Wyślij / drukuj

„Ludzie bezdomni” to piąta Książka Stefana źeromskiego. Pisał ja w latach 1898-1899, ale wykorzystał w niej doświadczenia i obserwacje całego dotychczasowego życia. Budulec życiorysu Joasi stanowiły wspomnienia źeromskiego z: — dzieciństwa w zbiedniałej rodzinie szlacheckiej ze wsi Strawczyn, — nauki w kieleckim Gimnazjum, — okresu tułaczki po cudzych domach, kiedy po śmierci rodziców musiał zarobić na życie korepetycjami. Atmosferę konspiracji w wątkach Wiktora Judyma i Korzeckiego pozwoliły mu tak dobrze odmalować doświadczenia wyniesione z nauki w Szkole Weterynaryjnej w Warszawie (1886r.), kiedy to współtworzył intensywne życie ideowe ówczesnej młodzieży i Dziesięć lat później uczestnictwo w konspiracyjnych wieczorach organizowanych przez PPS (m.in. ukrywał w swoim mieszkaniu Piłsudzkiego, był śledzony i aresztowany). Cisy są wiernym portretem Nałęczowa roku 1890, kiedy to pracował tam jako guwerner. Doktor Judym ma swój pierwowzór w Wiktorze Tomaszu Janiszewskim, lekarzu stacji klimatycznej w Zakopanem. ,„Starcy” (dyrektor, Administrator, kasjer i plenipotent sanatorium w Cisowie) to częściowo osoby z kierownictwa zakładu w Nałęczowie, a częściowo Ludzie z zarządu Muzeum Polskiego w Rapperswilu, gdzie Pisarz pracował w latach 1894 - 1896. Inne postacie powieści też mają swoje pierwowzory: — Korzecki to Edward Abramowski (ideolog spółdzielczości w Polsce), — Joasia to Oktawia Rodkiewiczowa (od 1892 r. żona źeromskiego). Materiału do cytowanego w pamiętniku Joasi listu Wacława dostarczył list przesłany z zesłania przez przyjaciela pisarza, Wacława Machajskiego. Fabryka cygar to Zakład BrĂjhna przy ulicy Krochmalnej w Warszawie. źeromski odwiedzał Dąbrowę Górniczą, by móc opisać warunki życia i pracy robotników Zagłębia, prosił też paryskich znajomych o dokładne informacje na temat domu noclegowego Chateau Rogue. Pisarz bardzo dokładnie przygotowywał się do pisania utworu, który w efekcie stanowi efekt pasji poznawczej i pozytywistycznych przekonań, że Praca pisarska musi łączyć się z rzetelną, naukową nieomal penetracją społecznej rzeczywistości i własnych przekonań. Wydana w grudniu 1899 r. Powieść przyczyniła się do powrotu problematyki społecznej i narodowej w polskiej literaturze. „Ludzie bezdomni” przynieśli źeromskiemu pozycję „duchowego wodza pokolenia”. Stał się wielkim autorytetem moralnym dla współczesnych. Wywarł bezpośredni wpływ na sposób myślenia i życia młodych ludzi z początków XX w. Świat przedstawiony powieści Akcja rozgrywa się w wielu miejscach: Paryżu, Szwajcarii, Wiedniu, Warszawie, Cisach oraz Zagłębiu. Poprzez wspomnienia Joasi Podborskiej przenosimy się do Kielc, Głogowa, Krawczyska i Mękarzyc („Zwierzenia”). Poprzez list Wacława do siostry - aż na Syberię. Bohaterem zbiorowym są mieszkańcy dzielnic nędzy w Warszawie i Zagłębiu oraz wieśniacy z Cisów. Na tym tle umiejscowił źeromski inteligencję: — Joannę Podborska (nauczycielkę), — Tomasza Judyma (lekarza) oraz — Korzeckiego (inżyniera). Na dalszym planie znajdują się lekarze warszawscy (dr Czernisz, źyd dr Chmielnicki) oraz dyrektor Kalinowicz. Inteligencja dzieli się na dwie grupy: — ludzi pochodzenia szlacheckiego (pisarz obciąża ich odpowiedzialnością za krzywdy, które ich przodkowie wyrządzili ludowi) , — z pochodzenia chłopów, którzy dzięki ciężkiej pracy uzyskali wykształcenie (źeromski przyznaje im naturalne Prawo „czynnego uczestnictwa w awangardzie postępu”). Problematyka powieści i sposób jej przedstawienia Tytuł powieści sygnalizuje tematykę utworu, jest wieloznaczny i wielofunkcyjny: w dosłownym znaczeniu (oskarżenie porządku społecznego) wskazuje na Bezdomność bohaterów: — ludzi świata nędzy (żyją w norach i budach, a nie w domach); — wydziedziczonej Joasi, która nie ma własnego kąta i żyje u obcych; — Wiktora, który Tuła się z Rodzina po świecie. w znaczeniu metaforycznym rozumiany być może w kategoriach kwalifikacji moralnych, jako: bezdomność społeczna ludzi, którzy opuszczają Dom, bo umierają Rodzice i zmuszeni są iść dalej o własnych siłach (Joasia) oraz tych, którzy dzięki wykształceniu wznieśli się