referat z pedagogiki lub psychologii na temat:

Antropologiczna koncepcja człowieka

Zmiana wersji
Wyślij / drukuj

1. Antropologiczna koncepcja człowieka,czyli całościowe ujęcie człowieka, Człowiek istnieje jako Jednostka i Człowiek istnieje w grupie. Przy ujęciu antropologicznym nie rozdziela się bytu duchowego i materialnego człowieka. Antropologia stara się ująć życie grupy oraz miejsce jednostki w tej grupie i jej funkcjonowanie. Antropologia określana jest często jako najogólniejsza z nauk o człowieku, dlatego też problematyka człowieka, jego istoty gatunkowej i osobowości powinna stanowić centralny Problem dociekań zainteresowań antropologa. Koncepcje człowieka to koncepcje filozoficzne, najczęściej ujmuje się w dwa nurty – życie psychiczne jednostki albo życie zbiorowości- psychiczna całość. Przyjmuje się życie psychiczne jako całość, wizje człowieka, który ma być niezależny od miejsca i czasu. Koncepcja człowieka w sensie socjologicznym to widzenie człowieka jako Jednostka w grupie. Wg Socjologii grupę tworzy wizja człowieka.
2. Rola mitu w kulturze. Mit to opowieść zazwyczaj nieznanego pochodzenia, przynajmniej w części tradycyjnej. Pozornie relacjonuje wypadki historyczne, mające służyć do wyjaśnienia jakiś zwyczajów, wierzeń, instytucji a zjawisk naturalnych, zwłaszcza związanych z magią, kultem, wierzeniami religijnymi. Według Platona mit to historia, wierzenie, Pogląd uważane za prawdziwe przez członków jakieś grupy, zwłaszcza jeśli służą za poparcie pewnych istniejących tradycyjnych praktyk, instytucji, chociaż są całkowicie bezpodstawne. Mity podobnie jak wszystkie inne formy wierzeń, stanowią część doktryny religijnej, teoretyczną stronę religii, w której znajdują Wyraz wyobrażenia i poglądy na Temat powstania, rozwoju i przeznaczenia świata (kosmologia), na Temat pochodzenia istoty i przeznaczenia człowieka (antropologia religijna). Mit to wierzenie lub fantastyczna opowieść religijna dotycząca wydarzeń lub osób z odległej przeszłości i wyjaśniająca pochodzenie świata i zjawisk przyrody, opiewająca czyny bogów i herosów; stanowiąca wzór czy Precedens dla przyszłych wydarzeń rzeczywistych.
3. Ewolucjonizm jako koncepcja antropologiczna.W ewolucjonizmie płaszczyzną odniesienia był poziom kultury badaczy. Uważano, że każdy Naród musi się rozwijać, a rozwój to musi być Postęp w przód nie cofanie się w tył. Badacze mogli opracować schematy porównawcze . Zaletą tej Metody było porównywanie. Niebezpieczeństwem był Determinizm geograficzny i ekonomiczny.
4. Język jako wyróżnik kulturowy.Język ludzki to System wzajemnego porozumiewania się między ludźmi za pomocą symboli dźwiękowych, jest to Jeden z podstawowych elementów kultury ludzkiej, Język to System otwarty zdolny do szybkiego przekształcania i wzbogacania się. O relacji łączącej Język z kulturą możemy najogólniej powiedzieć, że jest ona uwikłana w Paradoks wzajemnego Uzależnienia można bowiem zasadnie mówić o języku, że jest częścią kultury jako zjawiska szerszego, jak też że jest zjawiskiem szerszym, ogarniającym sobą kulturę. Pewien sposób widzenia związku języka z kulturą, zakładający nadrzędność kultury zawiera się w wyrażeniu „kultura języka”, pod którym rozumie się głównie umiejętności właściwego (kulturalnego) posługiwania się językiem. W drugim przypadku Język warunkuje kulturę, bo bez jego opanowania nie jest możliwe uczestnictwo w kulturze ani w życiu społecznym nawet w jego najprostszych formach. Doskonałość języka jest wstępnym warunkiem rozwoju kultury. Jest on aspektem, który przenika jej dziedziny takie Jak:: gospodarka, wychowanie, prawo, magia, religia, Sztuka i zabawa.

