomowych.
W budynku niewyposażonym w dźwigi, na którego budowę wydano pozwolenie przed
dniem 1 kwietnia 1995 r., na poddaszu usytuowanym bezpośrednio nad 4. kondygnacją
dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń na mieszkania.
8.8.2. Oświetlenie i nasłonecznienie
Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie
dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości.
W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w
świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej
1:8,
natomiast w
innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na
przeznaczenie – co najmniej
1:12.
Dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie
światłem sztucznym, jeżeli:
- oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów
technologicznych,
- jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie
podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego.
Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i
szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć
zapewniony [[czas]] nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i
21 września) w godzinach 8
00
– 16
00
,
natomiast pokoje mieszkalne – w godzinach 7
00
17
00
.
W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie tego wymagania co najmniej do
jednego pokoju, przy czym w
śródmiejskiej
zabudowie uzupełniającej dopuszcza się
ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia
do 1,5 godziny,
a w odniesieniu do
mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu
nasłonecznienia.
30

pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur, umożliwiające utrzymanie temperatury
powietrza wewnętrznego odpowiedniej do ich przeznaczenia. Wymaganie to nie dotyczy
budynków rekreacyjnych, użytkowych wyłącznie w sezonie letnim.
Budynek i pomieszczenia, w których są zainstalowane paleniska na Paliwo stałe lub
komory spalania z palnikami na Paliwo płynne lub gazowe, powinny mieć przewody
kominowe do odprowadzenia dymu i spalin.
Budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację,
stosowanie do ich przeznaczenia.
Budynek średniowysoki i wyższy- Budynek użyteczności publicznej, mieszkalny
wielorodzinny, zamieszkania zbiorowego, a także inny budynek, w którym co
najmniejjedna kondygnacja nadziemna z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt
więcej Niż 50 osób znajduje się powyżej 12 m ponad poziom terenu, oraz
dwukondygnacyjny i wyższy Budynek opieki zdrowotnej i opieki społecznej należy
wyposażyć w dżwigi osobowe.
W budynku mieszkalnym wielorodzinnym niewyposażonym w dźwigi należy wykonać
pochylnię lub zainstalować odpowiednie urządzenie techniczne umożliwiające dostęp
osobom niepełnosprawnym da mieszkań położonych na pierwszej kondygnacji nadziemnej
oraz do kondygnacji podziemnej zawierającej miejsca postojowe dla samochodów
osobowych.
Dopuszcza się niewyposażanie w dźwigi budynku mieszkalnego wielorodzinnego do 5.
kondygnacji nadziemnej włącznie , jeżeli wszystkie pomieszczenia na ostatniej kondygnacji
są częścią mieszkań dwupoziomowych.
W budynku niewyposażonym w dźwigi, na którego budowę wydano pozwolenie przed
dniem 1 kwietnia 1995 r., na poddaszu usytuowanym bezpośrednio nad 4. kondygnacją
dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń na mieszkania.
8.8.2. Oświetlenie i nasłonecznienie
Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie
dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości.
W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w
świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej
1:8,
natomiast w
innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na
przeznaczenie – co najmniej
1:12.
Dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie
światłem sztucznym, jeżeli:
- oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów
technologicznych,
- jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie
podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego.
Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i
szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć
zapewniony Czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i
21 września) w godzinach 8
00
– 16
00
,
natomiast pokoje mieszkalne – w godzinach 7
00
17
00
.
W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie tego wymagania co najmniej do
jednego pokoju, przy czym w
śródmiejskiej
zabudowie uzupełniającej dopuszcza się
ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia
do 1,5 godziny,
a w odniesieniu do
mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu
nasłonecznienia.
30
str 23
Co najmniej raz w roku
właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek
wykonać okresowa kontrolę polegającą na sprawdzeniu stanu technicznego sprawności:
elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy
atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania
obiektu, (lit. a)
instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska (lit b),
instalacji gazowych oraz przewodów (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych (lit. c).
Budynki o powierzchni zabudowy przekraczającej 2 000 m
2
oraz inne obiekty budowlane o
powierzchni dachu przekraczającej 1 000 m
2
poddaje się okresowej kontroli co najmniej
dwa razy w roku, w terminach do 31 [[maja]] oraz do 30 listopada.
