Czytaj więcej"/> Drukuj
Wielkie Księstwo Litewskie to nazwa państwa litewskiego od XIII wieku do 1795.
W XIII wieku książę Mendog zjednoczył Litwę i utworzył wprawdzie małe, ale rozwijające się szybko państwo. Na początku XIV wieku panował wielki książę Giedymin, który znacznie powiększył państwo. Litwa wchłaniała różne małe księstewka ruskie. Lokalni książęta (kniaziowie)zachowali swoją władzę, ale podlegali wielkiemu księciu. Giedymin miał dwóch synów, którzy rywalizowali ze sobą o władzę: Kiejstuta i Olgierda. Kiejstut był ojcem Witolda, a Olgierd Jagiełły.
W XIV wieku Litwa była już jedynym niechrześcijańskim państwem w Europie. Fakt ten wykorzystywali sąsiadujące z Wielkim Księstwem Krzyżacy jako pretekst do napaści na państwo. Litwini wchodzili w konflikty także z Polską (Koroną), ale nie przybierały one tak dużych rozmiarów. Napaści Krzyżaków stały się na tyle uciążliwe, że władający Litwą Jagiełło postanowił przyjąć chrzest z Polski. Królem w Polsce była młodziutka Jadwiga Andegawenka. Oba państwa miały podobne interesy: były wrogami Krzyżaków. Na zjeździe w Krewie (na Litwie, niedaleko Wilna) podjęto decyzję o chrzcie Litwy i małżeństwie Jadwigi z Jagiełłą (na chrzcie przyjął chrześcijańskie imię - Władysław). Doszło do tego, że Jagiełło władał oboma państwami. Korona i Litwa zawarły unię personalną (unia krewska, 1385 r.). Państwa były połączone pod panowaniem jednego władcy, ale zachowały odrębność. Zastrzeżenie było takie, że państwa nie mogą znaleźć się pod panowaniem różnych władców.
Brat stryjeczny Jagiełły, Witold, starał się o to, żeby zyskać tytuł wielkiego księcia dla siebie, ale Władysław go ułagodził. W rezultacie oba państwa walczyły pod jednym władcą w bitwie pod Grunwaldem (1410 r.) i pokonały armię Krzyżaków. W 1569 r., za panowania Zygmunta Augusta, na sejmie w Lublinie doszło do zawarcia unii realnej między dwoma państwami. Sprzeciwiali się temu litewscy magnaci, bojąc się o utratę dominującej pozycji na Litwie, ale nie udało im się zapobiec zawarciu unii. Postanowienia unii lubelskiej były następujące: Oba państwa utworzyły Rzeczpospolitą Obojga Narodów, ale wciąż zachowano pewną odrębność. Dopiero na Sejmie Czteroletnim podjęto uchwałę o całkowitym połączeniu Korony i Litwy (także wojsk i skarbów). Chciano w ten sposób zapobiec rozbiorom. Nie udało się to jednak i w czasie trzeciego rozbioru ziemie litewskie weszły w skład Rosji. Obecnie na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego funkcjonują samodzielne państwa - Litwa, Białoruś, częściowo Łotwa, skrawki należą do Rosji.
Herb Wielkiego Księstwa Litewskiego - Pogoń, widnieje dzisiaj w symbolice Litwy, a do 1995 roku był również godłem Białorusi

Вялікі князь - Wielki książę - Didysis Kunigaikštis

Kiernus XI wiek
Kukowoyt XI wiek
Dowsprunk ? - 1213
Steksys 1214
Ryngold 1214 - 1219
Skirmunt 1219 – after 1241
Giligin after 1241 - 1246
Mindowh (Mindoǔh, Mindaugas) 1246 – 1254, król 1254 - 1258
Vojszalak (Vojšalk, Vaišelga, Vaishyalga, Vaišalgas, Vaišvilkas) 1254, 1258 – 1263
Troniata (Traniata, Treniota) 1263 – 1264
Szvarno (Švarn, Švarnas, Ioann) 1264 – 1267
Wolk (Roman Ruski) 1268 (1267) – 1270
Trajdzien (Traidenis) 1270 – 1281 (1282)
Narymont (Narimantas) 1281?
Dowmont (Daǔmont, Daumantas) 1281 – 1285
Budzikid (Butigeidis) 1285 – 1291
Lutavier (Putuver, Pukuwer, Butvydas) 1283 (1291) – 1293
Vicień (Witenes, Vytenis) 1293 – 1316
Hedymin (Giedymin, Gediminas) 1316 – 1344, król
Jawnut (Jaǔnut, Jewnut, Jaunutis) 1341 – 1345
Alherd (Olgierd, Algirdas) 1345 – 1377
Jahajła (Władysław II Jagiełło, Jogaila) 1377 – 1381, 1382 – 1392, król Polski
Kejstut (Kiejstut, Kęstutis) 1381 – 1382
Skiryhajla (Skirgiello, Iwan) 1386 – 1392
Vitawt (Vitaūt, Witold Wielki, Vytautas) 1392 – 1430
Śvidryhajla (Świdrygiełło, Švitrigaila) 1430 – 1432
Zygimont I Kejstutavicz (Žyhimont I Kejstutavicz, Zygmunt Wojdat, Sigismond Korybut, Žygimantas I Kęstutaitis) 1 września 1432 – 1440
Kazimir Jahelonczyk (Kazimierz IV Jagiellończyk, Kazimieras I Jogailaitis) 1440 – 1492
Alexander (Alaksandr, Aleksander Jagiellończyk, Aleksandras II) 1492 – 1506
Zygimont II Stary (Žyhimont II Stary, Zygmunt I Stary, Žygimantas II Senasis) 1505 – 1548
Zygimont III August (Žyhimont III Aǔhust, Zygmunt II August, Žygimantas III Augustas) 1545 – 1572

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-08-07 14:36:09