5. Dyfuzje i zapożyczenia kulturowe. Wiążą się one z terminem areałów kulturowych rzeczy będące na jednym miejscu mogą być zapożyczone jeżeli w innym miejscu są potrzebne, jest to świadomy mechanizm. Dyfuzja to nieświadome przenikanie tych samych rzeczy na inne obszary. Dyfuzjoniści, przedstawiciele orientacji w etnologii, dostrzegli i położyli szczególny nacisk na Fakt zapożyczeń migracji wytworów kulturowych z jednej kultury do drugiej- podstawowym czynnikiem przemian była ich zdaniem dyfuzja, czyli Zapożyczenie elementów kulturowych. Dyfuzja to niepodważalny Czynnik przemian, jaki obserwować można we wszystkich społeczeństwach ludzkich. Termin Dyfuzja ze względu na swoje konotacje metodologiczne stał się mało przydatny w nowoczesnej analizie antropologicznej. Powstał nowy termin „akulturacja” który odnosi się do tych procesów i mechanizmów społecznych jakie pociąga za sobą dyfuzja. Termin Akulturacja odnosi się na ogół tylko do ważnych istotnych przemian, jakie dokonywały się w danym społeczeństwie pod wpływem kontaktu kulturowego czyli dyfuzji. Dziś termin Akulturacja rozumiany jest szerzej. Obejmuje on wszelkie zmiany spowodowane międzykulturową wymianą czyli przepływem treści pomiędzy kulturą. Dyfuzja- przenikanie Cech kulturowych z jednej kultury do drugiej (zapożyczenie). W tradycyjnym podejściu dyfuzjonistycznym nie interesowano się mechanizmami społecznymi towarzyszącymi przepływami treści kulturowych.
6. Religia i ideologia. Religia to system wierzeń i praktyk przyjętych w danej społeczności, określający relację jednostek do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej. Relacja jednostki do Sacrum koncentruje się wokół poczucia świętości chęci zbliżenia się do sacrum, poczucia lęku, dystansu wobec niego. Badaniem religii zajmują się: religioznawstwo, Filozofia religii, Socjologia religii, psychologia religii, Geografia religii. Religie dzieli się: na narralne i objawione; ze względu na to, jak pojmują istotę boską: monoteizm, politeizm, henoteizm, panteizm; ze względu na zasięg oddziaływania religii: Religie uniwersalistyczne, narodowe, plemienne. Obecnie na świecie istnieje ponad 4000 różnych wyznań. Około 14% całej populacji nie przyznaje się do żadnej wiary. Do religii największych pod względem Liczby wyznawców należą: chrześcijaństwo 33%, Islam 22%, Hinduizm 15%, Buddyzm 6%, chińskie Religie tradycyjne 4%, Religie pierwotne 4%. Problemem jest zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizm. Niektórzy zaliczają do ruchów parareligijnych także ruchy społeczne stawiających wysokie wymagania, wymagające podzielania pewnych przekonań oraz powodujące, że wokół nich koncentruje się życie ich członków.
7. Pojęcie areałów kulturowych.Areały kulturowe termin wprowadzony przez szkołę kulturowo-historyczną, to obszary na których występują takie a nie inne rzeczy, uważali, że źródłem i dynamiką rozwoju jest Handel i wojny. +Pojęcie to wypracował Clark Wissler. Początkowo chodziło o zmianę sposobu ekspozycji eksponatów muzealnych dot. Indian amer. Uważał, że powinny one być pogrupowane wg Kryterium językowego, ale wg Wyróżnionych przez etnografa regionów charakteryzujących się występowaniem w ich obrębie podobnych kultur. Wissler nie próbował wyjaśnić jaka była przyczyna tych podobieństw wskazywał jedynie na historyczny Fakt dyfuzji oraz wspólne podstawy egzystencji. Teoria areałów dotyczy w zasadzie tylko kultur zasiedziałych, sąsiadujących ze sobą od dawna, nie zaś tych, które znalazły się obok siebie niedawno, np. w wyniku najazdu. Miała znaczenie dla amerykańskiej antropologii kulturowej – przypieczętowała Załamanie ewolucjonizmu, ugruntowując kierunek historyczno – dyfuzjonistyczny. Głównym założeniem tej teorii było stwierdzenie, że Dyfuzja elementów kulturowych następuje koncentrycznie. Wissler nie próbował wyjaśnić jaka była przyczyna podobieństw, wskazywał na historyczny Fakt dyfuzji oraz wspólne podstawach egzystencji dokonał podziału kultur obu Ameryk. Wyróżniał tam: Obszar polowania na karibu, Obszar uprawy bizonów, Obszar uprawy manioku oraz Obszar guancco, Region łososia, Obszar uprawy kukurydzy itp. Później przeszedł do tej klasyfikacji opartej na wspólnych podstawach egzystencji do klasyfikacji opartej na wspólnych cechach kulturowych.
8. Kody komunikacji. Badanie systemów komunikowania się w kulturze, a w tym Badanie systemu znaków; kody to komunikowanie się w pośredni lub bezpośredni sposób. Nadawcą lub odbiorcą informacji jest społeczność. Komunikowanie należy do naszego obiegowego zasobu intelektualnego. Akt wymiany stał się aktem komunikowania. Podejście do kultury jako System znaków, a następnie do systemu komunikowania się. Kod formułowany jest przez nadawcę, a partycypowany przez odbiorcę komunikatu. Przez kod należy rozumieć Zbiór symboli wraz z regułami określającymi sposób ich użycia. Kodem , którymi się wszyscy posługujemy jest język. Sam Język nie jest jednym kodem z jakiego korzystamy komunikując się z innymi ludźmi. O istnieniu kodu można mówić w przypadku symboli, matematycznych, znaków drogowych, a nawet w niektórych przypadkach posługiwaniem się przez człowieka ciałem np. Ruch głową ozn. Zgodę lub negację. Kody dzielimy na werbalne do których zaliczamy mowę ludzką odbywającą się między odbiorcą a nadawcą i kody pozawerbalne: symbole matematyczne, Znaki drogowe itp. Znaki pozawerbalne stanowią kod stanowiący czasami decyzje o życiu i śmierci. Do takiego kodu zaliczyć możemy również pismo. Badacze dowiedli, że nie tylko Człowiek posługuje się znakami, czynią to również zwierzęta, rośliny, grzyby. Pasjonującą rzeczą jest wiedzieć, jak to się dzieje, że dana Rzecz może przekazywać informacje inne od tej, jak jest w samej istocie czyli komunikować czymś, co jest zawarte poza nią. Prawidłowe odczytywanie znacznie przyczynia się do pogłębienia wzajemnego rozumienia między ludźmi, ale także odkrycia wielu tajemnic przyrody.
9. Koncepcja funkcjonalizmu w antropologii. Koncepcję tę stworzył Bronisław Malinowski, to patrzenie z punktu widzenia „po co to jest potrzebne”, każde Zachowanie ma czemuś służyć. Funkcjonalizm opierał się na determinizmie biologicznym – wiązką potrzeb życiowych był człowiek. Występowała Teoria motywacji, czyli opis zwyczajów i obyczajów od strony roli. Funkcjonaliści uważali, że każdy Aspekt czy Dziedzina ludzkiej działalności kulturowej rozpatrywać należy na tle całościowego zaplecza kulturowego w swoich wzajemnych powiązaniach z innymi aspektami kultury. Pozwala to na ukazanie całościowego charakteru kultury oraz jej funkcjonowania tzn. roli, jaką spełniają poszczególne wytwory. Pełny opis nawet najprostszej kultury wymaga: długotrwałego kontaktu z badanym ludem, szczegółowych i żmudnych badań techniką obserwacji uczestniczącej i swobodnego wywiadu ( Metoda intensywnych badań terenowych). Analiza funkcjonalna nie jest wynalazkiem antropologii. Wykorzystuje się ją w naukach ścisłych, medycynie, we wszystkich naukach o zachowaniu. Pojęcie funkcji w antropologii bywa zwykle rozpatrywane na dwóch poziomach abstrakcji i celów, jakim służą poszczególne kulturowe Elementy w intencjach ludzi, oraz ich roli w całokształcie kultury. Robert Merton nazwał pierwszą jawną, drugą ukrytą. Rozróżnienie to uznano za użyteczne w antropologii.
10. Rytuał i ceremonia. Rytuał z łaciny rytualis, czyli obrzędowy. Jest to wyższy następny etap rozwoju kultu , cechuje go scalenie w Jeden rygorystyczny System bardziej złożony od poprzedniego. Rytuał to ustalony niezmienny sposób dokonywania czynności kultowych. Ceremonia to uroczysty akt przebiegający według ustalonego planu, zwykle z zachowaniem tradycyjnych symbolicznych form. Czynność wykonywana z zaakceptowaniem pewnych form, z ostentacją, namaszczeniem, powagą, zwykle są to Obrzędy religijne. Każdy rytuał odwołuje się do jakiegoś przekazu światopoglądowego lub zespołu odrębnych mitów, stanowi taką strukturę organizowaną przez relacją podporządkowania instrumentalnego, każde działanie rytualne jest podporządkowane działaniom po nim następującym. Rytuały i ceremonie to zachowania ściśle związane z określonym zespołem idei mogą dotyczyć natury zła, związku istot ludzkich ze światem duchowym, są to działania oddzielone od społecznej rutyny życia codziennego, ich „odświętność” jest z Góry zakładana.
11. Koncepcja społeczeństwa i jednostki według Struktura listów. Wg nich stosunki społeczne można rozpatrywać jako rzeczy jest to struktualizacja. Wszystkie układy są zer sobą powiązane w pewną Sieć i są potrzebne sobie, ma to czemuś służyć. Struktura grupy nadaje sens i miejsce jednostce w tej grupie, porządkuje idee.
12. Cechy współczesnej religijności. Religijność to Postawa jednostki lub grupy społecznej opierająca się na uznaniu istnienia poza empirycznej (ponad naturalnej) rzeczywistości, przybierająca różne formy ustosunkowania się do tej rzeczywistości. Do najważniejszych aspektów religijności zalicza się moralność religijna, samoidentyfikacja religijna, wiedza, praktyka (kult) i doświadczenie religijne, religijne przekonania oraz Aspekt wspólnotowo- instytucjonalny. Wcześniejsze koncepcje religii pierwotnej określały ją jako Zespół idei i zachowań związanych z wierzeniami w siły nadprzyrodzone, tajemnicze i niewytłumaczalne zjawiska, które sprawiają kontrolę nad Uniwersum i wpływają na Bieg ludzkich spraw. Nowe definicje miały tendencję do rozszerzenia zakresu tego pojęcia na wszystkie ideały i wartości, często etycznej natury, którym towarzyszą silne nastawienia uczuciowe. Uczucia religijne przypisuje się wszystkim ludziom, niezależnie od tego, czy są członkami Kościoła, czy wyznawcami jakiejkolwiek wiary religijnej. We współczesnym ujmowaniu religii zarysowują się dwie tendencje: Właściwa orientacji materialistycznej- poszukiwanie wyjaśnień zjawisk religijnych w cechach organizacji społ. Oraz w konfliktach i napięciach życia społ. (ruchy religijne); właściwa orientacjom strukturalistycznym- podkreślanie niezależności zjawisk życia religijnego do życia społ. (rozumiana we własnych kategoriach symbolicznych). Współcześnie charakterystyczne dla religii uważa się: 1) wiarę w jednego Boga lub większą liczbę istot duchowych; 2) działalność kolektywną i większe zgromadzenia w czasie obrzędów kościelnych w celu wyrażenia kultu i kolektywnych jedności; 3) dążenie do celów zaakceptowanych przez społeczność; 4) posiadania zespołu wierzeń, z których jedne dotyczą przeszłości (mity), a drugie współczesnej działalności istot nadprzyrodzonych. Oba typy wierzeń są ze sobą ściśle powiązane i stanowią jedną całość; 5) efekty mitologii wykraczają poza dziedzinę magiczną, dostarczają ludziom systemu wartości oraz zespołu norm dla istniejących jej str. Czynnościowa przejawiająca się w rytuałach, obrzędach, na wyższym szczeblu w nabożeństwach i pielgrzymkach; 6) tworzy pewne wzorce postępowania i nakazy moralne, zmieniające się w kodeksy moralne- dzięki sankcjom nadnaturalnym np. Lęk przed zemstą sił nadprzyrodzonych (ale czasem łamane są Zasady moralne właśnie w obawie przed taką zemstą); 7) Organizacja religijna stanowi Aspekt organizacyjno- prawny, czyli strukturę scalającą w jedną całość wierzenia i Obrzędy oraz zespalającą wiernych i kapłanów w instytucję kościoła, określającą ich zachowania i obowiązki.
13. Pojęcie relatywizmu kulturowego.To stanowisko metodologiczne w socjologii i historii postulujące spojrzenie na badane wartości, zjawiska, normy i systemy społeczne z punktu widzenia kultury określonego społeczeństwa, w której obrębie występuje, nie zaś z punktu widzenia kultury badacza. Skrajna postać relatywizmu kulturowego zakłada niemożliwość sformułowania ogólnych praw rozwoju kulturowego społeczeństwa. Teoria relatywizmu naukowego: przekonanie, że wszelkie wartości są względne i nie ma żadnych uniwersalnych norm zachowania; przekonanie, że każda Kultura może być zrozumiana jedynie w swoich własnych terminach, ponieważ stanowi ona niepowtarzalny Produkt konkretnej historii danego ludu. Z tradycji rel. Kult wywodzi się przekonanie późniejszych strukturalistów szczególnym znaczeniu badań nad językiem dla budowania ogólnej teorii kultury, a jednocześnie ogromnej roli psychologii w rozumieniu i wyjaśnianiu zjawisk kulturowych. Wg B. Olszewskiej-Dyoniziak kulturowy Relatywizm – stanowisko, że nie ma uniwersalnych kryteriów mierzenia i oceny wartości kultury i stopnia jej rozwoju – wszystkie kultury są równie ważne i powinny być zrozumiane w swoich własnych kategoriach.
14. Czynniki rozwoju kultury według szkoły kulturowo- historycznej.W Szkole tej uważano, że duży wpływ na rozwój kultury mają areały kulturowe, zapożyczenia i dyfuzje, ideału kulturowe, Idea jednego boga i negowały inicjatywę samych ludów w rozwoje. Zdominowana przez niemieckich kustoszy (XIX i XX) Szkoła austriacko- niemiecka (F. Ratzel, L. Frobernius, B. Ankerman, F. Graebner) zwana również szkołą kul-hist rozwinęła sposoby badania problemów dyfuzji (nieświadomego przenikania wzorów) i migracji elementów kulturowych. Koncentrując się na tym problemie negowano inicjatywę twórczą ludów. Kustosze ci gromadząc eksponaty wytworów i przedmiotów różnych kultur badali je i porównywali. W tym celu posługiwali się kryteriami: formy, ilości, ciągłości. Koncepcja schematu rozwoju kultury w drodze dyfuzji (W. Schmidt) to tzw. Teoria kręgów kulturowych: kilka tzw. początkowych kultur zasadniczych rozprzestrzeniało się na Podobieństwo fal na wodzie (po wrzuceniu kamyka) dając Początek kulturom wtórnym. Schemat dotyczy kultur ściśle zlokalizowanych czasowo i przestrzennie a oznacza, że kryteria następczości form kulturowych są stanowione przez typ gospodarki, org. społ., formy wierzeń i praktyk rel. oraz typ narzędzi i przedmiotów naturalnych Celem było odtworzenie minionych etapów rozwoju ludzkości.
15. Mechanizmy spoistości. Mechanizmy scalające grupę: 1) teren, który zamieszkują; 2) rasa, którą reprezentują; 3) język, którym się posługują; 4) tradycje, mity (dziedzictwo, selektywny dorobek, spuścizna jako dorobek nie refleksyjny); 5) Historia i mitologia; 6) Filozofia i religia; 9) Prawo (prawo obyczajowe- nie wiadomo kiedy powstało, czyli Czas mityczny, Kontrola społ. ale brak egzekwowania formalnego, Prawo wg. Umowy np. karne, administracyjne, zmienne, egzekwowane zewnętrznie. Zagrożenia:biologiczne, polityczne, kulturowe (wkrada się przez silną dyfuzję) . Jeśli Grupa czuje się zagrożona to cele wychowania będą skierowane na grupę. Ogólne zasady, które wiążą ludzi razem i łączą ich stałe grupy: 1) Fakt reprodukcji (pokrewieństwo między mężem i żoną, rodzicami i dziećmi)- klan, ród, plemię 2) bliskość i sąsiedztwo (istotą życia jest współdziałanie) lokalna grupa, Osiedle wiejskie, miejskie, Organizacja rozproszonych wiosek 3) Zasada wyróżniania i integracji jest związana z fizjologią, anatomią człowieka.
16. Magia. czyli czarodziejstwo- system poglądów i zabiegów oparty na przekonaniu, że można zdobyć władzę nad przyrodą, zmusić ją do działania wg woli człowieka, byle tylko znać środki odpowiednie do uzyskania lub uniknięcia czegoś. Zdaniem Kinga Frazera i Huberta Magia była najwcześniejszą fazą rozwoju religii. Magia była pierwszą formą kontroli nad światem, pierwszym stopniem ludzkiego poznania, z którego powoli wyrosły dwa zjawiska: Nauka i religia. Wierzący przede wszystkim oczekują od swojej religii pomocy magicznej, interwencji w sprawach dnia codziennego. Właśnie w tych oczekiwaniach kryje się przyciągająca siła wszystkich religii. Obrzędy magiczne i całą Magia to przede wszystkim Fakty należące do tradycji. Magia to Zespół działań zasadniczo pozaempirycznych, symboliczny, których celem jest bezpośrednie osiągnięcie w naturalnym lub społecznym otoczeniu człowieka pożądanych skutków, niemożliwych do realizacji przez samo tylko działanie praktyczne. Magia może dotyczyć wszystkich dziedzin życia. Jest formą działania i myślenia zajmującą zasadnicze miejsce w kulturze duchowej wszystkich społeczeństw przedpiśmiennych w specyficznych sytuacjach pojawia się też w społeczeństwach nowoczesnych.
17. Czynniki narodowotwórczeto społeczeństwo związane jednością pochodzenia, języka, kultury, tradycji politycznej i geograficznego obszaru zamieszkania. Pełne uświadomienia odrębności narodowej u poszczególnych ludów występuje dopiero w czasach najnowszych. Wspólnota pochodzenia jest bardzo ważnym czynnikiem w kształtowaniu się narodu. Język często ma znaczenie decydujące w kształtowaniu narodowości, choć mamy również narody posługujące się wieloma językami.
18. Rola religii w kulturze.Religia to zespół wierzeń dotyczących świata, ludzkości i człowieka, związanych z nimi zachowań oraz form organizacji społecznej. Przedmiotem czci są najczęściej przemożne siły natury, przyrody, siły witalne lub bóstwa transcendentalne. Szczytowe formy wierzeń religijnych wyrażają się w wierze jednego boga (monoteizm). Rozwój religii wiąże się ściśle z rozwojem kultury od pradziejów do czasów dzisiejszych. Religia pełni rolę Uniwersum i norm postępowania, których źródła tkwią w mitycznych praprzodkach pełniąc istotną rolę poznawczą, integracyjną, normatywną. Rolę religii można określić jako niejednoznaczną. Badaczy religii nie interesuje kwestia prawdziwości czy fałszywości wierzeń religijnych, zwracając uwagę na jej społeczne funkcje oraz psychologiczne źródła współcześnie religia bazuje na myśleniu symbolicznym. Pełniąc ideę w życiu człowieka bardzo doniosłą, co Rozum analityczny i dyskursywny. Myślenie symboliczne zaczęto uważać za równoważne do myśli naukowej i racjonalnej, za głębszy, sięgający istoty zjawisk i sposób poznania.
19. Patriotyzm i jego odmiany. To umiłowanie ojczyzny, zdolność poświęcania się dla niej, stawianie Dobra swego kraju ponad partykularne interesy własne i własnej klasy, partii, profesji itd., w niektórych sytuacjach historycznych także określenie orientacji polit.; Postawa społeczno- polityczna oparta na zasadach miłości i przywiązania do ojczyzny; wiąże się z internacjonalizmem, przeciwieństwo nacjonalizmu i kosmopolityzmu.
20. Kody pozawerbalne. To sposób komunikowania, to kinetyka i proksenika – każdy Człowiek może odczytywać Informacje przekazywane nie bezpośrednio ze środowiska kulturowego. . Znaki pozawerbalne stanowią kod stanowiący czasami decyzje o życiu i śmierci. Do takiego kodu zaliczyć możemy również pismo. Badacze dowiedli, że nie tylko Człowiek posługuje się znakami, czynią to również zwierzęta, rośliny, grzyby. Pasjonującą rzeczą jest wiedzieć, jak to się dzieje, że dana Rzecz może przekazywać Informacje inne od tej, jak jest w samej istocie czyli komunikować czymś, co jest zawarte poza nią. Prawidłowe odczytywanie znacznie przyczynia się do pogłębienia wzajemnego rozumienia między ludźmi, ale także odkrycia wielu tajemnic przyrody.
21. Zabawa jako źródło kultury.Zabawa pełni funkcje społeczne jest źródłem twórczości i innowacji zabawa to naturalna Potrzeba człowieka, jest ona poważna uczy reguł gry, które później przenosimy na życie codzienne. Zabawa to nie Kultura to tylko źródło kultury. Zabawa sublimuje się w literaturze, muzyce i plastyce. Zabawa nie daje efektu wymiernego i jest czynnością przynoszącą satysfakcję. Pełni funkcje społeczne; jest źródłem twórczości i innowacji; jest bezinteresowna. Zabawa nie jest cechą typowo ludzką, ponieważ bawią się też Zwierzęta W zabawie uczą się reguł i nie wolno ich łamać. Zabawa nie może być głupia- nie może przekroczyć reguł które ustaliła grupa; jest poważna- muszą być przestrzegana reguły, ma ramy czasowe, jest na określonej przestrzeni, wymaga zgody bawiących się i przestrzegania zasad. Ustalamy konwencję zabawy. Typy zabaw: Gry- szczególny typ; mają twarde reguły, które obowiązują od początku do końca i nie wolno ich zmieniać; typy gier: 1) Walka- AGON oparte na zderzaniu przeciwieństw (turnieje, konkursy, zawody, berki, warcaby, kości) ważne jest zwycięstwo, ten Fakt daje satysfakcję, turnieje odbywają się do Sądów Ostatecznych, 2) przedstawianie i ukrywanie się- MIMIKRY- dobre ukrycie się; Przypisując osobie rolę dajemy możliwość wypowiadania się. Zabawa jest źródłem kultury, a nie kulturą. Zabawa przywraca wartości życia, do zabawy nie wolno zmuszać.
22. Historia i Mitologia jako Elementy spoistości grupy.
23. ŚwiętoW kulturze było to zawsze sacrum- święte, Profanum- świecki, czyli święto to wszystko co oznacza codzienność, każde święto dotyczy jakiejś wartości, co jest ludziom potrzebne co chcą czcić, afirmować. Nie jest też ważne jakie święto ma korzenie, święto o korzeniach historycznych to święta narodowe, zaś o korzeniach mitycznych to święta podstawowe najczęściej rodzinne. Święto w kulturze było od zawsze, nie ma społeczności bez święta. Święta państwowe można uzasadnić potrzebą tradycji, waloru spoistości grupy, nastawione są ku wartościom numinicznym. Mają względnie trwały ceremoniał tzn. przypisane są rytuały, kolejność, rozpisane są role wśród osób w grupie. Wyznaczone jest miejsce kulminacji obchodów. Przy świętach państwowych i narodowych wraz z upływem czasu może słabnąć emocjonalny wydźwięk. Święta powszechne danej społeczności odwołujące do wydarzeń w czasie mitycznym mają większe znaczenie emocjonalne Niż kartograficzne np. Wielkanoc. Ważna jest istota wydarzenia, której ranga się nie zmieni. Te święta mają tylko niektóre Elementy stałe. Dotyczące zwyczajów i obyczajów. Ważniejsza jest Filiacja podstaw Niż wzorców. Święta oparte na emocjach trwają dłużej np. w rodzinie.
24. Charakter narodowy. Stereotypy etniczne. Przyswojenie przez pewną grupę ludzi zespołu wzorców kulturowych stanowiących dorobek określonej wspólnoty narodowej ozn. pojawienie się u nich Cech (postaw, zachowań) charakterystycznych dla członków danego narodu, które równocześnie odróżniają ich od przedstawicieli innych narodów Kompleks tych Cech jest określany mianem charakteru narodowego, wykazuje znaczną trwałość, choć oczywiście z czasem ulega stopniowym przeobrażeniom. Zmiany te jednak należy odróżniać od przemian we wzorach kulturowych poszczególnych klas czy warstw społecznych mówiąc bowiem o charakterze narodowym myśli się o cechach odróżniających przedstawicieli poszczególnych grup społecznych jednego narodu od analogicznych grup innej i wspólnoty narodowej. Wspólne zamieszkiwanie przez wieki na jednym terytorium, podobne losy historyczne i rodząca się na tym tle wspólnota kultury mogą znajdować swoje Odbicie w pewnych typowych dla danego narodu cechach psychicznych. Stereotypem narodowym możemy nazwać uproszczenie, schematyczne przejaskrawienie lub Zniekształcenie wyobraźni o jakimś narodzie jako całości wynikające z niewiedzy, z powodu zadawnionej niechęci, szczególnych doświadczeń lub odrębnych interesów w społ. – ekon.
25. Tożsamość kulturowa. Czynniki kształtujące. Tożsamość kultur. to tożsamość społeczna zbiorowości ujmowana w kategoriach „inności” (czy też „swoistości”) danej kultury w stosunku do innych kultur. Przejawia się ona w kulturowo zdefiniowanym sposobie działania, w materialnym i niematerialnych wytworach powstałych w obrębie danego obszaru kulturowego, w tym także dziedziczonych po przodkach. Jak każda tożsamość społeczna uświadamiana jest przez członków zbiorowości szczególnie w kontekście kontaktów odmiennych tożsamości kulturowych, zarówno teraźniejszych jak i historycznych. Tożsamość kulturowa to najważniejszy Rodzaj tożsamości zbiorowej, który polega na historycznie uwarunkowanym kulturowym sposobie zachowania przez daną zbiorowość ludzką istnienia i ciągłości gatunku oraz równowagi. Czynniki kształtujące to przystosowawczy Proces nadążania za zmianą środowiska; dążenia danej społeczności do modyfikacji swego środowiska.
26. Zwyczaje i obyczaje. Zwyczaje to ustalona Forma zachowania w określonych sytuacjach, przyjęta przez dawną zbiorowość społeczną. Może mieć Charakter trwały, oparty na długoletniej tradycji lub być przejściową modą. Zwyczaj nie jest opatrzony sankcjami negatywnymi jego przestrzeganie polega na uznawaniu słuszności określonego zachowania przez daną grupę społeczną. Zwyczaj z czasem może się przekształcić w obyczaj. Obyczaj to termin używany najczęściej na określenie charakterystycznej i powszechnej w danej grupie społecznej prawidłowości zachowań, na oznaczenie pewnego rodzaju norm społecznych lub reguł wyznaczających określone sposoby postępowania. Obyczaj reguluje szeroki Kres spraw społ. Doniosłych dla danej grupy pozostających pod strefą obowiązywania prawa, moralności, religii; naruszenie obyczaju powoduje negatywną relację ze strony grupy.; ogół obyczajów grupy składa się na jej obyczajowość.
27. Idea wielokulturowości. -> idee etniczne -> Idee elementarne; to według Bartiana podstawowe Składniki kultury ludzkiej decydujące o międzykulturowych podobieństwach (zbieżnościach). Idee elementarne znane także jako idee podstawowe, powszechne, zasadnicze są tożsame we wszystkich systemach kulturowych świata ze względu na wspólne dla całej ludzkości pierwotne podłoże i trwającą nadal jedność psych. W poł. lat 70., wraz z zezwoleniem na imigrację Azjatów, zaczęto odchodzić od koncepcji „białej Australii”, pojawiła się i zyskiwała popularność Idea wielokulturowości. Wprawdzie już na pocz. lat 50., po wielkim napływie Przybyszów z Europy, Kultura A. wchłonęła wiele elementów nieznanych dotychczas jej wyłącznie anglosaskiemu obliczu; ale aż do masowego napływu Przybyszów z Azji była to Kultura „białego człowieka”. Obecnie A. jest krajem daleko posuniętego równouprawnienia ras i narodowości, co gwarantują zarówno ustawy, jak i praktyka. Rząd finansuje wiele przedsięwzięć oświat. i kult., wspiera aktywność organizacji pielęgnujących tradycje narodowe.
28. Pojęcie transmisji pokoleniowej. Pojęcie pokolenia sięga czasów bardzo dawnych ponieważ z tym pojęciem wiązały się Zasady pierwotnego porządku społecznego i hierarchii. M. Cossancha wyróżniła 5 znaczeń związanych z pojęciem pokolenia: 1) ogniwa ciągu genealogicznego (ujęcie biologiczne) 2) ogniwa ciągu kulturowego 3) kategorii osób w podobnym wieku 4) kategorii osób w określonej fazie życia ( młodość, dojrzałość, starość) 5) kategorii osób stanowiących Pokolenie historyczne. Komunikowanie kultury w wymiarze międzypokoleniowym, przybierające w swych zaawansowaniach przejawy formy wychowania, wymaga określonych nośników strukturalnych, są nimi z Reguły specyficzne formy organizacji społecznej. Rozmaite środowiska społeczne są nośnikami odmiennych programów kulturowych, uczestnictwo w różnych środowiskach wiąże się z przyswajaniem przez jednostkę różnych elementów kultury co pociąga kształtowanie się różnych wymiarów i poziomów osobowości.
29. Wychowanie międzykulturowe.
30. Znak, oznaka, symbol Znak to wszystko jeżeli do niego przywiążemy odpowiednie znaczenie, działa w określonej grupie, nie musi mieć zabarwień emocjonalnych, może mieć Charakter ujemny lub pozytywny. Np. pismo, gest, Czarna polewka, sposób chodzenia. Oznaka to Znak przynależności, ma ona pozytywny wydźwięk, oznacza dobrowolną przynależność do jakiejś grupy. Np. fryzura, sygnety herbowe. Symbol to Znak komunikacyjny, ale jest oderwany od przedmiotu, jest umowny, pozwala zamykać krąg komunikacyjny do osób, które ten Symbol znają. Np. godło, Znak zbiorowości. Znaki, oznaki i symbole wyznaczają pewien krąg: Kontekst kulturowy- określony sposób znaczenia, ról, prestiżu, wyrażania emocji, określania wagi sytuacji itp. Poznawany jest w określonej kulturze w sposób naturalny, drogą socjalizacji, nie zawsze jest uświadamiany, jego naruszenie jest zauważalne. Kontekst wysoki- ma dużo symboli i cechuje kultury o wysokim stopniu zamknięcia np. Kultura wschodu; Kontekst niski- dominuje Komunikacja werbalna nad pozawerbalną; Kontekst średni- Komunikacja werbalna i pozawerbalna są równe.
31. Swój i obcy. Tolerancja kulturowa– uznawanie prawa innych do posiadania własnych poglądów, wyznawania religii odmiennej od religii przez siebie wyznawanej, nie obejmuje idei antyhumanitarnych lub zbrodniczych; przeciwieństwo fanatyzmu religijnego. Tolerancja nie może i nie musi być oparte na odrzuceniu własnej tożsamości kulturalnej ale jej koniecznym wzbogaceniu i wszechstronnemu rozwinięciu. Obecnie znacznie większe oburzenie budzi np. niska pozycja, znęcanie się nad dziećmi, czy w ogóle słabszymi, dręczenie zwierząt, Przemoc co się z tym wiąże na te zjawiska społeczność ma mniejszą tolerancję.