ponad poziom własnego środowiska i świadomie je odrzucają, ale nie mogą znaleźć miejsca w nowym (Judym); bezdomność państwowa i narodowa działaczy spiskowych, romantycznych pielgrzymów do wolnej ojczyzny (Leszczykowski, brat Joasi Wacław, Człowiek przynoszący bibułę Korzeckiemu, Korzecki); bezdomność w sensie egzystencjonalnym, obcość człowieka w świecie, niemożność pogodzenia się ze złem, Dekadentyzm, ostateczne odrzucenie świata w akcie samobójczym (Korzecki) Jednocześnie „Dom”(zazwyczaj Symbol rodziny, spokoju i stabilizacji) Staje się w powieści źeromskiego znakiem obojętności wobec krzywdy bliźniego (mieszkanie Czernisza, Kalinowicza, Krzywosąda) i pokusą, którą należy przezwyciężyć („zakiełkuje we mnie wyschłe Nasienie dorobkiewicza”) „Ludzie bezdomni” to: powieść psychologiczna - przedstawia Stan myśli i Uczucia bohaterów; pokazuje jak zmienia się mentalność człowieka pod wpływem przeżyć. Dla oddania stanów uczuciowych Pisarz posługuje się symbolem; powieść społeczna - ukazuje panoramę współczesnego autorowi społeczeństwa, pełnego kontrastów i konfliktów. Świat ludzi bogatych obojętnych wobec krzywdy społecznej, świat klas pracujących pełen nędzy i cierpienia, a co za tym idzie, zwyrodnienia i demoralizacji; powieść prezentująca różnorodne problemy filozoficzne (koncepcja człowieka otwartego na wielość uzupełniających się kierunków humanizmu europejskiego. Odrzucenie poglądów Schopenchauera, polemika z nitzschenizmem, obawa przed rewolucją) poglądy Schopenchauera (istota ludzkiej egzystencji bezrozumny Popęd niemożliwy do zaspokojenia, poczucie bezsensu życia, kontemplacja sztuki jako jedynej Wartości stałej: tęsknoty doktora Tomasza; Motyw Wenus z Milo); poglądy Nietzschego (kult życia, siły i tężyzny biologicznej, Nowa Moralność nadludzi: Judym o Karbowskim; Korzecki - Człowiek jedyną Miara Dobra i zła); poglądy Marksa (stosunki gospodarcze czynnikiem regulującym wszystkie procesy życia społecznego, Konflikt między klasą pracującą a właścicielami środków produkcji, konieczność społecznego przewrotu); motywy sokratejskie i platońskie (postać Korzeckiego; Pojęcie dajmoniona; Prawo do samobójstwa); motywy ewangeliczne (dyskusja u Kalinowicza: nakaz miłości bliźniego i apostołowania) Kompozycja „Ludzie bezdomni” stanowi przykład realistycznej powieści młodopolskiej łącząc Elementy typowe dla różnych prądów literackich : Realizm konkretność miejsca i czasu akcji, wierność przedstawienia szczegółów życia i jego tła, koncepcja człowieka jako istoty społecznej (program życiowy Judyma: Praca organiczna i Praca u podstaw), krytyczna Prezentacja stosunków społecznych Impresjonizm opisy przyrody (zbudowane z barwnych plam, eksponują grę powietrza i światła, są zapisem ulotnego wrażenia), psychika głównych bohaterów (ukazana nie jako wyraźnie określona, zamknięta Struktura, ale jako Ciąg nastrojów, wrażeń i sprzecznych nieraz stanów nie tworzących logicznej całości), kompozycja utworu (zbudowany z pojedyńczych punktów czasowych i odrębnych scen nie tworzących łańcucha przyczynowo-skutkowego) Naturalizm opisy dzielnic nędzy w Warszawie i Sosnowcu (drobiazgowość i podkreślanie brzydoty; eksponowanie biologicznego widzenia świata) Ekspresjonizm łączenie patosu, ekstatyczności i deformacji, gwałtowne kontrasty, skłonność do karykatury Symbolizm opis Wenus z Milo (t.1 rozdz.1) - Rzeźba podziwiana w paryskim muzeum; Symbol radości i urody życia „Rybak” (t.1 rozdz.1) - Obraz Puvis de Chavannes’a ukazujący krzywdę społeczną, kwiat tuberozy (t.1 rozdz.8) - Postawa i życie Karbowskiego; Symbol bezużytecznego piękna, motyw krzyku Pawia (t.II rozdz. 11) - powtarzający się dwukrotnie wrzask ptaka przeraża Judyma świadomego swej bezradności w obliczu nieubłaganej śmierci zabierającej dzielną kobietę (Oleś Daszewski już niebawem podzieli los „bezdomnych”), zakończenie utworu i jego tytuł - „rozdarta sosna” to Symbol losów Judyma i Joasi, ich rozterek i cierpień.
Portal Zgapa.pl nie jest odpowiedzialny za treści materiałów w tym także komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.
Inne Wypracowania znajdziesz na tej stronie