Czytaj więcej"/> Drukuj
Władza to stosunek zachodzący między jednostkami lub grupami, w którym jedna ze stron tego stosunku ma możliwość narzucania własnej woli drugiej stronie, nawet pomimo jej oporu. Ważne jest, że władza istnieje także wtedy, gdy możliwość ta nie jest realizowana.
Władzę można też definiować w szerszy sposób: A ma władzę nad B, gdy może spowodować, że B zrobi to, czego by nie zrobił bez oddziaływania A. Wtedy można wyróżnić pojęcie władzy negatywnej, która ma miejsce, gdy B postępuje odwrotnie w stosunku do woli A.
Według klasycznej definicji Maxa Webera, władza to dowolna możliwość wykonywania własnej woli w ramach danych stosunków społecznych bez względu na sprzeciw i na to, na czym ta możliwość się opiera.
Często przyjmuje się, że osoba podporządkowana sprawującemu władzę, powinna posiadać podmiotowość społeczną. Z tego względu np. niektórzy uważają, że między niewolnikami a ich właścicielami stosunek władzy nie zachodził, niewolnicy byli bowiem całkowicie uprzedmiotowieni.

Źródła władzy

Najważniejsze źródła władzy:
Władzę możemy charakteryzować na dwóch płaszczyznach stosunków społecznych. Pierwsza to płaszczyzna przedmiotowa będzie ona mówiła o tym, iż „władza należy do kogoś” bądź też, „że ktoś ma władzę”. Druga to płaszczyzna podmiotowa mówi o tym, iż „władza coś postanawia, realizuje, pozwala, daje”. Władza może być zarówno celem rywalizacji lub współpracy (walczyć o władzę, sprawować władzę), jak i środkiem do osiągnięcia czegoś (za pomocą władzy...). Terminu władza używa się również w znaczeniu instytucji, np.: władza kościelna, władza partyjna, władza związkowa, władza samorządowa, władza państwowa, (te właśnie pojęcia na ogół uważa się za potoczne definicje władzy) Można nadać władzy również charakter przenośni, np.: władza piękna, władza ciemności, władza porządku, władza pieniądza itp.
Od bardzo dawna podejmowane próby zdefiniowania pojęcia władza nie satysfakcjonują większości badaczy. · J.Burns – „ludzie od dwóch tysięcy lat starają się przeniknąć tajemnicę władzy, ale jej natura nadal pozostaje nieuchwytna”, · M.Marsh – dla tego badacza „władza to koncepcja oszukańczych nadziei”, · R.Dhal – „to bezdenne bagno”, · H.Morgenstein – uważa, iż jest to jeden z najtrudniejszych problemów nauki o polityce, · B. de Jouvenal – uważa władzę za nie zbadaną tajemnicę obywatelskich powinności.
Wśród przyczyn trudności w określaniu władzy leży powszechność jej występowania w życiu człowieka od początku jego społecznego rozwoju, obecność niemal we wszystkich kontaktach międzyludzkich, szeroki zakres dziedzin społecznej aktywności, który sobą obejmuje. Realizacja władzy dotyka także najgłębszych interesów życiowych poszczególnych jednostek i grup społecznych, co pozostaje nie bez znaczenia dla całego procesu poznawczego, który się z tą kategorią wiąże.
Istnieje kilka przekonań, co to tak naprawdę władza: § Władza – to zjawisko uniwersalne właściwe zarówno przyrodzie, jak i ludziom oraz bytom idealnym, polega ona na naturalnej zasadzie panowania jednych i podporządkowywania się im drugich [1] § Władza – to fakt przyrodniczy i ma podstawy oraz źródła w biologicznej strukturze wspólnej ludziom i zwierzętom. (Pisze się o niej jako o relacji człowiek-przyroda, gdzie ludzie raz poddają swojej woli zachowania zwierząt, ujarzmiają siły przyrody a kiedy indziej od niej zależą) § Władza – czasami postrzegana jest również jako pewna idea rządząca światem, zapewnia mu niezbędną harmonię, istniejącą niezależnie od konkretnych przejawów. § Władza – to również wrodzona człowiekowi potrzeba bycia kierowanym oraz siłą działającą na ciało, duszę i umysł, pchającą go do podporządkowywania innych swojej woli.
