Wyślij / drukuj

Problemy ludnościowe Europy.

Kontynent europejski ma swoje specyficzne problemy ludnościowe wyróżniające go spośród pozostałych kontynentów. Należy do nich obecnie najmniejsze Tempo przyrostu ludności ,wynika to nie tylko z małego przyrostu naturalnego ,ale i ujemnego salda migracji. W ciągu minionego półwiecza Europa przeżyła wiele wstrząsów politycznych , I i II Wojna światowa pociągnęły nie tylko wielomilionowe straty bezpośrednie zabitych , ale i straty pośrednie w zabitych , ale i straty pośrednie spowodowane zmniejszoną liczbą urodzeń oraz wyższą śmiertelnością na skutek złych warunków życia w czasie wojny. Średnie wieloletnie za lata 1963-69 wykazują że w Europie jest najniższy współczynnik urodzeń ( 18% ) , niemal dwukrotnie niższy od średniej światowej ( 33% ) . Afryka ma współczynnik urodzeń 2,5 razy wyższy Niż Europa , inne kontynenty również przewyższają Europę pod tym względem .Współczynnik zgonów ( 10% ) jest w Europie niższy od średniej światowej ( 14% ) , ale taki sam jak w Ameryce i Australii . Stąd też przyrost naturalny w Europie jest przeszło dwukrotnie niższy od przyrostu światowego .Wszystkie te przyczyny spowodowały ,że udział Europy w zaludnieniu świata .zmniejsza się nieustannie .Wyniszczenia wojenne i Emigracja wywarły wpływ na strukturę płci ludności. Większość krajów europejskich , a zwłaszcza uczestniczących w II wojnie światowej , miała dużą przewagę kobiet , dochodzącą w skrajnych przypadkach nawet do 124 kobiet na 100 mężczyzn . Takiego układu nie zdołał wyrównać nawet 25 – letni Okres ,w którym wśród noworodków przeważali chłopcy. W krajach , które nie brały udziału w wojnie proporcje są niewielkie i poza kilkoma wyjątkami przewagę liczebną mają kobiety. Te same przyczyny były powodem szczególnie dotkliwych strat w niektórych grupach wieku ( mężczyźni zdolni do służby wojskowej ) , co spowodowało mniejszy udział roczników produkcyjnych . Na kontynencie europejskim również najbardziej zaawansowany jest Proces starzenia się ludności . Tutaj postępy medycyny i opieki społecznej doprowadziły do znacznego wydłużenia się przeciętnej trwania życia , co spowodowało wzrost udziału najstarszych grup wieku ,a więc liczbę ludności nieproduktywnej . Prócz przyczyn czysto demograficznych , również nierównomierny rozwój gospodarczy doprowadził do występowania regionalnych nadwyżek lub niedoborów siły roboczej , które z kolei wyzwalały zarówno stałe , jak i sezonowe migracje ludności . Tak więc specyfika demograficznego obrazu europy dotyczy procesów dynamiki i struktury ludności uwarunkowanych historycznie i mających swoje przyczyny w stosunkach społeczno – gospodarczych .

