Czytaj więcej"/> Drukuj
Województwo - jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce, od 1990 jednostka zasadniczego podziału terytorialnego dla administracji rządowej, od 1999 r. także jednostka samorządu terytorialnego.
Podział kraju na województwa ma swoje korzenie w okresie rozbicia dzielnicowego, stąd ich zróżnicowanie pod względem wielkości w czasach I Rzeczpospolitej. Pierwsze województwa powstawały na przełomie XIV i XV w.
Liczba województw: (w czasach Księstwa Warszawskiego zamiast województw istniały departamenty) (w latach 1837-1915 zamiast województw w Królestwie Polskim istniały gubernie) (Wielkie Księstwo Poznańskie, a później Prowincja Poznańska podzielone były na rejencje)

Stan aktualny - 16 województw

Województwo -
1999

Reforma administracyjna, która weszła w życie 1 stycznia 1999, ustanowiła 16 nowych województw. Celem tej reformy było utworzenie większych regionów, które mogłyby konkurować z innymi regionami po wstąpieniu do Unii Europejskiej (
Wprowadzeniu nowego podziału na województwa towarzyszyły liczne dyskusje. Niektóre projekty zakładały utworzenie mniejszej liczby województw (najczęściej mówiło się o 12 nowych województwach). Nieco mniej zwolenników miały projekty utworzenia 25 województw lub pozostawienia dotychczasowego podziału na 49 województw. Liczne protesty społeczne, m.in. w Opolu czy Kielcach, doprowadziły do utworzenia większej liczby jednostek. Natomiast w dwóch województwach zdecydowano się na rozdzielenie siedzib wojewodów i sejmików wojewódzkich. Także obecnie pojawiają się głosy żądające utworzenia nowych województw, np. województwa środkowopomorskiego.
 


Podział na województwa od 1999
kod tab.
rej.
województwo miasto
wojewódzkie
powierzchnia
km²
ludność
(31 XII 2003)
02 D dolnośląskie Wrocław 19 947,76 2 898 313
04 C kujawsko-pomorskie Bydgoszcz¹
Toruń²
17 969,72 2 068 142
06 L lubelskie Lublin 25 114,48 2 191 172
08 F lubuskie Gorzów Wielkopolski¹
Zielona Góra²
13 984,44 1 008 786
10 E łódzkie Łódź 18 219,11 2 597 094
12 K małopolskie Kraków 15 144,10 3 252 949
14 W mazowieckie Warszawa 35 597,80 5 135 732
16 O opolskie Opole 9 412,47 1 055 667
18 R podkarpackie Rzeszów 17 926,28 2 097 248
20 B podlaskie Białystok 20 179,58 1 205 117
22 G pomorskie Gdańsk 18 292,88 2 188 918
24 S śląskie Katowice 12 294,04 4 714 982
26 T świętokrzyskie Kielce 11 672,34 1 291 598
28 N warmińsko-mazurskie Olsztyn 24 202,95 1 428 885
30 P wielkopolskie Poznań 29 825,59 3 359 932
32 Z zachodniopomorskie Szczecin 22 901,48 1 696 073
(¹) - siedziba wojewody, (²) - siedziba sejmiku wojewódzkiego

Województwa Królestwa Polskiego (do 1816 r. - departamenty) 1815-1837:

Od 1837 r. Królestwo Polskie dzieliło się na gubernie

Województwa w okresie międzywojennym (1918-1939)

2 sierpnia 1919 uchwałą sejm podzielił terytorium byłego Królestwa Polskiego na 5 województw, a dla Warszawy przewidział odrębną jednostkę administracyjną: W ciągu następnych kilku lat dodano kolejnych 11 województw z ziem pozostałych zaborów: Województwa z podziałem na powiaty -
 
Podział na województwa w okresie międzywojennym (stan na 1 kwietnia 1939)
tab.
rej.

od 1937
województwo
miasto wydzielone
miasto
wojewódzkie
powierzchnia
w tys. km² (1930)
ludność
w tys. (1931)
00-19 miasto Warszawa Warszawa 0,14 1179,5
20-24 białostockie Białystok 26,0 1263,3
25-29 kieleckie Kielce 22,2 2671,0
30-34 krakowskie Kraków 17,6 2300,1
35-39 lubelskie Lublin 26,6 2116,2
40-44 lwowskie Lwów 28,4 3126,3
45-49 łódzkie Łódź 20,4 2650,1
50-54 nowogródzkie Nowogródek 23,0 1057,2
55-59 poleskie Brześć 36,7 1132,2
60-64 pomorskie Toruń 25,7 1884,4
65-69 poznańskie Poznań 28,1 2339,6
70-74 stanisławowskie Stanisławów 16,9 1480,3
75-79 ? śląskie Katowice 5,1 1533,5
80-84 tarnopolskie Tarnopol 16,5 1600,4
85-89 warszawskie Warszawa 31,7 2460,9
90-94 wileńskie Wilno 29,0 1276,0
95-99 wołyńskie Łuck 35,7 2085,6

Województwa w latach 1945-1975

Zmiany terytorium Polski po II wojnie światowej wymusiły reorganizację podziału administracyjnego kraju. W roku 1945 powołano do życia 14 województw oraz 2 miasta wydzielone:
W roku 1950 dokonano kilku zmian w podziale administracyjnym. Zmiany te dotyczyły tak zwanych Ziem Odzyskanych. Trzy istniejącę już województwa podzielono, wydzielając tym samym trzy nowe jednostki terytorialne: województwo koszalińskie (z województwa szczecińskiego), województwo zielonogórskie (z województwa poznańskiego) i województwo opolskie (z województwa śląsko-dąbrowskiego, które zmieniło nazwę na województwo katowickie). Natomiast w 1957 roku wydzielone zostały 3 kolejne miasta: Kraków, Wrocław i Poznań.
 
