Czytaj więcej"/> Drukuj
Rodnik to cząsteczka posiadająca jeden lub więcej wolnych, niesparowanych elektronów.
Większość elektronów w atomach i cząsteczkach występuje parami (po dwa na każdym orbitalu). Gdy zdarzy się, że jakiś elektron nie ma "pary", jego orbital bardzo chętnie przyjmuje "kolegę" ze swojego otoczenia - zwykle od jakiegoś innego atomu lub cząsteczki.
Rodniki są obojętne elektrycznie i bardzo reaktywne. Prawie każdy rodnik, niezależnie od swojej struktury, może łatwo reagować z dowolnym innym rodnikiem, dlatego zazwyczaj niemal zaraz po powstaniu reagują same z sobą na skutek czego ich stężenie w środowisku reakcji chemicznej jest zazwyczaj bardzo niskie.
Najprostszym rodnikiem jest "goły" atom wodoru, który składa się z protonu i właśnie jednego, niesparowanego elektronu. Średni czas życia rodnika wodorowego, w gazowym wodorze w temp. pokojowej to ok. 2.5 nanosekundy - co oznacza że mniej więcej tyle czasu mija od "narodzin" tego rodnika do jego "śmierci" polegającej na zderzeniu z drugim rodnikiem i powstaniu zwykłej cząsteczki wodoru: H2. Czasy życia rodników i ich reaktywność zależą od ich struktury. Czym są bardziej przestrzennie rozbudowane i lepiej stabilizowane przez grupy elektrofilowe tym ich czas życia się wydłuża a reaktywość spada.
Rodniki są często centrami aktywnymi wielu reakcji chemicznych takich jak np: polimeryzacja wolnorodnikowa oraz występują w minimalnych stężeniach w cytoplazmie komórek organizmów żywych, gdzie ich stężenie jest jednak ściśle kontrolowane.
Rodniki powstają na skutek homolitycznego rozpadu wiązań chemicznych, tj. takiego w wyniku którego przy obu połowach rozerwanej cząsteczki zostaje po jednym z elektronów, które wcześniej tworzyły owo wiązanie. Może ono następować pod wpływem naświetlania gazów lub cieczy światłem ultrafioletowym, promieniowaniem rentgenowskim lub przez bombardowanie elektronami, oraz w wyniku niektórych reakcji redoks a także w wyniku termicznego rozpadu takich związków jak np: nadtlenki lub sole diazoniowe.
Typowy przykład reakcji, w wyniku której powstają rodniki to np. rozpad cząsteczek tlenu O2 pod wpływem działania światła ultrafioletowego.
Rodniki odgrywają dość ważną rolę w przebiegu wielu reakcji chemicznych, zarówno o znaczeniu biologicznym jak i przemysłowym.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-10-30 20:41:07