32. Metoda porównawcza w antropologii. Antropolodzy metodą porównawczą posługują się na szeroką skalę, chcąc wszystkim zróżnicować różnice kulturowe, socjologowie bardziej koncentrują się na badaniu zjawisk powtarzalnych, Cech unifikujących, dominujących. Metodzie porównawczej przypisuje się dwie odrębne funkcje: 1) Poszerzanie horyzontów poznawczych badacza, umożliwia bowiem obserwowanie badanego zjawiska w dużej jego zmienności, co z kolei ułatwia wychwycenie Cech stałych; 2) drugą funkcje pełni w procesie weryfikacji hipotez ogólnych, ich korygowaniu lub „zaostrzeniu”. Pierwszą z tych funkcji częściej akceptują zwolennicy kierunku historycznego, drugą zaś przedstawiciele nurtu scjentystycznego. Wielu badaczy (zwłaszcza od czasów B. Malinowskiego) jest skłonnych wyprowadzać uogólnienia na Temat kultury na podstawie obserwacji jednej tylko kultury. Często robią to w sposób machinalny, bez szczególnego uzasadnienia. Metoda ta wypracowana głównie na gruncie wyrosłej ze szkoły Boasa amerykańskiej szkoły kultury i osobowości, zmierza do wyjaśnienia różnic i podobieństw pomiędzy kulturami.


33. Wzory i wzorce kulturowe. To pewien Standard osobowy (wzór osobowy), obyczajowy, etyczny, estetyczny itp. Uznany za godny naśladowania w danej społeczności. Jest zmienny w czasie i przestrzeni. Pełni istotną rolę m. in. w kształtowaniu się tradycji danej grupy społ. i w procesie wychow. Wzór kulturowy złożony z elementów maksymalnie pozytywnych nazywa się ideałem kultur. Analizą wzoru kulturowego zajmowali się m.in. F.Boas i przedstawiciele jego szkoły: R.Benedict, A.Kroeber, R.Linton, F.Znaniecki. Wzór kulturowyto przyjęcie osoby, zachowania, wytworu lub stosunku do wartości i norm uznawanych w danej kulturze za przedmiot naśladownictwa, stanowiący Substytut własnych doświadczeń i własnych wyborów w konkretnych sytuacjach życia, ideał kulturowy, uznawany za godny naśladowania. Wzór kulturowy to zespół powtarzalnych i względnie trwałych sposobów myślenia i zachowania się ludzi należących do tej samej kultury; istnienie kultury zależy w znacznej mierze od tego, czy jest zdolna do wytwarzania i utrwalania wzorca kulturowego, Pojęcie w.k. nie jest jednoznaczne, może oznaczać albo świadomie uznawane normy, których przestrzegania się wymaga, choć odstępstwa niekoniecznie pociągają za sobą poważniejsze konsekwencje, albo faktycznie stosowane Reguły myślenia i postępowania, których Ludzie mogą sobie w ogóle nie uświadamiać, gdyż powodowanie się nimi jest dla nich czymś naturalnym, a odstępstwa są nie do pomyślenia. Z tego powodu wyróżnia się w.k. jawne i ukryte, przy czym o tożsamości i trwałości kultury decydują zwł. Te drugie. Ponadto mówi się także o wzorcach kultury, mając na myśli jej całościową konfigurację (zasadę, styl) decydującą o odrębności od innych kultur.
34. Rola tradycji w kulturze. Wyróżnia się Trzy znaczenia tradycji:
  1. czynnościowe – związane z czynnością przekazywania dóbr kultury (transmisja);
2) przedmiotowe – wskazujące, przekazywane Dobra (dziedzictwo – spadek, spuścizna); 3) podmiotowe – określające stosunek poszczególnych pokoleń do dóbr kulturowych z przeszłości, ich zgodę na Dziedziczenie lub protest przeciwko niemu (wartości, wierzenia, reguły, wzory zachowań). Podstawową rolą tradycji jako transmisji jest odtwarzanie (reprodukcja) świadome lub nieświadome związanych z przeszłością dóbr kultury. Tradycja w społeczeństwach bez pisma przekazywana jest przez ludzi starych cieszących się autorytetem (Malinowski).




















1
str 1
10

10
str 2
1. Antropologiczna koncepcja człowieka,
czyli całościowe ujęcie człowieka, [[człowiek]] istnieje jako
jednostka i [[człowiek]] istnieje w grupie. Przy ujęciu antropologicznym nie rozdziela się bytu
duchowego i materialnego człowieka. [[Antropologia]] stara się ująć życie grupy oraz miejsce jednostki
w tej grupie i jej funkcjonowanie. [[Antropologia]] określana jest często jako najogólniejsza z nauk o
człowieku, dlatego też problematyka człowieka, jego istoty gatunkowej i osobowości powinna
stanowić centralny [[problem]] dociekań zainteresowań antropologa. Koncepcje człowieka to koncepcje
filozoficzne, najczęściej ujmuje się w dwa nurty – życie psychiczne jednostki albo życie zbiorowości-
psychiczna całość. Przyjmuje się życie psychiczne jako całość, wizje człowieka, który ma być
niezależny od miejsca i czasu. Koncepcja człowieka w sensie socjologicznym to widzenie człowieka
jako [[jednostka]] w grupie. Wg Socjologii grupę tworzy wizja człowieka.
2. [[Rola]] mitu w kulturze.
Mit to opowieść zazwyczaj nieznanego pochodzenia, przynajmniej w
części tradycyjnej. Pozornie relacjonuje wypadki historyczne, mające służyć do wyjaśnienia jakiś
zwyczajów, wierzeń, instytucji a zjawisk naturalnych, zwłaszcza związanych z magią, kultem,
wierzeniami religijnymi. Według Platona mit to historia, wierzenie, [[pogląd]] uważane za prawdziwe
przez członków jakieś grupy, zwłaszcza jeśli służą za poparcie pewnych istniejących tradycyjnych
praktyk, instytucji, chociaż są całkowicie bezpodstawne. Mity podobnie jak wszystkie inne formy
wierzeń, stanowią część doktryny religijnej, teoretyczną stronę religii, w której znajdują wyraz
wyobrażenia i poglądy na [[temat]] powstania, rozwoju i przeznaczenia świata (kosmologia), na temat
pochodzenia istoty i przeznaczenia człowieka (antropologia religijna). Mit to wierzenie lub
fantastyczna opowieść religijna dotycząca wydarzeń lub osób z odległej przeszłości i wyjaśniająca
pochodzenie świata i zjawisk przyrody, opiewająca czyny bogów i herosów; stanowiąca wzór czy
precedens dla przyszłych wydarzeń rzeczywistych.
3. [[Ewolucjonizm]] jako koncepcja antropologiczna.
W ewolucjonizmie płaszczyzną odniesienia był
poziom kultury badaczy. Uważano, że każdy [[naród]] musi się rozwijać, a rozwój to musi być [[postęp]] w
przód nie cofanie się w tył. Badacze mogli opracować schematy porównawcze . Zaletą tej metody
było porównywanie. Niebezpieczeństwem był [[determinizm]] geograficzny i ekonomiczny.
4. [[Język]] jako wyróżnik kulturowy.
Język ludzki to [[system]] wzajemnego porozumiewania się między
ludźmi za pomocą symboli dźwiękowych, jest to [[jeden]] z podstawowych elementów kultury ludzkiej,
Język to [[system]] otwarty zdolny do szybkiego przekształcania i wzbogacania się. O relacji łączącej
język z kulturą możemy najogólniej powiedzieć, że jest ona uwikłana w [[paradoks]] wzajemnego
uzależnienia można bowiem zasadnie mówić o języku, że jest częścią kultury jako zjawiska szerszego,
jak też że jest zjawiskiem szerszym, ogarniającym sobą kulturę. Pewien sposób widzenia związku
języka z kulturą, zakładający nadrzędność kultury zawiera się w wyrażeniu „kultura języka”, pod
którym rozumie się głównie umiejętności właściwego (kulturalnego) posługiwania się językiem. W
drugim przypadku [[język]] warunkuje kulturę, bo bez jego opanowania nie jest możliwe uczestnictwo w
kulturze ani w życiu społecznym nawet w jego najprostszych formach. Doskonałość języka jest
wstępnym warunkiem rozwoju kultury. Jest on aspektem, który przenika jej dziedziny takie jak:
gospodarka, wychowanie, prawo, magia, religia, [[sztuka]] i zabawa.
5. Dyfuzje i zapożyczenia kulturowe.
Wiążą się one z terminem areałów kulturowych rzeczy będące
na jednym miejscu mogą być zapożyczone jeżeli w innym miejscu są potrzebne, jest to świadomy
mechanizm. [[Dyfuzja]] to nieświadome przenikanie tych samych rzeczy na inne obszary. Dyfuzjoniści,
przedstawiciele orientacji w etnologii, dostrzegli i położyli szczególny nacisk na [[fakt]] zapożyczeń
migracji wytworów kulturowych z jednej kultury do drugiej- podstawowym czynnikiem przemian
była ich zdaniem dyfuzja, czyli [[zapożyczenie]] elementów kulturowych. [[Dyfuzja]] to niepodważalny
czynnik przemian, jaki obserwować można we wszystkich społeczeństwach ludzkich. Termin dyfuzja
ze względu na swoje konotacje metodologiczne stał się mało przydatny w nowoczesnej analizie
antropologicznej. Powstał nowy termin „akulturacja” który odnosi się do tych procesów i
mechanizmów społecznych jakie pociąga za sobą dyfuzja. Termin [[akulturacja]] odnosi się na ogół tylko
do ważnych istotnych przemian, jakie dokonywały się w danym społeczeństwie pod wpływem
kontaktu kulturowego czyli dyfuzji. Dziś termin [[akulturacja]] rozumiany jest szerzej. Obejmuje on
1