Co najmniej raz na 5 lat
powinien dokonać okresowej kontroli polegającej na
sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego,
estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również
badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń,
osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz
uziemień instalacji i aparatów
W trakcie okresowych kontroli należy dokonać sprawdzenia wykonania zaleceń z
poprzedniej kontroli.
Kontrole powinny być dokonywane przez osoby posiadające uprawnienia budowlane
w odpowiedniej specjalności. Kontrolę stanu technicznego instalacji elektrycznych i
piorunochronowych i gazowych powinny przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje
wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacja instalacji oraz sieci energetycznych
i gazowych.
Kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i
wentylacyjnych) powinny przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje mistrza w
rzemiośle kominiarskim (przy wentylacji grawitacyjnej).
Kontrolę przewodów kominowych oraz kominów przemysłowych oraz tych w których
ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń kominiarskich – mogą przeprowadzać
osoby posiadające uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności.
W razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub
jego części, mogącego spowodować zagrożenie; życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa
mienia bądź środowiska, właściwy [[organ]] nadzoru budowlanego nakazuje przeprowadzenie
kontroli a także może,
zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części (art. 62 ust.
3 pr. bud.).
Przepis ten sprawia w praktyce najwięcej problemów. [[Ustawa]] nie określa bowiem, w
jakiej formie prawnej ma nastąpić nakazanie przez [[organ]] nadzoru budowlanego
przeprowadzenia kontroli stanu technicznego sprawności obiektu lub żądanie
przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego. Spowodowało to
całkowitą dowolność praktyki. Niektóre [[organy]] nadzoru budowlanego wysyłają po prostu
pisma w tej sprawie, inne rozstrzygają o tym w formie postanowienia od którego nie
przysługuje zażalenie, jeszcze inne wydają w tym przedmiocie decyzję administracyjną,
podlegającą zaskarżeniu na zasadach ogólnych.
Nałożenie przez państwowy [[organ]] nadzoru budowlanego obowiązku poddania przez
właściciela lub zarządcę dodatkowej kontroli stanu sprawności technicznej obiektu
budowlanego lub zobowiązanie go do przedstawienia na [[koszt]] własny ekspertyzy stanu
technicznego obiektu lub jego części:
powoduje obowiązek prawny właściciela lub zarządcy,
obowiązek ten połączony jest z kosztami, często – zwłaszcza w przypadku ekspertyzy –
znacznymi,
37

Co najmniej raz w roku
właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek
wykonać okresowa kontrolę polegającą na sprawdzeniu stanu technicznego sprawności:
elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy
atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania
obiektu, (lit. a)
instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska (lit b),
instalacji gazowych oraz przewodów (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych (lit. c).
Budynki o powierzchni zabudowy przekraczającej 2 000 m
2
oraz inne obiekty budowlane o
powierzchni dachu przekraczającej 1 000 m
2
poddaje się okresowej kontroli co najmniej
dwa razy w roku, w terminach do 31 Maja oraz do 30 listopada.
Co najmniej raz na 5 lat
powinien dokonać okresowej kontroli polegającej na
sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego,
estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również
badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń,
osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz
uziemień instalacji i aparatów
W trakcie okresowych kontroli należy dokonać sprawdzenia wykonania zaleceń z
poprzedniej kontroli.
Kontrole powinny być dokonywane przez osoby posiadające uprawnienia budowlane
w odpowiedniej specjalności. Kontrolę stanu technicznego instalacji elektrycznych i
piorunochronowych i gazowych powinny przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje
wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacja instalacji oraz sieci energetycznych
i gazowych.
Kontrolę stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i
wentylacyjnych) powinny przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje mistrza w
rzemiośle kominiarskim (przy wentylacji grawitacyjnej).
Kontrolę przewodów kominowych oraz kominów przemysłowych oraz tych w których
ciąg kominowy jest wymuszony pracą urządzeń kominiarskich – mogą przeprowadzać
osoby posiadające uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności.
W razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub
jego części, mogącego spowodować zagrożenie; życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa
mienia bądź środowiska, właściwy Organ nadzoru budowlanego nakazuje przeprowadzenie
kontroli a także może,
zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części (art. 62 ust.
3 pr. bud.).
