Wyślij / drukuj

Odmiany wegla DIAMENT [łac. < gr.], Minerał, Odmiana alotropowa pierwiastka węgla, najcenniejszy kamień szlachetny; tworzy kryształy o strukturze regularnej, zwykle 8-ścienne, rzadziej 12-ścienne lub sześcienne, także skupienia ziarniste, niekiedy o budowie promienistej lub zbitej (diamenty techniczne — tzw. bort, ballas i karbonado, często zawierające domieszki innych minerałów, np. grafitu). Bezbarwny, niekiedy z odcieniem żółtawym lub niebieskawym, także Zielony, różowofioletowy, brunatny, Niebieski, a nawet czarny; przezroczysty, o silnym połysku (zw. diamentowym), b. wysokim współczynniku załamania światła i b. silnej dyspersji światła powodujących piękną grę barw (tzw. ognie); najtwardszy Minerał (10 wg skali Mohsa). Diament krystalizuje na dużych głębokościach w wysokiej temperaturze i pod b. wysokim ciśnieniem w skałach magmowych zw. kimberlitami i — rzadko — w skałach metamorficznych zw. eklogitami (złoża w RPA, Federacji Ros. — w Jakucji i Sajanach, Kanadzie — w Kolumbii Brytyjskiej, Australii); odporny na Wietrzenie, nagromadza się w piaskach i żwirach (w Indiach, Brazylii, RPA, Namibii, Zairze, Ghanie, Sierra Leone i na Borneo); największe diamenty pochodzą ze złóż południowoafryk.:® Cullinan (3106 kr), Excelsior (995 kr). Diamenty otrzymywane są też syntetycznie. Używane w jubilerstwie i złotnictwie (zwykle mają Szlif brylantowy, ® brylant), także w przemyśle (gł. w wiertnictwie oraz do cięcia i obróbki szkła, ceramiki i skał, do skrawania metali, jako Materiał ścierny). Diamenty. Kryształy diamentów mają najczęściej kształt ośmiościanów, sześcianów, dwunastościanów lub czworościanów. Krawędzie kryształów są zwykle zaokrąglone, a ściany — wypukłe. Diamenty bezbarwne są rzadkie; częściej spotyka się odmiany zabarwione (zwykle żółtawe lub brunatne). Wśród zbitych, drobnokrystalicznych skupień diamentów wyróżnia się odmiany bort i karbonado. Największy ze znanych dotąd diamentów (tzw. Cullinan), o masie 3106 karatów (621 g), wydobyto w 1905 r. w kopalni Premier Mine w Pretorii (RPA). Z kopalń południowoafrykańskich pochodziły również inne wielkie diamenty, np. Excelsior (995, 2 kr) i Jonker (726 kr), a z Brazylii — Diament Prezydent Vargas (726, 6 kr). GRAFIT [gr.], Minerał, heksagonalna Odmiana pierwiastka węgla; zwykle ma postać ziarnistych lub ziemistych skupień; Czarny z odcieniem srebrzystym, b. miękki (twardość 1 w skali Mohsa), tłusty w dotyku, pisze i smoli; odznacza się dużym przewodnictwem cieplnym i elektr., odpornością na działanie czynników chem., wysoką ogniotrwałością. Występuje przede wszystkim w skałach metamorficznych (m.in. w łupkach krystal., np. łupkach grafitowych), rzadko w żyłach pegmatytowych; gł. złoża: Sri Lanka, Madagaskar, Federacja Ros., Ukraina, Meksyk, Korea Pd., Szwecja, Austria i in.; w Polsce w niewielkich ilościach znajduje się na Dolnym Śląsku (okolice Stronia Śląskiego, Strzelina i in.). Grafit jest też otrzymywany sztucznie przez Ogrzewanie do wysokiej temperatury substancji bogatych w węgiel. Grafit (naturalny i sztuczny) jest stosowany do wyrobu tygli i retort, elektrod, jako Moderator i Reflektor oraz Składnik (wraz z borem) prętów regulacyjnych w reaktorach jądr., także do produkcji ołówków, farb, tuszu oraz jako suchy smar. Grafit. Tworzy kryształy w kształcie sześciokątnych płytek, także skupienia drobnokrystaliczne. Czarny lub stalowoszary, bardzo miękki, jest składnikiem skał metamorficznych, np. niektórych łupków krystalicznych (zwanych łupkami grafitowymi). W niewielkich ilościach występuje także w skałach magmowych i osadowych. Spotykany w meteorytach. Uzyskiwany sztucznie (grafit syntetyczny) przez Ogrzewanie do wysokiej temperatury substancji bogatych w węgiel. Wykorzystywany m.in. w przemyśle elektrotechnicznym, w odlewnictwie, w energetyce jądrowej; także jako Pigment i Smar suchy. Największe złoża: Sri Lanka, Madagaskar, Rosja. W Polsce występuje w niewielkich ilościach na Dolnym Śląsku. FULERENY, Cząsteczki węgla — jedna z postaci alotropowych tego pierwiastka — zbud. z parzystej Liczby atomów Cn, gdzie n = 2(16 + m), a m = 1, 2, 3...; najczęściej występują Cząsteczki zawierające 60 oraz 70 atomów węgla (C60 i C 70), największą zaobserwowaną cząsteczką jest C960; w molekule Cn Atomy znajdują się na powierzchni figury przestrzennej, w przypadku C60 — zbliżonej do sfery o średnicy 7,1 Å; w fulerenach C 60 Atomy zajmują wierzchołki 12 pięcio- i 20 sześciokątów, a Odległość C–C wynosi 1,4 Å. Fulereny rozpuszczają się w rozpuszczalnikach org., np. w benzenie, toluenie oraz w dwusiarczku węgla; tworzą związki chem. zachowując Charakter molekularny; z metalami tworzą związki inkluzyjne; Atom węgla w cząsteczce fulerenu może być zastąpiony atomem innego pierwiastka. Znane są także kryształy molekularne fulerenów zwane fulerytami; kryształy C60 są izolatorami, związki interkalacyjne fulerytów i metali z grupy litowców są przewodnikami, a związki o budowie M3C60 — nadprzewodnikami; najwyższą temp. kryt. jest 32,5 K (Rb 2CsC60), związek interkalowany talem i rubidem (Rb 2TIC60) ma temp. kryt. 42,5 K; Nadprzewodnictwo wykazują także związki interkalowane wapniem, cynkiem, antymonem. Fulereny można otrzymać przez odparowanie grafitu w próżni (R.E. Smalley, 1985) lub w gazie obojętnym (W. Krätschmer, 1990); w warunkach naturalnych fulerenów nie znaleziono, przypuszcza się, że występują w pyłach kosmicznych. Nazwa od nazwiska amer. konstruktora R.B. Fullera.
Portal Zgapa.pl nie jest odpowiedzialny za treści materiałów w tym także komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.
Inne Wypracowania znajdziesz na tej stronie