1. Antropologiczna koncepcja człowieka,
czyli całościowe ujęcie człowieka, Człowiek istnieje jako
jednostka i Człowiek istnieje w grupie. Przy ujęciu antropologicznym nie rozdziela się bytu
duchowego i materialnego człowieka. Antropologia stara się ująć życie grupy oraz miejsce jednostki
w tej grupie i jej funkcjonowanie. Antropologia określana jest często jako najogólniejsza z nauk o
człowieku, dlatego też problematyka człowieka, jego istoty gatunkowej i osobowości powinna
stanowić centralny Problem dociekań zainteresowań antropologa. Koncepcje człowieka to koncepcje
filozoficzne, najczęściej ujmuje się w dwa nurty – życie psychiczne jednostki albo życie zbiorowości-
psychiczna całość. Przyjmuje się życie psychiczne jako całość, wizje człowieka, który ma być
niezależny od miejsca i czasu. Koncepcja człowieka w sensie socjologicznym to widzenie człowieka
jako Jednostka w grupie. Wg Socjologii grupę tworzy wizja człowieka.
2. Rola mitu w kulturze.
Mit to opowieść zazwyczaj nieznanego pochodzenia, przynajmniej w
części tradycyjnej. Pozornie relacjonuje wypadki historyczne, mające służyć do wyjaśnienia jakiś
zwyczajów, wierzeń, instytucji a zjawisk naturalnych, zwłaszcza związanych z magią, kultem,
wierzeniami religijnymi. Według Platona mit to historia, wierzenie, Pogląd uważane za prawdziwe
przez członków jakieś grupy, zwłaszcza jeśli służą za poparcie pewnych istniejących tradycyjnych
praktyk, instytucji, chociaż są całkowicie bezpodstawne. Mity podobnie jak wszystkie inne formy
wierzeń, stanowią część doktryny religijnej, teoretyczną stronę religii, w której znajdują wyraz
wyobrażenia i poglądy na Temat powstania, rozwoju i przeznaczenia świata (kosmologia), na temat
pochodzenia istoty i przeznaczenia człowieka (antropologia religijna). Mit to wierzenie lub
fantastyczna opowieść religijna dotycząca wydarzeń lub osób z odległej przeszłości i wyjaśniająca
pochodzenie świata i zjawisk przyrody, opiewająca czyny bogów i herosów; stanowiąca wzór czy
precedens dla przyszłych wydarzeń rzeczywistych.
3. Ewolucjonizm jako koncepcja antropologiczna.
W ewolucjonizmie płaszczyzną odniesienia był
poziom kultury badaczy. Uważano, że każdy Naród musi się rozwijać, a rozwój to musi być Postęp w
przód nie cofanie się w tył. Badacze mogli opracować schematy porównawcze . Zaletą tej metody
było porównywanie. Niebezpieczeństwem był Determinizm geograficzny i ekonomiczny.
4. Język jako wyróżnik kulturowy.
Język ludzki to System wzajemnego porozumiewania się między
ludźmi za pomocą symboli dźwiękowych, jest to Jeden z podstawowych elementów kultury ludzkiej,
Język to System otwarty zdolny do szybkiego przekształcania i wzbogacania się. O relacji łączącej
język z kulturą możemy najogólniej powiedzieć, że jest ona uwikłana w Paradoks wzajemnego
uzależnienia można bowiem zasadnie mówić o języku, że jest częścią kultury jako zjawiska szerszego,
jak też że jest zjawiskiem szerszym, ogarniającym sobą kulturę. Pewien sposób widzenia związku
języka z kulturą, zakładający nadrzędność kultury zawiera się w wyrażeniu „kultura języka”, pod
którym rozumie się głównie umiejętności właściwego (kulturalnego) posługiwania się językiem. W
drugim przypadku Język warunkuje kulturę, bo bez jego opanowania nie jest możliwe uczestnictwo w
kulturze ani w życiu społecznym nawet w jego najprostszych formach. Doskonałość języka jest
wstępnym warunkiem rozwoju kultury. Jest on aspektem, który przenika jej dziedziny takie jak:
gospodarka, wychowanie, prawo, magia, religia, Sztuka i zabawa.
5. Dyfuzje i zapożyczenia kulturowe.
Wiążą się one z terminem areałów kulturowych rzeczy będące
na jednym miejscu mogą być zapożyczone jeżeli w innym miejscu są potrzebne, jest to świadomy
mechanizm. Dyfuzja to nieświadome przenikanie tych samych rzeczy na inne obszary. Dyfuzjoniści,
przedstawiciele orientacji w etnologii, dostrzegli i położyli szczególny nacisk na Fakt zapożyczeń
migracji wytworów kulturowych z jednej kultury do drugiej- podstawowym czynnikiem przemian
była ich zdaniem dyfuzja, czyli Zapożyczenie elementów kulturowych. Dyfuzja to niepodważalny
czynnik przemian, jaki obserwować można we wszystkich społeczeństwach ludzkich. Termin dyfuzja
ze względu na swoje konotacje metodologiczne stał się mało przydatny w nowoczesnej analizie
antropologicznej. Powstał nowy termin „akulturacja” który odnosi się do tych procesów i
mechanizmów społecznych jakie pociąga za sobą dyfuzja. Termin Akulturacja odnosi się na ogół tylko
do ważnych istotnych przemian, jakie dokonywały się w danym społeczeństwie pod wpływem
kontaktu kulturowego czyli dyfuzji. Dziś termin Akulturacja rozumiany jest szerzej. Obejmuje on
1
str 3
typy gier: 1) [[Walka]]- AGON oparte na zderzaniu przeciwieństw (turnieje, konkursy, zawody, berki,
warcaby, kości) ważne jest zwycięstwo, ten [[fakt]] daje satysfakcję, turnieje odbywają się do Sądów
Ostatecznych, 2) przedstawianie i ukrywanie się- MIMIKRY- dobre ukrycie się; Przypisując osobie
rolę dajemy możliwość wypowiadania się. Zabawa jest źródłem kultury, a nie kulturą. Zabawa
przywraca wartości życia, do zabawy nie wolno zmuszać.
22. [[Historia]] i [[mitologia]] jako [[elementy]] spoistości grupy.
23. Święto
W kulturze było to zawsze [[sacrum]]- święte, [[profanum]]- świecki, czyli święto to wszystko co
oznacza codzienność, każde święto dotyczy jakiejś wartości, co jest ludziom potrzebne co chcą czcić,
afirmować. Nie jest też ważne jakie święto ma korzenie, święto o korzeniach historycznych to święta
narodowe, zaś o korzeniach mitycznych to święta podstawowe najczęściej rodzinne. [[Święto]] w
kulturze było od zawsze, nie ma społeczności bez święta. Święta państwowe można uzasadnić
potrzebą tradycji, waloru spoistości grupy, nastawione są ku wartościom numinicznym. Mają
względnie trwały ceremoniał tzn. przypisane są rytuały, kolejność, rozpisane są role wśród osób w
grupie. Wyznaczone jest miejsce kulminacji obchodów. Przy świętach państwowych i narodowych
wraz z upływem czasu może słabnąć emocjonalny wydźwięk. Święta powszechne danej społeczności
odwołujące do wydarzeń w czasie mitycznym mają większe znaczenie emocjonalne [[niż]] kartograficzne
np. Wielkanoc. Ważna jest istota wydarzenia, której ranga się nie zmieni. Te święta mają tylko
niektóre [[elementy]] stałe. Dotyczące zwyczajów i obyczajów. Ważniejsza jest [[filiacja]] podstaw niż
wzorców. [[Święta]] oparte na emocjach trwają dłużej np. w rodzinie.
24. [[Charakter]] narodowy. Stereotypy etniczne.
Przyswojenie przez pewną grupę ludzi zespołu
wzorców kulturowych stanowiących dorobek określonej wspólnoty narodowej ozn.
pojawienie się u nich [[cech]] (postaw, zachowań) charakterystycznych dla członków
danego narodu, które równocześnie odróżniają ich od przedstawicieli innych narodów
kompleks tych [[cech]] jest określany mianem charakteru narodowego, wykazuje znaczną trwałość, choć
oczywiście z czasem ulega stopniowym przeobrażeniom. Zmiany te jednak należy odróżniać od
przemian we wzorach kulturowych poszczególnych klas czy warstw społecznych mówiąc bowiem o
charakterze narodowym myśli się o cechach odróżniających przedstawicieli poszczególnych grup
społecznych jednego narodu od analogicznych grup innej i wspólnoty narodowej. Wspólne
zamieszkiwanie przez wieki na jednym terytorium, podobne losy historyczne i rodząca się na tym tle
wspólnota kultury mogą znajdować swoje [[odbicie]] w pewnych typowych dla danego narodu cechach
psychicznych. Stereotypem narodowym możemy nazwać uproszczenie, schematyczne
przejaskrawienie lub [[zniekształcenie]] wyobraźni o jakimś narodzie jako całości wynikające z
niewiedzy, z powodu zadawnionej niechęci, szczególnych doświadczeń lub odrębnych interesów w
społ. – ekon.
25. Tożsamość kulturowa. [[Czynniki]] kształtujące.
Tożsamość kultur. to tożsamość społeczna
zbiorowości ujmowana w kategoriach „inności” (czy też „swoistości”) danej kultury w stosunku do
innych kultur. Przejawia się ona w kulturowo zdefiniowanym sposobie działania, w materialnym i
niematerialnych wytworach powstałych w obrębie danego obszaru kulturowego, w tym także
dziedziczonych po przodkach. Jak każda tożsamość społeczna uświadamiana jest przez członków
zbiorowości szczególnie w kontekście kontaktów odmiennych tożsamości kulturowych, zarówno
teraźniejszych jak i historycznych. Tożsamość kulturowa to najważniejszy [[rodzaj]] tożsamości
zbiorowej, który polega na historycznie uwarunkowanym kulturowym sposobie zachowania przez
daną zbiorowość ludzką istnienia i ciągłości gatunku oraz równowagi. [[Czynniki]] kształtujące to
przystosowawczy [[proces]] nadążania za zmianą środowiska; dążenia danej społeczności do modyfikacji
swego środowiska.
26. Zwyczaje i obyczaje.
Zwyczaje to ustalona [[forma]] zachowania w określonych sytuacjach, przyjęta
przez dawną zbiorowość społeczną. Może mieć [[charakter]] trwały, oparty na długoletniej tradycji lub
być przejściową modą. [[Zwyczaj]] nie jest opatrzony sankcjami negatywnymi jego przestrzeganie polega
na uznawaniu słuszności określonego zachowania przez daną grupę społeczną. [[Zwyczaj]] z czasem
może się przekształcić w obyczaj. [[Obyczaj]] to termin używany najczęściej na określenie
6

typy gier: 1) Walka- AGON oparte na zderzaniu przeciwieństw (turnieje, konkursy, zawody, berki,
warcaby, kości) ważne jest zwycięstwo, ten Fakt daje satysfakcję, turnieje odbywają się do Sądów
Ostatecznych, 2) przedstawianie i ukrywanie się- MIMIKRY- dobre ukrycie się; Przypisując osobie
rolę dajemy możliwość wypowiadania się. Zabawa jest źródłem kultury, a nie kulturą. Zabawa
przywraca wartości życia, do zabawy nie wolno zmuszać.
22. Historia i Mitologia jako Elementy spoistości grupy.
23. Święto
W kulturze było to zawsze Sacrum- święte, Profanum- świecki, czyli święto to wszystko co
oznacza codzienność, każde święto dotyczy jakiejś wartości, co jest ludziom potrzebne co chcą czcić,
afirmować. Nie jest też ważne jakie święto ma korzenie, święto o korzeniach historycznych to święta
narodowe, zaś o korzeniach mitycznych to święta podstawowe najczęściej rodzinne. Święto w
kulturze było od zawsze, nie ma społeczności bez święta. Święta państwowe można uzasadnić
potrzebą tradycji, waloru spoistości grupy, nastawione są ku wartościom numinicznym. Mają
względnie trwały ceremoniał tzn. przypisane są rytuały, kolejność, rozpisane są role wśród osób w
grupie. Wyznaczone jest miejsce kulminacji obchodów. Przy świętach państwowych i narodowych
wraz z upływem czasu może słabnąć emocjonalny wydźwięk. Święta powszechne danej społeczności
odwołujące do wydarzeń w czasie mitycznym mają większe znaczenie emocjonalne Niż kartograficzne
np. Wielkanoc. Ważna jest istota wydarzenia, której ranga się nie zmieni. Te święta mają tylko
niektóre Elementy stałe. Dotyczące zwyczajów i obyczajów. Ważniejsza jest Filiacja podstaw niż
wzorców. Święta oparte na emocjach trwają dłużej np. w rodzinie.
24. Charakter narodowy. Stereotypy etniczne.
Przyswojenie przez pewną grupę ludzi zespołu
wzorców kulturowych stanowiących dorobek określonej wspólnoty narodowej ozn.
pojawienie się u nich Cech (postaw, zachowań) charakterystycznych dla członków
danego narodu, które równocześnie odróżniają ich od przedstawicieli innych narodów
kompleks tych Cech jest określany mianem charakteru narodowego, wykazuje znaczną trwałość, choć
oczywiście z czasem ulega stopniowym przeobrażeniom. Zmiany te jednak należy odróżniać od
przemian we wzorach kulturowych poszczególnych klas czy warstw społecznych mówiąc bowiem o
charakterze narodowym myśli się o cechach odróżniających przedstawicieli poszczególnych grup
społecznych jednego narodu od analogicznych grup innej i wspólnoty narodowej. Wspólne
zamieszkiwanie przez wieki na jednym terytorium, podobne losy historyczne i rodząca się na tym tle
wspólnota kultury mogą znajdować swoje Odbicie w pewnych typowych dla danego narodu cechach
psychicznych. Stereotypem narodowym możemy nazwać uproszczenie, schematyczne
przejaskrawienie lub Zniekształcenie wyobraźni o jakimś narodzie jako całości wynikające z
niewiedzy, z powodu zadawnionej niechęci, szczególnych doświadczeń lub odrębnych interesów w
społ. – ekon.
25. Tożsamość kulturowa. Czynniki kształtujące.
Tożsamość kultur. to tożsamość społeczna
zbiorowości ujmowana w kategoriach „inności” (czy też „swoistości”) danej kultury w stosunku do
innych kultur. Przejawia się ona w kulturowo zdefiniowanym sposobie działania, w materialnym i
niematerialnych wytworach powstałych w obrębie danego obszaru kulturowego, w tym także
dziedziczonych po przodkach. Jak każda tożsamość społeczna uświadamiana jest przez członków
zbiorowości szczególnie w kontekście kontaktów odmiennych tożsamości kulturowych, zarówno
teraźniejszych jak i historycznych. Tożsamość kulturowa to najważniejszy Rodzaj tożsamości
zbiorowej, który polega na historycznie uwarunkowanym kulturowym sposobie zachowania przez
daną zbiorowość ludzką istnienia i ciągłości gatunku oraz równowagi. Czynniki kształtujące to
przystosowawczy Proces nadążania za zmianą środowiska; dążenia danej społeczności do modyfikacji
swego środowiska.
26. Zwyczaje i obyczaje.
Zwyczaje to ustalona Forma zachowania w określonych sytuacjach, przyjęta
przez dawną zbiorowość społeczną. Może mieć Charakter trwały, oparty na długoletniej tradycji lub
być przejściową modą. Zwyczaj nie jest opatrzony sankcjami negatywnymi jego przestrzeganie polega
na uznawaniu słuszności określonego zachowania przez daną grupę społeczną. Zwyczaj z czasem
może się przekształcić w obyczaj. Obyczaj to termin używany najczęściej na określenie
6
str 4
32. [[Metoda porównawcza]] w antropologii.
Antropolodzy metodą porównawczą posługują się na
szeroką skalę, chcąc wszystkim zróżnicować różnice kulturowe, socjologowie bardziej koncentrują się
na badaniu zjawisk powtarzalnych, [[cech]] unifikujących, dominujących. Metodzie porównawczej
przypisuje się dwie odrębne funkcje: 1) Poszerzanie horyzontów poznawczych badacza, umożliwia
bowiem obserwowanie badanego zjawiska w dużej jego zmienności, co z kolei ułatwia wychwycenie
cech stałych; 2) drugą funkcje pełni w procesie weryfikacji hipotez ogólnych, ich korygowaniu lub
„zaostrzeniu”. Pierwszą z tych funkcji częściej akceptują zwolennicy kierunku historycznego, drugą
zaś przedstawiciele nurtu scjentystycznego. Wielu badaczy (zwłaszcza od czasów B. Malinowskiego)
jest skłonnych wyprowadzać uogólnienia na [[temat]] kultury na podstawie obserwacji jednej tylko
kultury. Często robią to w sposób machinalny, bez szczególnego uzasadnienia. [[Metoda]] ta
wypracowana głównie na gruncie wyrosłej ze szkoły Boasa amerykańskiej szkoły kultury i
osobowości, zmierza do wyjaśnienia różnic i podobieństw pomiędzy kulturami.
33. Wzory i wzorce kulturowe.
To pewien [[standard]] osobowy (wzór osobowy), obyczajowy, etyczny,
estetyczny itp. Uznany za godny naśladowania w danej społeczności. Jest zmienny w czasie i
przestrzeni. Pełni istotną rolę m. in. w kształtowaniu się tradycji danej grupy społ. i w procesie
wychow. [[Wzór kulturowy]] złożony z elementów maksymalnie pozytywnych nazywa się ideałem
kultur. Analizą wzoru kulturowego zajmowali się m.in. F.Boas i przedstawiciele jego szkoły:
R.Benedict, A.Kroeber, R.Linton, F.Znaniecki. Wzór kulturowyto przyjęcie osoby, zachowania,
wytworu lub stosunku do wartości i norm uznawanych w danej kulturze za przedmiot naśladownictwa,
stanowiący [[substytut]] własnych doświadczeń i własnych wyborów w konkretnych sytuacjach życia,
ideał kulturowy, uznawany za godny naśladowania. [[Wzór kulturowy]] to [[zespół]] powtarzalnych i
względnie trwałych sposobów myślenia i zachowania się ludzi należących do tej samej kultury;
istnienie kultury zależy w znacznej mierze od tego, czy jest zdolna do wytwarzania i utrwalania
wzorca kulturowego, [[pojęcie]] w.k. nie jest jednoznaczne, może oznaczać albo świadomie uznawane
normy, których przestrzegania się wymaga, choć odstępstwa niekoniecznie pociągają za sobą
poważniejsze konsekwencje, albo faktycznie stosowane [[reguły]] myślenia i postępowania, których
ludzie mogą sobie w ogóle nie uświadamiać, gdyż powodowanie się nimi jest dla nich czymś
naturalnym, a odstępstwa są nie do pomyślenia. Z tego powodu wyróżnia się w.k. jawne i ukryte, przy
czym o tożsamości i trwałości kultury decydują zwł. Te drugie. Ponadto mówi się także o wzorcach
kultury, mając na myśli jej całościową konfigurację (zasadę, styl) decydującą o odrębności od innych
kultur.
34. [[Rola]] tradycji w kulturze.
Wyróżnia się [[trzy]] znaczenia tradycji:
1) czynnościowe – związane z czynnością przekazywania dóbr kultury (transmisja);
2) przedmiotowe – wskazujące, przekazywane [[dobra]] (dziedzictwo – spadek, spuścizna);
3) podmiotowe – określające stosunek poszczególnych pokoleń do dóbr kulturowych z
przeszłości, ich zgodę na [[dziedziczenie]] lub protest przeciwko niemu (wartości, wierzenia, reguły,
wzory zachowań). Podstawową rolą tradycji jako transmisji jest odtwarzanie (reprodukcja)
świadome lub nieświadome związanych z przeszłością dóbr kultury. [[Tradycja]] w społeczeństwach
bez pisma przekazywana jest przez ludzi starych cieszących się autorytetem (Malinowski).
8