Przepis ten sprawia w praktyce najwięcej problemów. Ustawa nie określa bowiem, w
jakiej formie prawnej ma nastąpić nakazanie przez Organ nadzoru budowlanego
przeprowadzenia kontroli stanu technicznego sprawności obiektu lub żądanie
przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego. Spowodowało to
całkowitą dowolność praktyki. Niektóre Organy nadzoru budowlanego wysyłają po prostu
pisma w tej sprawie, inne rozstrzygają o tym w formie postanowienia od którego nie
przysługuje zażalenie, jeszcze inne wydają w tym przedmiocie decyzję administracyjną,
podlegającą zaskarżeniu na zasadach ogólnych.
Nałożenie przez państwowy Organ nadzoru budowlanego obowiązku poddania przez
właściciela lub zarządcę dodatkowej kontroli stanu sprawności technicznej obiektu
budowlanego lub zobowiązanie go do przedstawienia na Koszt własny ekspertyzy stanu
technicznego obiektu lub jego części:
powoduje obowiązek prawny właściciela lub zarządcy,
obowiązek ten połączony jest z kosztami, często – zwłaszcza w przypadku ekspertyzy –
znacznymi,
37
str 24
3) dróg lub obiektów mostowych, jeżeli prowadzą książkę drogi lub książkę obiektu
mostowego na podstawie przepisów o drogach publicznych.
Zaniechanie obowiązku prowadzenia książki obiektu budowlanego stanowi wykroczenie
określone w art. 93 pkt. 9 pr. bud. i podlega karze grzywny.
Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany udostępnić książkę
obiektu budowlanego oraz dołączone do niej dokumenty, protokoły z kontroli obiektu
budowlanego, oceny i ekspertyzy jego stanu technicznego przedstawicielom właściwego
organu nadzoru budowlanego lub innych jednostek budowlanych, organizacyjnych i
organów upoważnionych do kontroli utrzymania obiektów budowlanych we właściwym
stanie technicznym oraz do kontroli przestrzegania przepisów obowiązujących w
budownictwie (art. 65 pr. bud.). [[Ustawa]] nie precyzuje, jakie organy lub jednostki
organizacyjne są uprawnione w świetle tego przepisu. Z pewnością dotyczy to: Państwowej
Straży Pożarnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Ochrony
Środowiska, a w odniesieniu do zakładów pracy również Państwowej Inspekcji Pracy.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie
książki obiektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1134). Książka obiektu powinna być
założona w dniu przekazania obiektu do użytkowania i systematycznie prowadzona przez
cały [[okres]] użytkowania obiektu.
Wpisy do książki obiektu obejmują:
-
podstawowe [[dane]] identyfikujące obiekt:
rodzaj obiektu i jego adres,
właściciela, zarządcę – nazwę lub [[imię]] i [[nazwisko]] (odnotować należy każdą zmianę
właściciela lub zarządcy),
protokół odbioru obiektu,
pozwolenie na użytkowanie.
-
dane ogólne o obiekcie budowlanym wraz z wykazem dokumentacji w tym
technicznej przekazanej właścicielowi lub zarządcy,
-
plan sytuacyjny obiektu z zaznaczonymi granicami nieruchomości, usytuowaniem
miejsc przyłączenia obiektu do sieci uzbrojenia terenu oraz armatury lub urządzeń
przeznaczonych do odcięcia w szczególności gazu, energii elektrycznej i ciepła,
-
protokoły kontroli oraz badań okresowych (przeglądów), przeprowadzonych
remontów i przebudowy obiektu,
-
wykaz protokołów awarii i katastrof,
-
wykaz pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektu.
10. [[Konstrukcja]] i zużycie techniczne obiektów budowlanych
10.1. Podstawowe [[elementy]] budynków
10.1.1. Etapy realizacji obiektów budowlanych
Realizację obiektów budowlanych można podzielić na pewne etapy. Na przykład w
odniesieniu do budynków wyróżniamy:
stan zerowy - wykonanie wykopów, fundamentów z izolacjami i najniższej części
obiektu aż do poziomu górnej powierzchni stropu nad kondygnacją przyziemną,
stan surowy otwarty - wykonanie wszelkich prac związanych ze ścianami, stropami,
schodami oraz konstrukcją nośną dachu, ale bez wypełnienia otworów okiennych i
drzwiowych, bez pokrycia dachu, robót instalacyjnych oraz wykończeniowych,
39

3) dróg lub obiektów mostowych, jeżeli prowadzą książkę drogi lub książkę obiektu
mostowego na podstawie przepisów o drogach publicznych.
