XVII w. n.e.
(ok. 1636-ok. 1701), polski pami?tnikarz. 1656-1667 s?u?y? w wojsku, m.in. pod komend? S. Czarnieckiego, walcz?c ze Szwedami, W?grami, Rosjanami i bior?c udzia? w wyprawie do Danii.
Od 1667 zaj?? si? gospodarowaniem w niewielkim maj?tku w Krakowskiem. 1672 dowodzi? oddzia?em pospolitego ruszenia przeciwko Turkom. By? pieniaczem i awanturnikiem procesuj?cym si? nieustannie, pi?ciokrotnie skazanym na banicj?, a w 1700 na infami?. Swe s?ynne pami?tniki spisa? prawdopodobnie 1690-1695. Zyska?y one miano najwybitniejszego utworu pami?tnikarskiego literatury staropolskiej.
Zosta?y wydane dopiero w 1836 przez E. Raczy?skiego na podstawie uszkodzonego r?kopisu. Stanowi? znakomity dokument szlacheckiej obyczajowo?ci i mentalno?ci w XVII w. Pasek opisuje tak?e zdarzenia historyczne z lat 1656-1688, np. wojn? polsko-szwedzk? (szczególnie zas?ugi S. Czarnieckiego), wojn? z Moskw?, rokosz Lubomirskiego, odsiecz wiede?sk? Jana III Sobieskiego (wg cudzych relacji).
Prezentuje si? jako zdecydowany zwolennik przywilejów i swobód szlacheckich, krytycznie nastawiony do magnatów. Relacja Paska jest barwna, pe?na anegdot i przygód, ??czy elementy autobiografii i wspomnie?, zbli?aj?c si? do formy powie?ci historyczno-obyczajowej.
Pos?uguje si? cz?sto tzw. makaronizmami (mieszanin? s?ów i wyra?e? polskich oraz ?aci?skich). Pami?tniki Paska wywar?y du?y wp?yw na literatur? XIX w., m.in. na: A. Mickiewicza, J. S?owackiego, Z. Krasi?skiego, J.I. Kraszewskiego, H. Sienkiewicza.