32. Metoda porównawcza w antropologii.
Antropolodzy metodą porównawczą posługują się na
szeroką skalę, chcąc wszystkim zróżnicować różnice kulturowe, socjologowie bardziej koncentrują się
na badaniu zjawisk powtarzalnych, Cech unifikujących, dominujących. Metodzie porównawczej
przypisuje się dwie odrębne funkcje: 1) Poszerzanie horyzontów poznawczych badacza, umożliwia
bowiem obserwowanie badanego zjawiska w dużej jego zmienności, co z kolei ułatwia wychwycenie
cech stałych; 2) drugą funkcje pełni w procesie weryfikacji hipotez ogólnych, ich korygowaniu lub
„zaostrzeniu”. Pierwszą z tych funkcji częściej akceptują zwolennicy kierunku historycznego, drugą
zaś przedstawiciele nurtu scjentystycznego. Wielu badaczy (zwłaszcza od czasów B. Malinowskiego)
jest skłonnych wyprowadzać uogólnienia na Temat kultury na podstawie obserwacji jednej tylko
kultury. Często robią to w sposób machinalny, bez szczególnego uzasadnienia. Metoda ta
wypracowana głównie na gruncie wyrosłej ze szkoły Boasa amerykańskiej szkoły kultury i
osobowości, zmierza do wyjaśnienia różnic i podobieństw pomiędzy kulturami.
33. Wzory i wzorce kulturowe.
To pewien Standard osobowy (wzór osobowy), obyczajowy, etyczny,
estetyczny itp. Uznany za godny naśladowania w danej społeczności. Jest zmienny w czasie i
przestrzeni. Pełni istotną rolę m. in. w kształtowaniu się tradycji danej grupy społ. i w procesie
wychow. Wzór kulturowy złożony z elementów maksymalnie pozytywnych nazywa się ideałem
kultur. Analizą wzoru kulturowego zajmowali się m.in. F.Boas i przedstawiciele jego szkoły:
R.Benedict, A.Kroeber, R.Linton, F.Znaniecki. Wzór kulturowyto przyjęcie osoby, zachowania,
wytworu lub stosunku do wartości i norm uznawanych w danej kulturze za przedmiot naśladownictwa,
stanowiący Substytut własnych doświadczeń i własnych wyborów w konkretnych sytuacjach życia,
ideał kulturowy, uznawany za godny naśladowania. Wzór kulturowy to Zespół powtarzalnych i
względnie trwałych sposobów myślenia i zachowania się ludzi należących do tej samej kultury;
istnienie kultury zależy w znacznej mierze od tego, czy jest zdolna do wytwarzania i utrwalania
wzorca kulturowego, Pojęcie w.k. nie jest jednoznaczne, może oznaczać albo świadomie uznawane
normy, których przestrzegania się wymaga, choć odstępstwa niekoniecznie pociągają za sobą
poważniejsze konsekwencje, albo faktycznie stosowane Reguły myślenia i postępowania, których
ludzie mogą sobie w ogóle nie uświadamiać, gdyż powodowanie się nimi jest dla nich czymś
naturalnym, a odstępstwa są nie do pomyślenia. Z tego powodu wyróżnia się w.k. jawne i ukryte, przy
czym o tożsamości i trwałości kultury decydują zwł. Te drugie. Ponadto mówi się także o wzorcach
kultury, mając na myśli jej całościową konfigurację (zasadę, styl) decydującą o odrębności od innych
kultur.
34. Rola tradycji w kulturze.
Wyróżnia się Trzy znaczenia tradycji:
1) czynnościowe – związane z czynnością przekazywania dóbr kultury (transmisja);
2) przedmiotowe – wskazujące, przekazywane Dobra (dziedzictwo – spadek, spuścizna);
3) podmiotowe – określające stosunek poszczególnych pokoleń do dóbr kulturowych z
przeszłości, ich zgodę na Dziedziczenie lub protest przeciwko niemu (wartości, wierzenia, reguły,
wzory zachowań). Podstawową rolą tradycji jako transmisji jest odtwarzanie (reprodukcja)
świadome lub nieświadome związanych z przeszłością dóbr kultury. Tradycja w społeczeństwach
bez pisma przekazywana jest przez ludzi starych cieszących się autorytetem (Malinowski).
8
str 5
9

9
str 6
charakterystycznej i powszechnej w danej grupie społecznej prawidłowości zachowań, na oznaczenie
pewnego rodzaju norm społecznych lub reguł wyznaczających określone sposoby postępowania.
Obyczaj reguluje szeroki [[kres]] spraw społ. Doniosłych dla danej grupy pozostających pod strefą
obowiązywania prawa, moralności, religii; naruszenie obyczaju powoduje negatywną relację ze strony
grupy.; ogół obyczajów grupy składa się na jej obyczajowość.
27. [[Idea]] wielokulturowości.
-> [[idee]] etniczne -> [[idee]] elementarne; to według Bartiana podstawowe
składniki kultury ludzkiej decydujące o międzykulturowych podobieństwach (zbieżnościach). Idee
elementarne znane także jako [[idee]] podstawowe, powszechne, zasadnicze są tożsame we wszystkich
systemach kulturowych świata ze względu na wspólne dla całej ludzkości pierwotne podłoże i
trwającą nadal jedność psych. W poł. lat 70., wraz z zezwoleniem na imigrację Azjatów, zaczęto
odchodzić od koncepcji „białej Australii”, pojawiła się i zyskiwała popularność idea
wielokulturowości. Wprawdzie już na pocz. lat 50., po wielkim napływie [[przybyszów]] z Europy,
kultura A. wchłonęła wiele elementów nieznanych dotychczas jej wyłącznie anglosaskiemu obliczu;
ale aż do masowego napływu [[przybyszów]] z Azji była to [[kultura]] „białego człowieka”. Obecnie A. jest
krajem daleko posuniętego równouprawnienia ras i narodowości, co gwarantują zarówno ustawy, jak i
praktyka. [[Rząd]] finansuje wiele przedsięwzięć oświat. i kult., wspiera aktywność organizacji
pielęgnujących tradycje narodowe.
28. [[Pojęcie]] transmisji pokoleniowej.
Pojęcie pokolenia sięga czasów bardzo dawnych ponieważ z
tym pojęciem wiązały się [[zasady]] pierwotnego porządku społecznego i hierarchii. M. Cossancha
wyróżniła 5 znaczeń związanych z pojęciem pokolenia: 1) ogniwa ciągu genealogicznego (ujęcie
biologiczne) 2) ogniwa ciągu kulturowego 3) kategorii osób w podobnym wieku 4) kategorii osób w
określonej fazie życia ( młodość, dojrzałość, starość) 5) kategorii osób stanowiących pokolenie
historyczne. Komunikowanie kultury w wymiarze międzypokoleniowym, przybierające w swych
zaawansowaniach przejawy formy wychowania, wymaga określonych nośników strukturalnych, są
nimi z [[reguły]] specyficzne formy organizacji społecznej. Rozmaite środowiska społeczne są nośnikami
odmiennych programów kulturowych, uczestnictwo w różnych środowiskach wiąże się z
przyswajaniem przez jednostkę różnych elementów kultury co pociąga kształtowanie się różnych
wymiarów i poziomów osobowości.
29. [[Wychowanie]] międzykulturowe.
30. Znak, oznaka, symbol
Znak to wszystko jeżeli do niego przywiążemy odpowiednie znaczenie,
działa w określonej grupie, nie musi mieć zabarwień emocjonalnych, może mieć [[charakter]] ujemny lub
pozytywny. Np. pismo, gest, [[czarna]] polewka, sposób chodzenia. Oznaka to [[znak]] przynależności, ma
ona pozytywny wydźwięk, oznacza dobrowolną przynależność do jakiejś grupy. Np. fryzura, sygnety
herbowe. [[Symbol]] to [[znak]] komunikacyjny, ale jest oderwany od przedmiotu, jest umowny, pozwala
zamykać krąg komunikacyjny do osób, które ten [[symbol]] znają. Np. godło, [[znak]] zbiorowości. Znaki,
oznaki i symbole wyznaczają pewien krąg: [[kontekst]] kulturowy- określony sposób znaczenia, ról,
prestiżu, wyrażania emocji, określania wagi sytuacji itp. Poznawany jest w określonej kulturze w
sposób naturalny, drogą socjalizacji, nie zawsze jest uświadamiany, jego naruszenie jest zauważalne.
Kontekst wysoki- ma dużo symboli i cechuje kultury o wysokim stopniu zamknięcia np. kultura
wschodu; [[kontekst]] niski- dominuje [[komunikacja werbalna]] nad pozawerbalną; [[kontekst]] średni-
komunikacja werbalna i pozawerbalna są równe.
31. Swój i obcy. [[Tolerancja]] kulturowa
– uznawanie prawa innych do posiadania własnych
poglądów, wyznawania religii odmiennej od religii przez siebie wyznawanej, nie obejmuje idei
antyhumanitarnych lub zbrodniczych; przeciwieństwo fanatyzmu religijnego. [[Tolerancja]] nie może i
nie musi być oparte na odrzuceniu własnej tożsamości kulturalnej ale jej koniecznym wzbogaceniu i
wszechstronnemu rozwinięciu. Obecnie znacznie większe oburzenie budzi np. niska pozycja, znęcanie
się nad dziećmi, czy w ogóle słabszymi, dręczenie zwierząt, [[przemoc]] co się z tym wiąże na te
zjawiska społeczność ma mniejszą tolerancję.
7