Zaniechanie obowiązku prowadzenia książki obiektu budowlanego stanowi wykroczenie
określone w art. 93 pkt. 9 pr. bud. i podlega karze grzywny.
Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany udostępnić książkę
obiektu budowlanego oraz dołączone do niej dokumenty, protokoły z kontroli obiektu
budowlanego, oceny i ekspertyzy jego stanu technicznego przedstawicielom właściwego
organu nadzoru budowlanego lub innych jednostek budowlanych, organizacyjnych i
organów upoważnionych do kontroli utrzymania obiektów budowlanych we właściwym
stanie technicznym oraz do kontroli przestrzegania przepisów obowiązujących w
budownictwie (art. 65 pr. bud.). Ustawa nie precyzuje, jakie organy lub jednostki
organizacyjne są uprawnione w świetle tego przepisu. Z pewnością dotyczy to: Państwowej
Straży Pożarnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Ochrony
Środowiska, a w odniesieniu do zakładów pracy również Państwowej Inspekcji Pracy.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie
książki obiektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1134). Książka obiektu powinna być
założona w dniu przekazania obiektu do użytkowania i systematycznie prowadzona przez
cały Okres użytkowania obiektu.
Wpisy do książki obiektu obejmują:
-
podstawowe Dane identyfikujące obiekt:
rodzaj obiektu i jego adres,
właściciela, zarządcę – nazwę lub Imię i Nazwisko (odnotować należy każdą zmianę
właściciela lub zarządcy),
protokół odbioru obiektu,
pozwolenie na użytkowanie.
-
dane ogólne o obiekcie budowlanym wraz z wykazem dokumentacji w tym
technicznej przekazanej właścicielowi lub zarządcy,
-
plan sytuacyjny obiektu z zaznaczonymi granicami nieruchomości, usytuowaniem
miejsc przyłączenia obiektu do sieci uzbrojenia terenu oraz armatury lub urządzeń
przeznaczonych do odcięcia w szczególności gazu, energii elektrycznej i ciepła,
-
protokoły kontroli oraz badań okresowych (przeglądów), przeprowadzonych
remontów i przebudowy obiektu,
-
wykaz protokołów awarii i katastrof,
-
wykaz pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektu.
10. Konstrukcja i zużycie techniczne obiektów budowlanych
10.1. Podstawowe Elementy budynków
10.1.1. Etapy realizacji obiektów budowlanych
Realizację obiektów budowlanych można podzielić na pewne etapy. Na przykład w
odniesieniu do budynków wyróżniamy:
stan zerowy - wykonanie wykopów, fundamentów z izolacjami i najniższej części
obiektu aż do poziomu górnej powierzchni stropu nad kondygnacją przyziemną,
stan surowy otwarty - wykonanie wszelkich prac związanych ze ścianami, stropami,
schodami oraz konstrukcją nośną dachu, ale bez wypełnienia otworów okiennych i
drzwiowych, bez pokrycia dachu, robót instalacyjnych oraz wykończeniowych,
39
str 25
W budownictwie wysokim, ze względu na szybkość wznoszenia oraz łatwość
modernizacji, coraz częściej stosuje się systemy wykorzystujące szkielety metalowe.
10.2. Zużycie techniczne obiektów budowlanych
Zużycie techniczne jest procesem fizycznego zużycia obiektu (elementu). W zależności od
trwałości i tempa przebiegu zużycia w obiekcie można wyodrębnić następujące elementy:
o trwałości nieograniczonej (fundamenty, ściany murowane, ognioodporne stropy i
schody),
o trwałości prawie nieograniczonej przy niewielkich nakładach na ich utrzymanie (np.
część konstrukcji szkieletowych, elewacje kamienne),
elementy ulegające zużyciu wskutek użytkowania i podlegające pojedynczej wymianie
niezależnie od poziomu utrzymania (podłogi, niektóre instalacje),
elementy o trwałości ograniczonej z technicznych względów (np. powłoki malarskie),
elementy starzejące się technicznie, które spełniają jednak funkcje dla nich
przewidziane (np. instalacje elektryczne).