Podział na województwa i miasta wydzielone w latach 1945-1975
tab
rej

od 1956
województwo miasto
wojewódzkie
powierzchnia
km² (1965)
ludność
(1965)
A białostockie Białystok 23 136 1 160 400
B bydgoskie Bydgoszcz 20 794 1 837 100
G gdańskie Gdańsk 10 984 1 352 800
S katowickie Katowice 9 518 3 524 300
C kieleckie Kielce 19 498 1 899 100
E koszalińskie ¹ Koszalin 17 974 755 100
K krakowskie Kraków 15 350 2 127 600
L lubelskie Lublin 24 829 1 900 500
F łódzkie Łódź 17 064 1 665 200
O olsztyńskie Elbląg 20 994 956 600
H opolskie ¹ Opole 9 506 1 009 200
P poznańskie Poznań 26 723 2 126 300
R rzeszowskie Rzeszów 18 658 1 692 800
M szczecińskie Szczecin 12 677 847 600
T warszawskie Warszawa 29 369 2 453 000
X wrocławskie Wrocław 18 827 1 967 000
Z zielonogórskie ¹ Zielona Góra 14 514 847 200
tab
rej

od 1956
miasto wydzielone powierzchnia
km² (1965)
ludność
(1965)
I Łódź 214 744 100
W Warszawa 446 1 252 600
? Kraków ² 230 520 100
? Poznań ² 220 438 200
? Wrocław ² 225 474 200
¹ - nowe województwa utworzone w 1950 roku; ² - miasta wydzielone w 1957 roku

Województwa w latach 1975-1998

W latach 1975-1998 istniał podział na 49 województw. Niekiedy miastami wojewódzkimi były miasta poniżej 50 tys. mieszkanców. Podział ten był krytykowany zwłaszcza pod koniec lat 80. i 90. Małe województwa, które miały przyczyniać się do rozwoju obszarów peryferyjnych i nowych siedzib województw, w rzeczywistości nie funkcjonowały zbyt dobrze. Krytykowano także zlikwidowanie powiatów, które zostały podzielone niekiedy nawet pomiędzy 3-4 województwa. By usprawnić ten podział powołano dodatkowe struktury przestrzenne: makrorejony oraz rejony (na poniższej mapie kolorami zaznaczono pogrupowanie województw w makrorejony).
 
Podział na województwa w latach 1975-1998
województwo miasto
wojewódzkie
powierzchnia
km² (1998)
ludność
(1980)
miasta gminy
bialskopodlaskie Biała Podlaska 5348 286 400 6 35
białostockie Białystok 10 055 641 100 17 49
bielskie Bielsko-Biała 3 704 829 900 18 47
bydgoskie Bydgoszcz 10 349 1 036 000 27 55
chełmskie Chełm 3 865 230 900 4 25
ciechanowskie Ciechanów 6 362 405 400 9 45
częstochowskie Częstochowa 6 182 747 900 17 49
elbląskie Elbląg 6 103 441 500 15 37
gdańskie Gdańsk 7 394 1 333 800 19 43
gorzowskie Gorzów  Wielkopolski 8 484 455 400 21 38
jeleniogórskie Jelenia Góra 4 378 492 600 24 28
kaliskie Kalisz 6 512 668 000 20 53
katowickie Katowice 6 650 3 733 900 43 46
kieleckie Kielce 9 211 1 068 700 17 69
konińskie Konin 5 139 441 200 18 43
koszalińskie Koszalin 8 470 462 200 17 35
krakowskie Kraków 3 254 1 167 500 10 38
krośnieńskie Krosno 5 702 448 200 12 37
legnickie Legnica 4 037 458 900 11 31
leszczyńskie Leszno 4 254 357 600 19 28
lubelskie Lublin 6 793 935 200 16 62
łomżyńskie Łomża 6 684 325 800 12 39
łódzkie Łódź 1523 1 127 800 8 11
nowosądeckie Nowy Sącz 5 576 628 800 14 41
olsztyńskie Olsztyn 12 327 681 400 21 48
opolskie Opole 8 535 975 000 29 61
ostrołęckie Ostrołęka 6 498 371 400 9 38
pilskie Piła 8 205 437 100 24 35
piotrkowskie Piotrków Trybunalski 6 266 604 200 10 51
płockie Płock 5 117 496 100 9 44
poznańskie Poznań 8 151 1 237 800 33 57
przemyskie Przemyśl 4 437 380 000 9 35
radomskie Radom 7 295 702 300 15 61
rzeszowskie Rzeszów 4 397 648 900 13 41
siedleckie Siedlce 8 499 616 300 12 66
sieradzkie Sieradz 4 869 392 300 9 40
skierniewickie Skierniewice 3 959 396 900 8 36
słupskie Słupsk 7 453 369 800 11 31
suwalskie Suwałki 10 490 422 600 14 42
szczecińskie Szczecin 9 981 897 900 29 50
tarnobrzeskie Tarnobrzeg 6 283 556 300 14 46
tarnowskie Tarnów 4 151 607 000 9 41
toruńskie Toruń 5 348 610 800 13 41
wałbrzyskie Wałbrzych 4 168 716 100 31 30
warszawskie Warszawa 3 788 2 319 100 27 32
włocławskie Włocławek 4 402 413 400 14 30
wrocławskie Wrocław 6 287 1 076 200 16 33
zamojskie Zamość 6 980 472 100 5 47
zielonogórskie Zielona Góra 8 868 609 200 26 50

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-20 22:29:30