charakterystycznej i powszechnej w danej grupie społecznej prawidłowości zachowań, na oznaczenie
pewnego rodzaju norm społecznych lub reguł wyznaczających określone sposoby postępowania.
Obyczaj reguluje szeroki Kres spraw społ. Doniosłych dla danej grupy pozostających pod strefą
obowiązywania prawa, moralności, religii; naruszenie obyczaju powoduje negatywną relację ze strony
grupy.; ogół obyczajów grupy składa się na jej obyczajowość.
27. Idea wielokulturowości.
-> Idee etniczne -> Idee elementarne; to według Bartiana podstawowe
składniki kultury ludzkiej decydujące o międzykulturowych podobieństwach (zbieżnościach). Idee
elementarne znane także jako Idee podstawowe, powszechne, zasadnicze są tożsame we wszystkich
systemach kulturowych świata ze względu na wspólne dla całej ludzkości pierwotne podłoże i
trwającą nadal jedność psych. W poł. lat 70., wraz z zezwoleniem na imigrację Azjatów, zaczęto
odchodzić od koncepcji „białej Australii”, pojawiła się i zyskiwała popularność idea
wielokulturowości. Wprawdzie już na pocz. lat 50., po wielkim napływie Przybyszów z Europy,
kultura A. wchłonęła wiele elementów nieznanych dotychczas jej wyłącznie anglosaskiemu obliczu;
ale aż do masowego napływu Przybyszów z Azji była to Kultura „białego człowieka”. Obecnie A. jest
krajem daleko posuniętego równouprawnienia ras i narodowości, co gwarantują zarówno ustawy, jak i
praktyka. Rząd finansuje wiele przedsięwzięć oświat. i kult., wspiera aktywność organizacji
pielęgnujących tradycje narodowe.
28. Pojęcie transmisji pokoleniowej.
Pojęcie pokolenia sięga czasów bardzo dawnych ponieważ z
tym pojęciem wiązały się Zasady pierwotnego porządku społecznego i hierarchii. M. Cossancha
wyróżniła 5 znaczeń związanych z pojęciem pokolenia: 1) ogniwa ciągu genealogicznego (ujęcie
biologiczne) 2) ogniwa ciągu kulturowego 3) kategorii osób w podobnym wieku 4) kategorii osób w
określonej fazie życia ( młodość, dojrzałość, starość) 5) kategorii osób stanowiących pokolenie
historyczne. Komunikowanie kultury w wymiarze międzypokoleniowym, przybierające w swych
zaawansowaniach przejawy formy wychowania, wymaga określonych nośników strukturalnych, są
nimi z Reguły specyficzne formy organizacji społecznej. Rozmaite środowiska społeczne są nośnikami
odmiennych programów kulturowych, uczestnictwo w różnych środowiskach wiąże się z
przyswajaniem przez jednostkę różnych elementów kultury co pociąga kształtowanie się różnych
wymiarów i poziomów osobowości.
29. Wychowanie międzykulturowe.
30. Znak, oznaka, symbol
Znak to wszystko jeżeli do niego przywiążemy odpowiednie znaczenie,
działa w określonej grupie, nie musi mieć zabarwień emocjonalnych, może mieć Charakter ujemny lub
pozytywny. Np. pismo, gest, Czarna polewka, sposób chodzenia. Oznaka to Znak przynależności, ma
ona pozytywny wydźwięk, oznacza dobrowolną przynależność do jakiejś grupy. Np. fryzura, sygnety
herbowe. Symbol to Znak komunikacyjny, ale jest oderwany od przedmiotu, jest umowny, pozwala
zamykać krąg komunikacyjny do osób, które ten Symbol znają. Np. godło, Znak zbiorowości. Znaki,
oznaki i symbole wyznaczają pewien krąg: Kontekst kulturowy- określony sposób znaczenia, ról,
prestiżu, wyrażania emocji, określania wagi sytuacji itp. Poznawany jest w określonej kulturze w
sposób naturalny, drogą socjalizacji, nie zawsze jest uświadamiany, jego naruszenie jest zauważalne.
Kontekst wysoki- ma dużo symboli i cechuje kultury o wysokim stopniu zamknięcia np. kultura
wschodu; Kontekst niski- dominuje Komunikacja werbalna nad pozawerbalną; Kontekst średni-
komunikacja werbalna i pozawerbalna są równe.
31. Swój i obcy. Tolerancja kulturowa
– uznawanie prawa innych do posiadania własnych
poglądów, wyznawania religii odmiennej od religii przez siebie wyznawanej, nie obejmuje idei
antyhumanitarnych lub zbrodniczych; przeciwieństwo fanatyzmu religijnego. Tolerancja nie może i
nie musi być oparte na odrzuceniu własnej tożsamości kulturalnej ale jej koniecznym wzbogaceniu i
wszechstronnemu rozwinięciu. Obecnie znacznie większe oburzenie budzi np. niska pozycja, znęcanie
się nad dziećmi, czy w ogóle słabszymi, dręczenie zwierząt, Przemoc co się z tym wiąże na te
zjawiska społeczność ma mniejszą tolerancję.
7
str 7
9. Koncepcja funkcjonalizmu w antropologii.
Koncepcję tę stworzył [[Bronisław]] Malinowski, to
patrzenie z punktu widzenia „po co to jest potrzebne”, każde zachowanie ma czemuś służyć.
Funkcjonalizm opierał się na determinizmie biologicznym – wiązką potrzeb życiowych był człowiek.
Występowała [[teoria]] motywacji, czyli opis zwyczajów i obyczajów od strony roli. Funkcjonaliści
uważali, że każdy [[aspekt]] czy [[dziedzina]] ludzkiej działalności kulturowej rozpatrywać należy na tle
całościowego zaplecza kulturowego w swoich wzajemnych powiązaniach z innymi aspektami kultury.
Pozwala to na ukazanie całościowego charakteru kultury oraz jej funkcjonowania tzn. roli, jaką
spełniają poszczególne wytwory. Pełny opis nawet najprostszej kultury wymaga: długotrwałego
kontaktu z badanym ludem, szczegółowych i żmudnych badań techniką obserwacji uczestniczącej i
swobodnego wywiadu ( [[metoda]] intensywnych badań terenowych). Analiza funkcjonalna nie jest
wynalazkiem antropologii. Wykorzystuje się ją w naukach ścisłych, medycynie, we wszystkich
naukach o zachowaniu. [[Pojęcie]] funkcji w antropologii bywa zwykle rozpatrywane na dwóch
poziomach abstrakcji i celów, jakim służą poszczególne kulturowe [[elementy]] w intencjach ludzi, oraz
ich roli w całokształcie kultury. [[Robert Merton]] nazwał pierwszą jawną, drugą ukrytą. Rozróżnienie to
uznano za użyteczne w antropologii.
10. Rytuał i ceremonia.
Rytuał z łaciny rytualis, czyli obrzędowy. Jest to wyższy następny etap
rozwoju kultu , cechuje go scalenie w [[jeden]] rygorystyczny system bardziej złożony od poprzedniego.
Rytuał to ustalony niezmienny sposób dokonywania czynności kultowych. Ceremonia to uroczysty akt
przebiegający według ustalonego planu, zwykle z zachowaniem tradycyjnych symbolicznych form.
Czynność wykonywana z zaakceptowaniem pewnych form, z ostentacją, namaszczeniem, powagą,
zwykle są to [[obrzędy]] religijne. Każdy rytuał odwołuje się do jakiegoś przekazu światopoglądowego
lub zespołu odrębnych mitów, stanowi taką strukturę organizowaną przez relacją podporządkowania
instrumentalnego, każde działanie rytualne jest podporządkowane działaniom po nim następującym.
Rytuały i ceremonie to zachowania ściśle związane z określonym zespołem idei mogą dotyczyć natury
zła, związku istot ludzkich ze światem duchowym, są to działania oddzielone od społecznej rutyny
życia codziennego, ich „odświętność” jest z góry zakładana.
11. Koncepcja społeczeństwa i jednostki według struktura listów.
Wg nich stosunki społeczne
można rozpatrywać jako rzeczy jest to struktualizacja. Wszystkie układy są zer sobą powiązane w
pewną [[sieć]] i są potrzebne sobie, ma to czemuś służyć. [[Struktura]] grupy nadaje sens i miejsce jednostce
w tej grupie, porządkuje idee.
12. Cechy współczesnej religijności.
Religijność to [[postawa]] jednostki lub grupy społecznej
opierająca się na uznaniu istnienia poza empirycznej (ponad naturalnej) rzeczywistości, przybierająca
różne formy ustosunkowania się do tej rzeczywistości. Do najważniejszych aspektów religijności
zalicza się moralność religijna, samoidentyfikacja religijna, wiedza, praktyka (kult) i doświadczenie
religijne, religijne przekonania oraz [[aspekt]] wspólnotowo- instytucjonalny. Wcześniejsze koncepcje
religii pierwotnej określały ją jako [[zespół]] idei i zachowań związanych z wierzeniami w siły
nadprzyrodzone, tajemnicze i niewytłumaczalne zjawiska, które sprawiają kontrolę nad [[uniwersum]] i
wpływają na [[bieg]] ludzkich spraw. [[Nowe]] definicje miały tendencję do rozszerzenia zakresu tego
pojęcia na wszystkie ideały i wartości, często etycznej natury, którym towarzyszą silne nastawienia
uczuciowe.
Uczucia religijne przypisuje się wszystkim ludziom, niezależnie od tego, czy są członkami
Kościoła, czy wyznawcami jakiejkolwiek wiary religijnej.
We współczesnym ujmowaniu religii zarysowują się dwie tendencje: Właściwa orientacji
materialistycznej- poszukiwanie wyjaśnień zjawisk religijnych w cechach organizacji społ. Oraz w
konfliktach i napięciach życia społ. (ruchy religijne); właściwa orientacjom strukturalistycznym-
podkreślanie niezależności zjawisk życia religijnego do życia społ. (rozumiana we własnych
kategoriach symbolicznych). Współcześnie charakterystyczne dla religii uważa się: 1) wiarę w
jednego Boga lub większą liczbę istot duchowych; 2) działalność kolektywną i większe zgromadzenia
w czasie obrzędów kościelnych w celu wyrażenia kultu i kolektywnych jedności; 3) dążenie do celów
zaakceptowanych przez społeczność; 4) posiadania zespołu wierzeń, z których jedne dotyczą
przeszłości (mity), a drugie współczesnej działalności istot nadprzyrodzonych. Oba typy wierzeń są
3

9. Koncepcja funkcjonalizmu w antropologii.
Koncepcję tę stworzył Bronisław Malinowski, to
patrzenie z punktu widzenia „po co to jest potrzebne”, każde zachowanie ma czemuś służyć.
Funkcjonalizm opierał się na determinizmie biologicznym – wiązką potrzeb życiowych był człowiek.
Występowała Teoria motywacji, czyli opis zwyczajów i obyczajów od strony roli. Funkcjonaliści
uważali, że każdy Aspekt czy Dziedzina ludzkiej działalności kulturowej rozpatrywać należy na tle
całościowego zaplecza kulturowego w swoich wzajemnych powiązaniach z innymi aspektami kultury.
Pozwala to na ukazanie całościowego charakteru kultury oraz jej funkcjonowania tzn. roli, jaką
spełniają poszczególne wytwory. Pełny opis nawet najprostszej kultury wymaga: długotrwałego
kontaktu z badanym ludem, szczegółowych i żmudnych badań techniką obserwacji uczestniczącej i
swobodnego wywiadu ( Metoda intensywnych badań terenowych). Analiza funkcjonalna nie jest
wynalazkiem antropologii. Wykorzystuje się ją w naukach ścisłych, medycynie, we wszystkich
naukach o zachowaniu. Pojęcie funkcji w antropologii bywa zwykle rozpatrywane na dwóch
poziomach abstrakcji i celów, jakim służą poszczególne kulturowe Elementy w intencjach ludzi, oraz
ich roli w całokształcie kultury. Robert Merton nazwał pierwszą jawną, drugą ukrytą. Rozróżnienie to
uznano za użyteczne w antropologii.
10. Rytuał i ceremonia.
Rytuał z łaciny rytualis, czyli obrzędowy. Jest to wyższy następny etap
rozwoju kultu , cechuje go scalenie w Jeden rygorystyczny system bardziej złożony od poprzedniego.
Rytuał to ustalony niezmienny sposób dokonywania czynności kultowych. Ceremonia to uroczysty akt
przebiegający według ustalonego planu, zwykle z zachowaniem tradycyjnych symbolicznych form.
Czynność wykonywana z zaakceptowaniem pewnych form, z ostentacją, namaszczeniem, powagą,
zwykle są to Obrzędy religijne. Każdy rytuał odwołuje się do jakiegoś przekazu światopoglądowego
lub zespołu odrębnych mitów, stanowi taką strukturę organizowaną przez relacją podporządkowania
instrumentalnego, każde działanie rytualne jest podporządkowane działaniom po nim następującym.
Rytuały i ceremonie to zachowania ściśle związane z określonym zespołem idei mogą dotyczyć natury
zła, związku istot ludzkich ze światem duchowym, są to działania oddzielone od społecznej rutyny
życia codziennego, ich „odświętność” jest z góry zakładana.
11. Koncepcja społeczeństwa i jednostki według struktura listów.
Wg nich stosunki społeczne
można rozpatrywać jako rzeczy jest to struktualizacja. Wszystkie układy są zer sobą powiązane w
pewną Sieć i są potrzebne sobie, ma to czemuś służyć. Struktura grupy nadaje sens i miejsce jednostce
w tej grupie, porządkuje idee.
12. Cechy współczesnej religijności.
Religijność to Postawa jednostki lub grupy społecznej
opierająca się na uznaniu istnienia poza empirycznej (ponad naturalnej) rzeczywistości, przybierająca
różne formy ustosunkowania się do tej rzeczywistości. Do najważniejszych aspektów religijności
zalicza się moralność religijna, samoidentyfikacja religijna, wiedza, praktyka (kult) i doświadczenie
religijne, religijne przekonania oraz Aspekt wspólnotowo- instytucjonalny. Wcześniejsze koncepcje
religii pierwotnej określały ją jako Zespół idei i zachowań związanych z wierzeniami w siły
nadprzyrodzone, tajemnicze i niewytłumaczalne zjawiska, które sprawiają kontrolę nad Uniwersum i
wpływają na Bieg ludzkich spraw. Nowe definicje miały tendencję do rozszerzenia zakresu tego
pojęcia na wszystkie ideały i wartości, często etycznej natury, którym towarzyszą silne nastawienia
uczuciowe.
Uczucia religijne przypisuje się wszystkim ludziom, niezależnie od tego, czy są członkami
Kościoła, czy wyznawcami jakiejkolwiek wiary religijnej.
We współczesnym ujmowaniu religii zarysowują się dwie tendencje: Właściwa orientacji
materialistycznej- poszukiwanie wyjaśnień zjawisk religijnych w cechach organizacji społ. Oraz w
konfliktach i napięciach życia społ. (ruchy religijne); właściwa orientacjom strukturalistycznym-
podkreślanie niezależności zjawisk życia religijnego do życia społ. (rozumiana we własnych
kategoriach symbolicznych). Współcześnie charakterystyczne dla religii uważa się: 1) wiarę w
jednego Boga lub większą liczbę istot duchowych; 2) działalność kolektywną i większe zgromadzenia
w czasie obrzędów kościelnych w celu wyrażenia kultu i kolektywnych jedności; 3) dążenie do celów
zaakceptowanych przez społeczność; 4) posiadania zespołu wierzeń, z których jedne dotyczą
przeszłości (mity), a drugie współczesnej działalności istot nadprzyrodzonych. Oba typy wierzeń są
3
str 8
ze sobą ściśle powiązane i stanowią jedną całość; 5) efekty mitologii wykraczają poza dziedzinę
magiczną, dostarczają ludziom systemu wartości oraz zespołu norm dla istniejących jej str.
Czynnościowa przejawiająca się w rytuałach, obrzędach, na wyższym szczeblu w nabożeństwach i
pielgrzymkach; 6) tworzy pewne wzorce postępowania i nakazy moralne, zmieniające się w kodeksy
moralne- dzięki sankcjom nadnaturalnym np. [[lęk]] przed zemstą sił nadprzyrodzonych (ale czasem
łamane są [[zasady]] moralne właśnie w obawie przed taką zemstą); 7) [[organizacja]] religijna stanowi
aspekt organizacyjno- prawny, czyli strukturę scalającą w jedną całość wierzenia i [[obrzędy]] oraz
zespalającą wiernych i kapłanów w instytucję kościoła, określającą ich zachowania i obowiązki.
13. [[Pojęcie]] relatywizmu kulturowego.
To stanowisko metodologiczne w socjologii i historii
postulujące spojrzenie na badane wartości, zjawiska, normy i systemy społeczne z punktu widzenia
kultury określonego społeczeństwa, w której obrębie występuje, nie zaś z punktu widzenia kultury
badacza. Skrajna postać relatywizmu kulturowego zakłada niemożliwość sformułowania ogólnych
praw rozwoju kulturowego społeczeństwa. [[Teoria]] relatywizmu naukowego: przekonanie, że wszelkie
wartości są względne i nie ma żadnych uniwersalnych norm zachowania; przekonanie, że każda
kultura może być zrozumiana jedynie w swoich własnych terminach, ponieważ stanowi ona
niepowtarzalny [[produkt]] konkretnej historii danego ludu. Z tradycji rel. [[kult]] wywodzi się przekonanie
późniejszych strukturalistów szczególnym znaczeniu badań nad językiem dla budowania ogólnej teorii
kultury, a jednocześnie ogromnej roli psychologii w rozumieniu i wyjaśnianiu zjawisk kulturowych.
Wg B. Olszewskiej-Dyoniziak kulturowy [[relatywizm]] – stanowisko, że nie ma uniwersalnych
kryteriów mierzenia i oceny wartości kultury i stopnia jej rozwoju – wszystkie kultury są równie
ważne i powinny być zrozumiane w swoich własnych kategoriach.
14. [[Czynniki]] rozwoju kultury według szkoły kulturowo- historycznej.
W Szkole tej uważano, że
duży wpływ na rozwój kultury mają areały kulturowe, zapożyczenia i dyfuzje, ideału kulturowe, idea
jednego boga i negowały inicjatywę samych ludów w rozwoje. Zdominowana przez niemieckich
kustoszy (XIX i XX) [[szkoła]] austriacko- niemiecka (F. Ratzel, L. Frobernius, B. Ankerman, F.
Graebner) zwana również szkołą kul-hist rozwinęła sposoby badania problemów dyfuzji
(nieświadomego przenikania wzorów) i migracji elementów kulturowych. Koncentrując się na tym
problemie negowano inicjatywę twórczą ludów. Kustosze ci gromadząc eksponaty wytworów i
przedmiotów różnych kultur badali je i porównywali. W tym celu posługiwali się kryteriami: formy,
ilości, ciągłości. Koncepcja schematu rozwoju kultury w drodze dyfuzji (W. Schmidt) to tzw. teoria
kręgów kulturowych: kilka tzw. początkowych kultur zasadniczych rozprzestrzeniało się na
podobieństwo fal na wodzie (po wrzuceniu kamyka) dając początek kulturom wtórnym. Schemat
dotyczy kultur ściśle zlokalizowanych czasowo i przestrzennie a oznacza, że kryteria następczości
form kulturowych są stanowione przez typ gospodarki, org. społ., formy wierzeń i praktyk rel. oraz
typ narzędzi i przedmiotów naturalnych Celem było odtworzenie minionych etapów rozwoju
ludzkości.
15. Mechanizmy spoistości.
Mechanizmy scalające grupę:
1) teren, który zamieszkują; 2) rasa, którą
reprezentują; 3) język, którym się posługują; 4) tradycje, mity (dziedzictwo, selektywny dorobek,
spuścizna jako dorobek nie refleksyjny); 5) [[historia]] i mitologia; 6) [[filozofia]] i religia; 9) [[prawo]] (prawo
obyczajowe- nie wiadomo kiedy powstało, czyli [[czas]] mityczny, kontrola społ. ale brak egzekwowania
formalnego, [[prawo]] wg. Umowy np. karne, administracyjne, zmienne, egzekwowane zewnętrznie.
Zagrożenia:
biologiczne, polityczne, kulturowe (wkrada się przez silną dyfuzję) . Jeśli [[grupa]] czuje się
zagrożona to [[cele wychowania]] będą skierowane na grupę. Ogólne zasady, które wiążą ludzi razem i
łączą ich stałe grupy: 1) [[fakt]] reprodukcji (pokrewieństwo między mężem i żoną, rodzicami i dziećmi)-
klan, ród, [[plemię]] 2) bliskość i sąsiedztwo (istotą życia jest współdziałanie) lokalna grupa, osiedle
wiejskie, miejskie, [[organizacja]] rozproszonych wiosek 3) zasada wyróżniania i integracji jest związana
z fizjologią, anatomią człowieka.
16. Magia.
czyli czarodziejstwo- [[system]] poglądów i zabiegów oparty na przekonaniu, że można
zdobyć władzę nad przyrodą, zmusić ją do działania wg woli człowieka, byle tylko znać środki
odpowiednie do uzyskania lub uniknięcia czegoś. Zdaniem [[Kinga]] Frazera i [[Huberta]] [[magia]] była
najwcześniejszą fazą rozwoju religii. [[Magia]] była pierwszą formą kontroli nad światem, pierwszym
4