Zużycie poszczególnych elementów może być odwracalne i nieodwracalne.
Odwracalne -
dotyczy przede wszystkim elementów wyposażenia i instalacji, których
wymiana może być dokonana bez generalnego naruszenia stanu obiektu.
Nieodwracalne –
dotyczy głównie elementów konstrukcyjnych stanu surowego, w których
zużycie postępuje powoli lecz ma trwały charakter. Polega ono na
zmianach chemicznych i strukturalnych zachodzących np. w materiałach
ściennych i stropowych wskutek ich starzenia się pod wpływem czynników
zewnętrznych (korozja).
Proces starzenia się obiektów budowlanych przebiega z różnym natężeniem. Najwyższe
przyrosty zużycia technicznego występują w budynkach 40 – 60 letnich. W budynkach
drewnianych maksymalne przyrosty zużycia zaczynają się i kończą znacznie wcześniej.
Wszystkie budynki bez względu na typ i materiał ścian charakteryzuje gwałtowny spadek
przyrostów zużycia począwszy od 60 roku użytkowania.
10.2.1. Czynniki wpływające na zużycie techniczne obiektów budowlanych
Środowisko naturalne
Działanie tych czynników może wywołać erozję i korozję materiałów, podmywanie
wodą fundamentów, zawilgocenie ścian i innych elementów obiektu, osiadanie i
przemarzanie gruntu. Ponadto ujemny wpływ na trwałość obiektu mogą mieć drgania i
wstrząsy, zanieczyszczenia chemiczne atmosfery oraz działania czynników biologicznych.
Zużycie naturalne
Naturalne zużycie obiektu budowlanego jest wynikiem jego normalnego użytkowania i
działania czynników atmosferycznych. Stopień zużycia naturalnego zależy od określonej
trwałości budynku oraz czasu, jaki upłynął od jego wzniesienia (roku budowy), przy czym
za rok budowy uważa się rok, w którym budynek został pokryty dachem po raz pierwszy.
Zużycie to nie jest wprost proporcjonalne do upływu czasu eksploatacji obiektu. W
początkowym okresie użytkowania zużycia wzrasta nieznacznie.
Wady projektowe
Wymienić tu należy przede wszystkim wadliwe posadowienie budynku, niewłaściwe
usytuowanie szczelin dylatacyjnych, niewłaściwe zaprojektowanie połączeń elementów
w budownictwie uprzemysłowionym, niewłaściwe zaprojektowanie izolacji termicznych
i przeciwwilgociowych, błędne rozwiązanie dachów płaskich i tarasów i loggi,
niewłaściwy dobór materiałów budowlanych z uwagi na przeznaczenie obiektu, itp.
45

W budownictwie wysokim, ze względu na szybkość wznoszenia oraz łatwość
modernizacji, coraz częściej stosuje się systemy wykorzystujące szkielety metalowe.
10.2. Zużycie techniczne obiektów budowlanych
Zużycie techniczne jest procesem fizycznego zużycia obiektu (elementu). W zależności od
trwałości i tempa przebiegu zużycia w obiekcie można wyodrębnić następujące elementy:
o trwałości nieograniczonej (fundamenty, ściany murowane, ognioodporne stropy i
schody),
o trwałości prawie nieograniczonej przy niewielkich nakładach na ich utrzymanie (np.
część konstrukcji szkieletowych, elewacje kamienne),
elementy ulegające zużyciu wskutek użytkowania i podlegające pojedynczej wymianie
niezależnie od poziomu utrzymania (podłogi, niektóre instalacje),
elementy o trwałości ograniczonej z technicznych względów (np. powłoki malarskie),
elementy starzejące się technicznie, które spełniają jednak funkcje dla nich
przewidziane (np. instalacje elektryczne).
Zużycie poszczególnych elementów może być odwracalne i nieodwracalne.
Odwracalne -
dotyczy przede wszystkim elementów wyposażenia i instalacji, których
wymiana może być dokonana bez generalnego naruszenia stanu obiektu.
Nieodwracalne –
dotyczy głównie elementów konstrukcyjnych stanu surowego, w których
zużycie postępuje powoli lecz ma trwały charakter. Polega ono na
zmianach chemicznych i strukturalnych zachodzących np. w materiałach
ściennych i stropowych wskutek ich starzenia się pod wpływem czynników
zewnętrznych (korozja).