TYPY DEFINICJI WŁADZY:
1. definicja behawioralna- władza jako możliwość modyfikowania zachowania innych ludzi, 2. definicja teleologiczna (cel ościowa) – władza jako spełnianie celów, wytwarzanie zamierzonych skutków, 3. definicja instrumentalna- władza jako możliwość stosowania szczególnych środków w celu osiągnięcia zamierzonego celu, 4. definicja strukturalna – władza jako specyficzny rodzaj stosunku między rządzącymi a rządzonymi, 5. definicja władzy jako wpływu- władza to możliwość wywierania wpływu, wpływ pojawia się wtedy, kiedy pojawia się autorytet, 6. definicja konfliktowa- władza jako źródło konfliktu, władza to również sposób rozwiązywania tego konfliktu,
Władza może również pełnić rolę funkcji: - integracyjnej, - dystrybucyjnej, - ochronnej, - strukturotwórczej.
Władza jako cecha nosiciela: Posiadanie władzy nie jest tutaj zależne od systemu, w jakim znajduje się dana jednostka, ale od samej jednostki, grupy społecznej czy instytucji.
Władza jako stosunek społeczny: Po pierwsze: z władzą możemy mieć do czynienia wtedy, gdy jeden człowiek podporządkowuje się innemu jednorazowo i bez uczestnictwa osób trzecich jako obserwatorów. Po drugie: władza może być jednorazową, nieutrwaloną w pewien sposób dominacją kogoś nad kimś. Dlatego też rozszerzona interpretacja stosunku społecznego prowadzi do uznania za władzę jednorazowego i przypadkowego wymuszenia na kimś uległości.
RÓŻNE POJĘCIA WŁADZY:
1. Władza jest stosunkiem społecznym, w którym jedna strona podejmuje decyzje o pewnym stanie rzeczy, a druga je realizuje w sposób zgodny z decyzją i pod kontrolą decydującego. [2]
2. Władza polityczna- czyli uprawnienie do tworzenia prawa włącznie z karą śmierci i w konsekwencji ze wszystkimi pomniejszymi karami w celu określenia i zachowania własności a także użycia siły społeczności do wykorzystania tych praw, oraz w obronie wspólnoty przed zagrożeniem zewnętrznym to wszystko dla dobra publicznego. [3]
3. Władza polityczna – władza polityczna jako wszelka zorganizowana na zasadzie przymusu władza jednej grupy ludzi w stosunku do innej grupy ludzi. marksistowskie
4. Władza polityczna – władza polityczna jako system stosunków społecznych zachodzących pomiędzy określonymi podmiotami, polegający na możliwości stosowania trwałego przymusu w celu zmuszenia drugiej strony do określonego postępowania. Chmiej
5. Władza polityczna – zdolność podporządkowywania sobie woli organów państwa jako zbiorowości o złożonej strukturze nazywana społeczeństwem obywatelskim. częste w trakcie wyborów
6. Władza polityczna – władza polityczna, czyli możliwość podejmowania decyzji i kontrolowanie ich wykonania w sposobie uzyskiwania, chronienia i pomnażania dóbr publicznych oraz o sposobie i rozmaitych sposobach dystrybucji tych dóbr. z encyklopedii politologii
WŁADZA A INNE FORMY PODPORZĄDKOWANIA WOLI:
Wielkie zainteresowanie wywołuje próba odróżnienia władzy od : mocy, panowania, zarządzania, wpływu, kontroli i autorytetu.