ze sobą ściśle powiązane i stanowią jedną całość; 5) efekty mitologii wykraczają poza dziedzinę
magiczną, dostarczają ludziom systemu wartości oraz zespołu norm dla istniejących jej str.
Czynnościowa przejawiająca się w rytuałach, obrzędach, na wyższym szczeblu w nabożeństwach i
pielgrzymkach; 6) tworzy pewne wzorce postępowania i nakazy moralne, zmieniające się w kodeksy
moralne- dzięki sankcjom nadnaturalnym np. Lęk przed zemstą sił nadprzyrodzonych (ale czasem
łamane są Zasady moralne właśnie w obawie przed taką zemstą); 7) Organizacja religijna stanowi
aspekt organizacyjno- prawny, czyli strukturę scalającą w jedną całość wierzenia i Obrzędy oraz
zespalającą wiernych i kapłanów w instytucję kościoła, określającą ich zachowania i obowiązki.
13. Pojęcie relatywizmu kulturowego.
To stanowisko metodologiczne w socjologii i historii
postulujące spojrzenie na badane wartości, zjawiska, normy i systemy społeczne z punktu widzenia
kultury określonego społeczeństwa, w której obrębie występuje, nie zaś z punktu widzenia kultury
badacza. Skrajna postać relatywizmu kulturowego zakłada niemożliwość sformułowania ogólnych
praw rozwoju kulturowego społeczeństwa. Teoria relatywizmu naukowego: przekonanie, że wszelkie
wartości są względne i nie ma żadnych uniwersalnych norm zachowania; przekonanie, że każda
kultura może być zrozumiana jedynie w swoich własnych terminach, ponieważ stanowi ona
niepowtarzalny Produkt konkretnej historii danego ludu. Z tradycji rel. Kult wywodzi się przekonanie
późniejszych strukturalistów szczególnym znaczeniu badań nad językiem dla budowania ogólnej teorii
kultury, a jednocześnie ogromnej roli psychologii w rozumieniu i wyjaśnianiu zjawisk kulturowych.
Wg B. Olszewskiej-Dyoniziak kulturowy Relatywizm – stanowisko, że nie ma uniwersalnych
kryteriów mierzenia i oceny wartości kultury i stopnia jej rozwoju – wszystkie kultury są równie
ważne i powinny być zrozumiane w swoich własnych kategoriach.
14. Czynniki rozwoju kultury według szkoły kulturowo- historycznej.
W Szkole tej uważano, że
duży wpływ na rozwój kultury mają areały kulturowe, zapożyczenia i dyfuzje, ideału kulturowe, idea
jednego boga i negowały inicjatywę samych ludów w rozwoje. Zdominowana przez niemieckich
kustoszy (XIX i XX) Szkoła austriacko- niemiecka (F. Ratzel, L. Frobernius, B. Ankerman, F.
Graebner) zwana również szkołą kul-hist rozwinęła sposoby badania problemów dyfuzji
(nieświadomego przenikania wzorów) i migracji elementów kulturowych. Koncentrując się na tym
problemie negowano inicjatywę twórczą ludów. Kustosze ci gromadząc eksponaty wytworów i
przedmiotów różnych kultur badali je i porównywali. W tym celu posługiwali się kryteriami: formy,
ilości, ciągłości. Koncepcja schematu rozwoju kultury w drodze dyfuzji (W. Schmidt) to tzw. teoria
kręgów kulturowych: kilka tzw. początkowych kultur zasadniczych rozprzestrzeniało się na
podobieństwo fal na wodzie (po wrzuceniu kamyka) dając początek kulturom wtórnym. Schemat
dotyczy kultur ściśle zlokalizowanych czasowo i przestrzennie a oznacza, że kryteria następczości
form kulturowych są stanowione przez typ gospodarki, org. społ., formy wierzeń i praktyk rel. oraz
typ narzędzi i przedmiotów naturalnych Celem było odtworzenie minionych etapów rozwoju
ludzkości.
15. Mechanizmy spoistości.
Mechanizmy scalające grupę:
1) teren, który zamieszkują; 2) rasa, którą
reprezentują; 3) język, którym się posługują; 4) tradycje, mity (dziedzictwo, selektywny dorobek,
spuścizna jako dorobek nie refleksyjny); 5) Historia i mitologia; 6) Filozofia i religia; 9) Prawo (prawo
obyczajowe- nie wiadomo kiedy powstało, czyli Czas mityczny, kontrola społ. ale brak egzekwowania
formalnego, Prawo wg. Umowy np. karne, administracyjne, zmienne, egzekwowane zewnętrznie.
Zagrożenia:
biologiczne, polityczne, kulturowe (wkrada się przez silną dyfuzję) . Jeśli Grupa czuje się
zagrożona to Cele wychowania będą skierowane na grupę. Ogólne zasady, które wiążą ludzi razem i
łączą ich stałe grupy: 1) Fakt reprodukcji (pokrewieństwo między mężem i żoną, rodzicami i dziećmi)-
klan, ród, Plemię 2) bliskość i sąsiedztwo (istotą życia jest współdziałanie) lokalna grupa, osiedle
wiejskie, miejskie, Organizacja rozproszonych wiosek 3) zasada wyróżniania i integracji jest związana
z fizjologią, anatomią człowieka.
16. Magia.
czyli czarodziejstwo- System poglądów i zabiegów oparty na przekonaniu, że można
zdobyć władzę nad przyrodą, zmusić ją do działania wg woli człowieka, byle tylko znać środki
odpowiednie do uzyskania lub uniknięcia czegoś. Zdaniem Kinga Frazera i Huberta Magia była
najwcześniejszą fazą rozwoju religii. Magia była pierwszą formą kontroli nad światem, pierwszym
4
str 9
stopniem ludzkiego poznania, z którego powoli wyrosły dwa zjawiska: [[nauka]] i religia. Wierzący
przede wszystkim oczekują od swojej religii pomocy magicznej, interwencji w sprawach dnia
codziennego. Właśnie w tych oczekiwaniach kryje się przyciągająca siła wszystkich religii. Obrzędy
magiczne i całą [[magia]] to przede wszystkim [[fakty]] należące do tradycji. [[Magia]] to [[zespół]] działań
zasadniczo pozaempirycznych, symboliczny, których celem jest bezpośrednie osiągnięcie w
naturalnym lub społecznym otoczeniu człowieka pożądanych skutków, niemożliwych do realizacji
przez samo tylko działanie praktyczne. [[Magia]] może dotyczyć wszystkich dziedzin życia. Jest formą
działania i myślenia zajmującą zasadnicze miejsce w kulturze duchowej wszystkich społeczeństw
przedpiśmiennych w specyficznych sytuacjach pojawia się też w społeczeństwach nowoczesnych.
17. [[Czynniki]] narodowotwórcze
to [[społeczeństwo]] związane jednością pochodzenia, języka, kultury,
tradycji politycznej i geograficznego obszaru zamieszkania. Pełne uświadomienia odrębności
narodowej u poszczególnych ludów występuje dopiero w czasach najnowszych. Wspólnota
pochodzenia jest bardzo ważnym czynnikiem w kształtowaniu się narodu. [[Język]] często ma znaczenie
decydujące w kształtowaniu narodowości, choć mamy również narody posługujące się wieloma
językami.
18. [[Rola]] religii w kulturze.
Religia to [[zespół]] wierzeń dotyczących świata, ludzkości i człowieka,
związanych z nimi zachowań oraz form organizacji społecznej. Przedmiotem czci są najczęściej
przemożne siły natury, przyrody, siły witalne lub bóstwa transcendentalne. Szczytowe formy wierzeń
religijnych wyrażają się w wierze jednego boga (monoteizm). Rozwój religii wiąże się ściśle z
rozwojem kultury od pradziejów do czasów dzisiejszych. [[Religia]] pełni rolę [[uniwersum]] i norm
postępowania, których źródła tkwią w mitycznych praprzodkach pełniąc istotną rolę poznawczą,
integracyjną, normatywną. Rolę religii można określić jako niejednoznaczną. Badaczy religii nie
interesuje kwestia prawdziwości czy fałszywości wierzeń religijnych, zwracając uwagę na jej
społeczne funkcje oraz psychologiczne źródła współcześnie religia bazuje na myśleniu symbolicznym.
Pełniąc ideę w życiu człowieka bardzo doniosłą, co [[rozum]] analityczny i dyskursywny. Myślenie
symboliczne zaczęto uważać za równoważne do myśli naukowej i racjonalnej, za głębszy, sięgający
istoty zjawisk i sposób poznania.
19. [[Patriotyzm]] i jego odmiany.
To umiłowanie ojczyzny, zdolność poświęcania się dla niej,
stawianie [[dobra]] swego kraju ponad partykularne interesy własne i własnej klasy, partii, profesji itd., w
niektórych sytuacjach historycznych także określenie orientacji polit.; [[postawa]] społeczno- polityczna
oparta na zasadach miłości i przywiązania do ojczyzny; wiąże się z internacjonalizmem,
przeciwieństwo nacjonalizmu i kosmopolityzmu.
20. Kody pozawerbalne.
To sposób komunikowania, to kinetyka i proksenika – każdy człowiek może
odczytywać [[informacje]] przekazywane nie bezpośrednio ze środowiska kulturowego. . Znaki
pozawerbalne stanowią kod stanowiący czasami decyzje o życiu i śmierci. Do takiego kodu zaliczyć
możemy również pismo. Badacze dowiedli, że nie tylko [[człowiek]] posługuje się znakami, czynią to
również zwierzęta, rośliny, grzyby. Pasjonującą rzeczą jest wiedzieć, jak to się dzieje, że dana rzecz
może przekazywać [[informacje]] inne od tej, jak jest w samej istocie czyli komunikować czymś, co jest
zawarte poza nią. Prawidłowe odczytywanie znacznie przyczynia się do pogłębienia wzajemnego
rozumienia między ludźmi, ale także odkrycia wielu tajemnic przyrody.
21. Zabawa jako źródło kultury.
Zabawa pełni funkcje społeczne jest źródłem twórczości i
innowacji zabawa to naturalna [[potrzeba]] człowieka, jest ona poważna uczy reguł gry, które później
przenosimy na życie codzienne. Zabawa to nie [[kultura]] to tylko źródło kultury. Zabawa sublimuje się
w literaturze, muzyce i plastyce. Zabawa nie daje efektu wymiernego i jest czynnością przynoszącą
satysfakcję. Pełni funkcje społeczne; jest źródłem twórczości i innowacji; jest bezinteresowna.
Zabawa nie jest cechą typowo ludzką, ponieważ bawią się też [[zwierzęta]] W zabawie uczą się reguł i
nie wolno ich łamać. Zabawa nie może być głupia- nie może przekroczyć reguł które ustaliła grupa;
jest poważna- muszą być przestrzegana reguły, ma ramy czasowe, jest na określonej przestrzeni,
wymaga zgody bawiących się i przestrzegania zasad. Ustalamy konwencję zabawy. Typy zabaw: gry-
szczególny typ; mają twarde reguły, które obowiązują od początku do końca i nie wolno ich zmieniać;
5