Proces starzenia się obiektów budowlanych przebiega z różnym natężeniem. Najwyższe
przyrosty zużycia technicznego występują w budynkach 40 – 60 letnich. W budynkach
drewnianych maksymalne przyrosty zużycia zaczynają się i kończą znacznie wcześniej.
Wszystkie budynki bez względu na typ i materiał ścian charakteryzuje gwałtowny spadek
przyrostów zużycia począwszy od 60 roku użytkowania.
10.2.1. Czynniki wpływające na zużycie techniczne obiektów budowlanych
Środowisko naturalne
Działanie tych czynników może wywołać erozję i korozję materiałów, podmywanie
wodą fundamentów, zawilgocenie ścian i innych elementów obiektu, osiadanie i
przemarzanie gruntu. Ponadto ujemny wpływ na trwałość obiektu mogą mieć drgania i
wstrząsy, zanieczyszczenia chemiczne atmosfery oraz działania czynników biologicznych.
Zużycie naturalne
Naturalne zużycie obiektu budowlanego jest wynikiem jego normalnego użytkowania i
działania czynników atmosferycznych. Stopień zużycia naturalnego zależy od określonej
trwałości budynku oraz czasu, jaki upłynął od jego wzniesienia (roku budowy), przy czym
za rok budowy uważa się rok, w którym budynek został pokryty dachem po raz pierwszy.
Zużycie to nie jest wprost proporcjonalne do upływu czasu eksploatacji obiektu. W
początkowym okresie użytkowania zużycia wzrasta nieznacznie.
Wady projektowe
Wymienić tu należy przede wszystkim wadliwe posadowienie budynku, niewłaściwe
usytuowanie szczelin dylatacyjnych, niewłaściwe zaprojektowanie połączeń elementów
w budownictwie uprzemysłowionym, niewłaściwe zaprojektowanie izolacji termicznych
i przeciwwilgociowych, błędne rozwiązanie dachów płaskich i tarasów i loggi,
niewłaściwy dobór materiałów budowlanych z uwagi na przeznaczenie obiektu, itp.
45
str 26
Rys.10.2 Układy konstrukcyjne budynków ścianowych: a) podłużny, b) poprzeczny, c)
dwukierunkowy mieszany, d) dwukierunkowy mieszany
W budynkach ścianowych o układzie podłużnym (rys.10.2a) ściany konstrukcyjne są
równoległe do dłuższego boku budynku. W budynkach o takim układzie większość otworów
okiennych i drzwiowych musi być wykonana w ścianach konstrukcyjnych, co jest przyczyną
ich osłabienia i zmusza do stosowania mocnych nadproży (przejmujących i przekazujących
część obciążenia od stropów). W takim układzie stropy pracują jednokierunkowo, a
kierunek ich rozpięcia jest poprzeczny do dłuższego boku budynku.
W budynkach ścianowych o układzie poprzecznym (rys.10.2b) ściany konstrukcyjne są
prostopadłe do dłuższego boku budynku. Stropy pracują jednokierunkowo, a kierunek ich
rozpięcia jest [[równoległy]] do dłuższego boku budynku.
W budynkach ścianowych o układzie dwukierunkowym ściany konstrukcyjne są
wzajemnie prostopadłe. Rozróżniamy układy dwukierunkowe:
mieszany (rys. 10.2c), w którym możliwe jest dowolne zestawianie układów:
podłużnego, poprzecznego i dwukierunkowego krzyżowego,
krzyżowy (rys. 10.2d), w którym ściany konstrukcyjne są usytuowane prostopadle i
równolegle do osi podłużnej budynku, a stropy pracują dwukierunkowo (np. stropy
żelbetowe krzyżowo zbrojone), tzn. opierają się na całym obwodzie.
Sztywność przestrzenną budynków ścianowych o dużych
rozpiętościach ścian
konstrukcyjnych zapewnia stosowanie wzajemnie prostopadłych ścian konstrukcyjnych i
usztywniających oraz stropów.