Stosunek moc-władza: Można zdefiniować to w następujący sposób: ktoś może mieć kogoś w swojej mocy, ale nie ma nad nim władzy. Jeżeli zatem jeden człowiek więzi drugiego w celu zmuszenia go do danego zachowania, to można uznać że ma go w swojej mocy. Z władzą będziemy mieli do czynienia wówczas gdy osoba więziona zastosuje się do poleceń czy żądań od niej oczekiwanych.
Stosunek panowanie-władza: Można tutaj powiedzieć, iż panowanie wynika z przewagi, którą można wykorzystać do przeforsowania swojej woli, czyli zrealizowania władzy. Góruje się nad kimś sprawnością fizyczną, wiedza doświadczeniem, majątkiem i innymi warunkami. Tutaj bardzo łatwo można rozróżnić panowanie od władzy. Nie mając nad kimś władzy można mimo to mieć go w swojej mocy. Zaś nie mając nad kimś władzy nie można nad nim panować.
Stosunek zarządzanie – władza: Można wyróżnić tutaj dwa istotne stanowiska: utożsamiające te kategorie i różnicujące. W tym drugim przypadku zarządzanie traktuje się jako pojęcie mające szerszy zakres niż władza. Każda władza jest zarządzaniem, ale nie każde zarządzanie jest władzą. Można, bowiem sterować ludźmi ograniczając ich wolę, ale podporządkowanie się takiemu kierownictwu nie jest obligatoryjne – nie przewiduje się tutaj żadnych sankcji za zachowania niezgodne z proponowanymi.
Stosunek wpływ – władza: Można tutaj wyszczególnić kilka punktów widzenia. Po pierwsze często pojęcia te utożsamia się, co nie wymaga rozwinięcia. Po drugie wpływ jest zakresowo szerszy niż władza. Władza to rodzaj wpływu, przy czym różnica polega tutaj na natężeniu zdolności do oddziaływania u jednej ze stron występującej tu zależności. Po trzecie władzę i wpływ wyraźnie się oddziela. Po czwarte podmiot decydujący i podmiot podporządkowany muszą być świadome zachodzącej między nimi reakcji.
Stosunek kontrola – władza: Władzę i wpływ kojarzy się często z kontrolą. Jednakże wykonywanie kontroli jest często jednoznacznie z wykonaniem władzy. Ma to miejsce wtedy, gdy kontrolowany zdaje sobie sprawę z tego, iż jego zachowanie podlega obserwacji i postępuje się wówczas zgodnie z obowiązującymi go normami nie chcąc się narazić na ewentualne sankcje.
Stosunek autorytet –władza: Pojęcie to jest używane nie tylko przy określeniu, iż „ktoś ma autorytet”, bądź „ktoś jest autorytetem” ale również, kiedy mówimy np.: o autorytecie ojca, nauczyciela, przełożonego, prezydenta, parlamentu. Podporządkowywanie się takiemu autorytetowi przypisujemy nie tyle czyimś predyspozycjom ile przyznanym mu uprawnieniom.
WŁADZA W UJĘCIU MAXA WEBERA: Rodzajów władzy jest oczywiście kilka. M. Weber wyróżnił trzy: § Tradycyjną § Charyzmatyczną § Legalną 1) Władza tradycyjna - występowała już we wczesnym średniowieczu i w niektórych dzisiejszych społeczeństwach plemiennych, jest uświęcona wielowiekowym przestrzeganiem zwyczaju. Uzasadniała ona wyróżnioną pozycję władcy, który z kolei stał na straży jej przestrzegania. 2) Władza charyzmatyczna - opiera się na „osobistej zdolności jednostki podporządkowywania sobie ludzi oraz ich oddaniu i zaufaniu w stosunku do przywódcy”. Jest, więc to władza zindywidualizowana, władza, której nikt inny poza osobą obdarzoną charyzmą nie jest w stanie sprawować. 3) Władza legalna – do jej sprawowania uprawniony jest każdy, kto działa w ramach przyznanych mu kompetencji, określonych przez obowiązujący porządek normatywny.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2020-09-24 03:58:36