Rozwój i rozmieszczenie ludności

Europa jest małym kontynentem obejmującym zaledwie 7,7 % powierzchni lądów , ale skupiającym 17,1% ludności świata ( 1973 r. ) . Jej udział w zaludnieniu świata był znaczny. W XIX w. Europa przeżyła rewolucję demograficzną , która dała podwojenie Liczby ludności mimo bardzo dużej ekspansji migracyjnej na inne kontynenty . Wzrost ten był jeszcze silniejszy w początkach XX w. , który przerwała I Wojna światowa .
Wzrost ludności w latach 1920 – 1939 szacuje się na 56,6 miliona . Tempo wzrostu w poszczególnych krajach było nierówne . Kraje Europy pd. i wsch. miały wzrost niekiedy dwukrotnie większy od przeciętnego dla Europy. Wzrost zaludnienia krajów Europy pn. i Zach. Był niewielki i zamykał się w granicach 7 – 14 % . Jedynie w Irlandii zanotowano Spadek Liczby mieszkańców . W konsekwencji zaszły zmiany w rozmieszczeniu ludności Europy , na Rzecz wzrostu udziału ludności krajów Europy Wsch. . Duże straty poniosła Europa podczas II wojny światowej , oceniane są na 13,6 milionów , przy czym szacunek ten nie jest zbyt ścisły ze względu na poważne zmiany granic państw europejskich oraz silne procesy migracyjne. W latach 1950 – 1971 , Ludność Europy wzrosła o 114 milionów mieszkańców. Oznacza to wzrost 2,5 razy większy Niż w stuleciu między 1650 – 1750 rokiem , natomiast niewiele mniejszy Niż w stuleciu między 1750 – 1850 r.
Czołową pozycje wśród państw europejskich , pod względem ludności zajmuje ZSRR ( część europejska ). Z 188 milionów mieszkańców .
W 1973 r. na drugim miejscu znajduje się NRF –59,9 milionów ( 1973 ). Polska zajmuje siódmą pozycję – 33,4 miliony mieszkańców.
Inna będzie kolejność jeśli za podstawę porównania przyjmiemy Gęstość zaludnienia ,średnia w Europie wynosi 62 mieszkańców na Kilometr kwadratowy. Najgęściej zaludnione są państwa :
- Europy zach. :
· Holandia – 329
· Belgia – 320
· NRF –242
· Wielka Brytania – 229
Niższa dla naszego kontynentu jest Gęstość zaludnienia w krajach Europy pn.:
· Szwecja – 18
· Finlandia – 2
· Norwegia – 12
· Islandia – 2
Jedynym wyjątkiem w Europie zach. jest Irlandia – 43
Trudne warunki środowiska geograficznego , szczególnie Klimat i Rzeźba terenu przyczyniają się do niskiej gęstości zaludnienia Europy pn. oraz obszarów górskich. Nie wyklucza to większych skupisk ludności na obszarach bogatych w minerały lub obszarach turystyczno – uzdrowiskowych.
Charakterystyczną Cecha Europy jest wielki rozwój miast , w których skupia się przeszło 60 % ludności kontynentu . Rośnie nie tylko Liczba miast , ale gwałtownie przyrasta Ludność dużych miast , za które uważa się miasta powyżej 100 tysięcy mieszkańców . Proces urbanizacji ma w Europie długą tradycję i w ciągu dziejów przechodził wiele zmian . Współcześnie powszechnemu wzrostowi Liczby ludności miejskiej towarzyszy rozwój wielkich miast wchłaniających pobliskie mniejsze miasta i okoliczne wsie .W ten sposób powstają wielkie aglomeracje , otoczone miastami satelitami , bądź też konurbacje , czyli zespoły miast zgrupowane na niewielkiej przestrzeni często bezpośrednio sąsiadujące z sobą , powiązane więzami produkcyjnymi i gospodarczymi . Po II wojnie światowej Tempo wzrostu ludności miejskiej było szybsze Niż ludności wiejskiej . Odbywało się to przede wszystkim drogą napływu ludności ze wsi do miast , a także przez włączenie w granice miast okolicznych terenów wiejskich i nadawanie praw miejskich wsiom .
Większość krajów europejskich charakteryzuje przewaga ludności miejskiej . Na Czoło wysuwają się :
- Belgia
- Wielka Brytania
- Szwecja
- NRF , gdzie udział ludności miejskiej przekroczył 80 % . Wysoki odsetek ludności miejskiej występuje ponadto w :
- Danii
- Holandii
- Islandii
- NRD
- Francji .
Kraje Europy pd. i wsch. są stosunkowo mniej zurbanizowane , do wyjątkowo mało zurbanizowanych należą :
- Portugalia
- Jugosławia
- Albania .

Ruch naturalny ludności

Gwałtowny wzrost zaludnienia na początku XIX w. Zaczął się od zmniejszania śmiertelności . Następstwem rewolucji przemysłowej była Rewolucja demograficzna , która dzięki opanowaniu plagi głody i chorób , przy wysokiej stopie urodzeń przyniosła wysoki przyrost naturalny . Wojny światowe niosły za sobą nie tylko olbrzymie straty w ludziach , ale i obniżenie rodności . Po wojnach następowały procesy kompensacji urodzeń , poprzedzone wzrostem Liczby zawieranych małżeństw , co dawało przejściowy wzrost przyrostu naturalnego .
W większości krajów Stopa urodzeń przekracza 20 na 100 mieszkańców , a w Albanii , Jugosławii i w Polsce nawet 30 . W dwunastu krajach współczynnik urodzeń był wyższy Niż przed wojną , mi. we:
- Francji
- Austrii
- Szwajcarii
- Norwegii
- Albanii.
Przyczyny obniżania się współczynnika zgonów należy upatrywać w dalszych postępach medycyny , organizacji higieny publicznej i sukcesach w walce ze śmiercią wśród najmłodszych. O ile w latach 1935 – 1939 w wielu krajach na 1000 żywo urodzonych dzieci umierało w pierwszym roku życia ponad 100 , o tyle obecnie maksymalne Wartości notujemy w :
- Portugalii – 45
- Jugosławii –43
- Rumunii – 38 , a zatem przeszło dwukrotnie niższe od maksymalnych przedwojennych .
Polska mimo poważnych osiągnięć należy wciąż do krajów europejskich o dość wysokim współczynniku zgonów niemowląt.
Wszystkie kraje Europy z wyjątkiem NRD i NRF wykazują dodatni przyrost naturalny , a w szeregu krajów Europy zach. i środkowej jest on obecnie wyższy Niż przed II wojną światową . Wyższy przyrost miały również niektóre państwa Skandynawskie oraz Europy pd. , zwłaszcza Hiszpania . Przyrost naturalny ludności w Polsce ( 1973 ) wynosił 9,6 % i był niższy Niż przed wojną . Do krajów o najwyższym przyroście należy :
- Rumunia – 11,2 %
- Hiszpania – 10,7 %
- Jugosławia – 9,3 % ,
skrajnie wysoki przyrost naturalny jest w Albanii – 27,8 % w 1969 roku.