stopniem ludzkiego poznania, z którego powoli wyrosły dwa zjawiska: Nauka i religia. Wierzący
przede wszystkim oczekują od swojej religii pomocy magicznej, interwencji w sprawach dnia
codziennego. Właśnie w tych oczekiwaniach kryje się przyciągająca siła wszystkich religii. Obrzędy
magiczne i całą Magia to przede wszystkim Fakty należące do tradycji. Magia to Zespół działań
zasadniczo pozaempirycznych, symboliczny, których celem jest bezpośrednie osiągnięcie w
naturalnym lub społecznym otoczeniu człowieka pożądanych skutków, niemożliwych do realizacji
przez samo tylko działanie praktyczne. Magia może dotyczyć wszystkich dziedzin życia. Jest formą
działania i myślenia zajmującą zasadnicze miejsce w kulturze duchowej wszystkich społeczeństw
przedpiśmiennych w specyficznych sytuacjach pojawia się też w społeczeństwach nowoczesnych.
17. Czynniki narodowotwórcze
to Społeczeństwo związane jednością pochodzenia, języka, kultury,
tradycji politycznej i geograficznego obszaru zamieszkania. Pełne uświadomienia odrębności
narodowej u poszczególnych ludów występuje dopiero w czasach najnowszych. Wspólnota
pochodzenia jest bardzo ważnym czynnikiem w kształtowaniu się narodu. Język często ma znaczenie
decydujące w kształtowaniu narodowości, choć mamy również narody posługujące się wieloma
językami.
18. Rola religii w kulturze.
Religia to Zespół wierzeń dotyczących świata, ludzkości i człowieka,
związanych z nimi zachowań oraz form organizacji społecznej. Przedmiotem czci są najczęściej
przemożne siły natury, przyrody, siły witalne lub bóstwa transcendentalne. Szczytowe formy wierzeń
religijnych wyrażają się w wierze jednego boga (monoteizm). Rozwój religii wiąże się ściśle z
rozwojem kultury od pradziejów do czasów dzisiejszych. Religia pełni rolę Uniwersum i norm
postępowania, których źródła tkwią w mitycznych praprzodkach pełniąc istotną rolę poznawczą,
integracyjną, normatywną. Rolę religii można określić jako niejednoznaczną. Badaczy religii nie
interesuje kwestia prawdziwości czy fałszywości wierzeń religijnych, zwracając uwagę na jej
społeczne funkcje oraz psychologiczne źródła współcześnie religia bazuje na myśleniu symbolicznym.
Pełniąc ideę w życiu człowieka bardzo doniosłą, co Rozum analityczny i dyskursywny. Myślenie
symboliczne zaczęto uważać za równoważne do myśli naukowej i racjonalnej, za głębszy, sięgający
istoty zjawisk i sposób poznania.
19. Patriotyzm i jego odmiany.
To umiłowanie ojczyzny, zdolność poświęcania się dla niej,
stawianie Dobra swego kraju ponad partykularne interesy własne i własnej klasy, partii, profesji itd., w
niektórych sytuacjach historycznych także określenie orientacji polit.; Postawa społeczno- polityczna
oparta na zasadach miłości i przywiązania do ojczyzny; wiąże się z internacjonalizmem,
przeciwieństwo nacjonalizmu i kosmopolityzmu.
20. Kody pozawerbalne.
To sposób komunikowania, to kinetyka i proksenika – każdy człowiek może
odczytywać Informacje przekazywane nie bezpośrednio ze środowiska kulturowego. . Znaki
pozawerbalne stanowią kod stanowiący czasami decyzje o życiu i śmierci. Do takiego kodu zaliczyć
możemy również pismo. Badacze dowiedli, że nie tylko Człowiek posługuje się znakami, czynią to
również zwierzęta, rośliny, grzyby. Pasjonującą rzeczą jest wiedzieć, jak to się dzieje, że dana rzecz
może przekazywać Informacje inne od tej, jak jest w samej istocie czyli komunikować czymś, co jest
zawarte poza nią. Prawidłowe odczytywanie znacznie przyczynia się do pogłębienia wzajemnego
rozumienia między ludźmi, ale także odkrycia wielu tajemnic przyrody.
21. Zabawa jako źródło kultury.
Zabawa pełni funkcje społeczne jest źródłem twórczości i
innowacji zabawa to naturalna Potrzeba człowieka, jest ona poważna uczy reguł gry, które później
przenosimy na życie codzienne. Zabawa to nie Kultura to tylko źródło kultury. Zabawa sublimuje się
w literaturze, muzyce i plastyce. Zabawa nie daje efektu wymiernego i jest czynnością przynoszącą
satysfakcję. Pełni funkcje społeczne; jest źródłem twórczości i innowacji; jest bezinteresowna.
Zabawa nie jest cechą typowo ludzką, ponieważ bawią się też Zwierzęta W zabawie uczą się reguł i
nie wolno ich łamać. Zabawa nie może być głupia- nie może przekroczyć reguł które ustaliła grupa;
jest poważna- muszą być przestrzegana reguły, ma ramy czasowe, jest na określonej przestrzeni,
wymaga zgody bawiących się i przestrzegania zasad. Ustalamy konwencję zabawy. Typy zabaw: gry-
szczególny typ; mają twarde reguły, które obowiązują od początku do końca i nie wolno ich zmieniać;
5
str 10
wszelkie zmiany spowodowane międzykulturową wymianą czyli przepływem treści pomiędzy kulturą.
Dyfuzja- przenikanie [[cech]] kulturowych z jednej kultury do drugiej (zapożyczenie). W tradycyjnym
podejściu dyfuzjonistycznym nie interesowano się mechanizmami społecznymi towarzyszącymi
przepływami treści kulturowych.
6. [[Religia]] i ideologia.
Religia to [[system]] wierzeń i praktyk przyjętych w danej społeczności,
określający relację jednostek do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej.
Relacja jednostki do [[sacrum]] koncentruje się wokół poczucia świętości chęci zbliżenia się do sacrum,
poczucia lęku, dystansu wobec niego. Badaniem religii zajmują się: religioznawstwo, [[filozofia]] religii,
socjologia religii, [[psychologia]] religii, [[geografia]] religii. Religie dzieli się: na narralne i objawione; ze
względu na to, jak pojmują istotę boską: monoteizm, politeizm, henoteizm, panteizm; ze względu na
zasięg oddziaływania religii: [[religie]] uniwersalistyczne, narodowe, plemienne. Obecnie na świecie
istnieje ponad 4000 różnych wyznań. Około 14% całej populacji nie przyznaje się do żadnej wiary. Do
religii największych pod względem [[liczby]] wyznawców należą: chrześcijaństwo 33%, [[islam]] 22%,
hinduizm 15%, [[buddyzm]] 6%, chińskie [[religie]] tradycyjne 4%, religie pierwotne 4%. Problemem jest
zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizm. Niektórzy zaliczają do ruchów
parareligijnych także ruchy społeczne stawiających wysokie wymagania, wymagające podzielania
pewnych przekonań oraz powodujące, że wokół nich koncentruje się życie ich członków.
7. [[Pojęcie]] areałów kulturowych.
Areały kulturowe termin wprowadzony przez szkołę kulturowo-
historyczną, to obszary na których występują takie a nie inne rzeczy, uważali, że źródłem i dynamiką
rozwoju jest [[handel]] i wojny. +Pojęcie to wypracował Clark Wissler. Początkowo chodziło o zmianę
sposobu ekspozycji eksponatów muzealnych dot. [[Indian]] amer. Uważał, że powinny one być
pogrupowane wg Kryterium językowego, ale wg Wyróżnionych przez etnografa regionów
charakteryzujących się występowaniem w ich obrębie podobnych kultur. Wissler nie próbował
wyjaśnić jaka była przyczyna tych podobieństw wskazywał jedynie na historyczny [[fakt]] dyfuzji oraz
wspólne podstawy egzystencji. [[Teoria]] areałów dotyczy w zasadzie tylko kultur zasiedziałych,
sąsiadujących ze sobą od dawna, nie zaś tych, które znalazły się obok siebie niedawno, np. w wyniku
najazdu. Miała znaczenie dla amerykańskiej antropologii kulturowej – przypieczętowała załamanie
ewolucjonizmu, ugruntowując kierunek historyczno – dyfuzjonistyczny. Głównym założeniem tej
teorii było stwierdzenie, że [[dyfuzja]] elementów kulturowych następuje koncentrycznie. Wissler nie
próbował wyjaśnić jaka była przyczyna podobieństw, wskazywał na historyczny [[fakt]] dyfuzji oraz
wspólne podstawach egzystencji dokonał podziału kultur obu Ameryk. Wyróżniał tam: obszar
polowania na karibu, [[obszar]] uprawy bizonów, [[obszar]] uprawy manioku oraz [[obszar]] guancco, region
łososia, [[obszar]] uprawy kukurydzy itp. Później przeszedł do tej klasyfikacji opartej na wspólnych
podstawach egzystencji do klasyfikacji opartej na wspólnych cechach kulturowych.
8. Kody komunikacji.
Badanie systemów komunikowania się w kulturze, a w tym badanie systemu
znaków; kody to komunikowanie się w pośredni lub bezpośredni sposób. Nadawcą lub odbiorcą
informacji jest społeczność. Komunikowanie należy do naszego obiegowego zasobu intelektualnego.
Akt wymiany stał się aktem komunikowania. Podejście do kultury jako [[system]] znaków, a następnie do
systemu komunikowania się. Kod formułowany jest przez nadawcę, a partycypowany przez odbiorcę
komunikatu. Przez kod należy rozumieć [[zbiór]] symboli wraz z regułami określającymi sposób ich
użycia. Kodem , którymi się wszyscy posługujemy jest język. Sam język nie jest jednym kodem z
jakiego korzystamy komunikując się z innymi ludźmi. O istnieniu kodu można mówić w przypadku
symboli, matematycznych, znaków drogowych, a nawet w niektórych przypadkach posługiwaniem się
przez człowieka ciałem np. [[ruch]] głową ozn. Zgodę lub negację. Kody dzielimy na werbalne do
których zaliczamy mowę ludzką odbywającą się między odbiorcą a nadawcą i kody pozawerbalne:
symbole matematyczne, [[znaki drogowe]] itp. [[Znaki]] pozawerbalne stanowią kod stanowiący czasami
decyzje o życiu i śmierci. Do takiego kodu zaliczyć możemy również pismo. Badacze dowiedli, że nie
tylko [[człowiek]] posługuje się znakami, czynią to również zwierzęta, rośliny, grzyby. Pasjonującą
rzeczą jest wiedzieć, jak to się dzieje, że dana [[rzecz]] może przekazywać [[informacje]] inne od tej, jak jest
w samej istocie czyli komunikować czymś, co jest zawarte poza nią. Prawidłowe odczytywanie
znacznie przyczynia się do pogłębienia wzajemnego rozumienia między ludźmi, ale także odkrycia
wielu tajemnic przyrody.
2

wszelkie zmiany spowodowane międzykulturową wymianą czyli przepływem treści pomiędzy kulturą.
Dyfuzja- przenikanie Cech kulturowych z jednej kultury do drugiej (zapożyczenie). W tradycyjnym
podejściu dyfuzjonistycznym nie interesowano się mechanizmami społecznymi towarzyszącymi
przepływami treści kulturowych.
6. Religia i ideologia.
Religia to System wierzeń i praktyk przyjętych w danej społeczności,
określający relację jednostek do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej.
Relacja jednostki do Sacrum koncentruje się wokół poczucia świętości chęci zbliżenia się do sacrum,
poczucia lęku, dystansu wobec niego. Badaniem religii zajmują się: religioznawstwo, Filozofia religii,
socjologia religii, Psychologia religii, Geografia religii. Religie dzieli się: na narralne i objawione; ze
względu na to, jak pojmują istotę boską: monoteizm, politeizm, henoteizm, panteizm; ze względu na
zasięg oddziaływania religii: Religie uniwersalistyczne, narodowe, plemienne. Obecnie na świecie
istnieje ponad 4000 różnych wyznań. Około 14% całej populacji nie przyznaje się do żadnej wiary. Do
religii największych pod względem Liczby wyznawców należą: chrześcijaństwo 33%, Islam 22%,
hinduizm 15%, Buddyzm 6%, chińskie Religie tradycyjne 4%, religie pierwotne 4%. Problemem jest
zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizm. Niektórzy zaliczają do ruchów
parareligijnych także ruchy społeczne stawiających wysokie wymagania, wymagające podzielania
pewnych przekonań oraz powodujące, że wokół nich koncentruje się życie ich członków.
7. Pojęcie areałów kulturowych.
Areały kulturowe termin wprowadzony przez szkołę kulturowo-
historyczną, to obszary na których występują takie a nie inne rzeczy, uważali, że źródłem i dynamiką
rozwoju jest Handel i wojny. +Pojęcie to wypracował Clark Wissler. Początkowo chodziło o zmianę
sposobu ekspozycji eksponatów muzealnych dot. Indian amer. Uważał, że powinny one być
pogrupowane wg Kryterium językowego, ale wg Wyróżnionych przez etnografa regionów
charakteryzujących się występowaniem w ich obrębie podobnych kultur. Wissler nie próbował
wyjaśnić jaka była przyczyna tych podobieństw wskazywał jedynie na historyczny Fakt dyfuzji oraz
wspólne podstawy egzystencji. Teoria areałów dotyczy w zasadzie tylko kultur zasiedziałych,
sąsiadujących ze sobą od dawna, nie zaś tych, które znalazły się obok siebie niedawno, np. w wyniku
najazdu. Miała znaczenie dla amerykańskiej antropologii kulturowej – przypieczętowała załamanie
ewolucjonizmu, ugruntowując kierunek historyczno – dyfuzjonistyczny. Głównym założeniem tej
teorii było stwierdzenie, że Dyfuzja elementów kulturowych następuje koncentrycznie. Wissler nie
próbował wyjaśnić jaka była przyczyna podobieństw, wskazywał na historyczny Fakt dyfuzji oraz
wspólne podstawach egzystencji dokonał podziału kultur obu Ameryk. Wyróżniał tam: obszar
polowania na karibu, Obszar uprawy bizonów, Obszar uprawy manioku oraz Obszar guancco, region
łososia, Obszar uprawy kukurydzy itp. Później przeszedł do tej klasyfikacji opartej na wspólnych
podstawach egzystencji do klasyfikacji opartej na wspólnych cechach kulturowych.
8. Kody komunikacji.
Badanie systemów komunikowania się w kulturze, a w tym badanie systemu
znaków; kody to komunikowanie się w pośredni lub bezpośredni sposób. Nadawcą lub odbiorcą
informacji jest społeczność. Komunikowanie należy do naszego obiegowego zasobu intelektualnego.
Akt wymiany stał się aktem komunikowania. Podejście do kultury jako System znaków, a następnie do
systemu komunikowania się. Kod formułowany jest przez nadawcę, a partycypowany przez odbiorcę
komunikatu. Przez kod należy rozumieć Zbiór symboli wraz z regułami określającymi sposób ich
użycia. Kodem , którymi się wszyscy posługujemy jest język. Sam język nie jest jednym kodem z
jakiego korzystamy komunikując się z innymi ludźmi. O istnieniu kodu można mówić w przypadku
symboli, matematycznych, znaków drogowych, a nawet w niektórych przypadkach posługiwaniem się
przez człowieka ciałem np. Ruch głową ozn. Zgodę lub negację. Kody dzielimy na werbalne do
których zaliczamy mowę ludzką odbywającą się między odbiorcą a nadawcą i kody pozawerbalne:
symbole matematyczne, Znaki drogowe itp. Znaki pozawerbalne stanowią kod stanowiący czasami
decyzje o życiu i śmierci. Do takiego kodu zaliczyć możemy również pismo. Badacze dowiedli, że nie
tylko Człowiek posługuje się znakami, czynią to również zwierzęta, rośliny, grzyby. Pasjonującą
rzeczą jest wiedzieć, jak to się dzieje, że dana Rzecz może przekazywać Informacje inne od tej, jak jest
w samej istocie czyli komunikować czymś, co jest zawarte poza nią. Prawidłowe odczytywanie
znacznie przyczynia się do pogłębienia wzajemnego rozumienia między ludźmi, ale także odkrycia
wielu tajemnic przyrody.
2
Pobierz prace (Do pobrania wymagana jest odpowiednia ilość punktów)
  1. doc doc Pobierz wersję oryginalną
Portal Zgapa.pl nie jest odpowiedzialny za treści materiałów w tym także komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.
Inne Wypracowania znajdziesz na tej stronie