Ściany usztywniające - wydzielają pomieszczenia, a jednocześnie chronią obiekty
budowlane przed niestabilnością, dzięki przenoszeniu sił poziomych (takich jak obciążenie
wiatrem lub siły wynikające z mimośrodowego działania obciążeń pionowych) na niżej
położone [[elementy]] konstrukcyjne.
42

Rys.10.2 Układy konstrukcyjne budynków ścianowych: a) podłużny, b) poprzeczny, c)
dwukierunkowy mieszany, d) dwukierunkowy mieszany
W budynkach ścianowych o układzie podłużnym (rys.10.2a) ściany konstrukcyjne są
równoległe do dłuższego boku budynku. W budynkach o takim układzie większość otworów
okiennych i drzwiowych musi być wykonana w ścianach konstrukcyjnych, co jest przyczyną
ich osłabienia i zmusza do stosowania mocnych nadproży (przejmujących i przekazujących
część obciążenia od stropów). W takim układzie stropy pracują jednokierunkowo, a
kierunek ich rozpięcia jest poprzeczny do dłuższego boku budynku.
W budynkach ścianowych o układzie poprzecznym (rys.10.2b) ściany konstrukcyjne są
prostopadłe do dłuższego boku budynku. Stropy pracują jednokierunkowo, a kierunek ich
rozpięcia jest Równoległy do dłuższego boku budynku.
W budynkach ścianowych o układzie dwukierunkowym ściany konstrukcyjne są
wzajemnie prostopadłe. Rozróżniamy układy dwukierunkowe:
mieszany (rys. 10.2c), w którym możliwe jest dowolne zestawianie układów:
podłużnego, poprzecznego i dwukierunkowego krzyżowego,
krzyżowy (rys. 10.2d), w którym ściany konstrukcyjne są usytuowane prostopadle i
równolegle do osi podłużnej budynku, a stropy pracują dwukierunkowo (np. stropy
żelbetowe krzyżowo zbrojone), tzn. opierają się na całym obwodzie.
Sztywność przestrzenną budynków ścianowych o dużych
rozpiętościach ścian
konstrukcyjnych zapewnia stosowanie wzajemnie prostopadłych ścian konstrukcyjnych i
usztywniających oraz stropów.
Ściany usztywniające - wydzielają pomieszczenia, a jednocześnie chronią obiekty
budowlane przed niestabilnością, dzięki przenoszeniu sił poziomych (takich jak obciążenie
wiatrem lub siły wynikające z mimośrodowego działania obciążeń pionowych) na niżej
położone Elementy konstrukcyjne.
42
str 27
Powierzchnia użytkowa
Powierzchnia użytkowa jest częścią powierzchni netto, która odpowiada celom i
przeznaczeniu budynku. Ustalona jest oddzielnie dla każdej kondygnacji i dodatkowo
dzielona w zależności od sposobu obudowy i przekrycia.
Powierzchnia użytkowa dzieli się na powierzchnię użytkową
podstawową
i powierzchnię
użytkową
pomocniczą.
Przy ustaleniu powierzchni użytkowej zgodnie z zaleceniem Urzędu Mieszkalnictwa i
Rozwoju Miast w celu zachowania porównywalności wyników należy stosować zasadę
określoną w PN – 69/B – 02365 wg, której do powierzchni budynków wlicza się:
powierzchnię pomieszczeń o wysokości w świetle ≥ 2,20 m w 100%,
powierzchnię pomieszczeń o wysokości w świetle ≥ 1,40 m i < 2,20 m – w 50%,
powierzchnię pomieszczeń o wysokości < 1,40 m pomija się całkowicie.
Powierzchnia usługowa
– przeznaczona jest na usytuowanie instalacji i urządzeń
technicznych (instalacji kanalizacyjnych, wodnych, ogrzewania i ciepłej wody, dźwigów,
schodów ruchomych itp.).
Do powierzchni usługowej zalicza się także powierzchnie pomieszczeń przeznaczonych
na podstawowe instalacje usługowe, trzony kominowe, kanały przełazowe i pomosty
techniczne.
Powierzchnia ruchu
– przeznaczona jest dla ruchu wewnątrz budynku (powierzchnia
klatek schodowych, korytarzy, wewnętrznych ramp i pochylni, poczekalni, balkonów
ewakuacyjnych).
Do powierzchni ruchu wlicza się także powierzchnie netto szybów dźwigowych i
powierzchni zajęte przez urz