Struktura płci i wieku ludności

W europejskim kręgu kulturowym występują wyższe urodzenia chłopców Niż dziewcząt , niemniej na skutek szybszego wymierania mężczyzn oraz strat wojennych obserwujemy przewagę liczebna kobiet .


Do krajów , gdzie notuje się przewago mężczyzn należą :
- Albania – 51,4 %
- Islandia , Irlandia , Bułgaria , Szwecja – 50 %
W większości krajów Europy udział mężczyzn waha się w granicach – 48,5 – 49,5 % .

W Polsce chociaż straty wojenne były duże udział mężczyzn wynosi – 48,6% .Generalnie można stwierdzić , że kraje Europy wsch. mają niski udział mężczyzn spowodowany stratami wojennymi. Ciekawym przykładem może być Portugalia – 48,2 % , gdzie niski odsetek mężczyzn spowodowany był ich emigracją . W przeciwieństwie do Irlandii z której w znacznym stopniu emigrowały kobiety.
Struktura wieku ludności i jej Cech analizujemy trzy grupy wieku :
- przedprodukcyjna uznajemy Młodzież w wieku 0 – 19 lat . Maksymalny jej udział występował pod koniec lat sześćdziesiątych w
· ZSRR – 38 %
· Jugosławii ,Polsce , Finlandii , Holandii , Portugalii ,Rumunii – 35 %
Bardzo niski był natomiast w krajach :
· Europy środkowej – 31 %
· Wielkiej Brytanii , Bułgarii , Szwecji – 28 %
- produkcyjna , która mieści się w przedziale wieku 20 – 64 lata w poszczególnych państwach waha się w granicach od 50 % do 60 % . Najniższy występuje w :
· ZSRR - 50 %
· Następnie w Holandii , Jugosławii ,Polsce , wysoki w takich krajach jak :
· Szwecja
· Wielka Brytania
Wysoki odsetek ludności w wieku produkcyjnym jest korzystny dla gospodarki , niemniej niski udział młodzieży może wpłynąć na ograniczenie procesów reprodukcji w przyszłości.
- poprodukcyjna Ludzie po 65 roku życia . Wskazuje na zaawansowanie procesu starzenia się społeczeństwa . Większość krajów Europy charakteryzuje się dojrzałością demograficzna , a najstarsze społeczeństwa występują w :
· NRD – 17 %
· Austrii , Szwajcarii , Belgii – 14 %
Ponadto wiele krajów ma powyżej 10 % ludności w wieku poprodukcyjnym .Najmniej zawansowany Proces starzenia się występuje w :
· Hiszpanii
· Portugalii
· Jugosławii
· Rumunii
· Finlandii
Polska z udziałem 9 % należy do grupy państw o stosunkowo małej liczbie ludzi starych .


Skład narodowościowy

Większość współczesnej ludności Europy stanowi mieszaninę czterech typów antropologicznych , zwanych rasami :
- Nordyczna - występuje Koło M. Północnego i M. Bałtyckiego.
- Laponoidalna – rozrzucona na arktycznych peryferiach Europy oraz w Europie środkowej od Siedmiogrodu po Francję
- Armenoidalna – występuje w zach. części Płw. Bałkańskiego oraz częściowo na Płw. Pirenejskim i Apenińskim , śródziemnomorskiej
- Dominującej – w zach. części basenu M. Śródziemnego oraz we wsch. części Płw. Bałkańskiego .
- Paleoeuropeidalne - są charakterystyczne dla ludów ugrofińskich występujących w pn. – wsch. Europie .
Powyższe zróżnicowanie rasowe jest oparte na cechach fizycznych budowy ciała i Czaszki , karnacji skóry , barwie oczu i włosów .Te cechy nie mogą jednak służyć dla wyróżnienia narodowości , chociaż w pewnych przypadkach istnieją zbieżności występowania typów antropologicznych przez określone narody .Pod względem językowym Europa jest dość jednolita , większość bowiem jej mieszkańców należy do rodziny indoeuropejskiej . Ponad 90 % ludności europejskiej wchodzi w skład trzech grup językowych rodziny indoeuropejskiej :
· słowiańskiej
· romańskiej
· germańskiej
Z innych na uwagę zasługują rodziny :
· uralska
· turecka
W skład grupy słowiańskiej , zajmującej Europę Wsch. , wchodzą :
- Rosjanie
- Ukraińcy
- Polacy
- Białorusini
- Czesi
- Bułgarzy
- Serbowie
- Chorwaci
- Słowacy
- Słoweńcy
- Macedończycy
- Bośniacy
- Czarnogórcy
-
Portal Zgapa.pl nie jest odpowiedzialny za treści materiałów w tym także komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.
Inne Wypracowania znajdziesz na tej stronie